a S l (3&) - 2012 - Pi s i n vSn hoa vit ThS
NHIN LAI VAN DE BAO TON VA PHAT HUY GlA TRI h^
DI SAN VAN HOA TRONG KHU PHO CO HA NOI
THA. VO HOA N G Q C
Dan ludn:
Theo Cdng Udc Bao ve dt sin van hda va t h i l n nhiln t h i gidi (1972) thi dl sin v i n hda bao gdm:
cae dt tfeh, quan the cie cdng trinh xay dUng ed truyin, cac dt chi khio cd. Dt tich la tat sin van h o i eda nhieu t h i he, d dd tieh tu v i chQa dung nhQng gia tri Ijeh sQ, v i n hoa rat phong phd, da dang. De cd nhdng gilt phap b i o tdn va phat huy g t i trj eie di tich la mot cdng viec khdng ddn giln. Bdi, bao tdn dl tich l i mdt hoat dpng ed tinh l i l n nganh nhim dat duac hteu qua cdng vile cao.Tuy n h i l n , trin thUc te, sU phdi hpp dd nay cdn Idng leo, ddi kht chua dupe nhin n h i n mdt cich d l y du da dan den nhdng b i t elp trong edng t i e b i o v l , tu bd tdn tao cae di tieh. Tdi xin trinh bay v l van d l b i o tdn va phit huy gia trj van hoa cua dl tieh qua nghien cdu trudng hpp khu phd cd H i Ndi, thong qua viee danh g l i thUe trang eda mdt sd di tieh van h o i tieu bieu trong khu phd ed hten nay va dUa ra mdt sd gill phap n h i m gdp phan b i o tdn, phat huy gia tri eua di tieh.
/- TU thUe trang khu pho c6 hiin nay Khu phd cd Ha Not la mdt di sin v i n hda qude gia, dteu dd dUpc khang djnh tat Quylt djnh sd 14/2004/QO-BVHTT ngiy 5 t h i n g 4 n i m 2004 eua Bd trUdng Bd V i n hoa - Thdng tin (nay l i Bd Van hda. The thao va Du Ijch) v l vtec x I p hang dl tieh qude gia. Di sin van hda trong khu phd ed H i Ndi r i t da dang, phong phu, n h i l u ehung loai, nhtlu chat lieu, tdn tat lau nam, d i bi xudng d p , bj mai mdt, rat khd khan trong vtec b i o tdn tu bd v i p h i t 'Viin Vdn hod Nghi thudt Viit Nam
huy gia trj. Trong khu phd cd H i Not tdn tai e i di sin v l t the va di sin phi vat the.
Trong qua trinh tdn tai, elc di sin ed nien dat ra ddi sdm mudn khie nhau, ed c i i dUpc khdt dUng c i ngan nam dUpc nhtlu the he k l ttep nhau b i o v l , tu bd, tdn tao, md mang hoac thu hep lat.Trong thUe te, d i cd khdng it di tich bj x o i bd bdi thdi gian hoac ehien tranh, hoac d i bj chuyen hda vj tri, chQe nang, hay thay dot eho phu hpp vdt mot dd thj d l va dang p h i t trien manh me. Bin canh dd lai xuat hten nhQng kien true mdt dupe xiy dung. Tinh trang ehung eda cac dt sin v i n hda hien hdu trong khu phd CO Ha Ndi la d i u dang xudng cap d nhQng mdc dp khie nhau,
1.1- Di sin v i n hda vat the:
Theo so lieu cua Ciy ban nhin dan thanh phd H i -Ndi luu trong hd sd xep hang dl tich, khu phd cd cd dien tich lOOha, trong dd khu d i n cUchiem 81ha, khu thUdng mat 12ha (ba ehp), cic cdng trinh v i n hda 7ha (gdm dinh, d i n , ehua, nha hit, rap chilu bdng). Day la mdt khu vUc cd mat dp cU dan ddng due nhat eda thd do,
TQ thdi Ly den nay, khdng gian khu phd co da cd mdt so lan md rdng. Lln thd nhat khdt dau khi vua Ly ThaiTo djnh dd dThing Long vao nam 1010, d i n ddt vua Li^ThilTdng (1028-1054), cho md phd chdd ngoii cQa Odng thanhThing Long, hang hda ehen ehuc, sat khu vUc d i n Bach M i , nen cdn ed ten la chp Bach M i . Thdi ky nay, khu dd thj chay tQ cQa Odng thanh Thing Long ra den khu vQc n g i ba sdng Nhj - sdng Td (khu vuc phd Chd Gao). Den ddt Tran, chinh quyIn cho Hoa k i l u cU ngu lap phd tai
va Hoa Ngoc: Nhin la' van di...
/ k h u vUc phd Hde Nhat d phia Ddng Bac Tdt thdi Le
! Trung hUng, lai cho Hoa Kieu l i m ke n g i n phia tren nga ba sdng Hdng - sdng Td, hinh thanh nen eae phd phia Ddng Nam. D i u the ky XIX, nam 1805, vua Gta Long cho triet pha t h i n h Thang Long ed di xay dUng t h i n h Ha Ndi theo kieu Vauban. TUdng t h i n h phia Ddng dang d khoang gida phd Hang DUdng va Hing Can, luc nay lut ve phia sau phd Hang Ga - Hang Dteu.Tdi eudt t h i ky XIX, ngUdt Phip eho triet pha t h i n h H i Ndi. Viec thu hep thanh Thang Long va thanh H i Ndi tao d i l u k i l n cho khu phd ed md rpng. Cung vdi su kien xay cau Long Bien (khinh thanh nam 1902), chinh quyen thUe d i n eho lap hd Tay ngai de quy hoaeh va xay dUng nen cic phd Hang Khoai, Gam Cau, mdt p h i n phd Hang Gtay.
Cung thdi gian nay, chinh quyIn thUc dan eho quy hoaeh lai Ha Ndi, san lap mdt sd hd ao, chinh trang dudng phd trong khu phd co va xung quanh Hd Guam. Ve cd b i n , d i n d i u the ky XX, khu pho ed H i Npi d i djnh hinh v l mat khdng gtan, eae tuyIn phd cung d i k h i on djnh.
Cie edng trinh kten true trong khu pho cd sdm nhat dupc biet den (qua ghi chip trong sich Viit diin u iinh) tai khu den Bach Ma d phd Hang Budm.
Theo sach t r i n thi ngdi den cd n i l n dat khdi dung sdm nhat tat Ha Ndi, trUdc ea khi nha Ly dinh dd tai day. Den thdt vua Ly Thii Tdng, vua eho md ehp d khu vUe niy, ddng thdt ed y djnh chuyen d i n ra chd khie thanh v i n g hdn, nhUng sau lat thdL Ngdt den trUdng tdn hdn ngan nam, l i mpt d i u mde quan trpng cua khu phd cd Ha Ndi D i n Bach Ma chdng kien bao einh thay dot t h i n g t r i m cua kinh dd v i eda khu phd cd, nd da dupc ght dau tren hau h i t eie tam b i n dd thdi Hdng Ode the ky XV va sau nay.
Oen the ky XVlll, L l Quy Don mieu t i kten true den trong sich Kien vdn tiiu luc, nhU sau:
"6 Kinh sU, t i m ngdi d i n thd thupng dang t h i n : d i n t h i n Bach M i , d i n thd than Od dat Thinh hoang, d i n thd t h i n Bd Cii, den thd than Son Mtnh. Cic nha deu l i m theo hinh chQ cdng, tien dudng, h l u dUdng d i u 3 gian hat chii, nha eau hai gtan, phdng b i p 3 gtan, nght mdn 1 gian". Mat b i n g k i l n trdc, hinh dang kten true eua den h l l n nay la ket q u i eua nhdng dpt tu bo md mang vao t h i k^
XVlll- XIX eua ngudt Hoa va ngUdt Viet tat cac giap Ble ThUdng, Bic Ha va Mat That eua phudng H i Khau. Theo bta khlc lenh chi eda ehua Trinh (TTnh Vuong- Trinh Sim): cho dan ba giap nay l i m d i n tao le, d i tham tra dung sU thue, n i n cho dupc lam
dan tao le, phung su nhU cu. Hing nam tten thue n h i , viec d i p de, cau, eong, dUdng xa va trang tri d cho hot he mua xuan tat c i cae vtec sUu sai, tap dich d i u tha eho.Triu bd lam te t u tat d i n mieu khdng p h i i kinh bteu cat thd*.
Mdt vj than dupe thd tat Long Bien tQ rat sdm va dupc ehep trong sach Viet diin u imh cung vdi den Bach Ma, la t h i n Td Ljch. Than ed lai ljch t d d d i Tan, dng dupe quan dd hd la l y Nguyen Gia lap den thd l i m Thanh hoang. Den khi Cao Biln xay t h i n h Oai La tdn lam Od phd Thanh hoang t h i n quan.The k;J' XI, Ly Thai Td phong lam Qudc dd Thing Long, Thinh hoang Dai VUdng. Ngdi den cu gid khdng b i l t d eho nao. Hten nay than Td Ljeh dUpc thd tai dinh Tan Khat (Thit Cam), 44 H i n g Vit.
Trong khu pho cd Ha Not, trUde day cdn ed mdt dl tieh kha not tieng dupe the h i l n tren cac tam bin dd thdi Hdng Ode va eie ban dd Ha Ndi sau niy la chua - t h i p Bio Thiln. Chua dupe dung v i o nam 1057, thdi vua Ly Thinh Tdng. Sach Dai Nam nhdt thong ehi cua Qude sd quan trieu Nguyen ghi v l chua nhu sau: "Chua Bio T h i l n : d thdn Tien Thj, huyen Thp XUdng. Xua gpi la phudng BaoThiln, do Ly Thinh Tdng diftig; lai xiy b i o thap OaiThangTU Thiln, eao may chue trUpng, gdm mudi ba t i n g , p h i t gan 12.000 can ddng de due chudng idn. D i n ddi Hd dinh thap dd, an phd sQDdng Od vl khdng bao tai bj biem. Cuoi ddi LI,Tay Son eho rd gaeh ngdt de l i m viec xay dUng, mdt hdn gaeh d i u ed tn nien hieu t r i l u Ly. Ngdt ehua hien nay la do tdng doe Tdn That Bat theo chua cu ma sda lai. Nhijftig da xanh cdn lat ed hinh hoa sen la d i mat thap, ed hinh b i t giie la be cua thap, deu la v l t xQa el".
D i n thdi Phip thude, ngUdi Phip cho giam muc Puginier xay nha thd Ldn, tren n i n thap Bao Thiln.
Nha thd duac xly vao nam 1884, lue d i u lay t i n la nha thd thanh Saint Joseph khi mdi xay l i mot n h i thd nhd bang go. Den nam 1886, xiy ldn theo mau nha thd OQe Ba tai Parts (Phap). N h i t h d khinh thanh dung vao Noen n i m 1886. Chda - t h i p Bao Thien bj mat han t d d d .
Ben eanh nhQng dl tieh ndi tieng dupe xiy tQ rat sdm, nhieu dt tich khae eung dupe xiy dung v i tan p h i trong hon 10 t h i kJ. Cd edng trinh do n h i nude (chinh quyIn phong k i l n hoac quan cat trj) xay dung, eung cd edng trinh do d i n chung xly dung.
Cd cdng trinh d i e biet dupe n h i nUdc giao cho d i n dia phUdng lam tao l§ n h i m mien phu phen, tap djeh va mdt so thue khda de lo cho viec huong khdi
56\C5&)- 2012 - Dl sin vSn hoi vit tiie
thd than.
Nhdng cdng trinh kien true tai khu phd cd trUde day, trQ mdt sd edng trinh tin ngUdng - tdn gtao Idn duac xay dUng bang go Ipp ngdi, phin ldn kiln true nha d i n , nha kiem cQa hteu, den dau the ky XIX, van la nhQng ngdt nha ldp mai ra, tUdng t r i t ram trdn bun, Td sau t h i ky- XIX, nha cQa tai khu phd CO Ha Ndi mdi ehuyen sang Ipp ngdi, xay tudng gaeh. Den dau the ky XX, xuat hien t h i m nhQng ngdi nha Tay kilu thude dja tai khu phd co.
Cho d i n nay, nhilu di sin van h o i da v i dang trong tinh trang hu hdng nang do n h i l u nguyin nhan, nhU su phat trien dan sd, do thi v.v. Ollu kten khf hau eung la mdt t i c n h i n quan trpng l i m eho cae di tieh trong khu phd co vdn dupe lam tQ cic nguyin lieu hdu ea nhU gd rat d l bi hU hdng vl mdi trUdng am udt, mdi mpt, edn trung pha hoai. Viee cU tru vdi mat dp cao, cac hoat dpng gtao thUdng tap nap, hau nhu sudt ngay dem, da l i m eho cac di tich bj xudng cap, khdng dupe b i o q u i n tu bo kjp thdi. Viee sd dung cac dl sin eda ngUdt dan eung khdng dupc tdt. NgUdi dan sQ dung eae dt san giong nhU cac cdng trinh binh thudng khae. Ho khdng coi nhdng ngdi nha minh la nhdng di san ein p h i i bao tdn m i l i nhQng ngdi nha thue eua nha nUde nen nhieu edng trinh bi xudng cap ma khdng dupc sQa chQa kjp thdt.
01 ddi vdi tinh trang de eho di tieh xudng cap, khdng it cac cdng trinh k i l n true kieu eo da bj dap bd, de thay the v i o do la nhdng ngdi nha mdi xay theo kilu hien dai, nhilu t i n g . Nhdng ngdi nha nay hten dien khdng it trong khu phd ed Ha Ndi, mang phong each kten true eda thdi ky e|n hten dai. Kilu ding, quy md, chieu eao kiln true, vat l i l u xay dUng eua nhdng edng trinh nay hau h i t khdng phu hpp vdi kiln true truyen thdng trong khu phd ed, Han the nQa, su xuat h i l n eda ehung edn i n h hudng khdng nhd den einh quan ehung eua khu phd CO va tac ddng xau d i n sQ b i n vQng eda nhQng ngdi nha cd d xung quanh.
1,2- Dt sin van hda pht v i t the;
Bin canh cae di sin v i n hda vat the, khu phd ed Ha Not edn t i n g trQ ngudn di sin v i n hda phi v i t the phong phu, da dang, nhieu ve sd lupng, phong phu ve loai hinh. Cac di sin van hda phi vat the the hi^n dudi nhilu dang: I I hdi, nghe thuat bteu d i l n , chQ v i l t , nginh n g h i thd eong truyen thdng...
TrUde het, ndt ve le h p i trong khu phd co h i l n nay cdn tdn tai nhtlu khdng gian le hot tat he thdng
dmh, den, chua, milu, XUa kia, tai eae cdng trinh t f i y ^ j ngUdng tdn gtao niy d i u cd hoat ddng l l hdi."^
Trong sd do ndt bat cd l l hdi d i n Bach M i - mpt trong Thing Long t d tran (den Bach Ma d phia Ddng, d i n Voi Phuc d phia Tay, d i n Quan Thinh d --I phia Ble va den Kim Lien nam phia Nam thanh phd), nhdng dja diem nay giong nhU cac cot mdc - ^ quy hoaeh Thing Long t d thdi Ly, mang dam y l u J*
t d phong thuy theo quan niem Vilt Nam. Cac ngdi ' den tQ tran thd mdt sd vj than, trong so do ed vj t h i n gde Trung Qudc (Huyen Thien dai di) va nhQng vj than Viet Nam (Linh Lang, Cao Sdn, Bach Ma). Tai den Bach Ma theo nhdng ght chip va van bia edn tai d i n , xQa kia da d i l n ra "Le tien xuan ngUu" va tue "da xuan ngUu". Le "tien xuln ngUu"
dupe ghi lai trong van bia nhu sau: TrUde tiet lap xuan mdt ngay, Bd Cdng eho dan rude mot eon t r i u nan bang dat den d i n phudng Dong H i (tdc khu VUe den Bach Mi). Dung ttet l i p xuan, Phd d o i n Phyng Thten va hat huyen quan Thp XUdng va Quing Ddc lay eanh dau d i n h eon trau dat rUdc vao d i l n vua lam le, l l nay bao ham y nghTa tdng khi lanh mua ddng, ddn khi am mua xuan". Day la mdt nght l l Idn eua kinh t h i n h .
Nghe thuat bieu d i l n truyen thdng va sinh hoat van nghe dan gtan tai khu phd cd Ha Ndi xUa kia cung la mdt net d i e trUng eda van hda khu phd ed, Trudc kia, tai Thing Long ed Ty Glao phudng, lam nhiem vu tim kiem, tap hpp eie lan dieu d i n ea va eae bai hat tQ cac tinh d l phd bien tai kinh k^. Oat kinh thanh (Ha Thanh) ed mat kha day du eie loai hinh n g h i thuat bieu dien eua cac miln, tQ Quan hp Bac Ninh, hat Xoan (xuan) Phu Thp, hat PhUdng v i i (Nghi An), Cii lUdng Nam Bd. Sau nay ngUdi ta cdn xay dUng Rap Cai lUdng Chudng Vang trong khu phd CO. Ngoat ra edn cd h i t Xam, NgUdt Thing Long hot xQa dUpc coi la nhdng ngUdt dan thieh nhat hat Cheo".
Mdt loai hinh nghe thuat duae Ua chudng d dat H i Thinh xUa kia la " h i t A dao". Theo tue le ,khi eae l i n g vao dam thudng mdt eae ganh h i t ve hat A dao tai dinh (vi the loai hinh nay edn dupc gpi la hat Cda dinh), XUa kia, khdng biet t d bao gid da cd su quy djnh glda cac nha cd d i o , moi nha cd dao gan nhU duac ddc quyIn hat tai mdt ngdi dinh, nhQng nha cd dao khic khdng dupc den xam pham.
He thdng hoanh phi eiu ddi, t h i n p h i , ngpc p h i , sac phong, van bia, van ehudng, eie bat van t l
VD Hoa Ngoc: Nhin lai vin di
/ h i e n dang luu gid tat eie di tich dinh, ehiia, d i n , r mieu la nhQng dt sin van hda pht v i t the vd cung quy gia, ein p h i i ed phuang an bao ve thich hpp de chung khdng bj hU hdng, mai mdt.
Dd l i chUa ndi d i n mdt khdi lUpng Idn cic truyin thuyet, thd ca ndi v l Thing Long- Ha N p i nao la : "Phdn hoa thQ nhat Long Thanh/Phd g i i n g m i e cQi dUdng quanh ban ed"; "Khdng thdm cung the hoa nhai/Dau khdng thanh Ijch eung ngUdt Tring An"; hoac: "Nhat Kinh ky - nhi PhdHiln".v.v.va v.v.
Cac nganh nghe thd edng truyen thdng, dac biet la hoat ddng san xult, budn ban tat cic ngdi n h i kiem xUdng sin xuat va cQa hieu kha p h i t trien, ma nay cic ten phd trong khu pho cd da ndi len d i l u dd. Moi phd v i n edn nhae nhd hoac cdn dd nhQng mat hang thu edng truyin thdng tren, nhu pho Ld Ren, Hang Ddng, Hang Bac.
NhQng mdn am thUe ndi t i l n g eua thQ do rat phong phu da dang, eie mdn khdng ehi ngon, quy trinh chuan bi e h i bien mpt so mdn an dupe eoi la nhdng nghe t h u l t trinh dien. Mdt sd mdn d i danh t i l n g ra ngoat bten gidi dat nude, nhubun ehi, c h i e i L i vpng va dac biet la phd.
Tuy nhien, cac dl sin van hda phi vat the phong phu da dang cua Thing Long lat dang tdn tai trong mdt mdi trudng p h i t t r i l n kinh te rat sdi ddng.
NhQng t i e ddng tieh eUe cung ed, nhQng nhQng t i c ddng tieu cQc lai eing nhtlu. Do vay viee b l o tdn v i phat huy g i i trj di sin v i n hda phi vat the Thing Long can phat die biet quan tam den tinh die thu cua dat ed dd v i thu dd trong thdi ky dat nude ddi m d i md cQa, hoi nhip hien nay.
2- Dexudt mdt so biin phdp bao ton vd phdt huy gid tri dlsdn vdn hod khu pho eo Hd Ndi
Thd dd Ha Ndi la trung t i m kinh t l - chinh tri - v i n hda xa hdt cua ca nude, sU p h i t t r i l n manh me eua kinh t l , sU ddn nhan cac t r i o iQu van hda mdi trong qua trinh hdi nhap qudc te va toan cau hda hien nay tao nen nhQng thdi cd v i thieh thQc eho viec b i d tdn v i p h i t huy gia tri cac di sin van hda cda thu do. Do dd chung ta can chd ddng n i m bat dupe nhQng ipi the v i lUdng trUdc nhQng phdc tap do qua trinh p h i t trien ktnh t l - x i hdi dd de tim bten phap thich hap cho edng tac b i o tdn va phat huy gta tri cic di sin v i n hda. Lpi t h i eua su phat trien dd la t t i m nang ktnh t l cua dat nUdc ngay cing ddi dao, tao d i l u kten ed sd v l t chat cho viec b i o tdn v i phat huy g i i tri di san v i n hda. Nhdng
phdc tap chinh la su uu tien eho p h i t trien kinh te manh me, neu khong chu y se pha vd, lan d i n va l i m mai mdt cac dt sin van hda. SQ hot nhap qudc te mdt cich nhanh chdng, md cQa, neu khdng tinh d i n mdt su phat t r i l n ben vdng se l i m hdy hoat cac di s i n van hda. Su du nhap eae trao lUu van hda trong the he tr^, neu khdng dUde hudng dan tdt se dan den viec l i n g quen eie gia tri van hda truyin thdng, lam eho cie di sin truyen thdng bj mai mdt, Trong hot c i n h dd, d l ed t h i bao tdn tdt cic di sin v i n hda d khu phd cd H i Ndi, ehung ta can p h i i p h i t huy nhQng b i l n p h i p da va dang lam ed hieu q u i , loai bd nhQng hoat ddng rUdm ra, tdn kem trong thdi gian vda qua. Mudn nhu vay can tong ket danh g t i rut ktnh nghiem nhQng vile da l i m dupc va nhin n h i n nhQng han ehe, thieu sdt, xac djnh nhdng Uu tten eho viec b i o tdn va p h i t huy gta tri di san trong khu phd ed.
D l cd the bao tdn v i p h i t huy gta trj eua cae dt sin v i n h o i c i n cd nhtlu g i i i phap thiet thue, hdu hteu gin gtQ cac di sin van hoa Ha Not ndi chung, khu phd cd ndi rieng. Xuat phat tdthUc trang dupe neu tren day, chung tdt xtn d l x u l t mdt sd g i i i phap nhu sau:
2.1- Giai phap v l q u i n \f. ehan ehinh to chde bp may quan ly dl tich theo hudng tao cho Ban Quin ly Khu phd cd cd du quyen han d l g i i i quyet nhQng phan viee theo tham quyIn cua minh; n i n g eao n i n g iQc can bp, xay dpng cic v i n ban quy pham phlp luat, tren cd sd n i n g cao hieu iUc eae v i n b i n quy pham phap l u i t d i cd; hoan thten dUa vao eude sdng cic van b i n quy pham p h i p l u i t dd bang cich ban hanh nhdng quy djnh cu the hdn, d l thUe hten hdn cho cac cU dan trong khu pho cd khi sQ dung, sda chQa, elt tao cac edng trinh minh dang sQ dung.
2.2- Gtai phap v l quy hoaeh bao tdn va phat huy gta tri di sin: xay dUng quy hoach tdng the b i o tdn tdn tao v i phat huy g l i trj di tieh khu phd cd, trong do ehu y b i o tdn bo euc khdng gian truyin thdng, mang lUdt cac tuyen phd, mat t t i n cae diy phd, cac ngdt nha ed nien dat cudi t h i ky XIX d i u the ky XX. Trong mdt sd trudng hpp quy hoach n i n ed sutham gia tieh cue cua cae td ehde, ca nhan dang sinh song, hoat ddng trong khu phd ed.
NgQdt d i n , edng ddng can dupe tham gia vao cic dp i n lien quan den d i n dan, t i t djnh cu mdt sd hd dan dang sinh sdng trong khu phd ed va vile g t i i phdng mdt sd hd dan ra khdt eae khu vue di tich
Sd 1 (36) - 2012 - Dl san vSn hoa vit the
Quy hoach tdng the b i o tdn va p h i t huy g i i trj khu phd ed Ha Not can dupe thUe hten ddng bd cung cic quy hoaeh kinh t l , x i hpi quy hoaeh dan oicua thd dd d l dam b i o cho vtec kiem soat dan sd, dan dan trong khu phd cd va eae hoat ddng giam thieu cie t i c ddng tieu eUc tdt khu pho cd Ha Ndi
Ddi vdi dt sin phi v i t the trong khu phd cd, can chu y den vtec ktem ke mpt cich cd he thdng, nghiin cdu lap danh mue eae le hot eo t r u y i n thdng v i hien dat trong khu phd ed, len danh mue cae nghe thuat trinh dien, sUu t i m v i n hda dan gian, truyen thdng, l i p danh sich nghe n h i n . Danh muc hd sd eie nginh n g h i thu cdng truyen thdng h i l n cd trong khu phd eo, tien tdi l i p quy hoach cac nganh n g h i thu cdng truyin thdng, cle ngdt n h i ktem xUdng san xuat, cQa h i n g trong khu phd CO.
2.3- Nhdm giai phap v l d i o tao can bd: de l i m tdt cdng t i c bao tdn va phat huy gia trj di san trong khu phd cd, d i p dng dUpc nhdng yeu cau thuc tien v i b i t kjp vdt nhQng chuan mUe b i o tdn dl sin cua t h i gtdi do td chQc Giio due - V i n hda - Khoa hpe liln hiep qude (UNESCO) va cae cd quan ehuyen mdn thupe h i thdng eua td ehQc nay di ra can phit ed mdt dpi ngu ein bd vQa ed ktnh nghiem thue tien vQa phit ed chuyen mdn siu d trinh dp eao, cd ngoai ngdtdt...
2.4- Giii p h i p ve tuyen truyin, gtdt t h i l u v l g i i trj di sin: trudc tien phit khang djnh rang, vile b i o tdn va phat huy gia trj khu phd ed H i Not khdng chi ia trach nhiem cua eae edquan n h i nude, edn phit dupc coi la trach nhtem ehung cda mpi to chQc, ca nhan sdng lam vile, sinh hoat trong khu phd cd.
Can thdng qua cic chiln djch thdng tin tuyen truyin, Idt eudn hp tham gia vao cae ehtin dich niy.
Odng t h d i cung c i n sing tao n h l l u hinh thQc tuyen t r u y i n , van ddng thdng qua rxhitnq hoat ddng xuat b i n eae an pham, t d r d i bang rdn, i p phfch; to chde cae dpt hpe t i p , phdng van; to chde cac cudc thi tim hteu v l nhu»ig quy djnh bao tdn va phat huy gia tri dt sin; tim t d i sing tao cac hinh thde tuyen t r u y i n sinh ddng thdng qua cac phuong tien thdng tin giao due dai ehung (sin khau, dien i n h , truyin hinh, trudng hpe...).
2.5- Giii phap v l ed ehi, ehfnh sleh: tao cd ehe n h i m d i m b i o p h i t huy mpi tiem n i n g eua x i h p i khuyen khich td chQc, ca nhan sdng, l i m vile hoat ddng trong khu phd cd khi xiy dUng, cat tao n h i cda, cdng trinh xiy dung can p h i i theo quy hoach,
cd sUgtim sat, hudng d i n eua Ban Quin ly KhiWg^J
phd ed. ^ Xiy dung ed ehe hd trp viee b i o q u i n tu bd va
phue hdi cac cdng trinh di tfch trong khu phd ed, tQ khau chi dao nghilp vu cho den cac hinh thde giup dd ve tat ehfnh, nhU cho vay vdn Uu dai, cap mpt phan hoac toan bp kinh phi eho vtec tu bo, phue hdt cac cdng trinh kten true ed, khuyen khich n h i n dan trong dja ban tU b i o tdn gin gtQ ve dep CO kinh eua khu phd co.
Khuyin khich nhan d i n trong khu phd co tham gta b i o ve dt san, xay dUng Idt sdng, nep sdng lanh manh, tao einh quan dep cho mdt trUdng sdng.
Ho trp va phat t r i l n b i n vQng cie nginh n g h i thil edng truyin thdng thdng qua viee tim cae dau ra, cii tien mau m i , ning eao chat lUpng sin pham.
Tao nhteu hoat ddng ldi cuon t h i he t r i d i n vdi dt sin van hda.
Thdng ke, p h i n loai, lUa chpn d i u tU bao q u i n , tu bd va phuc hot cic khdng gian l l hdi iQa ehpn khdt phue mdt sd I I hdi t t i u bteu. Khuyen khieh eae le hot hoat ddng theo dung nhQng quy djnh trong quy che l l hdi do cd quan q u i n ly nha nUde ban hinh, q u i n ly tdt cae l l hpi va eie hoat dpng tin ngUdng, bit trQ me tin d| doan.
Mdt d i l u rat dang quan t i m trong q u i trinh b i o ton v i p h i t huy g i i trj di sin van hda la Ipt the ve du lich cua Thu dd. Ha Not la ndt h i n g nam ddn sd lupng khaeh trong va ngoit nUde g i n nhU Idn nhat trong c i nQde, SQ ket hpp tot gtQa bao tdn va p h i t huy gta trj di san van hda vdt du lieh se la mdt lai the khdng nhd cho sU nghiep b i o tdn va p h i t huy g i i tri di sin v i n hda va phat trien du Ijch b i n vQng.
Xly dung che dp khen thudng eho nhiifng ngudi ed cdng trong vtec b i o tdn v i p h i t huy g t i tri dt sin, ddng thdt ed e h i tat de b i o ve dt sin v i xQ phat ddi vdi cac h i n h vt lam ton hat den g i i trj disin.D
V.aN Tai lieu tham kh^o:
1- Le Quy Don, Kien vdn tieuluc, Nxb. KHXH, Ha Noi, 1977.
2- Quoc sil quan trieu Nguyen,Do/Nom nhdt thong chf. tap 3, Nxb Thuan Hoa, 1996.
3- Hoang Dao Thuy, Pho phudng Hd Ndi xua. Sd VHTT Ha N6i, 1974.
4- TuySn rdp vdn bio Hd Ndi, UJ Ban KHXH, Ban Han Nom su\J tam dich va glcfi thieu, Nxb, KHXHHN, 1978, quyen I.
5- L|^ Te Xuyen, ViStdiin u imh, Nxb Van hoc, Ha N6i,2001
