CHAN NUOI DONG VAT VA CAC VAN DE KHAC
KHA NANG SINH SAN CUA BO LAI ZEBU PHOI TINH BLANC BLEU BELGE VA SINH TRU^ONG CUA BE LAI
TAI THl/A THIEN HUE
Phgm Tdi'', Li Van Binh', Phan Vn Kim Liin\ Le Vdn Viiiy', Ho Thj Vy', Le Hodi NatiP vd Li Vdn MinIP N g a y n h a n bai bao: 22/07/2019 - N g a y n h a n bai p h a n bipn: 05/08/2019
N g a y bai bao d u p c c h a p n h a n d a n g : 30/08/2019 T O M T A T
Myc dich ciia nghien ciiu nay nham danh gia kha nang sinh san ciia b o cai lai Zebu khi dupc phoi rinh Blanc Bleu Beige (BBB) va kha n a n g sinh trudng ciia be lai do nuoi trong dieu ki^n ndng hp tai rinh Thiia Thien Hue', Kei qua nghien ciin cho tha'y, ty Ie c6 chiia sau 3 lan phoi rinh la 100%, trung binh 1,99 lieu rinh/bo co chiia, bo m? dpng due trd lai sau khi sinh trung binh la 79,3 ngay, thai gian phoi giong thanh cong sau khi sinh la 121,5 ngay, khoang each lira de ciia dan bo cai lai Zebu la 401,5 ngay Kho'i lupng be liic so sinh, 3, 6, 9 va 12 thang tudi nuoi trong dieu kien nong hp lan lugt la 27,46; 107,80; 171,67; 224,89 vk 279,50kg, tang khoi Iupng t m n g binh 0,69 kg/ngay Khong CO sy sai khac ve khoi lupng so sinh giua be dire va cai (P>0,05) n h u n g khoi lupng ciia be dpc cao hon be cai 6 3, 6, 9 va 12 thang tuoi va kha nang sinh trudng ciia be d y e ciing cao hon be cai (P<0,05).
Til' khoa: Khd nang sinb sdn, sinh trirdng. bd lai Zebu, Blanc Bleu Beige.
ABSTRACT
Some results about reproductive performance of Zebu Crossbreed inseminated with Blanc Bleu Beige and growtii performance of Fj(BBB x Zebu Crossbreed) in Thua Thien H u e
Province
The aims of this study were to evaluate the reproducHve capacity of Zebu crossbreed inseminated with BBB and growth performance of F|(BBB x Zebu crossbreed) at household condiri- on in Thua Thien Hue province. The results showed that pregnant rate after 3 rimes inseminarions was 100%; average 1,99 doses of semen straws/pregnancy cow. The returning estrus postpartum was 79.3 days, successful breeding postpartum was 121.5 days. The calving interval was 401-5 days. The weight at birth, 3, 6, 9 and 12 months old was 27.46, 107-80,171,67, 224-89 and 279,50kg, respectively. The average daily gain weight was 0.69 k g / d a y There were not significant different in live weight at birth, however, there were significant different of the live weight at 3, 6, 9 and 12 months (P<0.05) and average daily gain weight of male calf was greater than it in female calf {PO.05).
Keywords: Reproductive capacity, growth performance, Zebu Crossbreed, Blanc Bleu Beige.
1. BAT VAN e i ( H o a n g K i m Giao, 2018). Ben c a n h d d , b o lai
„ . „ . , , , - , , .- - , - Z e b u cd t a m vdc t r u n g b i n h 250-350kg d con H>?n n a y o Viet N a m c h u y e u n u o , b o ^.. ^ , ^g_ssoi,^ 5 ^^„ j „ ^ „ a ly le M l xe Vang va b o lai Z e b u v o i s u e s a n x u a l I h a p ^^^^ ^^-^^ ^g_^-„,^ ,^^35o„_ j , , ^ , ^ ^ j ^ ^ ^,;
VI v j y hi?u q u a k i n h t l c h u a cao. Bo V a n g t h e c h i e n l u o c p h a l l i i e n n g a n h c h a n n u o i b o Viel N a m CO t a m voc n h o , c o n cai 180-200kg, j j ^^j , 5 "7ap trung phit trim dmn nuoi bo ci so con dtfc 250-300kg v a ly I? thit xe chi 38-42% J , O T , J u i chat lirong, tang nhanh ty le bd lai Zebu, ' Trang ,am Khuyen ™„g Brf, Thira Thien Hue ^''' •''-'"g "^^ g'""S'"' * " ! ' ™ "'•'' " " ™" *"''"' '^'''
•Trang lam Djch vy nong nghiep thi xa Huong Tra phiil trial bo iai hltong tint choi lirong CaO, timg 'Trang lam Djch vu nong nghiep huyen Phong Dien j„^(^(- /,j„/, thailh Vil phst trich nghe chuu nUoi bo
Tac gia len he; KS Pham Tai, Trung tam Khuyen none Tiiira , , . , , , , • „ - , „ o - - s -I Ufi.
Tkii- Hue, DT: 0914546292, EmJl: taipharn299694ahoo. "'•" " ' ™ ''"""S " " " " ™ " ' ' • B e Xay dyng h e rem \Ti tho'ng c h a n n u o i b o t h a m c a n h , h a n g hoa, viec
C H A N N U U l t > l > N o v A i *ft_*
tao dan cai n&i cd chat lupng cao la nen tang, budc quan hpng dau rien de rien hanh lai t^o vdi eac gid'ng bd ngoai theo hudng thit nhim tao ra dan bd thit cd nang suat cao, pham chat td't, phu hpp vdi dieu kien cua dia phuong.
Mpt sd gid'ng bd thit thuan nhipf ddi va dn ddi dupe nhap ve nhu Brahman, Droughmaster, Charolais, Hereford, Red Angus, Simmental, dae biet bd BBB da dupc nhieu dia phuong uu rien dua vao san xua't nham nang cao nang sua't va hieu qua chan nudi.
Theo so lipu thong ke 2016, tdng dan bd toan rinh Thira Thien Hue'cd 23 5SS con, trong dd bd Lai Zebu (LZ) chiem 49"i tdng dan. Tuy nhien, bd thit trong rinh mdi dap ung 28-30".. nhu cau giet mo trong rinh, so eon lai phai nhap tir tinh khac. Vi va\', day la dieu kipn thuan lpi de phat trien chuong trinh chan nudi bd thit bang each su dung tinh gidhg bd chuven thit nhu Brahman, Droughmaster, Charolais, Hereford, Red Angus, Simmental, dat bipt BBB de TTNT eho bd cai lai Zebu nham tao ra eon lai cho nang sua't thit cao hon. Mue rieu ciia nghien Clin la danh gia kha nang sinh san cua bd lai Zebu khi dupc phoi tinh BBB va kha nang sinh trudng ciia be Iai Fj(BBBxLZ) lrong dieu chan nudi ndng hd tai rinh Tiiira Thien Hue'
Bing 2. Djnh muc thuc an cho bo mp
z. VAT U | U VA PHOONB PHAP NGHIEN CIKU 2.1. Thdi gian va dia diem
Nghien cuu dupc thuc hipn tir ^^ang 10/2017 den het riiang 9/2019 o 4 sa/phuang, gdm: Phudng Huong Long-TP Hue, phuong Huang Van-TX Huong Tia, xa I'hong Aii va Phong Son, hu\ pn Phong Diih, tinh Thua Tiiien Hue,
2.2. Ddi tupng
Nghien a h i dupc thpc hien tren 75 bd cai LZ nudi trong 50 ndng hp d 4 \a/phudng cua tinh Thira -Thien Hue. Hipn tr?ng ve dan bd cai LZ va phuong thirc chan nuoi dupc the hien dbang 1.
Bing 1. Hi?n hang ve bo m? thi ngh'^ni
Chi tieu Mean±SD
Tuoi bo m? (nam) 5,1 ±0,8
So Ilia Jc (lira) 2,9±0,7 Kho'i hrpng bo me (kg) 304,9±27,9kg
Nuoi nhot theo miia, kci hpp Phuong thlic chan nuoi chan tha, bo sung xo tho va
thiJc iin tinh tai chuong Toan bp bd mp dugc phd'i rinh bo BBB, be lai sinh ra dupc nudi theo me va cai sira khi dti 6 thang tudi, Dinh miic thuc an cho bd me va be dupc the hien d bang 2 va 3.
cd chtra va nuoi con (kg/eon/ngay) Giai doan
Thang chiia 1-7 Thang chua thu 7 Thang chua thu 8-9 Sau khide 1-2 thang Sau khi de 3-4 thing Sau khi de 5-6 thane
B i n g 3. D i n h muc Tuoi be DVT 0 - 2 thiing kg/be/ngay 2 - 3 thang kg/be/ngay 4 - 6 thang kg/be/ngaj' 7-12 thane kejhe/n«,av
TA Tho xanh Nuoi nhot
30-35 30-35 30-35 30-35 30-35 30-35
Chan Iha bo sung TA 8-10 8-10 8-10 8-10 8-10 8-10 thtrc an cho be lai Fj(BBB x Lai Z e b u ) s o
Sua Bii me tu do Bu me tu do Bti me hi do
TA Tho xanh Tap an
4-8 8-12 15-25
TA Rom Tlioa man tmh
Thoa man 0,5-1 Thoa man 1-1,5 Thoa man 3 Thoa man 1,5-2 Thoa man 0.5-1 s i n h d e n 12 thang tudi
Rom T A tinh Tap
Thoa Thoa
0,25 an 0,5 man 0,8-J,4 man i s-?
Nhung Ihang mua lanh thie'u co tang them 0,5-0,6kg thuc an linh va cho an rom thoa man. Thuc an tinh co ham luong dinh duong protein Iho 16%, nang lu(;mg tho 2.800 kcal/kg.
2.3, Cac chi lieu va phiromg phap iheo doi Cfii heu o bo Clii Ui Zebu: Ty le phoi gjg'r,„
dau thai (%), ty le say thai (%), ty li; d^, ^^y^
(%), thoi gian mang thai (ngiy), thoi eian
KHKT Chan nuoi so 254 - ihang 2 "om 21120
CHAN NUOI DQNG VAT VA CAC VAN DE KHAC
d p n g d y e trd Iai s a u d e (ngay) v a t h d i g i a n phdi g i d n g t h a n h c d n g s a u k h i d e d u p c t h u t h ^ p t h d n g q u a d i e u tra b a n g h d i b a n ca'u t r u e
\'a s o t h e o d d i d cac h p .
Chi tieu tren bd lai BBBxLZ: Khd'i I u p n g qua cac md'c tud'i: Khd'i l u o n g s o s i n h d u p c xac djnh b a n g can sau khi b e m d i s i n h ra va da d u p c lau k h d n h d l , cat rdn. Khd'i l u p n g b e 6 3 , 6 , 9 va 12 t h a n g tud'i d u p e u d c l u p n g b a n g thudc d o c h u y e n d i i n g ILRI-IAS-Ll ciia Vien KHKT N d n g n g h i p p m i e n N a m .
2.4. XiJ ly s d lipu
Cac sd'lipu d u p c q u a n Iy b a n g Microsoft Office Excel 2017 va d u p c x u ly thd'ng ke m d ta vdi cac t h a m sd' t r u n g b i n h , d p lech c h u a n , min, m a x v a b a n g p h a n m e m SPSS 20.0. So sanh cap d d i cac gia tri t r u n g b i n h v e khd'i Iupng g i u a b e d y e va b e eai d cac giai d o a n thep dpi va khoi l u p n g t a n g len d u p c a p d u n g theo p h u o n g p h a p T u k e y test. C a c gia tri trung binli d u p c coi la k h a c n h a u cd y n g h i a thdng ke k h i P<0,05.
3.KITOUAVATHAOLUAN
3.1. M p t 50 k e t q u a v e k h a n a n g s i n h s a n ciia bo cai lai Z e b u ichi p h o i v d i t i n h BBB
Ty I? p h d i gid'ng d a u thai s a u 3 Ian d a t 100%, trong d d ty le pho'i d a u thai lan 1, lan 2 va lan 3 t h e o t h u h,r l u o n g u n g la 74,67; 21,33 va 4%; so lieu rinh/bd cd chira chi 1,99 lieu.
So' lieu rinh/bd cai ed e h u a t u o n g d u o n g d i n h miic eua Bp N N va PTNT. Ty le s a y diai la 4 % (3 con say thai), ty Ie d e khd v a c a n ean t h i e p h o n g klii d e la 1,33% (1 con),
Thdi g i a n m a n g thai ciia b d m e la 281,3±4,1 ngay, thdi gian d p n g d p c trd lai s a u d e la 79,3 ngay thdi g i a n p h d i gid'ng l h a n h c d n g s a u k h i de 121,5 ngay, k h o a n g each g i u a 2 l u a d e la 401,5 ngay. Ket q u a ve k h o a n g each lira d e d thi nghipm n a y t u n n g lu' ket q u a n g h i e n ciin CLia N g u y i n X u a n Ba va ctv (2018) k h i n g h i e n cuu tgi An C h a n , Binh D i n h (13,2 t h a n g ) , n h u n g n g a n h o n ket q u a n g h i e n c u n tai T a y Giang, Binh D i n h (15,9 t h a n g ) . M d t t r o n g nhiing n g u y e n n h a n q u a n t r p n g l a o ra c h o khoang each giira 2 lua d e ciia d a n b d cai lai
Thira T h i e n H u e ' l y t u o n g la d o n g u d i d a n d a b d s u n g t h u c a n t i n h c h o b d m e d giai d o a n m a n g thai d a c biet la giai d o a n 3 t h a n g m a n g t h a i cudi, va giai d o a n n u d i con d a h a n che d u p e h a o m d n cua b d m e , vl v a y d a n i t n g S n d u p e thdi gian d d n g d u e h d lai s a u k h i d e va n a n g cao h i e u q u a p h d i gid'ng.
Bang 4. Ket q u a p h d i g i d n g rinh BBB (Mean±SD)
Chi tieu So lm;mg Ty lg {%) Phoi giong lan 1 (n=75) 56 74,67 Phoi giong lan 2 {n=19) 16 21,33 Phoi giong lan 3 (n=3) 3 4 00
£mang thai 3 lan phoi {n=75) 75 100 So'lieu tinh/bocochua 1,99±0,16 Ty le sa> thai (n=75) 3 4,00 Ty lg de kho (n^75) 1 1,33
B a n g 5. Mpt so chi rieu s i n h san cua b o Iai Z e b u k h i p h d i t i n h BBB ( n g a y n=75)
Chi tieu Mean±SD
Then gian mang thai 281,3±3,8 Thoi gian dpng due tro lai sau de 79,3+17,6 Thoi gian phoi gio'ng co chira sau de 121,5±60
Khoang each luade 401,5±60 3.2. K h a n a n g s i n h t r u d n g cua b e lai Fj(BB-
BxLZ) n u o i t r o n g d i e u k i e n n d n g h p Khdi l u p n g s o sinh ciia con lai F|(BB- BxLZ) d T h u a T h i e n H u e ' l a 27,46kg va k h d n g cd s u sai k h a c v e khd'i l u p n g (KL) s o sinh giiia b e d y e va b e cai (P>0,05). Ket q u a h o n g n g h i e n o i n n a y cao h o n b a n ket q u a e d n g b d ciia N g u y e n T h a n h H a i va D d H o a Binh (2019) ve khd'i l u g n g s o sinh cua b e lai F,{BBB x D r o u g h t m a s t e r ) n u o i lai t p . H o C h i M i n h v a c u n g eao h o n khd'i l u p n g s o s i n h ciia b e lai Z e b u lai A n C h a n va Tay G i a n g h n h Binh D i n h ( N g u y e n X u a n Ba va etv, 2018) va tai Q u a n g Tri ( N g u y e n H i i n V a n va ctv, 2009).
Khd'i l u p n g b e l u c 3, 6, 9 va 12 t h a n g tuoi n u d i t r o n g d i e u kien n d n g h p la 107,80; 171,67;
224,89 va 279,50kg, l a n g kho'i l u p n g t r u n g b i n h (TKL) tii' s o s i n h d e n 12 t h a n g luoi la 0,69 kg/eon/ngav- Tuv n h i e n , kho'i l u p n g liic 3, 6, 9 v a 12 t h a n g tudi \'a k h a n a n g s i n h t r u d n g cua b e d u e cao h o n b e cai (P<0,05).
C H . \ N _ \ U O I E)QNG y . \ T V A C « ^ \ / \ . '
Kel qua cua nghien cuu cho thay KL be lai F,(BBBxLZ) llie 3 thang hidi cao hon h5n khdi Iupng be lai F,(BBB x Droughtmaster) nudi tai tp. Hd Chi Minh (Nguyin Thanh Hai va Do Hoa Binh, 2019); va ciing eao hon han ket qua theo ddi ve kha nang sinh trudng cua nhdm be lai Zebu tai Tay Giang va tai An Chan, rinh Binh Djnh (Nguyen Xuan Ba va ct\-, 20181 tgi Quang Trj (Nguyen Hiru Van va ct\-. 20O9) va t^i Die Lie (Dinh Van Tuyen va ch', 2010).
Bang 6. Khoi lupng bd Iai F,(BBBxLZ) (Mean±SE)
Tuoi Be d u e C h u n g
So sinh 27 ^."1-1 ^c 2 " l " - ! 4(i 27 4^-1 -l^" i M i S 3 I h a n g nn.,«-l:3,73 108,69±2,69 107,S(h? .l"^ 0,029 6 I h a n g lW,7Mt?,1(, 174 4('-3,(--^ 171,67±6.06 0,004 9 t h i n g 221,73±5,1S 22H,S3i5.l.l8 224 S i - i - 1 6 0,005 12 t h d n g 2 7 5 , 7 0 ± M 0 2S4,i)il±5,35 274,5|l-8,:S 0,009 T K L . k g / n g 0,6SiO HI l'.72±(l,02 0 i-9rl),01 0,007
4. K ^ L U A N
Ket qua nghien ciiu cho tha'y, t}' Ip cd chua sau 3 lan phd'i rinh la 100%, trung binh 1,99 lieu rinhAid ed chua, bd me dpng dye lai sau khi sinh trung binh la 79,3 ngay, thdi gian phdi gid'ng cd chira sau khi de la 121,5 ngay, trung binh khoang each lua de eua dan bd cai lai Zebu la 401,5 ngay Khd'i lupng be lai F,(BBBxLZ) ilic so sinh, 3, 6, 9 va 12 thang riadi nudi trong dieu kien ndng hp la 27,46; 107,80;
171,67; 224,89 va 279,50kg, tang khd'i lupng tnmg binh 0,69 kg/ngay, trong dd khoi lupng ciia be dye d eae giai doan va kha nang sinh trudng deu eao hem be cai (P<0,05),
lin
CAM ONBdi bao Hint l,i <dn phdm cua Mr an khoa hoc vn cong nghe cap tinb •Ung dung tien Ivky "^'"j".^''', cdi tgo ndng cao eluit hrang ddn bo bv b-i"^ .^"".•^, bo mdi Blanc Blue Beige tgi tinb Thira Thic'i blue duac ngdn sdch nhd ninrc tinh Viira 77»f" " " ^ ddn tu.
TAILI£UTHAMKHAO
1 N g u y e n .Xuan Ba, D i n h V a n Diing, Nguyen T h j M u i , N g u y e n H u u V a n . P h ^ m H o n g Son, Hoang T h i M a i TrSn T h a n h H a i , R o w a n S m i t h , David Parsons va Jeff Corfield (2015), H.^n trying h^ ihong diSn nufli bo s i n h san tnang nong h o viing d u y e n hai N a m Trung bg, Vii;t N a m , T a p t h i W-n^ nghi&p va P T \ V. 21' 107-19, 2 Hoang K i m C i a o (2018). NK'l so' giong bo thit 6 Viet
Nam- Chan nuoi Vi^l N a m ngay 29/06/2018, URL, http://
nhachannuoi.vn/mot-so-giong-bo-lhit-o-vii?t-niim.
3 N g u y e n T h a n h Hai va D o Hoa B i n h (2019) Klin ii5ng sinh ( m o n g cua be elai Fl (BBB x D r o u g h t m a s t e r ) , Fl (Angus X Brahman), F l ( A n g u s x B r a h m a n ) va Brahman thunn giai d o j n so sinh de'n 4 Ihang hioi, Ky ye'u Hpi nghj khoa hpc C h a n nuoi Thu y toan q u o c 2019,465-69 4 M a s o n LL. {1996). A World Dictionary of Livestock
Breeds, Types a n d Varieties F o u r t h Edition, C,A,B Inlernational, 273 p p ,
5 D i n h Van T u y e n , Van T i e n D i i n g , N g u y e n Tail Vui vil H o a n g C o n g N h i e n (2010). Sinh h ^ o n g ciia be 'A Red A n g u s va be lai Sind nuoi t a p t r u n g b a n c h a n thii tai DakLak, Tap chi K H C N C h a n nuoi, 22(5): 5-12.
6 N g u y e n Hiru V a n , N g u y e n T i e n V o n , N g u y e n Xuan Ba va Ta N h a n Ai (2009). D a n h gia k h a n a n g sinh t r u o n g til s o sinh de'n t r u o n g t h a n h c u a d a n bo d\a p h u o n g va lai Sind hi^n nuoi u tinh Q u a n g Tn, Tap chi KH Dai h o c H u e . 55 133-40,
TY LE M A C H O I CHLTNG TIEU CHAY VA BIEN PHAP PHONG, TRI TREN THO NUOI TAI TRlJcnSiG DAI HQC NONG L.4M
BAC GIANG
i<giiycn Tbi Cbinb'*, Mai Ngoc Hodng', Trdn Thi Tdm', Do Thi Tim Huang', Nguyin Vdn Liru\ Ddng Hong Quyen' Ngay nhan bai bao: 20/09/2019 - Ngay nhan bai phan bipn: 19/10/2019
Ngay bai bao dupc chap nhan dang: 31/10/2019 Truong Dai h o t N o n g !
• T a c g i a h e n h O T h ? Vgi hniail chinhn(;uM'n.i2(v
m Uai-Giang
en nil Cliinh, Khoa Chan n u o i Thu y, Truimg D?i hpc N 6 n g U m BSc C i a n g . Di^; ' '^'MH22368;
62
KHKT Chdn nuoi .so 254 - than:-"i'm 2020