PHAT TRIEN BEN VOlNG
jr
San xuat ca tra ben vOng
• Douglas WaleVr Rechard Newton, Patrick Henriksson, Phan Thanh Lam
r
D l / AN SEAT VA CONG TRINH NGHIEN CLTU CO TEN "CA TRA VA NGHIEN CUU HANH OONG' XEM XET CA HAI BAU CUA CHUOI GIA TRI SAN X U A T CA TRA, CA O VIET NAM VA C H A 5 AU, CHU TRQNG OEN NGUON CUNG CAp THLTC AN VA NHU'NG TAC OONG OOI V O I TINH BEN V i l N G , NHU VIEC KIEM SOAT BUN OAY AO NUOI.' \ '.»<.»{>'•
«5
Che tjieii ua ira i^i Cty ihuy san Vinh Hoan
D
u an "Gia vimg chuan muc trong thuang mai thity sdn nudi trong"(SEAT), do Lien minh Chau Au tai trp, da nghien cuu cac quy trinh san xua't, nhung can tro va quan niem ve tinh ben vung ciia nhieu thanh phan tham gia trong cac chuoi gia tri NTTS chii chot 6 chau A va chau Au. Ca tra - mgt
^M '. ikZL-
mat hang chinh tren thi tnrong chau Au - la doi tucmg quan trpng ciia du an.
Du an tie'p c^n theo hai buoc.
Truoc he't, xay dung nhimg dh\
chiing ve tinh ben vung cua cac quy trinh nuoi hien tai va cac xu huong hoat dong trong ph^m vi chuoi gia tri. Trong buoc hai, cac nha khoa hpc tham gia vao cac
cong trinh phan tich chi tiei ve vipc ling dung nhiing kieh thuc thu duoc de tgo ra nhiing "' thi?n ve tirj^ ben viing trong sin xua't ca tra.
De nhin nhan diing tW"
ben vung va kha nang tao nei su thay dd'i, dy an da tap IWP chuyen gia trong nhieu linh vtff khac nhau, nhu danh gia vong
=1 Tw;cNG ^ w THJY SAN / s6 IS
PHAT TRIEN BEN VONG
^ k .
doi (LCA), chi phi moi tmong oia mot vong doi (ELCC), xay dung mo hinh moi truong, phan tich chuoi gia tri, danh gia nii ro, phan tich ve kinh t§'-xa hpi, an toan thyc pham, chuan myc dao diic, siJ dung thong tin va chinh sach. Nhom doi tac co 13 nguoi, trong do CO mot so' chuyen gia khai thac va NTTS, thyc hien viec nghien ciiu xay dyng cac bao cao, an pham khoa hpc va cac mo hinh de cong chiing ap dung.
Toan bp nghien ciiu tap trung vao viec hinh thanh mpt bp chi so thuc an thiiy san phii hpp (EAFI) dua tren cac chi tieu ve tinh ben vung de cung cap thong tin cho cac chuong trinh cap chiing nhan, cho c^c nha xay dyng chinh sach va cho nganh ca tra. Bp chi so' nay da dupc dua ra tham van t?i Hpi nghj thupng dinh nganh thiiy san, to chiic 6 d H6ng Kong vao thang 9/2012.
Dau tranh vm nhirng thdng
tin tieu CLFC
Hogt dpng nay kh6ng nam trong npi dung chinh ban dau oia dy an, nhung de dam bao nghien ciiu thanh cong, dy an da CO them trach nhi?m da'u tranh voi Ian song thong tin boi nhp nganh ca tra o chau Au.
Cac cong trinh nghi§n oiu oia SEAT da cung ca'p nhung bang chiing CO CO so khoa hpc de phii n h ^ nhieu luan diem chi trich va phe phan bop meo su that mpt each te hgi do cac co quan truyen thong dai chiing, cac to chiic phi chinh phu va cac chinh khach chau Au dua ra. Dy an
Ao nuoi ca tra
da tich cyc Ioi cuon dupc nhimg nhan vat co anh huong ldn nhu nghi sT Quoc hpi Chau Au Struan Stevenson va tgn dyng sy thay doi chinh kieh ciia ong, tir cho CO nhimg cong bo' va chi trich nganh san xua't ca tra nhu la mpt lihh vyc "bitn thiu, "chiea chat doc hai" va khai thac "lao dgng nd le", de'n cho thay doi quan diem ciia minh tro thanh ca ngpi nganh ca tra vi da "ddp ling dugc nhimg tieu chuah ngang tam the giai vevesinh vd phiic lgi, vd vi ngdnh da sdn xuat ra mgt sdn phdm chai iugng trong nhiing dieu kien hang nhat."
Nhirng quan tam chinh trong chudi gia tri san xudt ca tra cda Viet Nam
Tie'p theo cac cong trinh nghien ciiu ban dau thyc hien voi hang tram nguoi nuoi ca tra va phong van nhieu nha san xua't thiic an va cung cap hoa chat, cac nha may che'bieh, va cac nha hogch dinh chinh sach, dy an da to chiic hpi thao "Hiin trang ciia he thong", tgp hpp dupc ta't ca cac
nhom thanh phan trong chuoi san pham tham gia. Day la co hpi de chia se va tham dinh nhiing ke't qua cong tac oia nhom doi tac tinh de'n giiia nam 2012 va la dien dan de thao luan va tim ra nhiing trd ngai chinh, cung nhu nhiing quan tam ve tinh ben vimg trong chuoi gia tri san pham ca tra ciia Viet Nam.
Nhimg nghien cuu mo rpng pho'i hpp voi cac cupc phong va'n thu thap nhiing thong tin quan trpng trong nhimg hogt dpng thuong ngay ciia chuoi gia tri cho phep xac dinh dupc nhiing trd ngai chii ye'u doi voi tinh ben viing.
Nhiing mo'i quan tam noi bat nha't ve tinh ben vimg ciia chuoi gia tri san pham ca tra ciia Viet Nam la gia vgt tu dau vao (nha't la thiic an), dich benh, cha't lupng nuoc va sy ma't on dinh ciia ca nguon cung cap ca nguyen lieu va gia ciia chiing. Nhiing do'i tupng nam giiia hai dau cua chuoi gia tri 6 Viet Nam va chau Au deu CO chung nhiing moi lo
PHAT TRIEN BEN VQNG
ngai nay va to ra rat quan tam den kha nang truy xuat nguon goc cua cac nguon cung ca'p thiic an va viec kiem soat bim day dam nuoi. Day cting la nhung quan ngai chinh ciia cac nha NK vetinh ben vung.
Nghien ciru hanh dong Du an SEAT da ap dung phuong phap nghien ciiu hanh dpng de xay dung nhirng cai thien ve tinh ben vung va dat nen mong cho viec duy tri nhirng cai thien nay sau khi du an ke't thiic.
"Nghien ciiu hdnh dgng" doi hoi cac thanh phan tham gia va cac nha nghien ciiu phai cimg nit ra nhiing kieh thiic thong qua qua trinh hpp tac va trao doi thong tin, trong do y kie'n dong gop ciia ta't cac ben tham gia deu dupc nghiem tuc ghi nhan. Cac nha khoi xuong nghien ciiu da cong khai trinh bay nhirng y kie'n khac nhau cua hp truac cac nhom doi tupng de trao doi va cimg nit ra nhung thay doi co tinh ben viing chac chan hon.
Trpng tam cua phuong phap
"Nghien cieu hdnh ddng" la dua ra cac gia dinh, len ke hoach thyc hien, phan tich ke't qua truoc khi dua ra nhirng ke' hogch moi va thuc hien nhiing bien phap moi. Cach tiep can nay da tao dieu kien thuan lai cho viec ap dung khoa hpc vao cac trudng hop thuc te va ket noi nhiing cai thien nay vao nhiing chuoi gia tri hien co.
San xuat ca tra
Nghien ciiu cho tha'y nganh ca tra tieu ton nhieu thoi gian va nang lupng cho viec sue khi a ao nuoi de khac phuc tinh trang thie'u duong khi a day. Nhung chinh nhiing hoat dpng nay lai anh huong tieu cyc de'n thoi gian va lu'ong thiic an can thiet de ca tang trucmg deh kich co tieu thu.
SEAT da mdi cac ky su Thai Lan chuyen ve cac he thong trao doi khi de'n Viet Nam de lam viec vdi nhiing ngudi nuoi ca d DBSCL, cac nha khoa hpc tir Dai hpc Can Tho va Dai hpc Stirling. Muc tieu
la phat trien mot he tho'ng syc khi trong phgm vi 2 met chieu sau tinh tir mat nudc, trong khi van duy tri kha nang ISng dpng cha't day trong dam nuoi co dp sau 4-5 met, tao ra su cai thien ve he so' thiic an va chat lupng nudc,
SEAT dang phan tich chi tiet bim day ao nuoi ca tra de xem xet viec sii dung chiing lam phan bdn nong nghiep cd mang tinh ben viing hay khong, ke ca dp an toan, nguy co gay d nhilm va trien vpng ve can do'i dinh dudng. Npi dung nghien cuu hanh ddng nay vugt qua phgm vi nghien ciru ky thugt ciia Du an, do phai tap hop cac nha xit iy bim day ao, cac nha san xua't ndng nghiep va cac chuyen gia ky thuat khac de ket hpp vi^c sir dung nguon lpi cd gia tri nay vao cac chudi gia tri san pham. Day se la buoc di quan trpng de dat duac tieu chuan oia cac to chiic chiing nhan qud'c te^ nang cao tinh be'n vimg va uy tin ciia san pham, thdng qua viec cai thien chat lupng nudc va cac chat thai tir cac co sd nuoi ca tra dong thdi nang cao tinh ben viing ve kinh te'cua cac co sd nuoi,
Nghien ciiu hanh dpng cung guip SEAT phuang phap phan logi thdng tin ciia du an de cung cap cho cac hoat ddng trong chudi gia tri ca tra. Tren trang mgng oia du an dua ra nhiing ap phich md ta chuoi gia tri ca tra. Npi dung tren dd la ket qua ciia nhiing dpt nghien ciiu ban dau ciia SEAT theo phan hoi ve nhiing thdng tin ma cac thanh phan tham gia dang can.
PHAT TRIEN BEN VQNG
Phu pham
Phu pham che' bie'n ca tra thudng chie'm tren 50% khd'i lupng san xua't, nhung ngudi ta thudng khdng thay rd phan ddng gdp tgo them gia tri ciia viec che' bie'n cac phu pham nay. Nha't la d chau Au, ngudi ta thudng coi day la thanh phan phe' thai va ludn gap kho khan khi thai bd.
Tuy nhien, d chau A thi khdng nhu vay. Phu pham ca tra chie'm 65% td'ng trpng lupng con ca va cd gia tri rat cao, Hien nay, pha'n ldn phu pham nay dupc dimg lam bdt ca va chie't dau ca de lam thiic an chan nudi. Theo bao cao, each xu ly nay cung gid'ng nhu ddi vdi cac ngudn ca tgp hi danh bat lan trong cac nghe khai thac truyen thd'ng.
Thiic an ca tra thudng chi chiia 2-4% bdt ca, vi vay cd the coi ca tra nhu mpt loai khdng tieu thy bpt ca ma lai san xuat thanh bpt ca cd hieu qua va tie't kiem sir dung ca tgp. Dy an SEAT dang xem xet de danh gia tinh hieu qua ciia nguon nguyen lieu nay va coi day la mpt pha'n cua cdng trinh nghien ciiu "Ddnh gid vong doi". Cdng trinh nay se dua ra buc tranh td'ng the ve nhiing md'i quan he qua lgi trong cac nganh san xua't thiiy san d Viet Nam.
Cdng trinh Nghien cun hanh dpng ciia dir an gan vdi cac dd'i tac hoat dpng trong nganh, trong dd phu pham cd the cd ddng gdp nhieu hon ve gia tri cho thiic an chan nudi cac loai gia sue khac.
Cac nha san xua't thiic an chan nuoi d Vi?t Nam thudng tim kie'm cac thanh phan nguyen li?u cd cha't lupng tot de nang cao
X
Ca tra phi le va nguyen con ciia Cty thuy san Bien Dong
cdng thiic thiic an ciia hp. Du an SEAT dang tim each cai tie'n thiic an nudi ca tra bang each sir dung phy pham tii' nganh che'bien ca hoi. Cdng ty TNHH Rossyew d Xco'tlen dang san xua't mdt logi protein cd ham lupng dinh dudng cao thiiy phan tir ndi tang ca hd'i. San pham nay da dupc diing Iam chat dan dy trong thiic an nudi tdm d Thai Lan va thu dupc ke't qua rat td't. Chi can bd sung lupng rat nhd ma he so thiic an ty le sd'ng cua tdm da cai thien len ra't nhieu.
Vi vgy, du an SEAT dang thi nghiem ve dinh dudng vdi cac miic ham lupng protein ca hdi
khac nhau trong che' dp an ciia ca huong ca tra. Ty le che't ciia tra kha cao trong giai doan ca huong, nhung hien tupng nay cd the hgn che dupc mpt phan nhd cha't lupng ciia thiic an. Nhd cai thien vj ngon va miic dp de tieu hda ciia thiic an se tang cudng duoc kha nang hoat dpng ciia ca huong, Viec bd sung san pham ca hdi khdng chi cai thien hieu qua oia chudi gia tri san xua't ca hdi ma cdn tang them hieu qua ciia cac chudi gia tri NTTS khac d chau A. •
Trung Mai dich Aqtiiiciutiirc .Afin-Pncific Magazme