M D I TRL/CTNG
THOI TIET TINH GIA LAI
thang 12 nam 2011 & thang 1 nam 2012
1/ - DAC DIEM KHI HAU TRONG THANG 12 & THANG 1:
A - THANG 12: Ld thdng ddu mua khd, hoan IQu khf quyln dnh hQdng chfnh d i n thdi tilt tinh Gia Lai trong thdng 12 ndy Id ria iQdi cao Ignh Igc dja phfa Bac thQdng biin tfnh qua Igc dja Trung Qud'c, ed khi biin tfnh qua eo biin Dai Loan, sau do Idn sdu xuIng cac vTdd phfa Nam Vidt Nam, thQdng kd't hpp vdi sQ hogt dpng eua gid mua Ddng Bde cQdng dp trung binh den mgnh.
* Thdi tiet pho bien trdn cdc khu vQc thudc
KS NGUYEN MINH DUNG*
tinh Gia Lai: Ddm & sang sdm trdi Ignh, ngay trdi ndng & khd.
Nhidt dd thdp nhd't pho bien tQ 12 - 13°C, cd khodng 2 - 3 ngdy xud'ng dQdi 12°C, sQdng gid xdy ra nhilu ndi ehCi y l u d ede vung nui cao & thung lung. Cdc vung phfa Ddng & Ddng Nam d'm hdn ede vung phfa Tay, nhidt dd thd'p nhd't phi bid'n tQ 13 - 14°C, ea bidt ed mdt so ngay xud'ng dQdi 13°C.
Rieng cac vung phia Ddng, Dong Bac &
Ddng Nam Tinh cd mQa, mQa rdo rai rac, ngay trdi nang gidn dogn.
TINH HlNH MUA TRUNG BINH NHIEU NAM TRONG THANG 12 Cac Vung
Phfa Tdy Tinh
(Pleiku, ChQ Pah, ChQ Se, ChQ Prdng, OQc Cd..) Phfa Dong, Ddng Bac Tinh
(Kbang, An Khe, Kong Chro)
Cdc vung phfa Ddng Nam Tinh (Ayun Pa, la Pa, Krdng Pa...)
Lupng mua 1 0 - 2 0 mm
80 100 mm
20 - 30 mm
So ngay miJa 2 - 3 ngay
11 13
5 - 7
Dd I m gidm, trung binh tQ 73 - 78%, phfa Ddng & Ddng Nam Tinh tQ 80 - 85%.
Ting s i gid nang: Cac vung phfa Tdy tQ 245 - 255 gid, cac vung phia Ddng & Ddng Nam tQ 140-160 gid.
Gid Ddng - Ddng Bac, t i c dp trung binh hang ngdy tQ 3 - 4m/s, ed luc mgnh trdn 10m/s.
Dii KTTV Khu VUc Tiy Nguyin.
SO 05 NAM 2011 > » 43
M D I T R U C J N G
BANG SO LIEU KHl' HAU THANG 12
\(eu
to
Vjtrf \ Pleiku
An Khd Ayun Pa
Nhiet d | khdng khf (oC)
Ttb 18.9 19.9 22.2
Tx 28.4 27.0 30.6
Tm
10.6 13.4 13.8
OO Im
(%) rtb 78 86 82
rm 41 55 48
MQa (mm) LQ0ng
16 98 21
S6' ngay
3 13
6
Nang (Gid)
252 149 160 B/ - THANG 1: Ld thdng thQ hai ddu mua khd, hodn iQu khf quyln tdc ddng chfnh d i n thdi tilt tinh Gia Lai trong thang ndy la IQdi cao Ignh Igc dia phfa Bde biin tfnh cd cQdng dd trung blnh d i n mgnh, ed nguIn gd'e tQ Ble CQc di chuyin xuydn qua Igc dja Trung QuIc, ed khi Idch Ddng biin tfnh qua eo biin Dai Loan dQpc b l sung nhilu I m ed t h i gdy mQa d Bde bd & Trung bd &
Bde Tdy Nguydn, sau do Idn sdu xuIng cdc vTdd phfa Nam Vidt Nam d i n Tdy Nguydn trd thanh khoi khdng khf Ignh & chQa ft hdi nQdc, thQdng k i t hpp vdi sQ hogt ddng eua gid mua Ddng Bac, do vay thdi tilt d tinh Gia Lai chu y l u : Ban ddm & sang sdm trdi Ignh cd sQdng mu nhp, cd ngdy cd mQa, mQa rao nhe, ban ngay chu yd'u trdi nang & khd. Ridng cdc vung phfa Ddng Bac, Ddng trQdng hpp khdng khf Ignh cQdng dd mgnh ed t h i cho mQa, mQa rdo nhilu ndi.
TINH HINH l\/iaA TRUNG BINH NHIEU NAI\/I TRONG THANG 1
Cac vung
Phfa Tay Tfnh (Pleiku, ChQ Pah, la Grai, Diic Cd, ChQ Sd, ChQ Prong..)
Phfa Dong Tinh, Dong Bac Tinh (Kbang, An Khd, Dak Pd, Kdng Chro)
Phfa Dong Nam Tinh (Ayun Pa, la Pa, Krong Pa...)
LQpng mQa pho bien
(mm) dQdi 5 mm 15 -20mm dQdi 10mm
So ngdy cd mQa (Ngdy)
2 - 3 3 - 5 2 3
Nhidt dp thdp nhdt p h i bien tQ 10 -12°C, ca bidt ed ngdy dQdi 10°C ed sQdng gia nhilu ndi, ea vung phfa Ddng tQ 12 14°C, thung lung Ddng Nam tQ 13 -15°C.
Ndng nhilu, ting s i gid ndng p h i bid'n tQ 270 - 280 gid, phfa Ddng 180-190 gid, thung lung Ddng Nam 210 - 220 gid.
Dd am giam, trung binh tQ 75 77%, phfa Ddng & Ddng Nam Tinh tQ 80 - 85%.
Gid Ddng, Ddng Bac, toe dp gid trung blnh hang ngdy tQ 2 - 3m/s ed luc mgnh 8 - lOm/s.
44 CCC TAP CHl KHOA HOC CONG NGHE VA MOI TRl/dNG
M D I T R L j d f N G BANG SO LIEU KHI HAU THANG 1
Y l u to
&
Vjtri Pleiku An Khe Ayun Pa
Nhiet do khdng khf (oC) Ttb
18.5 19.5 21.9
Tx 29.2 28.2 32.0
Tm 09.6 12.6 12.7
Do Im
rtb 77 84 79
Rm 34 50 43
MQa LQpng
(mm) 14 13 2
S i ngay
3 8 2
Nang (Gid) 273 192 212
2/ - DU BAO THdl TIET THANG 12 NAM 2011 & THANG 01 NAM 2012.
A/ - Tinh hinh chung:
- Nhgn djnh ve hipn tQdng ENSO: EnSo se d pha trung gian nhQng nghidng ve pha Ignh (La Nina).
SQ hogt dpng cua Ap thap nhiet ddi (ATND), bao & khdng khf lanh:
* So edn ATND & bao d bien Ddng trong 2 thdng 12 & 1 Id 1 - 2 edn, trong dd ed khoang 1edn anh hQdng de'n Viet Nam, va thQdng anh hQdng trQc tid'p den vung duydn hai Nam Trung bd & Nam Tdy Nguyen.
* Cd khoang 4 - 6 ddt khdng khf Ignh anh hQdng d i n Vidt Nam trong thang 12 & khoang 5 - 7dpt trong thang 1.
B/ Tinh hinh thdi tidt d Tinh Gia Lai:
Theo k i t qua nghien cQu & tfnh todn dQdc thi didn bien thdi t i l t d Gia Lai nhQ sau:
1/ - Nhidt dp: dao ddng xap xl so vdi trung blnh nhilu nam (TBNN), dao dpng tQ - 0.5 dd'n + 0.5 °C.
2/-MQa:
> Thang 12 nam 2010: Thdi t i l t chu yd'u ddm & sang trdi Ignh, ban ngay trdi nang &
khd, IQpng mQa trong thang 12 d ede vung phfa Tay Tinh khdng dang ke, Cae vung phfa Ddng Tinh d mQc xap xl IQdng mQa TBNN. DQ bdo:
LQdng mQa p h i b i i n d eac ndi: Pho bid'n dQdi 10 mm, so ngay ed mQa tQ 2 4 ngay. Cac vung phfa Ddng & Dong Bac tQ 80 100mm, ca biet cd ndi trdn 100mm, so ngay ed mQa tQ
1 1 1 3 ngay, Cae vung phfa Ddng Nam tQ 15 - 25mm, so ngay cd mQa tQ 4 - 6 ngay.
> LQpng mQa trong thang 1 se d mQc xa'p xl IQpng mQa TBNN, chu yd'u tap trung d cac vung phfa Dong, Dong Bac Tinh (Kbang, An Khd...) tQ 20 - 30mm, ca biet ed ndi dQdi 20mm, so ngay c6 mua tQ 7 - 8 ngay; Cae vung khac pho bien dat dQdi 10mm, so ngay ed mQa tQ 2 - 3 ngay.
C/ - Ndng Ijch & kid'n nghj:
Thdng 12: Chuan bj cay bQa da't, gieo cay vg Dong Xuan. TQ dau thang tid'n hanh sg cac gid'ng lua dai ngay, khoang cuoi thang 12 bat dau gieo sa cae gid'ng trung & ngan ngay.
Tid'p tgc thu hogch e h l bid'n khoai, san, mia...
Thu hai qua che giong, tid'n hanh Qdm hgt cac logi eay cdng nghidp.
Tie'p tgc tD gd'e giQ am ehd'ng Ignh cho eay trIng & hoa mau, tang cQdng cdng tac phdng ehd'ng chay rQng, eay cao su, ca phe, che...
Trong thdng 12 & 1 : Can chu y de phdng SQdng gia cho eay trong & hoa mau ve dem &
sang sdm, thQdng xay ra nhieu ndi vao nhQng ngay trdi rat Ignh vdi nhidt dp tha'p nha't xud'ng
SO 05 NAM 2011 > » 4 5
M D I T R U b f N G
d i n 11 12°C, nhd't Id d cdc vung nui cao &
thung lung cd ngdy nhidt d | thd'p nhdt xuIng d i n dQdi lO-'C.
Tdng cQdng cdng tdc y t l phdng b$nh mua Ignh, nhQng b$nh v l dQdng hd hd'p nhQ: s i mui, vidm phii, mui, xoang, hpng, amidan, edm cum..., cdc b^nh v l da nhQ: Khd da, nQt mdi, gdt chdn, m l day, d$e bidt ngQdi Idn tuli vd trd em, tiln hdnh xdy dgng tQdng tgm ehdn gid Ddng, Ddng Bde, tdng cQdng giQ dm cho cdy trIng, vdt nudi & gia sue trong nhQng ngdy Ignh gid.
Dly mgnh cdng tdc bdo vd & phdng ehing chdy, dde bidt chu y cdng tdc vd sinh rQng, Idp hdnh lang an todn phdng ehIng chdy rQng trong thdi ky khd hanh ndy.
Cdng tdc thuy Ipi: Tdng cQdng tfch trQ nQdc, hgn e h l tidu dung nQdc trong sinh hogt, sdn xud't ndng nghidp, tfch cQc ehd'ng hgn nhd't la cac vung phfa Tdy tinh Gia Lai. Cae cdng trinh h i dap, thuy ldi, thuy didn hgn e h l td'i da vide xd nQdc.
* Ghi chu:
1/ - Vi trf dQ bao:
• KHU VUC CAC HUYEN PHIA TAY TINH GIA LAI
(ChQ Pah, la Grai, ChQ Prong, ChQ Sd, DQc Cd, ChQ Sd, ChQ PQh, Dak Doa & TP PLeiku)
* KHU VUC CAC HUYEN PHIA D 6 N G
DONG BAC TINH GIA LAI
(Mang Giang, Dak Pd, Kbang, Kdng Chro
& TX An Khd)
KHU VUC CAC HUYEN PHIA DONG
NAM T I N H G I A L A I
(Phu Thidn, Ayun Pa, la Pa & Krdng Pa) 2/ - EnSo: Do hai hidn tQpng El Nino / La Nina (dgi dQdng) & SO (khf quyln) xdy ra trdn xfeh dgo Thai Blnh DQdng ed quan hd mdt thilt vdi nhau ndn chung dQpc lidn k i t Igi thdnh mpt hidn tQpng kep gpi tdt la ENSO.
EINino edn dQpc gpi la "pha ndng", LaNina gpi la "pha Ignh", khi nhidt dp mdt nQdc biin d trgng thai nam giQa "pha ndng" & "pha Ignh"
dQpc gpi la trgng thdi trung gianO
HAY BAO VE HANH TINH XANH CUA CHUNG TA
4 6 C C C TAP CHI KHOA HOC CONG NGHE VA M 6 I TRI/(JNG