NGHIEN CUU
Tap trung kinh te va cac quy dinh moi cua Luat Canh tranh ve hanh vi tap trung kinh t^
NgO Thi Hign Anh
Khoa Van tai kinli t^. Trirong Dai ligc Giao thOng van tai
Trong he thd'ng phap luat Vidt Nam cd nhieu luat va van ban luat quy dinh lign quan ddn tap tmng kinh te nhu Luat doanh nghigp, Luat canh tranh, Luat chiing khoan, Luat dau tu,.. Bdi bao dua ra mdt vai can cu de nhan thdy tdm quan trpng eua vide phai kidm soat hanh vi tap tmng kinh td, danh gia mdt sd quy dinh mdi cfla luat canh tranh vd tap tmng kinh td.
I.Datvande
Tap tmng kinh td la mdt hidn tugng binh thudng hong ca chd thi trudng. Trdn thi trudng Vidt Nam, cae doanh nghidp viia va nhd chidm mdt so lupng chfl ydu thi vide cac doanh nghidp dd tim each lien ket, tap tmng lai vdi nhau la mdt didu tdt ydu va rat can thidt.
M$t khac, trong bdi cdnh chflng ta dang tham gia hdi nhap kinh td qud'c td, da xuat hidn eac cdng ty da iqude gia, vdi tidm lyc kinh td manh mg cdc cdng ty da qud'c gia nay da, dang va se tien hanh cac vu tap tmng kinh td nhdm hinh thanh vi tri thd'ng linh vi tri ddc quyen ddn ddn mdt bd phan doanh nghiep Vigt Nam bi loai khdi thuang tmdng, gay tac hai tidu cyc den ndn kinh td thi trudng non tre Viet Nam. Nhan thuc dugc tdm quan trgng eua vigc tap tmng kinh dd'i vdi 'Cd chd thi trudng, Vigt Nam da rdt chfl trpng ddn vigc ban hdnh cac chinh sach dd kidm soat hidu qud cac banh vi tap tmng kinh td.
2. Thuc tien quy djnh phap luat hien hanh Trong he thdng phap luat Vigt Nam cd nhieu luat va van ban luat quy dinh lign quan ddn tap tmng kinh td nhu Luat doanh nghiep, Luat canh tranh, Ludt chflng khodn, Luat ddu lu... Tuy nhign nhin vao cac quy dinh phap luat hien hanh thd thay mpt sd can cfl lidn quan tdi mdi trudng phap ly, thd chd giam sat, kidm soat tap tmng kinh td tai Vigt Nam nhu sau:
Thfl nhdt, thuc trang cho thdy, trong giai doan chuydn ddi cfla ndn kinh le, tuyet dai da sd cdc doanh nghigp Vigt Nam dang boat ddng trdn thi tiirdng cd quy md vira, nhd va sieu nhd. Tinh trang ndy khdng chi lam nang lyc canh tranh cfla doanh nghigp Vigt Nam vd'n da thap nay cang bj phan tan, ydu thd trong cudc canh tranh trudc xu the hdi nhap kinh td qud'c te md cdn lam giam hieu qua ddu tu, phat tridn ky thuat, cdng nghd do yen td quy md. The ngn, nhu cdu tich tu, tap tmng nguon lyc la tat ydu va cdn thidt trong didu
2 2 K,NH T^ HHAU A - THA, HlNH D-^^NG (THAN.. , Z / ZO T
kidn hidn nay va tap tmng kinh td dupe col Id mdt trong nhtrng con dudng ngdn nhat de gidi quydt van de trdn. Bdng each manh tdng hgp dd giai quyet nhieu vdn dd dupe dat ra tu thi trudng ma tflng doanh nghiep khd cd thd thyc bien trigt de.
Thfl hai, da sd cac vu t^p trung kinh te cd quy md dang ke ddu do cac doanh nghidp cd vdn ddu tu nude ngoai thyc hien, tich lu hoae lien kd't cac ngudn lyc dang tdn tai rieng Id thanh mdt khdi thdng nhat do mdi doanh nghiep hoae mdt tap doan quan ly chung, tap tmng kinh td da tao ra kha nang ddu tu Idn ban vdi sflc do vay khd tranh khdi xu hudng tap trung kinh td chi lap tmng vao mpt vai linh vyc nao dd nhdm chd phdp mpt s6 it cdng ty chi phdi thi tmdng, tac ddng ddn mdi tmdng canh tranh va ban chd su phdt trien trong mdt sd nganh, linh vyc bi chi phdi do. Dd kiem soat xu hudng nay trong tuong lai vdi each tidp can la phat hign va cd bien pbap ngan ngu'a cac hanh vi lam dyng sue manh thi imdng cfla nhiing doang nghigp cd kha nang chi phdi thj tmdng sau khi thuc hidn tap tmng kinh td.
Thu ba, cac vu tap tmng kinh td ndm trong ngudng phai thdng bao hoae cdm da bdt ddu xudt hien vd cd xu hudng gia tang. Vi du nhu vu viec mua lai gifla Grap va Uber dang dugc co quan quan ly canh tranh dieu tra trong thdi gian qua.
Thu tu, mgt sd tieu chi dd kidm soat hanh vi tap tmng kinh te theo quy dinh phap luat canh tranh 2004 van con chua rd rang. Vi du tigu chi thi tmdng lien quan. Th| tmdng Hen quan dugc hidu la thi tmdng san pham lign quan va thj trudng dia ly lign quan. Xac djnh chinh xac thj tmdng lien quan la can cu quan trpng xac dinh thj phan cfla cac doanh nghiep tham gia tap tmng kinh td. tu do mdi kiem soat higu qua hanh vi tap tmng kinh te. Trong vu viec gifla Grap va (Jber la mdt vi dy dien hinh. Grap va Uber cho rdng viec mua lai gitra hai hang taxi la dign ra trdn thi tmdng ca Chau
A chii khdng chi hen Ihi trudng Vigt nam, hdn niia day Id taxi cdng nghe cao ndn khi xac djnh thi trudng lidn quan khdng thd tinh thi phdn cfla ca cac hang taxi tmydn thdng. Ndn duang su cho rdng khdng vi pham Luat canh tranh, mac dfl chung ta thay rd vu vide cd dau hieu vi pham. Tu do can phai iam rd hon khai niem thi trudng dia ly lidn quan va thj trudng sdn pham lign quan
3. Nhtrng doi mui cua Luat canh tranh ve hanh vi tap trung hinh te
Tmdc nhflng ydu cdu thidt ydu cfla thi tmdng, luat canh tranh nam 2018 da ra ddi nhdm ban chd nhung tdn tai cfla Luat canh tranh cfl
Thu nhat, luat canh tranh mdi da md rdng pham vi dieu chinh. Cd mdt vdn de la ban than thi trudng cd rdt nhidu hanh vi, nhidu giad dich cfla ddanh nghidp xay ra d ngoai lanh tiid VN dac bidt la eac thda thuan han che canh tranh, cdc banh vi tap tmng kinh Id. vi dy nhfl cac vu sap nhap thdi gian qua giua Grap va Uber... Cac doanh nghidp cflng nhu cdc bgn cd lign quan ddu nhan thdy nhting boat ddng dd cd nhflng tac ddng va cd dnh hudng nhdt djnh ddn thj tmdng Vidt Nam.
Tuy nhien vol nhflng giao dich ngoai lanh thd VN thi Luat Canh tranh 2004 da khdng dieu chinh. Chinh vi vay Luat Canh hanh 2018 da md rdng pham vi didu cbinh, nghia la bat cu mdt hanh vi, mpt thda thuan hay mdt giao djch tap tmng kinh td nao xay ra d bat cu nai dau, kd ca trong lanh thd VN hay ngoai lanh thd VN nhung cd khd nang tdc ddng gay ban chd canh tranh mdt each dang kd tdi thj trudng VN thi ddu thudc pham vi didu chi'nh cfla Luat Canh tranh 2018.
Vdi vide md rdng pham vi didu chinh nay thi tat cd hanh vi, nhting boat dpng cfla cae doanh nghidp ma thuc hidn ngoai lanh thd VN tii ngay 1-7-2019 sd thudc pham vi didu chinh cua Luat Canh tranh 2019.
Thu 2, Dua ra tidu cbi mdi ve van dd kidm soat hanh vi tap tmng kinh td. Luat canh tranh 2018 thua nhan tdp tmng kinh td Id quy^n cfla doanh nghiep, luat khdng quy djnh cam tap tmng kinh td mdt each may mdc dua trdn muc thj phdn kdt hpp cfla cae doanh nghidp tiiam gia tap tmng kinh td chidm trdn 50% trdn thj trudng lidn quan. Ngugc lai, Luat chi quy dinh cam doanh nghidp Ihuc hidn tap tmng kinh td khi hanh vi tap tinng kinh td gay tac ddng hoae cd kha nang gay tac ddng han che canh tranh mdt each dang kd trdn thi trudng.
- Vd vdn de tap tmng kinh td cdn cd sy kidm soat.
Theo quy dinh luat canh tranh 2004, cac doanh nghidp tham gia tap tmng kinh td cd thj phdn tu 30% ddn dudi 50% thi phai 1dm thfl tuc thdng bdo. Ludt canh tranh 2018, ngudng thdng bdo tap tmng kinh td khdng dua vdd ngudng thi phan, ma dya vdd cac tidu chi sau;
-§-T6ng tai san trdn thj trudng Vidt Nam cua doanh nghidp tham gia tap tmng kinh td;
+ Tdng doanh thu tren thi trudng Viet Nam cfla doanh nghidp tham gia tap trung kinh td;
+ Gia tri giao dich cua tap tmng kinh td;
-I- Thi phdn kdt hgp trdn thi trudng lidn quan cfla doanh nghigp tham gia tap tmng kinh te.
Cd thd thdy, day la nhflng tieu tri mang tinh dinh lupng ro rang dd cac doanh nghidp dd dang tidp can va hidu rd cac quy dinh phap luat vd kidm soat tap tmng kinh td. Tuy nhidn, nhimg tidu chi ma du thao Luat dua ra ngn can nhac thgm nhiing ndi dung sau:
Mdt la, ngudng thdng bad tap tmng kinh td dya trdn edc tidu chi la tdng tai san trdn thi trudng Vigt Nam cfla mdt hdng cac bdn tham gia tap tmng kinh td. Tdng doanh thu trgn thi tmdng Vigt Nam cua mdt trong cae bdn tham gia tap tmng kinh td va gia tri giao djch cy thd, each quy dinh nay chua chat che d cho tai sao chi xac dinh ngudng doanh thu hoae tdng tai san cfla mdt trong cac ben md khdng phai la cdc ben trong qud trinh tham gia tap tmng kinh td.
Thfl hai, khi xac dinh ngudng thong bad tap tmng kinh td eung edn phai iam rd tdng tai san, tdng doanii thu trdn thi trudng cu the nao. Bdi mdt doanh nghidp cd the kinh doanh rat nhidu nganh nghe khac nhau nhung khi tidn hanh tap tmng kinh td cd thd doanh nghiep ehi tidn hanh mua mdt phdn dfl de kidm soat chi phd'i mdt nganh nghd nhat dinh. Vay tigu chi xdc dinh la tong tai san, tdng doanh thu ndi chung cfla doanh nghigp hay tdng tai san, tdng doanh thu dd'i vdi mdt nganh nghe, linh vyc cy the ma doanh nghidp dy djnh tidn hanh tap tmng kinh td sg khd xac djnb.
Thfl ba, ngoai gia tri giao djch cu the la bao nhigu hay ngudng doanh thu hoae tdng tai san la bao nhidu cdn phai cd nguydn tdc xac dinh cu the dd Chinh phfl quy dinh mpt each chi tidt, Ndu dua ra can sd tuyet ddi thi sg khd ap dung cho tdt cd cac doanh nghidp, bdi mdi nganh nghe khac nhau, cd doanh thu khac nhau.
4. Ket luan
Tap tmng kinh te la xu the lat ydu eua nen kinh td thj trudng ndi chung va ndn kinh td thj trudng djnh hudng xa hdi chu nghia d Viet Nam ndi ridng. Tap trung kinh td cd nhtrng tac dgng tich cue ddn nen kinh td, song mat bdn kia cfla tap tmng kinh td Idn lai chinh la nguy ca blnh thanh dpc quydn, tridt tidu canh tranh.
Vi vay, viec qud'c hdi ban hanh Luat canh tranh 2018 vdi nhung sfla doi, bd sung la rat can thidt cho sy phdt tridn, canh tranh cfla cae doanh nghidp trong ea chd thj tmdng hien nay./.
Tai lieu tham khao
Nguygn Hgp Toan (2017) Giao trinh phdp luat kinh te, Trudng dai hpc kinh td qud'c dan
Nguydn Vidl Ty (2018). Giao trinh Luat thuong mai, Nha xudt ban tu phap
