KINH T^ TH^ GIdl - KHU VLPC
Xu huang bao ho thiFang mai tren the giai sau khung hoang tai chinh va suy thoai
kinh te toan c l u va mot so kien nghj vai Viet Nam
TS. DAO NGOC TIEN Th.S. DO NGOC KIEN"
Cupc khiing hodng tdi chinh vd suy thoai kinh te todn cdu 2008 da dnh hu&ng l&n den cdc nen kinh te ciia nhieu quoc gia tren the gi&i. De doi phd vai cupc khiing hodng, cdch tiep can chung ciia cdc gdi cim tra ciia cdc nudc deu hu&ng den muc tieu kich thich nhu cdu trong nu&c de tgo ra tien de cho sdn xudt trong nu&c phdt trien. Tuy vgy.
bdo hd sdn xudt trong nir&c, de nhu cdu trong nu&c se duac ddp irng bai sdn xudt trong nu&c, du&ng nhu cd xu hu&ng troi day manh me Dieu ndy da ldm ndy sinh ra cdi goi Id xu huang bdo hp thuang mai m&i khi cdc nuac dp dung cdc bien phdp thdt chdt vd han che nhgp khdu. Xu hu&ng bdo hp thirang mgi ndy se dgt cdc mr&c dang phdt trien phu thudc vdo xudt khdu nhu Viet Nam tnr&c nhung thdch thirc l&n. Bdi viet ndy phdn tich xu hu&ng bdo hd thuong mgi hien nay, cdc bien phdp thirang dp dung; tir do de xuat mot so kien nghi doi v&i Viet Nam
Tir klida: Khimg hodng tdi chinh todn cdu, bdo ho thirang mgi, chit nghTa bdo hp
I. Xu huo'ng bao hg thu'ong mai sau cd the de dang ket luan rang, cd su gia lang khiing hoang toan cau ciia chu nghTa bao hd, nhung neu nhin rpng Cac nha kinh te van tranh luan rang, lieu ban cho giai doan tir nam 2000 thi mot ket , . L- u • u- • . I • - 1 1 - ' luan nhu vay la hoan loan khdne de dang, ehu nghia bao hg eo tra lai sau cupc khung • -J & &
hoang tai chinh toan cau, dii thue t l hang loat Sd dT khd xac djnh chii nghTa bao hd co eac bien phap han c h i thuong mai dudi nhilu thyc sy trd lai la vi eae qudc gia da thuc thi hinh thirc khac nhau da duge thyc hien. N I U ciing luc cae bien phap thuang mai cung nhu nhin vao sd lugng cac thdng bao tdi WTO v l , ^ , ^ien phap ddu tu lien quan tdi thuong mai thyc hien Dieu 111 Khoan 3 ciia GATS ve cae
bien phap mdi ban hanh "anh hudng dang k l tdi thuang mai", trong giai doan 2006 trd di
cd cac hudng tac ddng khac nhau de ddi pho vdi cudc khiing hoang, bao gdm cac bien phap han che thuong mai, ly do hda va minh bach
"Truing Dai hoc Ngoai thuong Hii Noi hda thuong mai.
16 Nhu-ng van di KINH T^ VA CHINH TR! TH^ GIOI So 12(212)2013
oao Nggc Tjgn - Oo Nggc Kidn Xu hudng bao hp thuang mgi tren the gidi..
Hinh I: C i c thdng b i o tdi WTO v l thyc hien GATS 111:3
L'tyjo '.•(XJi :\]u:
Ngudn: Ban Thu ky WTO.
Cd nhieu bang chimg cho thay, chii nghTa bao hd dang cd xu hudng gia tang, mdt phan la de doi pho voi viec tSng ty gia thyc lai nhtrng qudc gia xuat khau hang hda so cap va cung de ddi phd vdi mdi quan ngai ve anh hudng ciia viec ndi long tien te tai cac nude phat trien. Theo thdng ke ciia Lien minh chau Au (EU), cae bien phap cd nguy CO gay ban che thuong mai ngay cang duge ap
•dung nhieu ke tu nam 2008 den nay. Ket qua la,
cudi nam 2011, Tdng giam ddc WTO, Pascal Lamy da thira nhan rang riii ro gia tang chii nghTa bao hp van khdng the giam. Ong eanh bao "md neo" ciia thuang mai the gidi cd nguy*
CO bi tha xudng neu cac bien phap bao hp quan trpng dugc ap dung va tinh trang nay se gay thiet hai len tdi 800 ty USD cho eac boat ddng thuang mai loan cau.
Hmh 2: Cac bien phip co nguy co" gay han che thuong mai
10/2009 10/2010 9/2011 4/2012 Nguon: EU. 2012.
Theo sd lieu ciia WTO, tir eudi nam 2008 din cudi nam 2011 da cd khoang 1.243 bien phap thuang mai dupc ap dung, trong dd 3/4 la cac bien phap ban chi ihucmg mai va chi cd 1/4 ia cac
bien phap ndi Idng bao hd nhap khau. Cung theo WTO, trong nam 2011, 339 bien phap ban chi thuang mai mdi, trong dd cd nhieu bien phap ban c h i manh hoac lam bien dang ihuong mai
NhOng vin di KINH T^ VA CHINH TR! TH^ Gidl S6 12(212) 2013-
Xu hudng bao hp thuang mai tren the gidi... Oao Ngpc Tien - 0 6 Ngpc Kien da dugc ghi nhan trong thuang mai qudc te,
tang 53% so vdi nam 2010. Dang chu y la cae bien phap mdi ve ban che xuat khau tang nhanh nhat, tuy chi chiem 19% trong tdng sd cac bien phap han ehe thuang mai. Sd lugng cac bien phap bao hd trong vdng 2 nam 2010 - 2011 eao ban dang ke so vdi nhii'ng gi ma cac nhdm nghien cii'u udc lupng vao thdi diem cuoi nam 2009. Trong thuc te, da cd them 226 bien phap bao hd dugc gbi nhan trong vdng hai nam 2008 - 2009. Cac bien phap nay cd the dSn ldi giam siit cae CO hgi giao thuang, de dga giam viec lam va lam cham ban nira tien trinh phuc hdi kinh te.
Theo Nhdm Canh bao thuong mai toan cau (GTA), mgt mang ludi cae vien nghien cuu ddc lap thi ke tii' nam 2009, mdi quy lai cd tir 100 den 134 rao can thuong mai dupc dung len. Cilng theo GTA, tii' cudi nam 2008 den cudi nam 2011 cd khoang 1.600 cae quyet sach cd anh hudng tdi thuong mai, gan 1.200 trong sd dd la cac hanh vi phan biet ddi xii' ddi vdi cac nha xuat khau nudc ngoai. Hau hel cac rao can thuong mai nay duge cac qudc gia trong nhdm G20 ap dung. Nhung bao cao trudc do cua GTA cung dua ra mpt sd nhan dinh lac quan nhung trong giai doan kinh te trd Iai khd khan ke tii' nam 2011, da cd nhirng
ddu hieu cho thdy, xu hudng bao hd tang len do tinh hinh tai chinh khd khan khdng eho phep chi tieu manh d nhilu nudc, ty le thdt nghiep tilp tuc d muc cao, tinh trang ng nan eang ngay cang lun sau. Day la ly do de cac chinh trj gia sir dung de tang cae rao can thuang mai dudi danh nghTa bao ve thi Irudng ndi dia.
GTA thdng ke cd 2.430 eac bien phap da dugc ap dung ke tir thang 11 nam 2008, trong dd 1.340 cac bien phap chae chan cd anh hudng xaii tdi thuang mai eiia cac ddi tac nudc ngoai, dugc xep trong nhdm dd. Ben canh dd, cung co 202 bien phap cd kha nang anh hudng tdi lpi ich thuang mai ciia ddi tac, dugc xep trong nhdm ho phach. Sd cac bien phap thuong mai khdng mang tinh gia tang bao hd ma tao thuan Ipi hoac nang cao tinh minh bach la 553. Nhu vay, trong sd eac bien phap thuang mai dupc ap dung ke tir khi cudc khiing hoang nd ra, cir 3 bien phap han che thuang mai phan biet ddi xu mang mau sac bao hg thi mdi ed 1 bien phap thuan Ipi hda thuang mai dudi cac hinh thirc khac nhau. Ngay ca khi bd qua cac bien phap pbdng ve ihuong mai, ly Ie 3:1 nay cting khdng cd nhii'ng thay ddi dang ke.
Hinh 3: Co' cau cac bien phap bao ho
^ < Q
Chil thich: Tir duai len Idn luat Id Md do. Ma hd phdch vd Md xanh Id cdy.
Ngudn: GTA, 20}2.
- NhQng vin di KINH Tfe VA CHINH TR! TH^ Giai S6 12(212)2013
P&o Ngpc Tien - Oo Ngpc Kien Xu hudng bao hg thuang mai tren the gidi..
Cac bao cao cua WTO, OECD va UNCTAD tir dau nam 2011 da neu ra cac nguyen nhan quan ngai ve nhieu bien phap ban che thuong mai mdi dugc ap dung. Theo sd lieu cua GTA, vao nam 2009, cu IOO bien phap bao hd dupc thyc hien thi chinh phu cac nudc trong nhdm G20 da thuc hien tdi 60. Din ddu nam 2012, con sd nay da tang len dang ke, theo dd 79%
cac bien phap bao hp tren toan cau la do eac nude G20 thuc hien. Cac nudc G20 da thyc
hien 877 bien phap phan biel ddi xir trong thuong mai (cac bien phap nhdm dd) va 136 bien phap cd the ed anh hudng phan biet ddi xiJ (cac bien phap nhdm bd phach) sudt tir thang 11 nam 2008 den nay. Bat ke cac qudc gia G20 da cam ket chac chan trong eac hdi nghi thuang dinh nhdm hpp. Tuy nhien, Iren thyc te chua bao gid cac qudc gia nay gianh uu tien cho cae chinh sach duy tri mpt he thdng thuang mai tu do.
Hinh 4: Ty trong cac bi£n p h a p bao ho do G20 thyc hien
10t)"o
I I I I
Ngufm: CTA. 20)2.
Cd nhilu bang chii'ng cho Ihay cac quy tac ciia WTO, thay vi lain giam sd lupng cac bien phap bao hd, da cd tae ddng lam thay ddi ty trpng giu:a eac bien phap nay trong nhu'ng nam gan day. Trong sd cac bien phap bao hd, sd lugng eac bien phap phdng ve thuong mai ngay cang gia tang manh me ke tir sau Hdi ngbi Thugng dinh G20 nam 2009, len tdi gan 27%
ddi vdi nhdm G20, trong khi cae bien phap bao hd truyin thdng dugc WTO dilu ehinh nghiem ngat chua bao gid chilm qua 42% ldng sd bien phap dugc thuc hien Irong nhung nam gan day.
Cupc khung hoang tai ehinh loan cau dupc vien ddn nhu la nhtrng nguyen nhan ddi can ban thiic ddy cac nudc sii dung cac cdng hd bao hp thuang mai. Mae dii, thuang mai loan cau trong khoang Quy 11 nam 2008 din Quy III nam 2009 sut giam ky luc chua timg ed trong lich su
thuong mai quoc te, tham cbi cdn tram trpng hon cudc Dai suy thoai nhu'ng nam 1930. Tuy nhien, khdng nhu nhtrng gi dien ra vao thdi dilm cugc Dai suy thoai 1930 hoac nhtrng gi dien ra trong cudc khiing hoang dau nhttng nam 1980 khi ma eac bien phap ban che xuat khau tu nguyen va cae bien phap han che djnh lupng dupc sir dung d at ddi vdi cac san pham nhu d to, del may, thep... sudt eudc khiing hoang lan nay va giai doan phyc hdi sau dd, viec sir dung cac bien phap bao hd khdng dugc dac trung bdi eac bien phap ed the gay phuong hai doi vdi cac nudc xung quanh.
2. Cac cong cu bao ho t h u o n g mai dugc sii dung sau khiing hoang toan cau
Tren binh dien ldng the khdng co su gia tang dang ke trong viee su dung thuc quan hay cac rao can Ihuong mai tam thdi nham ho trg eac
NhQng vin de KINH i t VA C H I N H TR! THE G i a i So 12(212) 2 0 1 3 -
Xu hirdng bao hp thiro'ng mgi tren the gidi.. DSo Ngpc Tien - Po Nggc Kien doanh nghiep trong niroc bi ton thuang bcri
canh tranh nhap khau. Nhu co the quan sat trong Hinh 5, xu huang chung cua bien phap thue quan, von dugc cam ket chat che trong
khuon kho ciia WTO, khong co su thay doi dang ke nao truoc va sau cugc khiing hoang tai chinh, van tung buoc dugc cat giam ke tu giua nhung nam 1990 den nay.
Hinh 5: T h u e n h a p khau binh q u a n ciia cac nvo'c G20 2 0
1 8 1 6 1 4 1 2 1 0 a 6 4 2
0 > . 1 I 1 t i l ^ ^ ^ ^ ' ^ ? ° ^ ^ ^ ^ ^ ' " •
1996 9 S 2 0 0 0 0 2 0 4 06 0 8 10
e trung binh G20 e trung binh G20 vl e bmh quin cua ca
Ngudn: World Bank, W}TS vd OECD.
Tuy nhien, cung cd quan diem cho rSng, trong thdi gian khiing hoang,cac chinh phii da tim each lach khdi cac quy tac ngat ngheo eiia WTO va ap dung nhirng chinh sach giai quyet kho khan tren ea sd bat chap anh h'udng xku cua chfnh saeh tdi cac nude khac. HSu hit cac bien phap nay deu ihieu minh bach va mang mau sac
eiia chil nghTa bao hd day vj ky. Dieu nay duong nhien khdng phai ham y rang cac quy tac cua WTO la khdng can thiet ma cho thay cac quy tac nay van chua hoan hao va ham y chinh saeh d day la nhu:ng nguyen tac cd pham vi anh hudng rpng ban nira trong khudn khd ciia WTO la can thiet.
Hinh 6:
42%
4 0 % 3 8 % • 3 6 % 3 4 % • 3 2 % 3 0 %
Ngudn: GTA. 2012.
Cac bien phap bao hg t r u y i n thong
I
2 0 lU
- NhOng vin di KINH T t VA CHiNH TR] THf Gl^l So 12(212)2013
D^o Ngpc Tien - Do Nggc Ki§n Xu hudng bao hp thuong m?t tren the gtdi..
Trong viec ddi phd vdi khung hoang, cd the chia cac qudc gia thanh hai nhdm bao jgdm nhdm cac qudc gia tich cue sir dung chinh sach thuang mai va nhdm eac qudc gia tranh sir (Jung chinh sach thuang mai. Cac qudc gia sir dung chinh sach thucmg mai nhilu nh3t la cac n€n kinh tl mdi ndi nhu Brazil, Trung Qudc va An Dp. Nhimg qudc gia nay cd xu hudng theo duoi eac chinh sach vira ban chi thuang mai lai vira ty do hda thuong mai. Dilu nay giiip giai thich tai sao chiing ta khd ed the tim thay ket qua gia tang rdng tren binh dien tdng the ciia mirc do bao hd tai eac qudc gia nay. Thay vl cac cdng cu chinh sach thuang mai truyen thdng, cac nudc dang phat trien nhu chau Au va My cd xu
hudng dya nhieu han vao viec cung cap tai chinh de hd trg eac nganh trong nudc. VI cac khoan hd trg nhu vay la danh cho cac doanh nghiep ndi dja, ducmg nhien viec hd trg cung se dua den hieu img bao hd nhat djnh. Tuy nhien, rat khd de udc lugng xem nhihig phuang thirc ho trg nay dan den viec canh tranh qudc te bi meo md ra sao.
Mpt cau hdi cd the dat ra d day la: Tai sao cac qudc gia khdng tan dung khdng gian chinh sach (policy space) gitra muc thue quan rang budc va miirc thue quan dang ap dung de gia tang cac hang rao bao hg thucmg mai trong sudt cupc khung hoang tai chinh?
Hinh 7: Khong gian chinh sach thue tai mot so nudc (Thue quan rang buoc va thue quan trung binh do'n gian)
Chit thich: Thul quan ap dung MFN va thue quan rang budc.
Ngidn: ESCAP tinh todn tir WTO, Tariff Profile 20}0.
NhOng vin di KINH i t VA CHI'NH TR| THt Giai S6 12(212) 2013-
Xu hudng bao hp t h u a n g mai tren the gidi..." Oao Ngpc Tien - P d Ngpc Kien
Mat khac, dieu nay cd the giai thich bang viec san xuat hang hda dang ngay cang dugc td chuc theo md hinh chuoi gia trj toan cau trong dd hang hda dugc che tao d nhieu qudc gia khac nhau, mdi qudc gia la mdt edng doan cua chudi gia tri. Cac nha may d mdi nudc se chuyen mdn hda vao mdt khau cu the de lam ra san pham cudi ciing. Qua trinh nay thudng dupe gpi la chuyen mdn hda theo chieu dpc cd nghTa la thdng thudng mpt ty trgng dang ke trong gia san pham xuat khau phan anh gia trj dau vao nhap khau de lam nen san pham. Khi nhin the gidi nhu mdt kbdi thdng nhat, mdt sd udc tfnh cho biet ham lupng nhap khau ciia xuat khau chiem khoang 30%. Nhd vao muc dp chuyen sau cua chuyen mdn hda theo chieu dpc ehung ta cd the ly giai dugc su dn djnh va xu hudng giam dan ciia thue quan trong thdi gian khiing hoang. Mirc thue quan cao hcm ia mdt khoan thu thue danh vao cdng doan che bien d ha ngudn ciia chudi gia tri vi the cac chfnh phu cd ddng CO de gitr thue quan thap. Tat nhien, dilu nay khdng cd nghta la cac chinh phii khdng phai chiu ap lyc hd trg cac doanh nghiep va cac nganh trong nude. Dieu ma lap luan nay chi ra la cac ddng ca de sii' dung eac edng cy chfnh sach thuang mai truyen thdng nhu thul quan la khac nhau giii'a cac qudc gia. Mgt sd nudc nhu cac quoc gia chau Au, Bac My va Ddng A hien nay da rat gan ket va hdi nhap sau rpng den ndi ma chinh sach thuong mai truyen Ihdng khdng cdn la mdt edng cy hiru fch de hd trg nhirng nganh san xuat trong nudc, ngay ca khi cac quoe gia nay phai ddi mat vdi mgt cii sdc eau Idn tir ben ngoai. Dieu nay cung giup giai thich tai sao chau Au va My lai sir dung rgng rai cac bien phap hd trg tai chinh Irong khi nhung viing khac nhu chau My Latinh, chau Phi can Sahara von thieu hpi nhap vao ehu6i gia tri loan cku hcm nhieu thi cac chinh phii cd thi dl cao viec sii dung cae cdng cy chinh sach thuang mai
truyen thdng de giup ngan chan canh tranh nudc ngoai ddi vdi cac nganh san xuat trong nudc.
Cac chudi gia tn toan cau da thay doi d6ng ca sir dung chinh sach thuang mai. Vi du, viec chuyen mdn hda san xuat theo chieu dgc ngay cang tang ciing vdi thuong mai se giiip chung ta hieu dupe viec cac qudc gia ngay cang sir dung cac bien phap han che xuat khSu tai nguyen thien nhien vdn nam d thugng ngudn dau vao eua chudi gia tri toan cau. Dieu nay cung gidng nhu mdt khoan trp cap, khien cho cac nha che bien trong nudc va chudi gia trj ma hp ket noi vao trd len canh tranh ban. Tat nhien, nhieu quoc gia khdng gan ket dang ke vao cac chu6i gia tri toan cau cd the thye hien nhieu bien phap bao hd mdi, chang han nhu Brazil, qudc gia phai duang dau vdi viec ddng lien len gia.
Chfnh phii cac nudc nay cd xu hudng sir dung cac bien phap phi thue quan (NTM) nhu trg cap, lenh cam xuat khau hoac cam nhap khau, cac chinh sach mua sam cdng mang tinh phan biet ddi xu hoac gia tang cac yeu eau ve giay phep va giam dinh hang hda. Nhihig bien phap nay ndi chung it minh bach ban thue quan va Ihudng san sinh ra cac meo md. Dir lieu ciia ca WTO va GTA deu eho thay gan mdt nira trong sd cac bien phap NTM dugc ap dyng tir nam 2008 la cac bien phap mang tfnh dinh Iugng trong dd 1 /3 la hudng vao boat dpng xuat khau.
Vi du nhu Trung Qudc da ban hanh cac ban che doi vdi viec xuat khau mot sd loai khoang san va nguyen lieu thd.
Cung theo ca sd du lieu eiia WTO, vao nam 2009, cac mdi quan ngai eiia eae nudc ddi vdi van de thuong mai cu the lien quan tdi bien phap ky thuat (TBT) dugc bao cao len WTO da tang dot bien, ham y viec cac qudc gia sir dung TBT nhu mpt hinh Ihuc ciia chu nghTa bao hg.
Dieu thil vj la sy gia tang nhu vay Iai khdng co ddi vdi cac bien phap SPS.
- Nhung vin de KINH T ^ V A CHINH TR! T H ^ G i d l Sd 12(212)2013
Dho Ngpc Tien - Do Ngpc Kien Xu hudng bao hp thuang mgi tren the gidi...
Hinh 8: So lirping cac moi quan ngai ve van de thiro'ng mai cu t h i lien quan tdi TBT duwc Ihong bao tdi W T O 1995 - 2010
-jiaUlul
Nguon: Ca sa du- lieu WTO STC Sd lugng eac bien phap khuyen khfch tieu diing hang ndi dja (bao gdm ca cac bien phap quy dinh ty le ndi dja) da lang len dang ke vao nam 2011, dac biet la tai cae thj trudng mdi ndi trong nhdm G20. Vi du nhu Nga da ap dung ban ngach nhap khau va yeu cau ty le ndi dja ddi vdi cac san pham thuc pham va d td. Brazil tang cac loai thue danh vao xe may cd ty le ndi dja hda dudi 65% va khdng cd xuat xir tir khdi Mercosur. Gan day, qudc gia nay cung tai dam phan mdt hiep djnh thuang mai vdi Mexico de ap dung ban ngach ddi vdi gia trj d td xuat khau dugc phep trong giai doan 3 nam. Argentina cung tang eudng sir dyng giay phep nhap khau khdng tu dpng, dua ra muc gia tham chieu cho nhieu loai hang hda nhap khau khae nhau.
Nhieu qudc gia xuat khau cbii yeu cung ap dung cac bien phap ban che xuat khau ddi vdi cac san pham ndng san, chii yeu la nguyen vai lieu che bien thyc pham de no luc ha gia trong nudc de ngudi tieu dimg trong nudc dugc lgi. Indonesia cung dua ra cac yeu cau giay phep nhap khau khdng tu dpng ddi vdi viec nhap khau nhieu
loai hang gia dung va thue pham, mdl sd trong dd chi dugc nhap khau vdi mpt sd lugng gidi han eang bien da dugc chi djnh.
Xu hudng gan day cho thay, trong khi nhijng thay ddi Idn ve eau triic thuang mai ed ve nhu la nguyen nhan lam chii nghTa bao hd giam dan thi lai mdt vai qudc gia Idn il hdi nhap, khia eanh chinh trj ciia chinh sach thuang mai van cdn hien hien. Dac biet, xu hudng bao hd nhii'ng Igi ich npi dja van the hien rd Irong ITnh vyc ndng nghiep do su nhay cam chinh tri cua ITnh vyc nay va do tac ddng ciia viec van dpng hanh lang. Nhtmg uu dai thuc hien bang nhieu hinh thirc nhu hd trg cac nha san xuat ndi dia, ban ngach xuat khau va cae hang rao phi thue quan nhu hang loat quy djnh ve an toan tbyc pham.
Hon the nira, mac dii chfnh sach thuang mai ed ve nhu il nhieu deu la cdng cu tiem nang cua cae chinh phii, eac cdng eu khac nhu ly gia hdi doai hay chinh sach cdng nghiep vSn tiep tyc ddng vai Ird quan trpng. Cac cdng eu nay cd the hiru fch de cac chfnh phii theo duoi muc lieu
NhOng vin di KINH Tfi VA CHJNH TRj THE Gidl So 12(212) 2013-
Xu hudng bao hp thuang mai tren the gidl... Oao Ngpc Tien - Do Ngpc Ki6n
tang trudng va phat trien nhung cting chinh cac cdng cu nay ed thi bj lgi dung dl true lgi tren lung ngudi khac va dan din nhimg xung dot qudc tl sau sSc. That vay, nhtmg cupc tranh luan lien quan din viee dinh gia ddng nhan dan te Trung Qudc la mdt trong nhung van de gay tranh cai keo dai d WTO va lam cho Vdng dam phan Doha vin dam chan tai chd sau hcm 10 nam dam phan. Budc tien dang kl nhdt ciia WTO trong nam 2011 la viec Hdi nghj Bg trudng cae nudc thanh vien lan thii 8 vao thang
12 nam 20! 1 thdng qua Hiep djnh sua ddi ve mua sSm cdng va ket nap them 4 thanh vien mdi la Nga, Montenegro, Samoa va Vanuatu, dua tong sd thanh vien len 157.
Mac dii cd nhthig lo ngai nhu tren nhung cung cd nhilu ly do de tin rang chii nghTa bao hd se khdng gia tang den muc nguy hiem. Thir nhdt, WTO se ban chi loai hinh va quy md ciia eac rao can thuang mai. Thir hai, xu hudng ngay eang hpi tu ciia cac thoa thuan tu do thuang mai song phuang va da phuong dang ngay cang gia tang. Trong nam 2011, Quoc hpi My da thdng qua FTA vdi Han Qudc, Panama va Colombia. Trong thang 11 nam 2011, 9 qudc gia trong dd cd My da cam ket thoa thuan khung cho hiep dinh Ddi lac xuyen Thai Binh Ducmg, mdt hiep djnh nham kich thich thuang mai. Nhting dgng thai nay cho thay eac nba hoach dinh chinh sach da ngay cang nhan thue rd ve su phy thudc lan nhau cua day chuyen cung cap va sy can thiet phai kich thich nen kinh te ciia minh bang nhting bien phap mang tinh xay dung khi vien canh kinh le toan cau xau di.
Gregory va ddng su (2010) da chung minh rang, cac bien phap ban che thuong mai da ed anh hudng nghiem trpng den thuang mai qudc te trong thdi gian khiing hoang. Tuy nhien, nhimg bien phap nay chi hudng tdi mdt bp phan nhd cua thuang mai. Cac ket qua udc lugng eua hp cho thay cac bien pbap ban che thuang mai chi bdp meo thucmg mai quoc te tir 0,2 den 0,7%.
3. Mot s6 kien nghj doi vdi Vi6t Nam - Can dau tu thda ddng cho viec nghien cuu, theo doi vd du bdo xu hu&ng bdo ho mai cm cdc nu&c
Cac nudc tren thi gidi, dac biet la cac nudc phat triln ludn tu coi minh la nhihig qudc gia di dSu trong xu thi tu do hda thuang mai. Tuy nhien, tren thuc tl, vdi lgi thi nudc phat trien, hp ludn dua ra nhiing rao can mdi, tinh vi hoac silt chat hon nhtrng rao can hien tai. Do do, khi*
cac hang rao truyin thdng tren thi trudng nay dugc dd bd (giam thul) thi xu hudng bao hp thuang mai van dang va se la chu dao khi khiing hoang kinh tl toan ciu chua hoan loan hdi phuc. Trong tuang Iai, khi chung ta tham gia FTAs (TPP, EVFTA, AKFTA,...) thi nhiJng quy djnh mdi ve hang rao ky thuat, lao ddng, mdi trudng, quy tac xuat xur chac chan se dugc silt chat. Do dd, vdi vj thi nudc dang phat triln thi d mdt muc do nhat dinh, chiing ta phai chSp nhan xu the nay.
Xu thi gia tang bao hd se thi hien nhilu o eac bien phap TBT va phdng ve thucmg m?i, khi viec tang thul nhap khau la r4t han chi (do bj rang budc bdi eac cam ket). Nhiing bien phap nay la dugc phep ap dung, nen de cd the virgt qua, chung ta cin cd sy chuan bj ky ludng va co chien lugc. Do do, viec nghien ciru, du bao xu hudng bao hp thuong mai se giiip cac doanh nghiep cd dii thdng tin va thdi gian de chuan hi.
- Trong bdi cdnh xu hu&ng bdo ho thuang mgi, thuc day xudt khdu phdi dua tren nen tan%
ca bdn la ndng luc cgnh tranh ciia Viet Nam.
tan dung nhirng dnh huang tich cue vd vuat qua cdc dnh huang tieu cue
Cac qudc gia dang phat trien deu iing hg canh tranh, va tang sire canh tranh la muc tieu hudng den ciia nhieu qudc gia, trong dd cd Viet Nam. Chi cd mdt each duy nhal la nang cao nang luc canh tranh cua doanh nghiep de viifft qua cac ddi thu canh tranh. Day cung la each
- NhQng van di KINH it VA CHJNH TR! IHt Gidl S6 12(212)2013
pap Ngpc Tien - Do Ngpc KiSn Xu hudng bao hp thuang mgi tren the gidi...
duy nhat de vugt qua cac bien phap ky thuat trong thuang mai dugc dung ben trong xu thi bao hd thuang mai.
- Cdn xdy dung nhimg ddi tdc chien lirac de cd duac nhiing lai the ddi v&i cdc ddi thu cgnh tranh khdc.
Mdt dac diem quan trgng tren thi trudng cae n^dc la sy tdn tai ciia cac nhdm Igi ich khac nhau va vai trd ciia van dpng chinh sach thuang mai. Cac ddi tac chien lugc la nhiing nha phan phdi/ban le cua cac nudc phat trien se la nhiJng dai dien, bao v? quyen Igi chinh dang eua doanh nghiep Viet Nam. Cac ddi tac nay khdng chi cung cap thdng tin ve thi trudng cho chung ta ma cdn se cung cap nhting thdng tin can thiet, trung thuc ve Viet Nam cho chinh phii nudc ngoai, tir dd cd duge nhtmg chfnh sach thuan Igi (hoac khdng bat Igi) cho phfa Viet Nam.
Cdn da dgng hda cdc nhdm hdng xudt khdu de gidm b&t riii ro
Da dang hda la nguyen tac de giam bdt riii ro. Tren thyc te, nhttng nam vira qua, co cau hang xuat khau ciia chiing ta qua tap trung nen chua khai thac het Igi the. De lam dugc dieu nay.
eac doanh nghiep Viet Nam can cd su nghien cuu thi trudng, phat huy thi manh ciia minh d l chuyen mdn hda, tranh Iam theo phong trao, theo sd ddng.
- Cdn cd su theo doi vd cdnh bdo sam cdc bien phdp phdng ve thuang mgi
Phdng ve thuang mai (chdng ban pha gia va chdng trg cap) la bien phap thudng xuyen sir dung trong thdi gian gan day. Dac biet vdi nhiing nudc dang pbat trien nhu Viet Nam va nhung mat hang dya tren Igi the Iao dpng re thi nguy CO bj thua trong cac vu kien chdng ban pha gia va ehdng trg cap duge ap dung theo luat ciia My la rat cao. Hien nay, Cyc Quan ly eanh tranh da xay dung va dang van hanh he thdng canh bao sdm (trong dd ed thj trudng My va bai mat hang del may va da giay). Day la dieu kien de ed the cd dugc nhiing canh bao sdm, tao dieu kien thdi gian de doanh nghiep Viet Nam chuan bj ddi phd vdi eac vu kien phdng ve thuang mai. Do dd, mdt mat can tiep tuc hoan Ihien he thdng nay, mgt mat can tang cudng phd bien, dua ket qua eanh bao sdm den vdi (^oanh nghiep*
Tai lieu tham l(hao:
1 Colin Hines (2012): Progressive Protectionism: the Only Effective Challenge to Neoliberalism, Compass, Thinkpiece No. 72, Apr.
2. Simon J. Evenett, Bernard M. Hoekman, Olivier Cattaneo (2009): The fateful Allure of Protectionism: Taking stock for G8, Centre for Econimic Policy Research, U.S.
3. UNCTAD Secretariat Task Force on Systematic Issues and Economic Cooperations (2009): The Global Economic Crisis: Systematic Failures and Multilateral Remedies, UNCTAD/GDS/2009/1, ISBN 978-92-1-112765-2
4. U.S. Customs and Border Protection (2012): Distribution of Continued Dumping and Subsidy Offset to Affected Domestic Producers. May 31 ^'.
5. Dao Nggc Tiln (2013): Nghien cim xu hu&ng gia tdng bdo hd thuong mgi sau khiing hodng kinh te todn cau vd de xudt gidi phdp eho xudt khdu ddi v&i mat hdng det may, da gidy cita Viet Nam sang thi trirang My, D I tai NCKH Bd Cdng thuong, Ma s6 22.12.RD.
NhQng vin di KINH it VA CHJNH TR! IHt G\d\ So 12(212) 2013-