A. Asiling Panaliten
11) Fonem /i/ dipunucapaken [i]
Wujud kalepatan salajengipun inggih menika fonem /i/ dipunucapaken [i].
Kalepatan pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] dipunpanggihaken tetembungan ingkang lepat pocapan fonemipun. Data lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i]
dipunandharaken ing ngandhap menika.
(34) Bapak, ibu guru karyawan ingkang satuhu [luhuring] budi.
Data (34) ingkang lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i], inggih menika tembung luhuring [luhurIŋ]. Tembung luhuring dipunucapaken [luhuriŋ]
mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing wiwitaning wanda pungkasan. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung luhuring gadhah makna dhuwur (Tata Bahasa Baku Bahasa Jawa, 1992: 302), satemah tembung luhuring dipunucapaken [luhuriŋ]
maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres inggih menika [luhurIŋ]. Data lepat pocapan fonem /i/
dipunucapaken [i] dipunandharaken ing ngandhap menika.
(35) Para kanca,siswa- siswi SMP Negeri 1 Prambanan [iŋkaŋ] kula tresnani.
Data (35) ingkang lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i], inggih menika tembung ingkang [Iŋkaŋ]. Tembung ingkang dipunucapaken [iŋkaŋ]
mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing wiwitaning wanda sepisan. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung ingkang gadhah makna sing (Tata Bahasa Baku Bahasa Jawa, 1992: 319), satemah tembung ingkang dipunucapaken [iŋkaŋ] maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres inggih menika [Iŋkaŋ]. Data lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i]
dipunandharaken ing ngandhap menika.
(36) Sumangga langkung [rumiyin] atur syukur dhumateng gusti ingkang
maha kuwaos ingkang paring rahmat saha barokahipun, satemah panjenengan tuwin kula saged kempal manunggal kanthi bagas, waras saha kathahing kabagyan wonten ing adicara perpisahan siswa kelas IX menika.
Data (36) ing nginggil lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] inggih menika tembung rumiyin [rumiyIn].Tembung rumiyin dipunucapaken [rumiyin]
mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing tengahing wanda pungkasan. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung rumiyin gadhah makna biyen (Tata Bahasa Baku Bahasa Jawa, 1992: 300), satemah tembung rumiyin dipunucapaken [rumiyin] maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres inggih menika [rumiyIn]. Data lepat pocapan fonem /i/
dipunucapaken [i] dipunandharaken ing ngandhap menika.
(37) Sumangga langkung rumiyin atur syukur dhumateng gusti ingkang maha kuwaos ingkang [pariŋ]rahmat saha barokahipun, satemah panjenengan tuwin kula saged kempal manunggal kanthi bagas, waras saha kathahing kabagyan wonten ing adicara perpisahan siswa kelas IX menika.
Data (37) ing nginggil lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] inggih menika tembung paring [parIŋ]. Tembung paring dipunucapaken [pariŋ]
mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing tengahing wanda pungkasan. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung paring gadhah makna weweh (Tata Bahasa Baku Bahasa Jawa, 1992: 334), satemah tembung paring dipunucapaken [pariŋ] maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres inggih menika [parIŋ] . Data lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i]
dipunandharaken ing ngandhap menika.
(38) Sumangga langkung rumiyin atur syukur dhumateng Gusti ingkang Maha Kuwaos ingkang paring rahmat saha barokahipun, setemah panjenengan [tuwin]kula saged kempal manunggal kanthi bagas, waras saha kathahing kabagyan wonten ing adicara perpisahan siswa kelas IX menika.
Data (38) ing nginggil lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] inggih menika tembung tuwin [tuwIn]. Tembung tuwin dipunucapaken [tuwin]
mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing tengahing wanda pungkasan. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung tuwin gadhah makna ugi (Poerwadarminta, 1939: 617), satemah tembung tuwin dipunucapaken [tuwin] maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres inggih menika [tuwin]. Data lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i]dipunandharaken ing ngandhap menika.
(39) Salajengipun kula minangka wakil saking kelas VII saha VIII ngaturaken [aguŋiŋ] panuwun ingkang tanpa pepindhanawit saking sih katresnan bapak/ ibu guru ingkang sampun nggulawenthah, mulang wuruk kanthi sabar, tulus saha ikhlas.
Data (39) ing nginggil lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] inggih menika tembung agunging [aguŋIŋ].Tembung agunging dipunucapaken [aguŋiŋ]
mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing wiwitaning wanda pungkasan. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung agunging gadhah makna gedhe (Poerwadarminta, 1939: 4), satemah tembung agunging dipunucapaken [aguŋiŋ] maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres
inggih menika [aguŋIŋ]. Data lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i]
dipunandharaken ing ngandhap menika.
(40) Salajengipun kula minangka wakil saking siswa kelas VII saha VIII ngaturaken agunging panuwun ingkang tanpa pepindhan awit saking [sih]
katresnan bapak/ ibu guru ingkang sampun nggulawenthah, mulang wuruk kanthi sabar, tulus saha ikhlas.
Data (40) ing nginggil lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] inggih menika tembung sih [sIh].Tembung sih dipunucapaken [sih] mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing tengahing wanda. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i].
Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung sih gadhah makna tresna (Poerwadarminta, 1939: 562), satemah tembung sih dipunucapaken [sih]
maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres inggih menika [sIh]. Data lepat pocapan fonem /i/
dipunucapaken [i] dipunandharaken ing ngandhap menika.
(41) Boten kesupen, kula sakanca caos donga mugi-mugi kadang sepuh kelas IX kaparingan rahayu [nir] ing sembikala anggenipun nglajengaken pawiyatan satemah saged nggayuh ingkang dados gegayuhanipun.
Data (41) ing nginggil lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] inggih menika tembung nir [nIr].Tembung nir dipunucapaken [nir] mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing tengahing wanda. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I] nanging dipunucapaken [i].
Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung nir gadhah makna tanpa (Poerwadarminta, 1939: 345), satemah tembung nir dipunucapaken [nir]
maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa
pocapan ingkang leres inggih menika [nIr]. Data lepat pocapan fonem /i/
dipunucapaken [i] dipunandharaken ing ngandhap menika.
(42) Sejatosipun tanggel jawab kadang sepuh kelas IX menika langkung awrat, sansaya [iŋgil] tataran pawiyatan sansaya inggil jejibahanipun.
Data (42) ing nginggil lepat pocapan fonem /i/ dipunucapaken [i] inggih menika tembung inggil [iŋgIl].Tembung inggil dipunucapaken [iŋgil] mujudaken lepat pocapan fonem vokal, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing tengahing wanda pungkasan. Fonem ingkang kedahipun dipunucapaken [I]
nanging dipunucapaken [i]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembung inggil gadhah makna dhuwur (Poerwadarminta, 1939: 172), satemah tembung inggildipunucapaken [iŋgil] maknanipun sami, nanging bilih dipunjumbuhaken kaliyan Fonem Bahasa Jawa pocapan ingkang leres inggih menika [iŋgIl].
b. Kalepatan Pocapan Fonem Konsonan 12) Fonem /t/ dipunucapaken [h]
Wujud kalepatan pocapan fonem konsonan ingkang sepisan inggih menika /t/ dipunucapaken [h]. Kalepatan pocapan /t/ dipunucapaken [h]dipunpanggihaken setunggal tembung ingkang lepat pocapan fonemipun. Data lepat pocapan fonem /t/ dipunucapaken [h] dipunandharaken ing ngandhap menika.
(43) Bapak, ibu guru karyawan ingkang[saluhu] luhuring budi.
Data (43) ing nginggil lepat pocapan fonem /t/ dipunucapaken [h], inggih menika tembung satuhu [satuhu].Tembung satuhu dipunucapaken [saluhu]
mujudaken lepat pocapan fonem konsonan, inggih menika ingkang dunungipun wonten ing wiwitaning wanda kaping kalih. Fonem ingkang kedahipun
dipunucapaken [t] nanging dipunucapaken [h]. Bilih ngrunut maknanipun tembung, tembungsatuhu gadhah makna satemene (Poerwadarminta, 1939: 548), satemah tembung satuhu dipunucapaken [saluhu] mboten wonten maknanipun.