NGHIEN Ci>U THl/C NGHIEM - KINH NGHlgMI
DAC KHU THIEN NHIEN VUNG BIEN VIET NAM VA DE XUAT GIAI PHAP QUAN LY, PHAT TRIfiN KINH TE BEN VCTNG:
TRirdOVG HOP VINH HA LONG
Nguyen Thi Hirtmg Dir Van Toan
Tom tdt: Cdc danh hi$u dia ly Viet Nam noi chung vd vung bien Viet Nam noi riing co tdc ddng lich cifc t&i Slf phdt trien kinh le - xd hpi vd moi trudng quoc gia vd dia phuang. Tuy nhiin, viec ddnh gid hieu qud kinh ti - xd hpi vd moi truong cua nhiing danh hi$u ndy chua day du vd cdc mo hinh qudn ly cdn nhiiu bdt cap. Bdi viet gidi thieu ve he thdng "dqc khu thien nhiin " - cdc khu vuc co mgt so danh hieu thien nhiin cdp quoc gia vd quoc te dang cd tgi cdc viing ven biin vd hdi ddo Viet Nam, dua ra mot so thuan loi vd ihdch thuc doi vdi tnrong hgp Vinh Hg Long; dong thdi de xudt su cdn thiet xdy dung ca quan (gdm cdc the che di kem) tai cdc dqc khu thien nhien bien, vai mo hinh qudn ly, xet duyet vd cdng nhgn cdc danh hieu bien, dqc khu thien nhiin VietNam, quan hi quoc te trong ITnh vuc danh hi0u bien.
Tir khda: Dgc khu thien nhien; bien; danh hieu; Viet Nam; Vinh Hg Long.
Mddau
Chiln luge biln Viet Nam den nam 2020 xac dinh mgt tiong nhiing muc tiau co ban la " phdn ddu dua nuac ta tro thdnh mgt quoc gia mgnh ve bien vd lam giau tir bien". De ddng gdp vao muc tieu nay, tit nam 2009, Bd Tai nguyen va Mdi trudng td chiic hang nam dien dan toan quoc
^''Thuong hieu bien Viet Nam". Thuang hieu biln tir gdc do tai nguyen - mdi trudng, dac biet thuang hieu theo vimg dia ly hay ggi la "ddc khu thien nhien", tiong do cd cac viing bian dugc cdng nhan danh hieu biln (Du Van Toan, 2010; 2013). Danh hieu bien la danh hieu cho mdt viing biln dugc mgt td chirc cdng nhan khi ma viing biln dd dap ling dly dli cac tieu chuan can thiet da dugc td chiic do da ra. Neu la do td chitc qudc tl cdng nhan thi dd la danh hieu bian qudc ta, cdn danh hieu bien qudc gia la do td chiic cap qudc gia cdng nhan. Hien nay, nhiau danh hieu biln da dugc cdng nhan tai Viet Nam d cap qudc gia va d p quoc tl.
Khi mdt viing bian dugc cdng nhan Danh hieu biln Viet Nam thi viing bien dd cd nhilu Igi ich nhu sau: nhieu ngudi biet din hon; nhilu d p nganh va cac td chiic d trong nude va qudc tl quan tam;
thuan Igi cho cdng tac quan ly tai nguyan; diem den ky dieu ddi vdi khach du Ijch; mdt dja chi tin cay hap dan cac nha khoa hgc, nha kinh te va dau tu uan doanh tran nhieu Imh vyc; la trung tam giao due truyan thdng va phd bian cac tri thitc khoa hgc.
Viet Nam bat dau cd nhiing nghien ciiu tac dong tich cyc ciia cac viing cd danh hieu bian tdi kinh te - xa hdi, mdi trudng va sinh ka cdng ddng dia phuong (ICEM, 2003), tuy nhian, vdi sy gia tang khach du lich qudc te tdi cac diem dan la cac khu vuc "dac khu thien nhian bien" la rat Idn va hi?u qua kinh ta tang manh, ca sd ha ting khach san, resort phat trien manh, cdng an viec lam , sinh ke gia tang. Van de nay cho thly, can cd phuang thiic dac biet hong quan ly va phat trien kinh tl tai cac dac khu thien nhian tren bien va dat lien va cd the hgc hdi tir Luat ve ba Dac khu kinh ta hanh chinh dac biet nhu Van Ddn, Van Phong, Phu Qudc.
Tir nam 2003, Chinh phii Viet Nam da phan ra 5 hang cac khu bao tdn thien nhian (BTTN): Vudn qudc gia, Khu BTTN, Khu bao tdn loai hoac sinh canh, Khu bao ve canh quan, Khu dy trii tai nguyen. Nude ta ciing da tham gia va pha cbu3n mdt sd cdng udc va thda thuan qudc tl quan tigng trong van d l BTTN biln (Nguyen Chu Hoi, 2005,
116 PHAT TRIEN BEN VCfNG V D N G Q U Y E N 8, S6 1 (3/2018)
Nguyen Thj Hu-qng - PIT Van Toan Sac khu thien nhien...
2009). Vi vay, viec he thdng hda tat cac viing cd danh hieu bian va xem xet cac tac ddng kinh te - xa hgi ciia cac vimg nay la rat can thiat tiong viec phuc vy quy hoach va phat tnin kinh te bien ben vung.
1. Cac dac khu thien nhiSn co danh hifu tren vung biln Viet Nam
1.1. Cdc danh hieu qudc te
Theo Du Van Toan (2010; 2013), Viet Nam cd nhung danh hieu qudc t l sau:
Di sdn the gioi: Vinh Ha Long dat Di san the gidi lan 1 ve "Gia tii tham my". Ngay 17 thang 12 nam 1994, Hdi nghi lan thii 18 tai Phuket, Thai Lan, Uy ban Di san Tha gidi da cdng nhan vinh Ha Long vao danh myc di san thien nhien the gidi vdi gia tri ngoai hang toan cau ve mat tham my (tieu chi 7), theo tidu chuan ciia Cdng udc Qudc te ve bao ve Di san ty nhien va van hda cua the gidi. Sau do, Vinh Ha Long dat Di san thi gidi lln 2 ve "Gia tn dia chat dia mao": Ngay 2 thang 12 nam 2000, can cir Cdng udc Qudc te ve bao ve Di san van hda va thian nhian the gidi va kat qua xet duyet hd so dia chat vinh Ha Long, tai Hdi nghi lan thii 24 tai thanh phd Cairns, Queensland, Uc, Hdi ddng Di san The gidi da cdng nhan vinh Ha Long la di san tha gidi lan thir 2 theo tieu chuan (tieu chi 7) va gia tri dia chat dia mao.
Khu du trii sinh quyen: Danh hieu khu dy trii sinh quyan la nham giai quyet mdt trong nhirng van da thuc tian quan tigng nhat ma con nguiri dang ddi mat hien nay: dd la lam the nao da cd tha tao nan su can bang giiia bao tdn da dang sinh hgc, cac ngudn tai nguyen thien nhian vdi sy thuc day phat trian kinh ta - xa hgi, duy tri cac gia tri van hoa truyan thdng dap ling nhu cau ngay cang cao ciia con ngudi, phdng thi nghiem sdng cho viec nghian cuu, giao due, dao tao va giam sat cac he sinh thai, dem lai Igi ich cho cdng ddng cu dan dia phuang, qudc gia va qudc te.
Hien nay Viet Nam cd 6 khu vyc ven bian va hai dao dugc Uy ban sinh quyan va con ngudi (MAB) thuoc UNESCO cdng nhan: Rimg ngap man Cln Gid (2000), Quln dao Cat Ba (2004), Ven biln Chau thd sdng Hdng (2004), Ven biln va
dao Kian Giang (2006), Cii Lao Cham (2009), Mui c a Mau (2009).
Khu bdo ton ddt nggp nuoc ven bien: Cac khu bao ton dat ngap nude ven bian do UNESCO cdng nhan theo Cdng udc Ramsar': Khu bao tdn dat ngap nude Ramsar ven bian Xuan Thuy cdng nhan nam 1989, Ca Mau (2012), Cdn Dao (2014).
Vinh dep nhdt' Cau lac bd nhung Vinh dep nhat tha gidi (World's Most Beautiful Bays - WMBB) la Td chiic hiep hdi nhung Vinh dep nhit the gidi dugc thanh lap tai Berlin vao 10/3/1997.
Cac vinh thanh vian phai dap ling mdt sd tiau chi nhu: Cd mgt mdi trudng sinh thai vdi ddng vat va thyc vat thii vi; cd ve dep tu nhien va hap dan;
dugc biet va danh gia tai cap qudc gia; bieu tugng cho cu dan dia phuang; cd ngudn kinh te tiem nang; it nhat la dap ling dugc 2 tiau chi ciia UNESCO trong ITnh vyc van hda va thian nhian.
Viet Nam hien cd ba vinh dugc WMBB cdng nhan tran tha gidi: vinh Ha Long (2003), vinh Nha Trang (2005), vinh Lang Cd (2009).
Ky quan thien nhien the gioi moi. Ky quan thian nhien cua the gidi mdi (Td chirc New Open Worid Corporation - NOWC), cd tioi sd tai Thuy ST dugc thanh lap nam 1999. Cuoc binh chgn phat ddng 2007 va kit thuc 2011. Nam 2011 - Vinh Ha Long la mgt tiong 7 ky quan the gidi mdi.
1.2. Cdc danh hieu bien quoc gia
Di sdn quoc gia Viet Nam: Nam 1962, vinh Ha Long dugc Bg Van hda - Thdng tin Viet Nam xap hang di tich danh thang cap qudc gia vdi dien tich 1.553 km^ bao gdm 1.969 hon dao. Cac dao hong viing vinh Ha Long dugc quy hoach la khu bao tdn cac di tich van hoa - lich su va canh quan qudc gia, theo Quylt dinh So 313/VH-VP ciia Bd Van hoa - Thdng tin Viet Nam ngay 28 thang 4 nam 1962.
Cong u6c Ramsar (Iran, 1971) la mot cong uac quoc te ve bao ton va sii dung mot each hop ly va thich dang cac viing dat ngap micrc, voi muc dich ngan chein qua trinh xam lan ngay cang gia tang vao cac vung dat ngap nuoc, cung nhu sir mat di cua chiing o thai diem hien nay va trong tuong lai, cong nhan cac chuc nang smh thai hpc nen tang cua cac viing dat ngSp nuac va cac gia tri khoa hoc, van hoa va kinh te cua chiing.
PHAT TRIEN BEN VO'NG VUNG QUYEN 8, S6 1 (3/2018) 117
NGHIEN CP-U THU'C NGHIEM - KINH NGHIEMI
Cac dao nay ciing cd trong danh sach cac khu rimg dac dyng theo Quylt dinh Sd 194/CT, ngay 9 thang 8 nam 1986 ciia Thu tudng Chinh phii.
Vuon quoc gia Viet Nam: Theo quyet dinh sd 186/2006/QD-TTg ngay 14 thang 8 nam 2006 ciia Thii tudng Chinh phii Viet Nam ban hanh Quy che quan ly riing thi vudn qudc gia la mdt dang riing dac dung, dugc xac dinh tren cac tieu chi sau:
- Vudn qudc gia la khu vuc ty nhian hen dat liln hoac d viing dat ngap nude, hai dao, cd di?n tich dli Idn dugc xac lap dd bao tdn mdt hay nhiau he sinh thai dac tnmg hoac dai dien khdng bi tac ddng bay chi bi tac ddng rat it tir ben ngoai; bao tdn cac loai sinh vat dac hiiu hoac dang nguy cap.
- Vudn qudc gia dugc quan ly, sir dyng chu yau phuc vu cho viec bao tdn rimg va he sinh thai rung, nghian ciiu khoa hgc, giao dye mdi trudng va dulich sinh thai.
- Vudn qudc gia dugc xac lap dya tien cac tieu chi va chi sd: va he sinh thai dac trung; cac loai ddng vat, thyc vat dac hiiu; ve dien tich ty nhien ciia vudn va ty le dien tich dat ndng nghiep, dat thd cu so vdi dien tich ty nhian ciia vudn.
Chinh phu Viet Nam da cdng nhan 7 vudn qudc gia thugc ven bien va hai dao: Cat Ba (1986), Cdn Dao (1993), Bai Tu Long (2001), Phu Qudc (2001), Xuan Thuy (2003), Niii Chiia (2003), Mtii Ca Mau (2003).
Khu BTTN: Khu BTTN cdn ggi la khu dy tru ty nhian (tran bien, dat lien) va khu bao toan loai sinh canh, khu dugc bao ve nghiem ngat, chi danh cho cac boat ddng nghien cuu khoa hgc, dao tao va quan tiac mdi trudng, la viing dat tu nhian dugc thanh lap nham myc dich dam bao diln thi ty nhien va dap ling cac yau cau sau: Viing dit tu nhien cd dy trii tai nguyen thian nhian va cd gia tri da dang sinh hgc cao; cd gia tri cao vl khoa hgc, giao due, du lich; cd cac loai dgng thyc vat dac hiiu hoac la noi cu tni, an nau, kiem an ciia cac loai dgng vat hoang da quy hiem; dii rdng dl chiia dugc mdt hay nhieu he sinh thai, ty le d n bao tdn han 70%. Chinh phii Viet Nam da cdng nhan 3 khu BTTN: Tiln Hai (1994), Hdn Mun (2003), Cu Lao Cham (2003).
Khu bdo tdn san ho: Khu bao tdn bien R^n Trao - Khanh Hda (2003) do Trung tam Bao tin Smh vat biln va Phat triln Cgng ddng (MCD) - Mdt td chiic xa hgi Viet Nam dau tien hd tig thanh lap, Uy ban nhan dan huyen Van Ninh tinh Khanh Hda ra quyat dinh thanh lap^.
Khu bdo ton biin VietNam: Nam 2010, Chinh phu phe duyet 16 khu bao tdn bien (MPA): Dao Trin, Cd Td - tinh Quang Ninh, Cat Ba, Dao Bach Long VT - Hai Phdng, Hdn Me - tinh Thanh Hda, Cdn Cd - tinh Quang Tri, Son Tra Hai Van - tinh Thira Thien Hua, Cii Lao Cham - tinh Quang Nam, Ly San - tinh Quang Ngai, Hdn Mun - tinh Khanh Hda, Hdn Cau, Phu Quy - tinh Binh Thuan, Niii Chita-Ninh Thuan, Cdn Dao - tinh Ba Ria - Viing Tau, Nam Yet - Quan dao Trudng Sa - tinh Khanh Hda, Phu Qudc - Kien Giang (Thu tudng Chinh phu, 2010).
3. PhSn b6 cdc dac khu thi§n nhiSn cd daoh hieu bien Viet Nam
v a so loai danh hieu, nhieu nhat cap qudc te la danh hieu Khu dy trii sinh quyen tha gidi vdi 6 danh hieu, sau do la danh hieu Vinh dep nhat th6 gidi vdi 3 datih hi^u, danh hi?u Ramsar la 3 danh hieu, danh hieu Di san the gidi la 2 danh hieu. 0 miic do qudc gia thi nhieu nhat la Khu bao tdn bien 15 danh hieu, sau dd la Vudn Qudc gia vdi 7 danh hieu, Khu BTTN vdi 3 danh hieu.
Chi cd 1 danh hieu khu bao tdn san hd Ran Trao do Td chiic Xa hgi MCD xay dyng va duy tri bao tdn ciing vdi cdng ddng dia phuong. Cdn cac danh hieu khac do cac bd nganh, dia phuong quan ly^. Tuy nhien, chua cd quy cha cap nhat thdng tin, bao cao hang nam cdn rat bit cap vl tinh hinh tai nguyen, mdi trudng tai cac khu bao tdn, tinh hinh phat tiian kinh tl, xa hgi va chua cd ca quan quan ly thdng nhit
^ http://www.haIongbay net.vn
^ http://www.incdvietnam.org
lis PHAT TRlfiN B^N VCfNG VUNG QUYfiN 8, SO 1 (3/2018)
Nguyen Thi Hirirng ~ Dir Van Toan D|c kbu tbl^n nhi£n..
Bang I : DANH SACH CAC DAC KHU THEN NHIEN C 6 DANH HIEU BIEN VIET NAM TT
I 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Tong
Dia danh Vinh Ha Long Dao TrSn Dao Co To Bai Tu Long CatBa Bach Long Vl Xuan Thiiy Tien Hii Chau thd song Hong
Hon Me Con Co Son Tra-Hai Van Vinh Lang Co Cu Lao Cham Ly Son Hon Mun Vinh Nha Trang Ran Trao Nam Yet Hon Cau Phu Quy Nui Chiia Con Dao Can Gia Mui Ca Mau Phu Quoc Ven bien va bien dao Kien Giang
Tinh Quang Ninh Quang Ninh Quang Ninh Quang Ninh Hai Phong Hai Phong Nam Dinh Thai Binh Nam Dinh, Thai Binh, NmhBinh Thanh Hoa Quang Tri
Thira Thien Hue, Da Nang Thira Thien Hue Quang Nam Quang Ngai Khanh Hoa Khanh Hoa Khanh Hoa Khanh Hoa Binh Thuan Binh Thuan Ninh Thuan Ba Ria-Viing Tau TP. Ho CM Minh CaMau Ki8n Giang Kien Giang 17 tinh
Qu6c gia 1962 2010 2010 2001 1994,2004
2010 2003 1994
2010 2010 2010 2003, 2004
2010 2003, 2010
2003 2010 2010 2010 2003 1993,2010
2003 2001,2010
27
Qu6c te 1994,2000, 2003,2011
2004 1989 2004
2009 2009
2005
2010 2014 2000 2009,2012
2006 17
Tong 5 1 1 1 3 1 2 1 1 1 1 I 1 3 I I 1 I I 1 1 2 3 I 2 2 1 44 (Ghi chu: cdc khu danh hieu bien tren bdn do Hinh 1).
Ngudn: Tong hgp cua nhom tdc gid (2017).
PHAT T R | 6 N B E N V U N G V U N G QUYtN 8, SO 1 (3/2018) 119
NGHIEN CIJU THUC NGHIEM-KINH NGHlgMI
Hinh 1: CAC DAC KHU THIEN NHIEN CO DANH HIEU BIEN VIET NAM 105E 108°E H r E 1U'E U7 E
THAI LAN K B « > " f * * "
•^ IVJALAYXIA '
102°E 105°E 108°E 111°E 114°E 117"E
CHU GlAl
Virh Ha Long, Q i i l n g Ninh
O l o Co To. Quang Ninh - B a i T i / L o n g , Quang Ninh - G a t B a . T P H i i P h o r g - Bach Lo.ig W, T P H i i Phong
X i a n Thuy, Nam Oinh J^n H l i . Thai Binh Chau tho Song Hong - Hon M§, Thanh Hoa
1 1 . Con Co. Quang Tn 1 2 - S d n T r a - H a i Van ( T h i f i T h e n Hue • W Nang) 1 3 - V i n h L a n g C 6 , T h L O T h i 4 1J - CCi kso Cham, Quang Na 1 5 - Ly Sdn. Quang Ngai 1 3 - H o n Mun, Khanh Hoa 1 7 - V i n h Nha Trang, KhSnh Hi 1 6 - R a n C h a o . Khanh Hoa 1 9 - N B m Y e l , K h f i n h H 6 a
- H o - R i Nu Co Ca Q j Chu,
. Binh ThuSn
& n h T h u 5 n , a n h Thuan Bao. Ba R i a - v a n s T a Can G I O MQ - P h
T P H 6 Chi Minh Ca Mau, CS Mau Que B e
K. Kien Giang Kien Giang
Nguon: Tong hop ciia nhom tdc gid (2017)
120 PHAT TRI6N BEN VO'NG VUNG Q U Y E N 8. S6 1 (3/2018)
Nguyin Thj HiroTig - PIT Van Toan Dac khu thien nhien...
Bang 2: PHAN LO^I DANH HIEU BIEN VIET NAM Cap Mc
The gioi
Viet Nam
Tong so TT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Danh hi|u Di san the gioi
Khu du hir sinh quyen the gioi Khu bao t6n dSt ngap nuac RAMSAR Cau lac bo Vinh dep nhat the gioi Ky quan thien nhien cua the gioi moi Di san quoc gia Viet Nam Vudn quoc gia Viet Nam Khu BTTN Khu bao ton san ho Khu bao ton bien Viet Nam 10 danh hieu
Tong 2 6 3 3 I 1 7 3 1 16 44
Ghi chii Da cong nhan Da cong nhan Da cong nhan Da cong nhan Da cong nhan Da cong nhan Da cong nhan Da cong nhan Da cong nhiin 9 da CO, 7 dang thuc hien Ngudn: Tong hop cua nhom tdc gid (2017).
2. Thu|n loi va thach thirc vox vinh Ha Long 2.1. Nhiing tdc dgng kinh te cua danh hieu H<f Long
Tiem ndng cdng bien vd giao thong duong thdy: Vinh Ha Long la vung vinh kin, nen it song va gio, he thong luong lach tu nhien day dac va cua s6ng it bi b6i ISng. Di6u kien thuan loi nay cho phep xay dung he thong giao thong cang bien Ion manh. Co cang nuoc sau Cai Lan (Ha Long) va Ciia Ong (Cam Pha). Ngoai ra, Quang Ninh con co mgt he thong cang phu trg nhu: Mui Chua, Van Gia, Nam Cau Trang... Dac biet la cang Cai Lan, g§n vai bSn pha Bai Chay la viing nuac sau, kin gio, nam Hen ke quoc lo ISA, thuan \oi viec boo da, chuyen cho hang hoa. Muc tieu den nam 2010, se xay dixng hoan chinh cang Cai Lan, vai 7 ciiu cang, cong suat hem 14 trieu tan cho phep tiep nhan tau trpng tai tren 5 van tin.. .'^
Tiem ndng hdi sdn: Bien Quang Ninh chiia dung nhieu he sinh thai phong phii c6 gia tri da dang sinh hgc cao, trir lugng hai san ciia vimg rat lan. Di^u kien tu nhien thich hgp cho viec nuoi tr6ng va danh bat hai san nhu: khi hau, dien tich bai trieu Ion, nuac trong, ngu trucmg ven ba va ngoai khai c6 trii lugng hai san cao va da dang vai nhiing loai nhu: ca song, ca gio, so, torn cac loai.
Tiem ndng du lich co the noi Id tiem ndng
"xanh" vd "vdng" nhdt": Voi cac gia tri va tiem nang von co, Vinh Ha Long da hpi tu nhiing dieu kien v6 ciing thuan Igi de phat trien nganh kinh te
du lich. Hinh thuc, loai hinh du lich o Vinh Ha Long da dang. Den vinh Ha Long, du khach c6 the tham gia cac loai hinh du lich: tham quan ngam canh, tam bien, nghien ciiu va nhi6u loai hinh khac. Hien nay, khach den vinh Ha Long chu yeu di tham quan ngam canh, tam bien va bai thuyen Kayak. Trong nhirng nam tai, nganh du lich se mo them nhieu tuyen diem tham quan va tang them nhieu loai hinh du hch hap dan. Du Iden nam 2010, Quang Ninh se la mgt trong nhiing diem du lich lan nhat ca nuac. Thanh pho tre Ha Long dang trong qua trinh do thi hoa manh me, phat trien nhanh ve mgi mat, la mgt tiln de vung chfic de phat trien du lich. Hien thanh ph6 c6 300 khach san tir 1 den 5 sao voi 4.500 phong nghi va nhieu khach san mini ca ban dap ung dugc nhu cau ciia khach du lich. Su tang truong ve so lugng khach b Ha Long dugc ddnh gia la nhanh nhat a Viet Nam trong nhung nam gan day. Nam 1996, vinh Ha Long don 236 lugt khach, thi nam 2003, vinh Ha Long don 1.306.919 lugt khach. Du doan nam 2005, lugng khach den vinh Ha Long uac dat 1,5 den 1,8 trieu, va den nam 2010, Ha Long la diSm don tiep 5-6 trieu lugt khach. Du kien den nam 2020, tdng khach du lich dat 15 d6n 16 trieu lugt, trong do co 7 trieu khach quoc te, tong doanh thu dat 30.000-40.000 ty VND; thu ngan sach tii boat dgng du lich dat 10-15% thu ngi dia, giai quyet viec lam cho khoang 130.000 nguai; dong gop cua nganh du lich vao GRDP dat tir 14 den 15%
(Nguyen Diic Long, 2017).
"* http://www.halongbav.net.vn
PHAT TRltN BEN VCfNG VUNG QUY^N 8, S6 1 (3/2018 121
NGHI£N CCfU THl/C NGHIEM - KINH NGHIEMI
De thuc hien thanh cong muc tieu nay, tinh Quang Ninh da mai dan vi tu van cua Hoa Ky la BCG lap Quy hoach tdng th6 phat trien du lich tinh Quang Ninh den nam 2020, tam nhin den nam 2030; ban hanh cac Nghi quyet, Chuang trinh, Ke hoach phat trien dich vu, phat trien du lich vai quan diem phdt trien du Iich va dich vu lam trgng tam gan voi viec bao t6n va phat huy gia tri Di san - Ky quan thien nhien the gidi vinh Ha Long, xay dimg nganh cong nghiep du lich - dich vu, cong nghiep giai tri, cong nghiep van hoa dua tren cong nghiep sang tao, tao ra sir dgt pha khac biet va gia tri gia tang cao de xay dung Quang Ninh tra thanh trung tam du lich quoc te vdi ha tang kinh te do thi hi?n d?ii; hoan thien phat trien khdng gian du lich theo bdn dia ban du tich trgng diSm; Ha Long g5n vdi du lich vinh Ha Long; Mong Cai - Tra Co gan vdi du lich bien gidi; Van Ddn - Cd Td gan vai du lich bien dao, nghi duang chat lugng cao cd casino; va Uong Bi - Dong Trieu - Quang Yen gan vai du lich van hoa, tam linh di tich danh thang Y6n Tu.
De thirc hien chien luge phat trien kinh te, trong nhiing nam qua, Quang Ninh da huy ddng nguon luc dau tu xay dung ket cau ha tkng giao thdng ddng bg theo hudng ben viing nhu: Dudng cao tdc Ha Long - Hai Phdng se hoan thanh vao thang 3/2018, rut ngan thdi gian tir Ha Long di Ha Ndi con 1,5 gid bang d td; cang hang khdng qudc te Van D6n va dudng cao tdc Ha Long - Van Ddn cung se hoan thanh trong thang 3/2018 de lam ti8n de quan trgng hinh thanh Dac khu Hanh chinh - Kinh te sap tdi; tiep tuc trien khai dudng cao toe Ha Long - Mdng Cai k§t ndi vdi tinh Quang Tay ciia Trung Qudc, ASEAN; cang tau bi^n khach qudc te Ha Long se hoan thanh trong nam 2018 d^
khach di du thuydn 5 sao den vinh Ha Long khong phai chuyen tai.
De phat huy tiem nang va Igi the ciing vdi ddi mdi dot pha trong cai each hanh chinh, xiic tiSn dau tu, Quang Ninh da thu hiit cac nguon luc ngoai ngan sach de dau tu phat trien dong bg ha tdng du Ijch vdi he thdng ha ting kinh td, xa hdi chat lugng cao va da thu hut dugc nhieu nha diu tu chien luge hinh thanh cac khu dich vu du lich phiic hgp cao
cip, du an dich vu du lich quy mo Idn, cac trung tam mua sim, giai tri chat lugng cao ngang tam qudc t% cua cac tap dodn Idn cd uy tin trong nude nhu: Vin Group, Sun Group, PLC, BIM, Tuin Chau,...; lam thay ddi ca ban di?n mao do thj va nganh du lich Quang Ninh; du lich Quang Ninh din vuon tdi va hdi nhap vdi thd gidi ve chat lugng dich vu, trd thanh diem sang ve phdt trien du lich ciia Viet Nam va khu vuc trong tuong lai.
Quan didm phat triln du lich chat lugng, dang cip quoc te, khdc biet, nhung phai ben virng, tinh dac bi?t quan tam den cac van de bao tdn va phat huy gia tri vinh Ha Long - Di san thien nhien cua the gidi va bao ve ben viing ve mdi trudng, tao moi trudng sdng hdp din cho nguoi dan va du khach.
Vinh Ha Long vdi cac danh hieu thien nhien dang cip qudc te, qudc gia la tai nguyen dac bi6t de tinh Quang Ninh trd thanh mdt trung tam du lich qudc t8, mgt trgng didm du lich hang dau qudc gia, cd he thdng ca so vat chit ddng bg, hien dai;
san pham du lich da dang, dac sac, cd chat lugng cao, thuong hieu manh, mang dam ban sac van hoa dan tdc, cd nang luc canh tranh vdi cac nude trong khu vuc vd qudc te; thuc su la nganh kinh te mui nhgn, la ddng luc thiic day phat trien kinh te - xa hdi nhanh, b6n viing.
2.2. Vdn di qudn ly vd nguy co mdi trucmg vinh H^ Long
Hien tai, quan ly vinh Ha Long cdn kha bdt cap - chdng cheo vdi nhidu Sd ban nganh: Sd Tai nguyen va Mdi trudng, Sd Giao thdng Van tai, Scr Du lich, Sd Ndng nghiep va Phdt triSn ndng thdn, Sd Xay dung. Quan ly tai nguyen mdi trudng bien va hai dao ndi chung theo Luat bien Viet Nam, Luat Tai nguyen mdi trudng bien, hai dao, Luat tai nguyen nude, Luat bao ve moi trudng, Luat thuy san, ben cang-ludng tau theo Luat Hang hai, nhung cac thang canh du lich tai vinh Ha Long lai tuan theo Luat Di san, khai thac da vdi, cdt theo Luat Khoang san... Ngoai ra, cd ban Qudn ly vinh Ha Long thugc UBND tinh... nen rit khd cho viec quan ly, quy hoach va phat tridn kinh td cac nganh gay ra nguy co phat trien ndng va nguy co suy
122 PHAT TRIEN B^N VO'NG VCJNG QUVeN 8, S6 1 (3/2018)
Nguyin Thj Hirimg - P I T Van Toan Dac khu thieu nhien...
giam chat Iugng mdi trudng, da dang sinh hgc va cdc he sinh thai biSn, he sinh thdi tren CJin.
Sii phat trien kinh td khu vuc ven vinh Ha Long cd miic tang tmdng rat nhanh ve su phdt trien ca sd ha ting, dac biet vd mat giao thdng, tau bien, khai thac than va cac nganh du lich, dich vu.
Tii nam 1999, Ngan hang Phat trien Chau A (ADB) da canh bdo rang, viec xay dung cang mdi d viing vinh Ha Long cd the dan den su gia tang ve giao thong dudng bien trong khu vuc, va phdt trien ca sd ha tang cua du lich se la cac mdi de dga ddi vdi vinh nay. 6 nhiem do chat thdi cong nghiep, su khai thac va danh bit tan diet thuy san ciing mang lai nhiing de dga nghiem trgng. Cd nhirng y kidn cho thay, can tiSp tuc xem xet mgt each than trgng ve s\r phat trien trong vimg vinh H? Long thdng qua ca ciu qudn ly vi cdc gia tri quan trgng v6 tai nguyen mdi tnrdng cho toan vimg (ICEM, 2003).
Hien nay, su phat trien md rdng dd thi va su gia tang dan sd ca hgc, viec xdy dung bdn cang va nha may; cdc hoat ddng du lich vd dich vu, rdc thdi trong sinh ho^t va che xuat, boat dgng danh bat va nudi trdng thuy sdn da khdng chi edn la nguy ca, ma su d nhilm mdi trudng va sir bien ddi canh quan cua vinh Ha Long da d miic bao dgng. Do d nhilm, tinh trang nhung bai san hd d day bien sau ciia vinh Ha Long dang chet dan ma gdn day cac nha khoa hgc bi6n Viet Nam da phdt hien ra. Mat nude trong xanh ciia vinh dang ngdy cdng due dan, bdi lang khien cac nha khoa hgc len tieng cdnh bdo nguy CO vinh Ha Long cd the bi "dam lay hoa".
Them vdo dd, do khu vuc vinh Ha Long co hang ngan hdn dao ma phin Idn la niii da vdi, ngudn nguyen lieu xay dung tdt lai thuan tien cho khai thdc, nen rdt de bi tu nhan Igi dung, gay bidn dang canh quan.
Ci mdt khia canh khac, bidn ddi khi hau toan cau vdl muc nude bien dang cao cd thd se tdc dgng meinh tdi canh quan, he thdng dao, hang dgng va da dang sinh hpc cua vinh ma Vidt Nam chua dii nhan luc, vat lire de sin sdng img phd.
Vd van hda ban dia va cdng ddng, mdt van dd ma nhidu du khdch qudc te da phan nan la y thiic
ve bao ve mdi trudng di san ciia khach du lich vd ciia cdng ddng dia phuang cdn chua eao, chua xay dung dugc hinh anh, thuang hieu du lich Ha Long hi?n dai, van minh va lich sir. Van cdn hien tugng ngudi an xin deo bam khdch du lich, dnh hudng tdi mdi tnrdng du lich cua di san. Viec gido due, tuyen truyen de nang cao nhan thiic trong mdi ngudi dan;
su han che cac khu luu tni nghi duang tren cdc dao; no luc kidm soat theo tieu chuan du lich sinh thdi vd quy dinh bdo tdn di sdn ddi vdi ca mat nude viing dem cua di san, dang la nhiing van de Idn dat ra nhieu thach thiic vdi chinh quyen dia phuang.
3. Thao luan va de xuat
Viet Nam da tham gia hdi nhap qudc te, nen vdn de cdc dac khu thien nhien nhu la khu vuc dia ly cu the cd danh hi8u ve BTTN, di sdn thien nhien, di sdn dia chat, danh lam thang canh.., dac biet, danh hieu quoc t6 cd y nghia anh hudng Idn den viing do va lan can rit Idn, vi sau khi co danh hieu qudc td, se gia tang nhidu cac nghien ciiu vd phat hien mdi, gia tang khach du hch, xuit hien nhieu van de xa hdi nhan va van mdi, tang gia tri kinh te, tang thu nhap cho cdng ddng ddi vdi timg vimg, timg khu khac nhau. Vinh Ha Long, Phong Nha - Ke Bang, My Son, Lang Cd, Xuan Thuy, Nha Trang, Hdi An, Ca Mau, Kien Giang, Can Gid, cdc bai bien dep nhu My Khe, Miii Ne, Nha Trang, Viing Tau... da trd thanh nhiing thuang hiSu Idn cho ngdnh du lich, cdc nghien ciiu vd hgc thuat cho ddng dao ngudi Viet Nam vd the gidi. Nghien ciiu ve van de nay vdi pham vi dia ly toan dat nude, hy vpng se lam rd hem dugc nhiing thay ddi cua cac vimg nay trudc day va hien nay va sap tdi, de dinh hudng phat trien kinh te ben viing cho tung vimg va tdng thi cho Vi?t Nam: i) Danh hieu viing biSn Viet Nam rat da dang vd phong phii cap qudc gia va qudc te; ii) Danh hieu bien Viet Nam la mdt thuang hieu bien dac biet, can dugc quan ly, phat triln va dugc dinh Iugng gid tri kinh te; iii) Tdng cdc danh hieu cho tat cd vimg bien Viet Nam la 44 (27 qudc gia, 17 qudc te) danh cho 27 vung bien thupc 17 tinh, thanh phd ven bien Viet Nam. Cdc viing nay cd the ggi la "Ky quan bien Viet Nam".
Ngoai vinh Ha Long cd tdi 4 danh hieu, cdn cdc danh hieu cua cac viing khac dd la Cat Ba, Xuan
PHAT T R [ £ N B ^ N VONG V O N G QUVeN 8, S6 1 (3/2018) 123
N G H | £ N CG-O T H Q C NGHIEM - KINH NGHI£MI
Thuy, Chau thd sdng Hong, vinh Lang Cd, Cu Lao Cham, vinh Nha Trang, Cin Gid, Phii Quoc, Ca Mau.
Theo phan bd viing biln theo khdng gian vi tri dia ly, vung biln Quang Ninh - Hdi Phdng cd 12 danh hieu va rat ddng dugc quy hoach lai de phuc vu quan ly tai nguyen mdi trudng bien. Su tuang ddng vl canh quan, dia chat dia mao, da dang sinh hgc, cung nhu nhiing gia tri van hda, khao cd cua toan vimg, bao gdm khong chi vinh Ha Long ma cdn cd quan dao Cat Ba va viing bien ddo vinh Bai Tir Long khien nhiing nghien ciiu khoa hgc dia chat, khao cd, van hda, va nhung hoat dpng du Hch, khai thac hai san v.v.. khdng cdn bd hep trong ph^m VI vimg vinh.
Can phat huy va nhdn rdng tam guang ciia vung cd danh hieu nhu vinh Ha Long, vinh Nha Trang. Dac biet, td chiic phi chinh phu hay td chiic xa hdi (nhu MCD tai Ran Trao) cung dugc huy dpng vdo cdng tac bao tdn danh hieu bien la rat phu hgp va hg cin phdi dugc ghi nhan va tdn vinh.
Nhu the, Viet Nam se cd rit nhilu khu biln cd danh hieu mdi, cd tie dgng tich cue tdi cdng tdc quan ly va bao ve tai nguyen bien, hai dao.
Anh hudng tich cue ciia cdc vung bien cd danh hieu bien tdi kinh te - xa hgi va mdi trudng dia phuang. Nhieu thuang hieu tao nen dang cap qudc te, cd siic canh tranh khu vuc va toan cau. Nhieu thuang hieu Idn nhu Ha Long, Cat Ba, Cii Lao Cham, Nha Trang, Ly San, Phii Qudc, Cdn Dao...
cd gia tri nhieu ty USD.
Quan ly cdc khu vuc danh hieu bien chua dugc thdng nhat, cdn chdng cheo nhieu sd, ban, nganh vdi nhieu luat qudn ly khac nhau. Cac hoat ddng lan bien tai cdc khu vuc cd danh hieu bien gia tang va chua cd ddnh gia day du nguy co d nhilm mdi trudng, canh quan du lich khu vuc.
De xuit qudn ly, phdt trien cac dac khu thien nhien cd danh hieu bien Viet Nam:
- Can phan loai va cap giay chiing nhan hang nam chat lugng cdc danh hieu bien Viet Nam: Ky quan bien Viet Nam, Cdng vien biln, Bai biln dep, Dao xanh, khu bdo ve - BTTN.... Ben canh do, can
cd nghien eiiu ca chi, chinh sach, phdp ly ve cac danh hieu bien cdp qudc gia, cap tinh, cap huy^
vd cdc tac ddng cua danh hieu bien va cac giai phap hd trg cho dia phuong. Can cd ca che khuyfin khich, tdn vinh cac cd nhan, td ehiic xa hgi, dan s\f tham gia vao xay dung, quan ly cdc viing cd danh hieu ky quan bien. Ddng thdi, thanh lap mgt co cau to chiic thdng nhat cip qudc gia, cdc khu vuc can cd ban quan ly rieng vdi su phan quyen, phan trach nhiem, phan quyen khdng gian. Viet Nam ciing cdn mdt Luat ve Dac khu thi8n nhien (bien) vdi phan quyen, trach nhiem, md hinh dac thu. Td chuc truyin thdng, phat triln du Ijch sinh thdi-moi tnrdng bien va hd trg tai chinh ben viing cho cac Ban quan ly khu vuc cd danh hieu bien va nang cao hieu qua sinh ke cho ngudi dan vimg cd ky quan biln, cd danh hieu bien. Lugng gid gia tri cac khu vuc cd danh hieu bien, thuang hieu; lugng gia cac dich vu he sinh thai (dao, dat ngap nude, cdnh quan..) todn khu vuc; vd bao cao dinh ky thdng k6 kinh te khu vuc (dac biet du lich, hai san, giao thdng..).
De xudt vol khu vuc Hg Long - Cdt Bd: Lap ho sa chung di san thien nhien Ha Long - Cat Ba (di sdn thien nhien, PSSA, khu sinh quyln, Ramsar) la khd thi. Vinh Ha Long theo (bang I) cd 5 danh hifiu (1 qudc gia, 4 qudc te), nen theo qua trinh phat trien thi mdi trudng sinh thai d day ciing da dugc cdi thien ddng ke. Cat Ba cd 3 danh hi?u.
Vay, Lien minh khu H? Long - Cat Ba se co 8 danh hieu (4 qudc te, 4 qudc gia). Can phai cd co chi dilu phdi li8n tinh Qudng Ninh - Hai Phdng de ddng quan ly va nang cao hieu qua bao ve moi trudng va da dang sinh hgc. Ddng thdi, xem xet the che hda, luat hda rieng Dac khu thien nhien Ha Long - Cdt Ba nhu la tai nguyen cap qudc gia - mgt ngudn vdn thien nhien ciia ngan sdch nha nude.
Viet Nam cd rat nhidu cac tiem nang v6 cac dac khu thien nhien bien, ven bien, hai ddo cd gia tri kinh te rat Idn va da nganh, phan bd dlu tii phia bac xudng phia nam. Cac dac khu ciing la cac thuong hieu Idn, ed gia tri qudc t l va tilm nang thuang mai Idn nhu thu ngudn vdn diu tu lan, thiic day phat trien kinh te - xa hdi.
124 PHAT TRISN B^N VLTNG VUNG QUY^N 8. S6 1 (3/2018)
Nguyen Thj Hirffng - PIT Van Toan B j c khu thign nhJen...
Viet N a m n e n x e m x e t thi d i l m c d c p h u a n g d a c biet n h u V a n D d n , V a n P h o n g , Phii Q u d c . C a c thiic d a e biet t r o n g q u a n ly v a phat t r i l n k i n h t l tai d a c k h u se la b e p h d n g k i n h t l x a h g i m d i t r u d n g cdc d a c k h u t h i e n n h i e n tren c a c hdi ddo v a v e n b i n viing c h o cdc v i m g l a n c a n vd d d n g g d p Idn biln, v a c a n d u g c q u a n t a m , n h i n m a n h t r o n g d u v a o n g a n sach c h o n i n kinh t l q u d c gia.
thao L u a t cac d a c k h u kinh t e h a n h chinh v e n bien
Tai li^u t h a m khao
1. Du Van Toan (2010). Danh hiiu biin Viet Nam - Mgt cong cu qudn ly tdi nguyen moi trudng biin phuc vii phdt triin ben viing kinh le biin. Bao cao HTKH dia ly qudc gia.
2 Du Van Toan (2013). Danh hiiu thiin nhien vd moi trudng. Ca hpi vd xep hgng CRES, VNU.
3. ICEM (2003). Bdo cdo quoc gia cita Viet Nam vi cdc khu bdo ton vd phdt trien 4. Nguyin Chu H6i (2005). Cd so tdi nguyen vd moi truong bien.'H\\}B}iQGY{k'Ho\.
5 Nguyin Chu Hdi (2009). Thuong hieu biln Viet Nam - nhin tir goc do tai nguyen-moi tnrdng. Tap chi Tdi nguyen mdi truong, S6 9, tr. 21-27, Bo Tai nguyen va Moi tmdng.
6. Nguyin Diic Long (2017). Phdt huy gid tri Vinh Hg Long; phdt trien du lich chdt lugng, ddng cdp, ben virng. Bao cao diln dan D6i thoai chinh sach cao cap ve du lich ben vCrng, 6/2017.
7 Thii tudng Chinh phii (2010). Quyit dinh sd 742/QD-TTg ky ngdy 26/5/2010 ciia Thu tuong chinh phu phi duyet Quy hogch he thing khu bdo ton bien Viet Nam din ndm 2020.
Thong tin tac gia:
, , - . , . 0 Ngay nhan bai: 08/12/2017 1. N g u y k Thi HuoTig, Th.S B y .
• Don Vl cong tac: Tmdng Tmng c i p Kinh t l - Tai ^ g a y nhan ban sua: 22/2/2018 chinh Ha Noi Ngay duyet dang. 14/4/2018 2. DIT Van Toan, TS
- Don vi cdng tac: Vien Nghien ciiu bien va hai dao -Email: [email protected]
PHAT T R I E N B £ N V O N G VUNG QUY^N 8, S6 1 (3/2018) ~ 125