NGHIEN CIJIU TRAP DPI
m k mW XU THE MUA MU'A, BAO, LU NAM 2010
I. T o m tat tho'i tiet thuy v a n miia mufa, bao, lii 2009
1- Thdi tie't
a- Bdo, dp thdp nhiet ddi (ATND) TU dau ndm den nay (30/11/2009) cd 11 cdn bao va 3 ATND boat ddng tren khu vUc Bien Dong nUdc ta. Trong dd cd 4 cdn bao gay anh hudng ve mUa cho khu vUc tinh Hung Yen. Cdn bao s d 0 4 (10-12/7), gay mUa vUa, cd ndi mUa to cho khu vUc Hung Yen, lUdng mUa phd bien tU 50-150 mm; Bao so' 5 (16- 19/7) vdi lUdng mUa phd bien 30-60 mm; Bad sd07 (03-12/9) dd bd vao bd bien tinh Ninh Binh - Thanh Hoa gay gid manh cap 4, giat ca'p 5 va gay mUa vUa de'n mUa to tren dia ban tinh, vdi lUdng mUa phd bie'n 30-80 mm;
Bao so'08 (13-16/9) gay mUa vufa de'n mUa to cho khu viic tinh HUng Yen, lUdng mUa phd bie'n 30-70 mm. Dac biet: Bao so' 10 vdi thdi gian tdn tai tren bien 17 ngay va cd dUdng di kha dac biet, thay ddi cUdng do lien tuc va da anh hUdng triic tiep tdi cac tinh phia ddng Bde Bd, trong dd gay mUa vUa den mUa to va gid manh cap 5 giat cap 6 cho khu viic tinh Hung Yen trong ngay 14/10/2009.
b-Miia
Tinh den 30/11 thi thdi gian va lUdng mUa phan bd'kha ddng deu tren dia ban toan tinh, nen khdng gay ra tinh trang ban ban hay ngap ung ldn.
Trong mua tai HUng Yen da cd 21 ddt mUa vUa, mUa to tren dien rdng. Hinh the gay mUa chii yeu la "anh hudng ranh tha'p, hay dai hgi tu nhiet ddi cd true ngang qua Bde bg, ket hdp vdi hoan lUu cua bao hay ap tha'p nhiet ddi suy yeu".
c-Nhiet do
Nen nhiet do toan miia: d miic cao hdn TBNN va cung ky 2008; Nhiet do cao nha't trong mua la 37,5°C (ngay 09/6); Nhiet do tha'p nha't trong mua la 21,9°C (ngay 29/5).
Trong miia xua't hien 2 ddt nang ndng va mgt so ngay ndng ndng ddn le, miic do ndng ndng
khdng gay gdt va khdng keo dai. Tdng sd ngay ndng ndng trong mua la 15 ngay, d mUc xap xi TBNN vaCK 2008.
d- Cdc yeu td'khi tiidng khac
Do am trung binh 84% tha'p hdn TBNN 3% va xa'p xi CK 2008; Tong lUdng bd'c hdi toan mua 533 mm, cao hdn TBNN 22mm; Sd gid nang 822 gid, tha'p hdn TBNN 225 gid.
2- Thuy vdn
a- Lu song Hong tai Hiing Yen
Nam 2009 la mgt nam it lu, dinh lu ndm tha'p. Lii dau mua xua't hien vao gida thang 5 sdm hdn TBNN. Dinh lu nam la:
5,54 m (ngay 9/7) dUng thU 50 trong chudi so' lieu dinh lu 52 ndm tai HUng Yen, cao hdn mUc bao ddng I la: 0,04 m, tha'p hdn dinh lu TBNN: 1,16m va tha'p hdn dinh lu ndm 2008 la: 0,97 m (dinh lu 2008: 6,51 m). Tii thang 11 trd di khdng xua't hien them ddt lu nao nUa, miic nUdc xud'ng rat tha'p. Thang 12 miic nUde tha'p nha't cdn xud'ng tdi: 0,06 m (ngay 18).
So vdi tinh hinh lu dien ra tren thiic te va nhan dinh ve mua lu ndm 2009 thi:
- Ve thdi gian xua't hien lii dau mua va thdi gian xua't hien dinh lii nam tren thiic te dien ra hdi sdm hdn so vdi nhan dinh.
- Dinh lu ndm tha'p hdn so vdi nhan dinh.
Vay ke't thuc miia lu ndm 2009, chung tdi nhan tha'y, mua lu van dien ra theo quy luat nhieu ndm tai HUng Yen, song xua't hien it ddt lu hdn. CUdng sua't lii va bien do lu nhd hdn TBNN.
b- Ld tren song Luge tg,i La Tien Lu sdng Luge cung pha vdi sdng Hdng nhUng cham hdn khoang 6h do sdng Luge tai La Tien la phan lUu cua sdng Hdng sang he thd'ng sdng Thai Binh. Dac diem lii chiu anh hudng cua thuy trieu manh hdn. Nam 2009 cac ddt lu tren sdng Luge cung tUdng Ung vdi cac ddt Id tren sdng Hdng. Dinh lu ndm tren sdng Luge tai La Tien: 3,82m (ngay 9/7), tren
THONG TIN KHOA HOC VA CONG NGHE SO 2/2010
13
NGHIEN Cl)U TRAO DOI
®= bao ddng I: 0,62m. Dinh lii ndm nay tha'p hdn sovdinamtrUdc.
II. N h a n d i n h x u t h e miia miia, bao, lii n a m 2010
2.1. Khi tiidng
a- Bdo vd ATND: Nam 2010, bao va ATND cd kha ndng hoat ddng tren khu viic Bien Ddng d mUc xa'p xi so vdi TBNN. So'cdn bao va ATND anh hUdng triic tie'p den Viet Nam cd kha nang d mUc xa'p xi TBNN dat tU 5-6 cdn. Anh hUdng tdi khu vUc HUng Yen tU 1-2 cdn (de phdng cd bao manh, anh hUdng triic tiep tdi khu viic).
b- Nhiet do: Nen nhiet do toan miia d mUc xap xi hoac cao hdn mdt it so vdi TBNN;
- Cac thang dau va cud'i miia kha nang d mUc cao hdn so vdi TBNN va CK 2009;
- Cac thang giiia mua kha nang d miic xa'p xi TBNN v a C K 2009.
Trong nhUng thang niia dau mua he, kha nang xay ra cac ddt nang ndng gay gat, nhieu va keo dai hdn so vdi mua he 2009.
Nhiet do cao nha't trong mua: 37-39°C.
c- Liidng miia: LUdng mUa ca miia d miic xa'p xi TBNN. Tong lUdng mUa trung binh toan tinh dat: 1100-1200 mm. MUa ldn se tap trung vao thdi ky giiia va cud'i vu.
- Cac thang 5 va 6 kha ndng d mUc tha'p hdn TBNN v a C K 2009;
- Cac thang 7 va 8 kha nang d miic xa'p xiTBNN;
- Cac thang 9 va 10 kha nang cao hdn so vdi TBNN v a C K 2009.
Mua mUa 2010 cd the dien bie'n phUc tap, mUa ldn cd kha ndng xay ra bat thUdng va khd lUdng (dac biet trong cac thang giiia va cud'i mua).
2.2. Thuy vdn a- Ld ddu mua:
Lii dau mua cd kha nang se xuat hien vao giiia thang 5, miic nUdc dinh lu tha'p (Tren sdng Hdng tai Thanh phd' HUng Yen dinh lii nhd hdn 4,00 m, tren song Luge tai La Tie'n dinh lu tha'p hdn 3,00 m). Thdi gian xuat hien lu dau miia nam 2010 van phu hdp
vdi quy luat nhieu ndm. ; 7* • < f b-Dinh Id ndm:
Tren sdng Hdng tai T h a n h phd' Hung Yen dinh lii nam d miic cao hdn bao ddng so' II la: 6,30 m va tha'p hdn dinh m TBNN la 6,61 m. Tren sdng luge tai La Tie'n dinh lii nam d miic cao hdn bao ddng s o i l la: 4,00m.
c- Thdi gian xudt hien dinh lu ndm:
Dinh lii nam tren sdng Hdng va sdng Luge tai Hung Yen deu xua't hien vao niia cud'i thang 7 va thang 8.
III. N h a n d i n h x u t h e miia mifa, bao, lii cac n a m t i e p t h e o
3.1 Thdi tiet
Bie'n doi khi h a u toan cau da, dang ya se anh hudng tieu cUc tdi tinh hinh thdi tiet khi hau d nhieu khu vUc tren the gidi ndi chung va Viet Nam ndi rieng. Theo danh gia, Viet Nam la mgt trong ndm Qud'c gia chiu anh hudng manh me cua Bie'n ddi khi hau, do vay, tinh hinh thdi tiet khi h a u trong nhUng nam tdi se cd nhieu bien ddng theo hUdng ngay cang phdc tap va dien bie'n cUc doan nhU: Bao va ap tha'p nhiet ddi boat ddng nhieu hdn vdi cUdng do va hudng di chuyen se cd nhieu thay ddi dot nggt, khdng tuan theo mgt qui luat nao ca. Nhiet do trung binh khu vUc se cd xu the cao hdn so vdi TBNN va theo chieu hUdng cUc doan, bien do nhiet do thay ddi dot nggt nhU nang ndng gay gat va keo dai vao mua he, ret dam, ret hai keo dai trong mua ddng, anh hudng xau tdi san xuat va ddi sd'ng. Dd'i vdi mUa: cac ddt mUa viia, mUa to se xay ra nhieu hdn va tap trung trong thdi gian ngdn vdi lUdng mUa ldn gay ling ngap cue bg, trong khi do mua mUa se ket thiic dot nggt va tinh trang khd han keo dai, ngudn nUdc nggt ngay cang thieu hut t r a m trgng hdn, can chu ddng dii trii ngudn nUdc nggt cho san xuat ndng nghiep trong mua khd.
Chii y: Hien tUdng Elnino dang cd nhiing anh hUdng dang ke de'n mgt so' khu vUc tren the'gidi vaViet Nam tii cud'i nam 2009 tdi nay. Vdi nhiing dien bie'n phiic tap
(Xem tiep trang 12)
14 THONG TIN KHOA HOC VA CONG NGHE SO 2/2010
NGHIEN Cini TRAP DPI
^ 3 benh dd: tu huyet triing, dich ta va ddng da'u ldn cho toan bd dan ldn trong huyen, ddng thdi khuyen cao ngUdi chdn nudi tiem phdng them mgt so'vacxin ngiia benh khac:
phd thUdng han, xuyen, viem phdi va mang phdi ldn, ngoai ra mdi day huyen cdn td chUc phun tieu dgc khu trung ddng loat mdi trUdng chdn nudi toan huyen, trgng tam la cac cdng ranh, ao tu, chd thu gom tieu thu ldn va cac san pham tU ldn. Bang cac bien phap tuyen truyen, kiem tra sau sat ddng bg nay den nay dan ldn cua huyen cdn lUdng kha ldn nhUng van an toan dich benh. Anh Phan Qud'c Dat - TrUdng ban thii y xa Nghia Tru cho biet: la dia phUdng lien ke vdi xa TrUng Trdc (Van Lam) dang cd dich, nhUng nhd tuan thu chat che cac qui trinh, hUdng dan phdng dich tai xanh ciia Ban chi dao phdng cho'ng dich gia sue, gia cam cua huyen va tinh, de'n nay tat ca 500 ldn nai sinh san va 5 nghin ldn thit cua cac hg va trang trai chdn nudi trong xa van dn dinh, khdng cd da'u hieu cua dich benh tai xanh. Den cac xa Vinh Khue, Long HUng, Tan Tie'n, Xuan Quan...
chung tdi deu ghi n h a n tha'y cdng tac phdng ngUa dich tai xanh ldn dUdc ngUdi dan sd tai tuan thii nghiem ngat, tich ciic. Trd chuyen vdi chung tdi, Thac si, Bac si thu y Quan Van Toan - Uy vien Ban phdng chd'ng dich cua huyen cho biet: Sd di dan ldn cua Van Giang den nay van an toan dich la phan ldn ldn d day dUdc chdn nudi tap trung theo qui md trang trai, thuan ldi cho cdng tac phdng ngUa dich benh, mat khac hdu het cac trang trai d day deu chdn nudi khep kin: tii che bien thiic an, xii ly cha't thai qua ham bioga, nudi ldn nai sinh san de chii ddng ngudn ldn gid'ng chat lUdng cao. Dang chu y la kien thUc ve chdn nudi cua ngUdi dan d day kha cao, do dUdc tap h u a n ky t h u a t thUdng xuyen td'i thieu mdi nam 2 ldp, nhieu xa cdn td chUc dUdc cac Cau lac bd ngUdi chdn nudi qua dd cac chii hg trao ddi kinh nghiem chan nudi, chia se thdng tin thi trUdng, each phdng chd'ng dich benh, nhd vay cac hg chdn nudi d day khdng bi ddng trUdc cac dien bien ba't
thUdng ciia dich benh. Chia se vdi chiing tdi ve con dUdng lay lan, p h a t tan cua dich tai xanh ldn, Thac si Toan cho hay: Benh ldn tai xanh cdn ggi la hgi chiing rdi loan sinh san hd ha'p do virus PRRS gay len, virus cd trong dich miii, nUdc bgt, phan va nUdc tieu rdi phat tan ra mdi trUdng, d ldn nai sinh san mang trung virus cd the lay nhiem cho bao thai cung dUdc thai qua nUdc bgt va sUa ldn, ldn trUdng t h a n h cd the thai virus trong 14 ngay, ldn con va ldn nhd thdi gian thai virus len tdi 1-2 thang, loai virus phat tan thdng qua gid, bui, nUdc bgt, dung cu chdn nudi, thu tinh va dung cu bao hd lao ddng nhiem trung va thdng qua qua trinh van chuyen ldn vi vay tdc do lay lan r a t nhanh, hien nay chUa cd thud'c khang sinh hay phae dd dieu tri dac hieu, vi vay viec phdng trii bdng cac phUdng phap chan nudi an toan sinh hgc nhU huyen va tinh dang khuyen cao tren cac phuong tien truyen thdng la hieu qua nha't.
Hai Tien SdNong nghiep vd PTNT
N h A N U x U The MUA Ml/A,...
( Tie'p theo trang 14) cua thdi tie't thuy vdn trong nhUng nam gdn day nhu chung ta da biet: Bao va ap tha'p nhiet ddi boat ddng nhieu tren khu viic Bien Ddng va anh hudng nhieu tdi da't lien Viet Nam; dUdng di phiic tap khd lUdng va khdng tuan theo mgt qui tac nao; dien bien tha't thUdng cua nhiet do trong nam 2009 va dau ndm 2010, miic nUdc cac sdng xud'ng tha'p nha't trong nhieu ndm trd lai day ciing vdi han han thieu nUdc xay ra tren dien rdng.
Dieu nay bao hieu cho chiing ta tha'y dien bien thdi tie't thuy van trong mua mUa, bao, lii ndm 2010 va cac nam tie'p theo se ngay cang phUc tap va cd the gay hau qua khd ludng, chiing ta can phai cd sU chu ddng tap trung mgi ngudn liic de dd'i phd.
Trung tdm Dif bdo KTTV Hung Yen