l'i!MI!l,l4l)l,l„^J,llA
TIM RA THUY NGAN AN NAP TRONG ^
BANG BAC c u e
N
gUdi dan va eae ddng vat sd'ng b vung Bae Cue thudng ed ham lupng thdy ngan cao trong md. Nay cac nha khoa hpe da phat hien ra ngudn lay nhiem ngay cdng tang eda kim loai dde hai bac nhat nay.Mdt nhdm nghien cufu tai Dai hpe Tdng hpp Manitoba, My, cho b i l t bang tren bien Bac Cue dang luu giu nhdng lupng Idn metyl thuy ngdn ma ed the tham nhap vao he sinh thai bien vdi tde dp ngay cang cao khi eae tang bang nay tan chay do tae ddng eda bien ddi khf hau.
Nghidn cdu ndi tren Id nghien euU dau tidn da tien hanh do hdm lupng metyl thdy ngan trong bang lau nam eda bien Bae Cue, dd la nhdng tang bang da hinh thanh tu' nhieu nam nay va hien nam trong eae vung nudc cda dai duang nay.
Cac chuyen gia mdi trudng danh gia cao tam quan trpng cda nghien eijfu ndi trdn, vi nd eho tha'y khi bang tan ehay ngay cang nhieu do tae ddng eda bien doi khf hau thi metyl thdy ngdn se tang eudng xam nhap vdo chudi thde an eda con ngudi va ddng vat b Bac Cue.
Ngay nay, thdy ngan trong khf thai tu' cac ngudn nhu eac nha may nhiet didn dd't than thudng di ehuyen trong bau khf quyen Trai
Dat va cudi cung roi xudng B l e Cue. Khi da d i n Bac CUe, eae phan ung quang hda se k h i l n cho thdy ngan bj oxy hda thanh kim loai va rPl xudng bang. Cac nha khoa hpe eho rang mdt ehdng vi khuan trong bang cd the chuyen hda thdy ngan vd ep nay thanh metyl thdy ngan ma eae vi sinh vat b i l n nhu tao hoae sinh vat phu du cd t h i de dang hap thu. Cudi cung. thdy ngdn se di chuyin vao chudi thuc pham. gay nguy hiem khdng chl cho ddng vat hoang da ma ea nhijng ngudi dan ban dja khi hp an thit nhdng con vat nam d dinh eda chudi thife an, eh^ng han hai eau. Tren thuc te, mdt sd nghien eUu da ehCfng minh rang nhCing ngudi phu nCi' Eskimo cd ham lupng thdy ngan trong mdu cao nha't tren t h i gidi.
NhUng cae nha khoa hpc van chua b i l t nhieu ve eac ehu trinh di ehuyen cua thdy ngan ci Bac Cue va v l su hinh thanh cda metyl thdy ngan tai dd. Hoat ddng nghien cdu tai Bae CUe thUdng la thaeh thLfe Idn vi ehi phi di lai rat Idn va rat khd thu thap nhung mau bang mdt each thich hpp.
Nhdm nghien edu tai DHTH Manitoba da tim each nghien cuu nhdng tang bang lau nam nhu ngudn phat tan metyl thdy ngan tai Bac Cue. Hp da tien hanh hai ehuyin di d i n Bae Cue vao eac nam 2012 va 2013. Tai dd, hp da gap khdng ft khd khan nguy hiem va phai chdng kien nhdng eanh tUpng rat dau ldng. Ba ngudl da chet trong mdt tai nan may bay true thang vao thang 9/2013, trong sd dd cd mdt nha nghien cUu va hai thanh vidn to lai. Nhung tham kjch nay eung lam tang them y ehi va ddng luc eho cae nha nghien CLfu trong nhdm, Hp quyet tam khdng de sU hy sinh cda ddng nghidp trd nen vd nghta.
Nhdm nghidn cufu da di trdn mdt c h i l e tdu pha bang de d i n hai dia diem b vung Bac Cue thude Canada. Tai ddy, hp da khoan lay ra nhdng mau Idi bang ddi nhieu met. Trong C3
CIVHC - SO 8 / 2 0 1 4
\SSM mmm
LONG BI€N CO TH€ LR NGUON CUNG KIAA LOni OfiT HI€iVl TRONG TUONG LRI
D
ien thoai thdng minh dang ngay eang trd nen phd bid'n trdn toan eau.Nhung qud trinh san xuat nhdng san pham nay tieu tdn nhieu kim loai dat hiem nen ngudn nguydn lieu nay dang can kiet dan. Nay mdt nghien CLfu mdi cda Dai hoc Jacob (Dtic) cho thay, con ngudi cd the khai thdc kim loai dat hiem tu" cae khdi da ran ehCfa mangan va s i t nam rai rac dUPi day dai duang.
c a c nguyen to dat h i l m hoae kim loai dat h i l m nhu: scandi, ytri, prazeodim dyprosi,... id nhdm 17 nguyen tdtrong bang he thdng tuan hodn, chdng cd cac tfnh ehat hda hpc tuang t u nhau. Kim loai dat hiem dupc sd' dung de c h l tao nhieu san pham gia dung nhu bdng den huynh quang, TV mau,... va nhdng thiet bj edng nghd Idn nhU tam pin mat trdi va tua-bin gid.
Kim loai dat h i l m thuc ra khdng h i l m nhu ten gpi eda chdng, nhung ehdng khd khai thae vi phan tan rdng rai giiJa Idp vd Trai Dat, h i l m khi tap trung trong cac md Idn nhu cae khoang chat khae. Vi vay, nhieu ngudi lo lang rang, nhu cau gia tang ve cac t h i l t bi dien tCf (nhu dien thoai thdng minh) cd the lam tang ap luc dd'i vdi ngdnh cdng nghiep da't hiem.
D d la tin xau ddi vdi nhieu nha san xuat cac thid't bj dien tti nhung lai ed lpi cho Trung Qud'e vi qude gia nay dang nam d i n 90%
san lupng kim loai dat hiem tren t h i gidi.
Tuy nhien, mdt nghien cufu mdi ddy cda cae nha dja hda hpc tal Dai hpc Jacob (Dufe) da tiet Id mdt ky thuat day hifa hen eho viec khai thac kim loai dat h i l m tCf cac md khoang c h i t s i t - mangan 6 day dai dUPng,
Cdng ty Apple - nha san xuat iPhone cung nhu cae hang cdng nghe cao khae - dang rat hy vpng vao thanh cdng budc dau cda cac nha dja hda hpc ngUdi Dufe. N l u khdng, trong tUPng lai, hp phai tra nhung khoan tien ngdy cang Idn cho cac cdng ty khai thae md Trung Qud'c •
PH Theo Science News, 04/2014
= phdng thi nghiem tren tau, hp ap dung phUPng phap quang phd huynh quang nguydn tif lanh (CVAFS) de phdn tich tdng ham lupng thdy ngan trong cac m i u . Khi quay trd v l trudng Dai hpe, hp so sanh k i t qua sac k]? khf vdi k i t qua CVAFS de danh gia ham lupng metyl thdy ngan.
Ldi bang ma eae nha khoa hpe thu dupe cd ham lupng thdy ngan trong pham vi 0,65-60,8 pM. Ndng dp metyl thdy ngan tap cdc dinh eao nha't ci 2,64pM trong sac ky khi. Tuy k i t qua nay cd ve khdng Idn, nhung eac nha khoa
hpc giai thieh rang metyl thdy ngdn cd tiem nang gay ddc r l t Idn. Ham lUpng eua nd cd t h i tang gap hang tridu lan hoae eao hon khi nd di c h u y i n len phia tren ehuoi thde an. DUa tren nhung k i t qua ndy, nhdm nghien cdu da ude tfnh r^ng, vdi too dp tan ehay bang nhu hidn nay, moi nam se ed khoang 42 kg metyl thdy ngan thdm nhap vao he sinh thai Bae c u e •
HS Theo Chemical & Engineering News,
5/2014