TAC DONG CUA YEU TO KINH T f DBV VIEC BAO TON VA PHAT HUY 6IA TRj
MOC BAN CHUA VINH NGHIBM
LY VIET TRirdNG - TR|NH VAN PjNH
1. Vii net khai quat \k chua Vinh NghiSm
Theo sii sach ghi l?i, chiia Vmh Nghiem dupe xdy dipig tir thdi Ly khi Ph|t gido Id qude giao ciia ddt nude: "Trilu Ly ludn siing ai Ph^t gido, trilu Ly ddnh cho Phdt gido nhimg dgc dn Idn... vi v^y chOa chien md rpng. Nam ndo Todn thu cOng ghi chep lai
vipc xay dijmg chiia chiln"(l). Theo Ddo Duy Anh "Phdt gido truyin vdo nude ta vdo khodng TK II, HI... din khi nude ta dpc Idp thi Phdt gido d trong ddn gian dd thinh ldm, n6n vua Dinh Tien Hodng mdi dinh giai ph4m cdc Tdng... Din thdi LJ nhd vua rdt trpng ddi cdc nha tu hdnh, thudng ban y phyc cho cdc tdng ni, l^i d\mg cung Thdi Hanh, I|p chiia V(m Tl ciing vd sd
chiia khdp trong nude... Din thdi T i ^ vua Nhan Tdng Idy tu cdch mpt vi thifin tii md cdn di tu
GKii Vinb Nihltn la cAng trinh kiln triic a^ Mo duQc xay dung tit thoi LV, tril
« n not giM Hch l i ngAI chita vin m fluQc vo Ifp Ute triic e6 kmh vdn cA cOs nhiing ngM ctoa Bic B9. Ddc blot, noi My cdn luu m S.OS0 mH ban bin rdi lim bing gA thj CO Dill M tif TK XVH m TK XX fluqc UWSGO cAng nhan M dl sin hr Hiu thi glAt thuAc cbnong trinh Ky uc thi glAI Kha vuc cbii I - Tbil Btnb Buong vio trung tuin lUag S - 2012. San m imrc UMESCO cftng
•bio, vile bio tdn va pbit buy gii trj mdc baa l i via dd duoc chinh quyin vi nfti cbia die biit v w i t i n .
PhJit gido trong Hch six dan tOc: "Thdp xdy ngdt trdi, dung cpt chiia dd, dipn thd Ph§t, Ipng iSy hon cung vua... ddn chiing hem niia la sdi, trong nude cho ndo ciing chua chiln"(3).
Chda VTnh Nghifim cdn cd ten ndm Id chiia La, chiia 6ng La, chda Diic La. Ba tfin ndy do nhdn dan dja phuong gpi theo tSn ldng La (dug La) la noi ehia tpa l^c.
Chiia VTnh Nghiem ndm trSn dia bdn th6n Quoc Khdnh, xa Tri Yfin, huypn Yen DQng, tinh Bdc Giang, ben trdi gidp sdng Lyc Nam, trudc m^t gidp vdi th6n Thanh Long, bSn phdi Id ddi D6o De, n^i Con Voi, Con Lan, phia sau Id day nui Cd Tien.
Ngodi vipc thd Ph§t, chua cdn thd 3 vi Tnic lam Tam td Id Tran Nhan Tdng, Phdp Loa, Huyin Quang. Chiia cd d i ^ tich hon lO.OOOm^qua cdng tam quan di vdo hon 100m Id chiia HO (tiln dudng).
ti«,i,A„.u u / . . "-VUUU, tu luumiacnuaHpftiendudnB).
taniha tbugng,hotaghjucungdihilammc6, 2. GJo ylu t^ ktah ti v4o vi|c bio tin dOng eic vuong eang di tu lam ttag chiing, dii v4 phit huy ai tri mSe bin
nL!!;^^£;JS'ehL^n'''?-r•''•= • '^•v^/Lfi.ssf^wtauangdu^hii
h o l f d t a h l u b^J^'nh^f^- ' ^ i ^ "">' "i^scsnhdingntaumodiuln l<ridi.iixui.
boang dinh diu buoc phit tneu mwh me cua nang nghi«p. Ngoii tring dpi „a„g nghijp
D
Thang 12-2016 S6390e f t T R I IY|i:M
fr
nguoi dan vung La con danh bit ca, hanh nghi chai hl6i„. va lam mot si ugha tfao cong nhu dan lat, dan hnji... Theo flng Nguyin Van Diin, Ptm chu tich UBND xa Tri Yen, huyen Yen Dung cho biet Uong lua nude la nguin kmh ti ehinh cua nguoi dan noi day, ogoai ra, hg con tting them dau tuong dk lam tuong va tiing khoai lang deban.
Theo ni Ueu chung tai khao sat, tiuoc day dia phuong CO nhiiu nghi thu cong nhu dan lat, dan luoi, buan ban... nhung hi?n nay nhimg nghi nay da bi mai mat Hi#n nay, chi cdn nghi lam hrong va uing khoai lang vin dugK nguoi dan duy hi phit hiin.
Nghi lam hrong ca Ijch sii htah thanh lau doi gin voi su binh thanh va phat ttiin eiia ngai chtia CO kinh Vinh NghieuL Xua kia hiu nhu gia dinh nao eiing lam hrong di dung hong biia an hang ngay. Tuy nhien, da CO thoi ky nghi tuong La CO nguy co bj mai mat do nguoi dan dia phuong rfti qu4 huong di lam an xa. Nhung vai nim nor lai day nghi lam tuong d u ^ ehinh ciuy&i quan tam xay dyng ki bo9ch va dang ky thuong hieu cho tinmg La.
Bin canh dfc san hrong La, khoai lang oday ciing du9c nhiiu ngudi biit din vdi chit lupng nioi ngon. Theo Bug Nguyin Van Tuin, thdn Thanh Lonft xa Tri Yen, huyen Yen Dimg thi khoai lang 6 viing U an lit ngon, ngudi dan Ihu hoach din dau la ban hit din dd.
Til khi dupe ti chuc UNESCO ghi danh va tdn vinh la Di san hi lijn ttong chuong ttmh Ky lie thi gidi, si hipng du khich Ihgi pbmmg din tham qum chiia Vihh Nghiem dang ban, nhit la vao dip li hpi chua ngay 14 - 2 am I jet Nhd cd lupng kbach nay mi boat dpng kinh ti ciia dia phuong eiing phat triin tbeo. Cae sin phim ndng nghiep ttuyin Oiing din dupe dua vao phpc vu thuong msi, du Ijch dja phuong. Ong
Van m ba T h * , Tdng Bin Hjrtl. Anh Tnrong Giang Nguyen \ ^ Diin, phd dni Ijch UBND xa Tri Yen cho biit: sau khi mpc ban dugc UNESCX) coi% Dhan li di sin hi beu thi gidi thupe cfauong hinh Ky uc thi gidi khu vpc chau A - Thai Bmh Duong, kbach diap phuong din diam quan cfaiia ngay cang dong, cdng vdi dd bing hda ndng nghi^ sin xuit ra dupe kbach du Ijch mua tai chi. Cdng tbeo dng Nguyin Van Tuin: khl mdc bin dupe cdng nhln la di sin hi lieu nam 2012, dii hipng La sau xuit HI bin ehay hon, ding thdi khoai laug khdng du bin dio du kbach thap phuong SSa van einb efana.
Tbeo tii lifiu ehung tai khao sat tai dia phuong, hrong La dupe chmh quyin xa Tri Ydn quan tam din vin di pUttriin fliuong hieu va cd chmh sich <& hi pUt uiin. Nam 2014, UBND huyen Yon Dung ho ttp 70 tti^o ddng di hd Up ngudi dan mua dung cu sin xuit ttiong gdp phin thuc <% nghi lim ttrong cua dja phuong.
Ong Phan Thi Tuin, Pbd chu tjeh UBND huy&i Yen DDng d » biit huyen Yen Dung da dc nghj vdi UBND tinh Bie Giang cip bing cdog nbjn san phin cho mong Tri Yen, di ti% tuc duy tti vi thuc diy SH phat hiin eua nghi lam Uiong La. UBND huypn Yen Dung se hip Hie quan tam dau hi ve or Uen sin xuit di ngudi dan cd diiu kien md ipog sin phim ling n ^ ttuy&i fliing.
Coo flieo ong Nguyen Van Diin, flii UBND xa Tri Yin (E CO van bin ehi ^ flianh lip Hpp lac xa di khuyfti kUdi i^uii dta 14m hrong, ddng didi quta ly vin di an toin fliuc phim.
S 6 3 9 0 I Tiling 12-20161