THU'ONG MAI VA HOI NHAP
THQI CO VA THACH THU'C TlT HIEP DINH THl/ONG MAI TLT DO G I C A VIET NAM VA LIEN MINH KINH TE A - AU
TS. Trinh Thi Thanh Thuy, ThS. Vu Thuy Vinh Vien Nghien cuu Thuang mgi Hiep dinh thuang mgi tu do giOa Viet Nam vd Lien minh Kinh le A - Au (VCUFTA) da chinh thuc ky ket thdng 5/2015 sau han 2 ndm ddm phdn. Chi y&i 26 thdng th&i gian tir luc bdt ddu khai ddng dam phdn den khi chinh thOc ky ket, Hiep dinh dd cho thdy quyit tdm cao cua edc ben trong m& am thi truang, thuc d&y hgp tdc thuang mgi da phuang. tgo bu&c tien mai trong quan he tdt_ dep lau ddi giUa cdc quoc gia. De khai thdc tdi dd lgi ich tir Hiep dinh thdng qua cdc hogt ddng thuc tien cua cdc chu the tham gia vdo cdc lmh vuc thudc phgm vi dieu chinh cua Hiep dinh, cdn cd nhgn thirc day dii vi ndi dung cua Hiep dinh cUng nhu cdc ca hdi, thugn lgi vd kho khdn, thdch thuc md Hiep dinh dem lgi cho nen kinh te vd cho doanh nghiip Viet Nam. Bdi viet tap trung gi&i thieu tdng quan ve nhimg thong tin lien quan den Hiep dinh cdng nhu nhimg phdn tich ban ddu ve nhimg khd ndng khi Hiep dinh cd hieu luc dem lgi.
Til khoa: Hiep dinh thuang mgi tu do; Iden minh hdi quan; Lien minh kinh ^A- Au; Xudt nhap khau 1. Gidi thigu ve Lign minh Idnh tg A- Au
va quan hg thutrag mai vdi Viet Nam Lign minh Kinh tg A-Au (Eurasian Eco- nomic Union, vigt tdt EAEU hodc EEU) khdi nguon tir y tudng thanh lap Cdng ddng Kinh tg A-Au cua ba qudc gia Nga, Belams va Kaza- khstan tii nam 1991 ngay sau khi Lign Xd tan ra.
Trdi qua mgt sd thay ddi vg tgn ggi, thanh vign, ngdy 01/1/2010, ba qudc gia trgn chinh thuc thanh lap Lign minh Hai quan A-Au vdi myc tigu tign tdi hinh thanh thi tmdng chung theo mo hinh cua Lign minh Chdu Au. Thyc hien lg trinh nay, tii ngay 01/7/2011, ba nudc xoa bd bign gidi hdi quan giiia cac nudc thanh vign vd thdnh lap Khdng gian Kinh tg thdng nhdt hi dau nam 2012, den ngay 01/01/2015 Lign minh kinh te A-Au Bang 1: Mot s6 chi tieu ve
dugc thanh lap vdi su thara gia cua hai thanh vien radi la Kyrgyzstan vd Armenia.
Dgn nay, EAEU da tgo nen mdt thi trudng khd hdp ddn vdi khoang trgn 180 trieu ddn, tdng trudng tuang ddi dn dinh, tdng GDP dat 2.167 ty USD, GDP theo dau ngudi binh qudn dat 7.588 USD/ndm, gia tri gia tang nganh cong nghigp nam 2014 dat 759,1 ty USD, tong kim nggch XNK dgt 986,8 ty USD, trong dd Nga la thi tmdng chii dao ca ve dung lugng thi trudng, ndng luc san xuat ciing nhu khd ndng tigu thy san pham. Thg mgnh cua nhom thi tmdng nay la cung cdp cac san phara cd chdt lugng vd ndng lyc canh tranh cao nhu sdt thep, xdng ddu, phdn bdn, hda chdt, khodng sdn, phuang tien van tai, giay, ngii cdc, thit, len, sua...
thi tnrdng EAEU nam 2014 NSidmig
Dan so (Trieungudi) GDP thyc te (TvUsb) GDP binh quan (USD/ngii6i/Qfim) Gia tri gia tang cong nphiep(TyUSD) Kim ngach XNK (TyUSD)
- Xuat khau (TyUSD) - Nhap Idiau
(TyUSD) Nga
145 1860,6 12736 654,8>
774,7 492,1 282,6
Kazakhstan 17,5 212,2 12276 71,3 119,4 78,2 41,2
Belains 9,5 76,1 8040 28,4 76,6 36,1 40,5
Kyi-gyzstan 6,3 7,4 1269 1,7 10,4 1,1 9,3
Aimenia 3,7 10,9 3620 2,9 5,7 1,5 4,2
EAEU 182 2167,2 7588 759,1 986,8 609 377,8
VI6t Nam 90,7 186,2 2052 71,7 298,1 150,2 14'^.9
Nguon: World Bank. Trademap, Niin gidm Thong ke 2014 (1) So lieu 2013
NGHIEN CLTU THUONG MIAI So 16 (8/2015) 3 5
Lign minh kinh tg A-Au la djnh chg kinh tg mdi dugc thanh lap theo xu, hudng tang cudng lign ket khu vye - xu hudng bat dau tir nhung nam 2000 cua kinh tg thg gidi khi chuygn sang giai doan radi va each choi mdi, thay vi tap tmng vao nhung, lign kgt trong nhung djnh che raang tinh toan cdu. Cung nhu nhung ca chg hgp tdc kinh tg khac, Cling vdi viec Trung Qudc ndi Jgn thanh mpt try cgt ciia kinh tg thg gidi, Chau A - Thai Binh Duong va Ddng Nam A trd thanh ddi tac hgp tdc quan trpng ciia EAEU, dac biet khi quan he thuang mgi giiia Lign minh va mgt sd qudc gia phuang Tdy dang gap nhigu khd khan. Trong bdi canh do, Viet Nam trd thanh qudc gia ddu tien ky kgt FTA vdi EAEU va cung la qudc gia dau tign cua ASEAN ky kgt FTA vdi EAEU. Ngn tang chii ygu cho vipc dam phan, ky kgt FTA nay dua tren:
(1) hai ben cd quan he gdnbd lau dai tren 60 nam tir thdi Lign bang Xo Vigt va hi^n vdn duy tri quan he ngoai giao tdt dpp; (2) vj thg ciia Viet Nam tgi Ddng Nam A cung iJiu Chdu A - Thai Binh Duong ngay cang gia tang nhd thyc hien nhdt qudn chu truong hgi nhgp sdu rpng vdo kinh tg thg gidi, san sang md cua tiii tmdng va nghiem
tiic thuc thi cac cam ket qudc te da ky ket; (3) tiem nang thuang raai cua hai bgn rat ldn nhd co cau thuong raai cd su bd sung lan nhau va gia trj thuong ragi cdn nhigu du dja phat trign.
Thuong raai ciia Viet Nam vdi khdi EAEU vdn dugc duy tri trong nipt thdi gian dai, my nhign quy md va gid Ui xudt nhap khdu hang hda cdn chiem ty trpng rdt thdp, so vdi tdng quy md va kim^ ngach xuat nhap khau hdng hda cua mdi bgn, ddng thdi ca cau hang hda xuat nhdp khau giiia Viet Nam vdicac nudc trong khdi nay cting khdng cd nhieu bign dpng. Ndra 2014, Vigt Nam nhdp khdu 1.530,7 trieu USD tir EAEU, xudt khdu sang EAEU 2.578,9 trieu USD, tdng kim ngach dat 4.109,6 trieu USD.,Gid tri nay chi chigm 0,4% tong kim ngach xudt nhap khdu cua EAEU va 1,4% tdng kim nggch xuat nhap khdu ciia Vipt Nara. Trong dd 90,5% gia trj Id trao doi vdi thj tmdng Lien bang Nga, thj tmdng ECaza- khstan chigra 6,6%, thi tmdng Belams va Arrae- nia chigra 2,9%, hau nhu chua cd giao dich thuang raai vdi^tM trudng Kyrgyzstan. Nhiing s6 lieu nay cho thay tiem nang phat trien thj trudng vdn cdn ldn cho cd hai bgn.
Bang 2. Hang hda xuat nhap khau giira EAEU va Mgt Nam nam 2014 Dan vi tinh: Tri$u USD Noi dung
Xuat khau sang Viet Nam
NhJcn li^u, d i u PhSn bon rhict bi dien May mdc. noi hoi..
Tiiiet bi quang hoc Sat. thep. san pb^m Mudi, dit, voi, thach cao..
Ot6, XC m i y (trir t^u, xe d i ^ ) Sach, b i o Hang hoa khic Nhap khan tit Viet Nam
Thiet bi dien May moc. noi h o i . Giivdep Hiing may mac C i ph6, che Thuy sin Trii cay Rau, hat..
Da, lonf; dong vat E>6 npi that Kim ng^ch XNK vai Vi«t Nam
Nga 1445,9
124,3 100,8 71,1 50.3 24,7 24 17,4 12 11,2 900,8 2273 717 320 216,S 208.7 162 64.8 64.8 36,7 33 21,6 3718,9
Kazakhstan 1.7
-
0,09 0.06 0,4 0.04 1,13
- - -
270,2 182,9 55,4 8,14 6.7 1,5 3,8 2,8 1.5 1.1 0,26 271,9
Belarus 83,03
66.6
.
2,4
-
0.9
- -
3,96 0,34 15,8
-
3.5 0,3
.
0,15
_
3,9 0,4 1.6 0,017 0,36 98,8
Kyniyz-stan 0
- - - - . - - - -
0
. . . _ . _ . .
0 Arme-nia
0,062
19,9 7,3 1.9 1,4 1.7 4,3 0,8 0,1 0,3 0.09 0,14 20
EAEU 1530,7
2578,9
4109,6 Nguon: World Bank. Trademap
3 6 NGHieN CCfU THUONG MiOtI S6 16 (8/2015)
THU'ONG MAI VA HOI NHAP
Vg CO cdu mat hang, Viet Nam nhdp khdu tir EAEU cac san phara cdng nghiep ndng sir dung lam ddu vdo thigt ygu cho san xudt trong nudc nhu xdng dau, phdn bdn, sdt thep, may mdc thigt bi, phuong tien van tdi. Co cdu mat hang nhdp khau vg Viet Nam kha da dgng tir Lien bang Nga; tu thj tradng Kazakhstan rapt so mat hang tuong tu dugc nhgp khdu ve Viet Nam nhung kim ngach nhdp khdu thap; vdi thi trudng Belarus va Armenia, Viet Nam radi chi nhap khdu rngt sd mat hang nhu phdn bdn tu Belaras (chiem 80,2% kim nggch nhgj) khdu tir nudc nay), do udng tir Arraania (chigm 85,5%
kim ngach nh^p khdu tir nudc nay), cho thdy CO cau hang hda nhdp khau cdn kha ngheo nan.
Theo chieu ngugc lgi, xudt khdu hang hoa cua Viet Nani sang thi tradng cdc nudc EAEU tuang ddi ddng deu, dd la cac mat hang non^
sdn va cdng nghiep nhe cd thg raanh nhu thigt bj dipn, giay dep, hang may mac, cd phg, che, thuy san, trai cay... dgu da cd mat tgi thj tnrdng cac nudc EAEU (tni Kyrgyzstan), cho thay tigm nang xudt khdu cdn ldn ciia Viet Nam vao thi tradng nay.
Nhin chung, co cdu hang hda xuat nhap khdu giua Viet Nam va EAEU hdu nhu kh6ng CO su canh tranh true tigp, md mang tinh bd sung ldn nhau, giiip ca hai phia cd thg khai thdc tdi da lgi the so sanh trong quan he thuang mai.
2. Hiep dinh thuong mai t u do giua Vigt Nam va Lign minh kinh te A-Au
Sau 5 ndm nghign ctiu kha thi (tu 2009- 2013), Vipt Nam va Lign minh kinh tg A-Au da chinh thirc khdi ddng dam phan Hiep djnh thuang mgi ty do giiia Viet Nara va Lien minh Hai quan giiia Nga, Kazakhstan va Belarus, sau nay Id Lien minh kinh tg A-Au (ggi tat VCUFTA) vdi tinh thdn hgp tac vd quygt tdm cao. Chi trong thdi gian 26 thang tir khi bdt ddu ddm phdn vao thdng 3/2013 den luc kgt thiic dam phan thang 12/2014 va chinh thiic ky ket ngay 29/5/2015 tai Burabay, Kazakhstan, trai qua 8 vdng dam phan chinh va nhigu phign dam phan ky thugt, Hiep dinh dd dugc ky ket gdm 15 chuang, 216 dieu vd 12 phu luc, bao tnim 11.360 dong thue, dy kien co hipu lyc tir nam 2016. Den nay, ddy la Hiep dinh thuang mai tu do thupc Hiep dinh thuang mgi ty do t h i he mdi, cd chat lugng cao vd phgm vi rdng,
nhung dugc dam p h a n va ky ket vdi khoang thdi gian ngdn nhdt cua Viet Nam.
VCUFTA la Hiep dinh thuang mai toan dien, bao tnim cac lmh vuc nhu Thuong mgi hang hda, Thuong mgi djch vu, Dau tu, Quy tac xuat xii, Phdng ve thuang mai, Sd hiiu tri tue, Bien phap vp sinh an todn thuc phara va kiem djch dgng thyc vat (SPS), Hang rao ky thugt trong thuong mai (TBT), Thuan lgi hoa va hai quan, Thuang mai dipn tii, Cgnh tranh, Phap ly va the che, Bao ve radi trudng, Mua sara chinh phii (rigng Mua sara chinh phii cdn dg md cho cac digu khodn bd sung sau nay).
Ndi dung chinh ciia Hiep djnh VCUFTA bao gdm:
• Cam kit vi thue quan cua EAEU EAEU cam kgt md ciia thj tradng trong vdng 10 nam, ve cdt giara thug nhdp khau hang hda tir Viet Nam, co the chia thdnh 7 nhom ldn:
(1) Nhdra thug sudt vg 0% ngay sau khi Hipp dinh CO hieu lyc - Nhdra A: Gdm 6.718 ddng thug chigm ty le ldn nhdt vdi 59,14%
bigu thug.
(2) Nhdm thue suat vg 0% sau 5 ndm Hiep dinh cd hieu lyc - Nhdm B: Gom 728 ddng thug, chiem 6,14% bigu thue. Miic thug suat se cat giam tirng ndm vd vg 0% d nam cudi lp trinh.
(3) Nhdm thue suat vg 0% sau 10 nam Hiep dinh cd hieu lyc - Nhdm C: Gdm 2.148 dong thug, chigm 18,91% bigu thug. Miic thug sudt se cat giam tirng ndm vd vg 0% d nam cudi Id trinh.
(4) Nhdm gidra 2 5 % so vdi raiic thue hien tgi ngay sau khi Hiep dinh cd hieu lyc va sau do giii nguygn - Nhdra R: Gdra 131 ddng thug, chigm 1,15% bieu thug.
(5) Nhdm thug sudt vg 0% ngay khi Hipp djnh cd hieu luc nhung dp dyng bipn phap Phdng ve ngudng - Nhdm T: Gdm 180 ddng thug, chigm 1,51% bieu thug. Ddy la trudng hgp dgc biet chua cd tai cac FTA khac. Mac du vdi bdn chat la md cua thj trudng, nhung danh bao luu ddng cira trong trudng hgp nhap khdu tdng qua nhanh vd dat t^uy rad qua ldn. Nhdm nay dp dyng vdi mpt sd san pham det may, da giay, do go quy djnh ro trong Phy lyc cua Hipp djnh, la nhung mat hang Viet Nam cd lgi the va Cling la nhirng mat hdng dugc phat trign san
NGHIEN Cil'U THUONG MAI So 16 (8/2015) 3 7
xuat trong cac nudc EAEU. Theo do, mdi nam EAEU se dua ra ngudng nhdp khdu cho timg san pham, vugt qua ngudng dd se tign hanh thu tuc tham van danh gia kha nang thiet hgi va cd the dua ra quygt djnh ap dung bien phap phdng vp. Bien phdp nay can nhieu thdi gian cho cac thil tyc hdnh chinh, thu thap thdng tin, tham van va ra quyet djnh (tuy nhign qua trinh nay thudng mat khodng thdi gian kha dai, trong qua trinh do, doanh nghiep vdn cd the tigp tuc xuat hang).
(6) Nhdm dp dyng Han ngach thue quan - Nhdm Q: Gdm 2 san pham (ggo va la thudc la chua chg bien). Trong dd ggo dugc hgn ngach 10.000 tan vdi thug sudt 0%, miic han
nggch se xem xet lai sau 3 nam, vugt qua hgn nggch se dp dyng thug sudt phd thdng.
(7) Nhdm khdng cam kgt - Nhdm N (hoac U): Gdm 1.453 ddng thug, chigm 12,79% bigu thug. Vdi nhdm nay, EAEU khdng bj rang bupc phai cdt giam hay loai bd thug quan nhun^ cd thg don phucmg cat giam/
logi bd ngu muon.
Theo do, cac mat hang xudt khau chii lyc cua Viet Nam nhu hang det may, gidy dep, do go, tui xdch, thuy san, nhua.. dgu dugc cdt giam thue d mirc do cao vdi mirc cat gidm tu 76% - 100%, chil ygu cat giam theo Id trinh 5- 10 nam va xoa bd thug quan hoan toan vao ndm cudi cua ky ban.
Bang 3: Cam ket mo^ cua cua EAEU cho mot so san pham chii luc cua Vi^t Nam Sin pham
Det may Giay dep Dogd
Tui xach Thuy san Nhua
T y l e dong thue
cat giam 82%
77%
76%
100%
100%
100%
Ty le dong thue xoa bo hoan toan 42% - Ld trinh 10 nam
73% - L6 trinh 5 nam 65% - Ld trinh 10 nam
100%
95% - Lg trinh 10 nam 97%
Ty le xoa bo ngay san FTA 36%
_
Phdn ldn 71%
L o n y
Ap dung phong ve ngudng voi mot so sdn phdm.
Yeu c l u ve Quy tdc xuat xii.
Doi vdi hang det may, EAEU bdo hp chu yeu vdi sdn pham chdt lieu tu len, bdng va san pham cao cdp nhung md cira cho cac mat hang thupc phan khiic trang binh, ddng thdi duy tri each danh thug hdn hgp, ngoai thug nhap khau thong thudng theo gia tri cdn tinh thug nhdp khau theo mua vy vd thug ddc dinh theo khdi lugng san phdm.
Ddi vdi hang thuy san, Viet Nam gianh dugc nhieu lgi ich trong dam phan nhdm hang nay khi 7 1 % dong thug xoa bd hoan todn ngay sau FTA la nhiing san pham chu luc ciia nudc ta, tuong duang vdi 100% kim nggch xudt khdu sang EAEU trung binh trong 3 ndm 2010- 2012. 5% ddng thug khdng dugc xoa bd thugc cac mat hang Viet Nam khdng cd thg mgnh
xuat khdu nhu cd tuygt, cd hoi, tdm hum dd...
Ddi vdi mat hang che vd ca phg: Kgt qua dam phan cd nhigu thudn lgi hon so vdi cdc FTA khdc cua Viet Nam. EAEU cam kgt gidm thug vg 0% ngay ddi vdi che va ca phg nguyen lieu, cd phg hod tan, cho phep nhdp khdu che de trgn tgo huong vi vdi ty le npi khdi dat 40%
(cdc FTA khac khdng cho phep dieu nay).
Ngoai ra, giay dep, dd go, nhua ciing dugc cdt gidm thug ty le cao. Cdc mat hang dugc cat gidm nhigu khac bao gdra: ma, ddu ddng thuc vdt; chg phdm ngu cdc, tinh bgt, rau qua; bgt gidy; sdn phdra bang da, thgch cao, thuy tinh, dyng cu, thigt bi quang h p c . la nhtrng san phdm da dugc xudt khdu kha nhigu vao EAEU.
3 8 NGHIEN CI>U THUONG Mi5kl So 16 (8/2015)
THU'ONG MAI VA HOI NHAP
• Cam kit vi thui quan cua Vift Nam Viet Nam cam kgt mo cua thj tradng, cdt giam thug nhap khdu hdng hda tir cac nudc EAEU vdi khoang 90% so ddng thue vdi lp trinh trong vdng 10 nam. Cac cam kgt cd thg chia thanh 7 nhdra nhu sau:
(1) Nhdra thue sudt vg 0% ngay sau khi Hiep dinh cd hieu lyc - Nhdm EIF: chigm 53%
bigu thug dam phan ciia Viet Nam.
(2) Nhdm thug sudt vg 0% tir nam 2018:
chiem 1,5% sd ddng thug, dp dyng vdi chg phara tir thjt, ca, rau cu qua, phy tiing may ndng nghipp, may bign thg, ngpc trai, da quy..
(3) Nhdm thug sudt vg 0% tii nam 2020:
chigm 22,1% sd ddng thue, dp dyng vdi gidy, thuy san, do ndi that, may radc thiet bi dipn, rau qud, san pham sat thep..
C(un kit cua EAEU
ia0;2%^ HS3;13% 1.0%
131: < ^ - ^ ^ | ^ f l l • " •
.^flb&sSI II^^B
2148; l U t ^ ^ ^ l [ J i ^ ^ l
^iin^p^^^^^i
^^^^^^^H
728; 6% " ^ ^ ^ ^ ^ ^
•EIF
^ •Z020 A •2025
^ B • Clint 2S<K V •Trigger
•U
^Q
(4) Nhdm thue suat ve 0% tit nam 2022:
chiem 1% so ddng thug, dp dyng vai bp phgn phy tiing d to, mgt sd loai dgng co d td, xe may, sat thep..
(5) Nhdm thug suat ve 0% tir nam 2026:
chigm 10% sd ddng thue, ap dyng vdi rugu bia, may mdc thigt bj, dyng cy phy tung, d td nguygn chigc - xe tai, xe buyt, 6 td con, d td trgn 10 chd.. Rigng xang ddu xod bd thug tir nam 2027.
(6) Nhdra khdng cara ket - Nhdra U:
chiem 11% so ddng thug.
(7) Nhdm cam kgt khac - Nhdm Q:
chigm 1,4% sd ddng thue, ap dung Hgn nggch thue quan vdi mgt so mat hang tning gia cdm (8.000 ta) va la thudc la chua chg bien (500 tan), trong do co tang tradng hgn ngach 5%/nara cho tning gia cdm.
Cam kit cua Viit Nam
•EIF
•2018
"2020
•2022
•2026
•U
Hinh 1. Cam ket v^ thue trong VCUFTA
Nguon: Cue Xudt nhgp khdu. Bo Cong Thuong
Theo dd, cac nudc EAEU cung dat dugc nhtrng cam kgt md cira thj trudng cd lgi cho hang hoa la the mgnh cua minh nhu: san pham chdn nudi (ca nudc lanh, thyc phdm dn ddi qua bign, thjt, siia vd chg pham tii siia), thuoc la, do udng cd cdn, xang dau, sdt thep, raay mpc thigt bj, phu tung d to va mgt sd loai d td nhu xe tdi, xe buyt. Cam kgt cua Vipt Nam danh cho mgt s6 mat hang ndy cua EAEU nhu sau:
- Xang dau: chigra 1/3 kira ngach nhap khdu cua Vipt Nara thdi gian qua, dugc cam kgt
xoa bd thug nhdp khdu vao Viet Nam tir nam 2027.
- Sdt thep: xoa bd thug nhdp khdu ngay sau khi ky ket Hiep djnh vdi nguygn lieu thd, thep cudn can nong, thep hgp kim..; dp dyng lp trinh 5 ndm xoa bd vdi mot sd logi thep khdng gi va sdn pham sat thep; ap dyng Id trinh 10 nam ddi vdi phdi thep, thep can ngudi, thep mg kira loai va phu mau, thep xay dung..
- Phan bdn: chigm 1/4 gia trj nhdp khau ciia Viet Nara tii EAEU, se xod bd ngay thug
NGHieN c i r u THUONG M ^ l So 16 (8/2015) 3 9
nhdp khau ddi vdi phdn DAP va radt sd logi khac; ap dung Id trinh 10 nam vdi phan NPK;
khdng cam kgt vdi phan SA.
- Ndng san, thuy san: xoa bd ngay thug nhap khdu vdi mdt sd san phdra lgi the cua EAEU nhu thit bd, sua, hot mi, tdm, cua, myc, hdu..; dp dyng lg trinh 5-10 nam vdi cac mat hang cd canh tranh vdi Viet Nara nhu thjt ca chg bign, thjt ga, thit lgn, cd ddng lanh...
- Rugu bia: xoa bd thug nhdp khdu trong vdng 10 nara ddi vdi Bia; dd udng cd cdn (vodka, rugu raanh khac); ragu vang.
- Mdy mdc thigt bi: chiem 9% tdng kim ngach nhdp khdu tii EAEU, se xoa bd ngay thug nhap khau ddi vdi dung cu, thigt bi quang hgc, san pham cdng nghiep ky thuat cao, hang gia dyng, san phara dipn tu va linh ki^n...; dp dyng lg trinh 3 ndm ddi vdi myas keo, dpng ca dipn...; 5 ndm ddi vdi dyng cy tir kim logi ca abm, dc quy dipn,... vd 10 ndm ddi vdi pin, quat, may che bien...
- Phuang tien van tai va phu tiing: phan ldn cd Id trinh cat giam thue nhap khdu vao Viet Nam tir 5-10 ndm.
• Cam kit ve xudt xtr
Digu kien tign quygt dg dugc hudng cac uu ddi thug quan kg trgn la hang hod xuat khau phdi ddp img ygu cdu vg quy tdc xudt xir ciia VCUFTA.
Cam kgt vg xudt xir bao gdm mgt so ndi dung:
- Quy tac xudt xii: trong VCUFTA, quy tac nay kha don gidn, thdng thudng hdng hod chi cdn cd ham lugng gia tri gia tang VAC > 40%^ hodc cd sy chuygn doi raa HS d cap do 2, 4, 6 sd ^. Ngodi ra, Hiep dinh quy djnh Ty le khdng dang kg (De Mmunis) cho phep hang hoa khdng dap iing ygu cdu chuyen ddi ma HS van dugc hudng uu dai ngu hdm lugng nguygn lieu khdng co xudt xii khdng vugt qud 10% gia FOB.
- Van chuyen true tiep: Hang hod ngu van chuyen qua nudc thii 3 phai dap iing cdc dieu kipn: (i) qua canh la cdn thigt; (ii) khdng tham gia vao thuang mai hodc tieu thy tai dd; (iii) khdng dugc thuc hipn cac cdng khoan khac ngodi viec hoc dd, luu kho hogc bao quan. Digu nay cd nghia hdng hod khong dugc thao rdi, chia nhd, kigra hod... trong qua trinh van chuyen.
- Mua ban tryc tiep: chap nhan hoa dan ciia bgn thii 3 trir nhdm 30 quoc dao trong Phy lyc, cd nghia la cho phep hang hod ciia doanh nghipp cd phap nhdn dgt tgi nudc thii 3 hudng uu ddi thug quan ngu thoa mdn quy tac xudt xu:.
- Chiing nhan xuat xu: phai do co quan nha nudc thuc hien, khdng nhu cac FTA khac khuygn khich doanh nghiep tu chiing nhdn xudt xii.
- Tam ngiing uu dai: ap dung vdi toan bd hang hoa gidng ma HS cap do 8-10 sd khi phat hipn gian tan, tiic la 01 doanh nghiep lara sai cd thg anh hudng den toan nganh.
• Cdc npi dung khdc
Cic cam ket ve Djch vu, Dau tu, Di chuyen the nhan dugc dara phan song phuong rigng vdi Nga. Cara kgt vg Sd hiru tri tu§, Cgnh tranh, Phat trign ben vung.. khong vugt qua cac cara kgt ciia Viet Nam trong WTO va nhung FTA khac ma cdc bgn da ky kgt.
3. Cor hoi vd t h u a n loi tir VCUFTA Thir nhdt, VCUFTA dugc ky kgt dera lgi CO hpi ldn cho tang tradng vd md rpng xuat khdu hang hod ca vg thj tmdng, sdn phara hang hoa va quy mo gia trj xuat khau.
- Viet Nam la ddi tac ddu tign ky ket FTA vdi EAEU, lgi the di ddu giiip Viet Nam trdnh dugc cdc hgn che tign lp cd thg phat sinh tir FTA khdc, giiip doanh nghiep Viet Nara cd co hpi thdm nhap thj tmdng cac nudc thupc EAEU sdm hon ddi thii canh tranh. Digu nay cang thgm cd y nghia khi thj tmdng EAEU du da cd
2. VAC = (Tri gia FOB - Trj gi^ nguy6n v|it li^ J khong c6 xuk xu) / Tn gi^ FOB x 100%
3. Chuyin ma HS la sy thay d6i v^ ma so HS (trong Bi4u thue xuM nhgp khiu) d d p dp 2 (Chu'O'ng), 4 (Nh6m) hogc 6 (Phan nti6m) cua hang hoa cua mpt qu6c gia trong qu^ trinh sdn xuat tCP nguy§n li^u I<h6ng co xuit xi> ciia qu6c gia 66 Chuyin ma HS duoc du'a ra nham tgo flilu l^ien cho h^ng hod XK thoa man y6u c l u v l xuit XCF bang viec cho phep c^c nguydn li^u khong co xuat XLP trSi qua c6ng doan sam xuit, chuyin doi tren lanh thi hai ben co the dup'c coi la hdng hoa 3isq>c sdn xuit trong lanh tho nuac hu-fl'ng FTA
4 0 NGHI^NCCnj THUONG MAI S6 16 (8/2015)
da sd thdnh vign da gia nhap WTO nhung vdn chua thuc sy "md cuta" vdi hang hod nhgp khau, chil yeu tgi thj tradng Nga nai thug suat tmng binh van tuomg ddi cao, dac biet vdi hang nong san.
Mat khdc, phat trien quan hp thuong mgi vdi cac thi trudng nay, mpt mat, giup da dang hda thj trudng nhap khau cua Vigt Nam, tranh phu thugc qua nhieu vao nguygn lieu nhap khdu tu mgt vai qudc gia. Mat khac, giiip ndng cao hipu qua xuat khdu, cung nhu qua phu thugc vao rapt so thi tmdng xudt khdu (vi dy phdn tan ngudn xudt khdu cao su dang chiera toi 60%
lugng xudt khdu ragt hang nay sang Tmng Qudc, chuygn sang thi trudng Belaras nai cd ngn cdng nghigp chg tgo 6 td phat trign). Qua dd, giup dn dinh ddu vao va dau ra cho sdn xudt trong nudc, dgc biet trong tmdng hgp cd nhung bign dpng tu thj tracmg bgn ngoai.
- Dac thii cua ca cau hang hoa xudt, nhdp khdu giiia Vipt Nara va cac nudc EAEU cd tinh bo sung cao, it mat hang cd tinh canh tranh true
THU'ONG MAI VA HOI NHAP
tigp. Nhung san phdm cd lgi thg va ciing la mat hang Viet Nam mudn ddy manh xuat khau cung la nhiing mat hang phia bgn mudn nhgp khdu va cd nhu cau cao vd ngugc lgi, nhiing mat hang ma phia ban cd lgi thg va ddy manh xudt khau cung la nhiing mat hang Viet Nam cd nhu cau nhdp khdu. Do vdy, VCUFTA se giiip cac bgn phat huy dugc lgi thg so sanh vd thu dugc lgi ich khi tham gia ngogi thuong. Viet Nam cd thg day manh tang tmdng cdc nhdm hang cd uu thg nhu nong thuy sdn, det may, da giay, do gd... Trong thdi diem hien tgi, Nga dang cara van mpt sd sdn phdm ndng sdn, thuc phdm tut phuong Tay, gdy ra mdt cdn ddi tirc thdi trgn thj trudng EAEU, day Id co hdi ldn cho hang hda Viet Nam lap chd trong thj truemg bdng thg mgnh vg hang ndng, Idm, thuy san, ddng thdi gidm tdi cho canh tranh trong nudc khi ndng sdn Nga phai su dung dg phye vy thi trudng sd tai. Cd thg thdy thj tradng cdc nudc EAEU Id thi trudng day tiem ndng, hdp dan ve cac sdn phara thuc phara, do uong, hang tigu dung...
ddi vdi doi tdc thuong mgi la Viet Nam.
Hop 1: Xuat khau thuy san vao Nga
Theo Cue Thuy san Lien bang Nga, hang n§m thj tru'dng n^y tieu thy khoang 4,1-4,3 tridu t^n thuy sin/nam, trong dd ca cac loai la 3,4 trieu t i n ; theo diu ngudi, trong khi the gidi tieu thy khoang 17 ki Id gam/nam thi Nga la 20,2-23,7 ki Id gam. San lirgng danh bit va nudi tha thuy san doi dao, nhung do miic song va xuat khiu, hang nam Nga vin phai nhap khau khdng it, chu yeu la ca nguyen con. dang phi le, tdm, nhuyen the... Can doi clu vdi cung trd nen bu'c bach, khi ngay 6-8-2014, Nga "ap dyng c^c bi^n phap dgc biet, elm va han chl nhgp khiu ndng san, trong dd cd thuy san ttr Na Uy, Hoa K^, Canada - 3 trong so 10 dli tac nhap khau thuy san Idn cua Nga, rieng Na Uy diing d i u chiem tdi 40% kim nggch nhap khau thuy san cua Nga. De tang nhap khiu cac mgt hang ndng s i n , Nga ^p mirc thue yu dai khoang 0,8%, thip hon rat nhidu so vdi mirc trung blnh 13,2% cOa WTO. D§y du'oc xem la "co hpi kep" de Viet Nam day manh xuat khiu thiiy san vao Nga, n l u thanh cdng se lan v i o hai thanh vien trong Lien minh la Belarus, Kazakhstan.
(Bao Cong Thirang, ngity 3/12/2014)
- Vac tinh sau khi Hiep dinh cd hieu lyc, kim ngach xuat nhdp khau hai ben se dat 10 - 12 ty USD vao ndm 2020, gdn gap 3 ldn so vdi ndm 2014, kira nggch xudt khau ciia Viet Nara tang khoang 18 - 20% hang nam, trong do xudt khdu sang Nga cd the tang 63%, sang Belaras tdng 41% vd sang Kazakhstan tdng 8%'*'. Kim ngach hdng det may song phuang udc tinh tang tmng
binh 20%/nam trong 5 nam tigp theo, Vipt Nam se tir vj tri nha cung cap hang dgt may thii 8 tign lgn vi tri thii 4 tai thj tradng nay.
Thu hai, VCUFTA la Hipp dinh toan dien bao qudt nhigu ITnh vye, do vay Hiep dinh chinh la canh ciia md ra tat ca cac hgp tac tigp theo giua hai bgn.
4. http://wwwtrungtamwto.vn/cachiepdinhkhac/det-may-nong-san-rong-duong-xuat-khau
NGHieN CCrU THUONG MAI So 16 (8/2015) 4 1
- Linh vye djch vy va dau tu cd nhigu tigm nang tang tradng nhd cac cam kgt tu do hda dich vy va cai thipn mdi trudng ddu tu. Cac doanh nghigp dang kinh doanh tai EAEU hogc Viet Nam cd thg md rpng ddu tu hoac xudt khau sang thj trudng ndi khdi hogc thj trudng cac nudc da ky FTA vdi Viet Nam.
- Djch vy tai chinh - ngan hang, djch vy lo- gistics va hgp tac vg hdi quan se cd nhieu thay ddi do tac ddng true tiep den giao djch hang hod gitra hai bgn.
- Hipp djnh van dg md npi dung Mua sam chmh phil, tgo co sd thu|in lgi cho nhimg hgp tac tigp sau giiia hai ben.
Thu ba, Hi^p djnh la co hdi md ra con dudng thdng thuong thuan lgi hon cho cgng ddng ngudi Viet tai Nga tigp tyc vdi thj traong Viet Nam. Khdc vdi Tdy Au Id noi cgng ddng ngudi Viet chua ddng, lao dgng chii yeu la lam cdng an luong, ngudi Viet tai Ddng Au, dac bipt tgi Nga da xay dyng dugc nhieu doanh nghigp cd quy md va von ddu tu khd ldn, cd vi tri nhat dinh trong ngn kinh te nudc sd tai va cd ndng lyc ddu tu mgnh vao thi tradng npi dia. Tan dyng vd khai thac VCUFTA se tgo co hOi thuc ddy ca thuang mgi, ddu tu, di chuyen the nhan.. cting nhu phat trign van hod giiia cac ben.
4. Thdch thih: va khd khan tu VCUFTA Bgn canh nhimg co hpi vd thudn lgi, Viet Nam van phai vugt qua nhieu khd khan va thach thiic dg cd thg bign nhiing ca hgi trgn day trd thdnh thanh qud thyc te cho doanh nghipp va nen kinhtg.
Mdt Id, Igi thg cua ngudi di dau trong ky kgt FTA vdi EAEU ciia Viet Nam cung nhu co hpi dgn tir quan he giiia Nga va phuong Tay se khdng tdn tgi raai. Doanh nghigp Viet Nam chi cd vai nam, hodc vai thang dg tan dung nhiing thdi CO quy gia nay, ddi hdi ca co quan quan ly cung nhu doanh nghiep cdn cd sy chudn bi va chign lugc kip thdi danh cho thj tmdng nay dg kip thdi ndra bdt thdi ca, chuygn hda thanh Igi ich.
Hai Id, EAEU, ddc biet la Nga la thi tradng tigm nang, nhung cung rdt khd thdm nhdp.
VCUFTA giup chiing ta giai quygt vdn dg vg thug.
nhung thi tmdng nay van tdn tgi rdt nhieu rao can phi thue ma Hipp dinh chua giai quygt dugc.
Nhung rao can nay chii ygu la: (1) Ygu cdu ve chat lugng sdn phdm tuong ddi cao nhung chua that rd rang, minh bach ngn doanh nghiep khd dy dodn; (2) Quy trinh, thu tyc nhdp khdu tuong doi phiic tgp va thigu ro rang, nhat quan;
(3) Ngdn ngii khdng thdng dyng gdy can trd viec tim kigm thdng tin va quang ba san pham; (4) Co che thanh toan khdng thudn tipn do h§ thdng ngdn hang ciia cac nudc Lign minh kinh te A-Au dang trong qua trinh phat trign, ddng Riip va ddng Viet Nam chua dugc sir dyng rpng rai ma phai sii dung ddng tien nudc thii 3 (dgc biet khd khan trong digu kien cdra van ciia Nga vdi phuang Tay), phi thanh toan cao (phi mo L/C cao gdp 2-3 ldn khu vuc khac), he thdng ngan hang ciia cdc bgn chua hipn dien d cac doi tac.
Ba Id, dii Vipt Nam dat dugc nhigu cam ket hap ddn tir EAEU nhung tdc dgng cua cac cam kgt nay trong boat ddng xuat khau cdn hgn chg.
Vi du: ban ngach gao nhdp khdu tir \^et Nam kha cao, nhung thyc tg ggo Viet Nam khdng dugc ua chudng tai thi tradng nay bdi thdi quen tigu dung khac bipt, ngudi ddn Nga quen dimg ggo rdt ciing cho dg chg bign "com trgn sua", hodc gao rdt deo dg che bien "com trdn thjt", ddy khdng phdi Id thg raanh ciia ggo Vipt Nam.
Thdi quen va tham my mua sdm hdng may mac ciia ngudi EAEU cting khac biet, it chii y dgn sy da dgng ciia san phara ma chu trgng dgn chdt lieu, chat lugng hang hoa, tinh dn djnh ciia san pham - nhtrng ygu td khdng phai thg mgnh cua hdng Viet Nam.
Bdn la, khoang cdch khd xa ve dia ly khien chi phi van chuygn, bao quan sdn pham tang, thdi gian giao hdng keo ddi, lam gidm lgi thg canh tranh cua hang Vipt Nam, ddc biet la hang ndng san. Dudng bign tii Vipt Nam sang Nga chua thudn ti§n, dudng bg va dudng sat rdt xa, phai qua canh qua nhigu qudc gia khac, he thdng giao nhgn, kho bai giiia hai ddu chua dugc thigt lap he thdng va d6ng bp. Nhtrng ygu td nay khign nhigu doanh nghiep d cd hai bgn, ddc bigt la doanh nghigp via vd nho, thigu quan tdm tdi thi tmdng ddi tac.
4 2 NGHIEN cCrU THUONG MAI So 16 (8/2015)
THU'ONG MAI VA HOI NHAP
H$p 2: Rao can phi thue tai thj tru'dng EAEU
Rio can tiep c^n thj tnrdng dau tidn phai ke den la viec djnh gii hai quan, thu tuc thong quan. chirng nhin va cic tigu chuin ky thuat. Sy phan logi m i hii quan khdng dugc ap dung mgt cich nhit quan bdi Hii quan khoi nay, va cic thugt ngtr ma Hal quan khoi nay dung vdi cac nha nhip khiu vao khoi cung khdng du'gc giii tiiich mdt each rd ring. Gii tham chilu d l i p thul cd the bien thien mgnh tiiy tiiudc nguon goc xuit xir cCia san phim va thudng bj tang len ma khdng dugc bao tru'dc. Hing hda ky gCri vdi gii thip hon gia tiij tru'dng se thudng bj ich lai tgi bien gidi d l thanh kilm ti:a. Hon the. thdng quan cho nhtrng hang hda CO gia tii se du'gc u'U tien, trong khi dd thdng quan cho nhirng hang hda khac tiiudng se bj chgm chl.
Rao can tilp theo l i cac Chirng nhin GOST (chirng nh|n tidu chuin nha nude), Giiy phdp v^ sinh, hay cac Ban cam doan hgp quy (DOC). Cac logi giiy td nay se dugc yeu clu cho phan Idn cic hing hoa tieu diing du'gc nhgp khau vao va phin phii trong khoi. Quy trinh v i thu tyc de xin duye nhu'ng logi giiy td niy ngiy cing dii ra v i ric rli. Miu hing hda cung phii dugc cung cap eho co quan cd thim quyen d l kilm tiB, phan tich, v i day s§ l i vin de vdi nhu'ng loai hing hda cd gii tii. D l xin duge giiy phdp bin le va nhgp khiu, ngu'di nu'dc ngoai se phai nop eic dtr lieu mat gom thdng tin v l <xf sd sin xuat cua nhi thau phy.
NhD'ng quy djnh lien quan tiiudng la khdng rd ring va thay doi m i khdng dugc thong bio \PJ6C, tao ra bat tiac ve hieu lyc cua cic giiy phip niy. Nhtrng sin phim dgc thii Igi d n phii eo tiiem mgt sd logi giiy chirng nhgn khic. Cung can biet tiiem ring khdng cd cie tiiong tin ro ring v i era till doin dinh tnrdc duge v l cie logi chirng nhgn can de nhgp khiu cic hing hda tieu diing. Chi mgt sd dilm hai quan cd t h i cung cap chirng nhin kiem djch tiiye vgt, va day dugc coi l i trd ngai ldn doi vdi thdng quan nhgp khiu.
Mac dil Nga d i l i tiiinh vien day du eua WTO, nhung nu'dc nay van ap dyng mpt so bien phip quin I'if chit luvng nhip khiu die tiiO. Nga khdng cdng nhgn quy chuin cua bat cu' thi tiii'dng nio ma van ap dyng mdt so bign phip kiem soit v# sinh an toan thyc phim khdng phii hgp vm chuin myc va tiidng le quoc te.
(Bao Cdng Thuxyng, ngay 19/9/2014) Cd le khd khan va thach thirc ldn nhdt phai
ke dgn la khdng nhdn biet va nam bdt dugc ca hdi, ciing nhu nhgn biet va chu dgng vugt qua thach thiic vd khd khdn tir VCUFTA mgt each kip thdi nhdt tir cac gidi chirc vd ca cdng dong.
VCUFTA se khdng tryc tigp tao ra ca hdi kinh doanh cho doanh nghiep ma chi giiip thao bo rao can, giup doanh nghipp tigp cgn thi hirdng dg dang hon, ban than doanh nghiep phdi ddng vai trd quygt dinh vd chii dgng trong viec khai thac vd van dung Higp dinh. Trong giai dogn Hiep dinh sdp di vdo diyc thi, doanh nghiep cdn nhanh chdng tun hieu ky vg ngi dung cam kgt cd lien quan dgn mat hang ciia minh trgn cac kliia canh: Thug quan, Quy tdc xudt xd, Bipn phap ky thudt (an toan thuc phdm, quy djnh vg an toan ddi vdi san phara la do choi...), Bign phap phdng ve ma thj trudng ddi tdc dp dyng (chdng ban pha gia, chdng trg cap) hay dp dung cdc Bipn phap ty ve..., tir dd cd nhiing ddnh gia rieng vg tac dpng doi vdi hoat ddng kinh doanh cua doanh nghiep ciing nhu vdi ddi tac, ddi thil kinh doanh. Bgn cgnh dd, co quan qudn ly cung cdn nhanh chdng giup da doanh nghigp trong vipc cung cdp thdng tin chinh xac, ddy du, td chirc cdc chuong trinh xuc tign thuong mgi
(thdng qua td chirc cac sukien, hpi chg,...). Dac biet, nhigm vy quan trgng hang dau la phai tign hanh cdi each thg chg moi tmdng kinh doanh; cai cdch hanh chinh, tgo thuan lgi cho doanh nghiep;
xay dyng quy hoach, chign lugc thuang mai qudc tg tdng thg; dinh hudng giup doanh nghipp chu dgng trong san xudt kinh doanh theo nhu cau thi trudng trong vd ngoai nudc. I
Tai lieu tham khao
1. Bp Cong Thuang (2015), Tai lieu Hgi nghj Phd bien thdng tin hdi nhdp kinh tg quoc tg cho nu can bg qudn ly, nu doarJi nhdn. Ban Chi dao lign nganh Hdi nhap qudc te vg kinh tg.
2. Tmng tam WTO va Hdi nhdp (2015), Tdm lugc Hiep dji^ Thuang mai ty do Viet Nam - Lign minh kinh tg A-Au, Phong Thuang raai va Cdng nghigp Viet Nam.
3. T6ng cyc Thdng kg (2014), Nien giara thdng kg nam 2014.
4.Trang web ciia CIA, The Worid Fact- book: https://www.cia.gov/library/
5.Trang web cua Td chiic Thuong mai Thg gidi: http://data.worldbank.org/indicator/
6. Trang web cua Tmng tdm Thuang mai Thg gidi: http://www.trademap.org/
N G H | £ N c i r u THUONG MAI So 16 (8/2015) 4 3