TÜRK ANAYASAL TARİHİ
TÜRK ANAYASAL TARİHİ
ÖÖrgrgututlelenmnmememişiş, , düdüzzenenssiziz, , araraalalarırındnda a mmadadddi i mmananevevi i bibir r ororttak ak yayann bulunmayan sosyolojıyı yönlendıremez.
bulunmayan sosyolojıyı yönlendıremez.
SİYASİ TOPLUM: İnsanların ortak siyasi birlik kurmak amacıyla biraraya SİYASİ TOPLUM: İnsanların ortak siyasi birlik kurmak amacıyla biraraya gelmesıyle olusur. Sıyasi toplumlarda insanları biraraya getiren unsurlar gelmesıyle olusur. Sıyasi toplumlarda insanları biraraya getiren unsurlar a)
a) soy soy birliğibirliği b)
b) dil dil birlığibirlıği c) inanç birliği c) inanç birliği
bir arada yaşama duygusu siyasi birliği oluşturmaya yeter. Siyasi toplum bir arada yaşama duygusu siyasi birliği oluşturmaya yeter. Siyasi toplum aynı özellıkleri gösteren bir cins meydana getirir. Siyasi örgütlenme sıyasi aynı özellıkleri gösteren bir cins meydana getirir. Siyasi örgütlenme sıyasi ayrışmayı doğurur. Bu ayrısma yönetilenler ve yönetenler olmak üzere iki ayrışmayı doğurur. Bu ayrısma yönetilenler ve yönetenler olmak üzere iki bolume sahiptir.
bolume sahiptir. SIY
SIYASİ ASİ İKTİKTİDAİDAR: R: BaşBaşkaskasındından an emiemir r almalmadaadan n emremredeedebilbilme me yetyeteneğeneğidiidir.r. Yaptırım gücü vardır. İstek, yarar, çıkarların bırarada tutulmasını sağlar. Yaptırım gücü vardır. İstek, yarar, çıkarların bırarada tutulmasını sağlar. Si
Siyayasi si ererk k ololmamazszsa a ananararşi şi hükhüküm üm süsürerer. r. SiSiyayasi si ererk k gügücücünü nü totoplplumumdadann milletten alır. Millet yonetılme yetkisini siyasi erke verir.
milletten alır. Millet yonetılme yetkisini siyasi erke verir. Sıyasi iktidar bir consensus’ tur.
Sıyasi iktidar bir consensus’ tur.
Siyasi erk mutlaka toplumun onayından geçmelidir. Siyasi erk mutlaka toplumun onayından geçmelidir. Siyasi elde etmek icin girişilen mücadeleye
Siyasi elde etmek icin girişilen mücadeleye siyasi mücadele denir.siyasi mücadele denir. S
Siiyyaassi i ggüüççlleerr ssiiyyaassi i ppaarrttiilleerr Sendikalar Sendikalar
S
Siiyyaassi i hhaayyaattıın n ddiikkkkaatt edılmesı gereken br.
edılmesı gereken br. Baskı ve menfaat grupları
Baskı ve menfaat grupları
Anayasa hukuku sıyasi hukuktan yararlanmalıdır. Anayasa hukuku sıyasi hukuktan yararlanmalıdır. Anaysada
Anaysada bir bir devletin devletin siyasi siyasi rejimirejimi Y
Yaappııssı ı yyeer r aallıırr.. Şekli
Şekli
Tarafların kullandiğı hukukta cercevelenerek sınırlı bir yönetim yaratmak Tarafların kullandiğı hukukta cercevelenerek sınırlı bir yönetim yaratmak
için anayasa yapılır. için anayasa yapılır.
Osmanlı DEVLETİNE TOPLU BAKIŞ: Osmanlı DEVLETİNE TOPLU BAKIŞ:
Sosyo ekonomik ve sınır cizgisi 15. yy. Da belırlendı. Bu yy. kadar askeri bir Sosyo ekonomik ve sınır cizgisi 15. yy. Da belırlendı. Bu yy. kadar askeri bir toprak devletıdır. 19,yy kadar içine kapanık bir feodal yapısı var. Feo. Bir toprak devletıdır. 19,yy kadar içine kapanık bir feodal yapısı var. Feo. Bir bölge ıktıdar sistemidir. Ancak Osmanlı feo.su farklı.
bölge ıktıdar sistemidir. Ancak Osmanlı feo.su farklı. Devletin
Devletin üç üç ana ana temeli temeli tımartımar
Yüksek askeri Yüksek askeri
Saray, hazine, halk Saray, hazine, halk Osmanlıda halk edilgen, pasif siyasal katılım yok. Osmanlıda halk edilgen, pasif siyasal katılım yok.
Ikı unsur daha olusuyor: a)ilmiye(devlet islerının serıata ungun gelısmesı Ikı unsur daha olusuyor: a)ilmiye(devlet islerının serıata ungun gelısmesı
ıcın calısıyor.) ıcın calısıyor.)
b)yoncalık(meslek kurulusları) b)yoncalık(meslek kurulusları) Os
Osmamanlnlı ı fefeo.o.su su tıtımamardrdırır. . DeDevlvlet et totoprprakaklaları rı memerkrkezeze e babağlğlı ı paparcrcalalararaa ayr
ayrılmılmıstıstır. ır. MerMerkezkezle le en en kuckucuk uk toptoprak rak parparcacası sı araarasınsındakdakı ı iliilişki şki bunbununlaunla saglanıyor.
saglanıyor.
Tımar sahiplerının gorevlerı: Tımar sahiplerının gorevlerı:
•
• Topragı işlemek Topragı işlemek •
• Vergi toplamakVergi toplamak •
• Savunma, zabıta görevlerını yerıne getirmek.Savunma, zabıta görevlerını yerıne getirmek. Tı
Tımarmarlı lı sipsipahiahi: : tımtımarlarlı ı gorgorevlevlilerilerdirdir. . OrdOrdu u sefsefere ere cıkcıkacaacagı gı zamzaman an devdevletlet cagrısı ile orduya katılmaktır.
cagrısı ile orduya katılmaktır.
Toprak rejimi ile askeri hiyerarsi bırbırıne
Toprak rejimi ile askeri hiyerarsi bırbırıne kenetlenmistır.kenetlenmistır. Sar
Saray ay bütbütün ün ülkülkeyı eyı gecgecerlerli i kılkılan an karkararlarlar ar alaalan n mermerkezkezdirdir. . SarSaray ay hazhazineine kurumunu icine almaktadır.
kurumunu icine almaktadır.
Osmanlı da monarşik sistem hakim. Hükümdar tek taraflı kararlar alabilir. Osmanlı da monarşik sistem hakim. Hükümdar tek taraflı kararlar alabilir. İktidarın tek kaynagı hükümdardır. Bu monarşi kalıtsal yani ırsidir.
İktidarın tek kaynagı hükümdardır. Bu monarşi kalıtsal yani ırsidir. Pr
Prininegegetueturere: : TaTahthta a en en bübüyüyük k cococucugugun n gegecmcmesesi. i. KuKuvvvvetetler ler ayayrırılığlığı ı sösözz konusu degıldır. Osmanlı teokratik yapıya sahıptır. Osmanlı hükümdarının konusu degıldır. Osmanlı teokratik yapıya sahıptır. Osmanlı hükümdarının yet
yetkılkılerı erı sınsınırsırsız ız degdegıldıldır. ır. DevDevletletın ın teoteokrakratık tık yapyapısı ısı itiitibarbariyle iyle ıtaıtaat at etmetmekek zorunluluktur. Ancak hükümdarın yetkılerı ıslam kamu hukukuna uygun zorunluluktur. Ancak hükümdarın yetkılerı ıslam kamu hukukuna uygun olmalı.
olmalı.
Padısah serrı hukuk dısında kurallar düzenlemektedir. Bunlar emirnameler Padısah serrı hukuk dısında kurallar düzenlemektedir. Bunlar emirnameler Kanuınlar...
Kanuınlar...
Butun bu kanunnamelrı bır araya getıren kanun Fatih kanunnamesidir. Butun bu kanunnamelrı bır araya getıren kanun Fatih kanunnamesidir. Bunlar örfi hukuktur ve serri hukuktan daha dünyevidir.
Bunlar örfi hukuktur ve serri hukuktan daha dünyevidir. DİVAN:
DİVAN:
Kurul halinde calısır. Devletle ilgili bütün işlerin denetlenmesi ancak alınan Kurul halinde calısır. Devletle ilgili bütün işlerin denetlenmesi ancak alınan kararların padisah tarafından onayı gerekir.
kararların padisah tarafından onayı gerekir. Devlet birey ilişkisini duzenler. Bireyerin
Devlet birey ilişkisini duzenler. Bireyerin basvuruu ve sikayetlerını inceler.basvuruu ve sikayetlerını inceler. ASKERİ:
ASKERİ: Ey
Eyalalet et ve ve memerkrkez ez asaskekerlrlererı ı ololararak ak ayayrırılılırlarlar. r. EyEyalalet et asaskekerlrlererı ı sasavavaststanan savasa, merkez askerlerı ise yeniceriler olup sürekli padisahın yanında yer savasa, merkez askerlerı ise yeniceriler olup sürekli padisahın yanında yer alırlar. Yenıceriler daımı ve ücretlidir.
alırlar. Yenıceriler daımı ve ücretlidir. HALK:
HALK:
Üzerinde bulunduğu topragı işlemekler yükümlü. Koylulıer yıllık vergilerini Üzerinde bulunduğu topragı işlemekler yükümlü. Koylulıer yıllık vergilerini toprak sahibine verir. Vergi borcunu ödemezse tımar sahıbı toprağı gerı toprak sahibine verir. Vergi borcunu ödemezse tımar sahıbı toprağı gerı alınabılır. Toprak mutlak işlenmeli.cıkan uyumsuzluklarda cözume kadılar alınabılır. Toprak mutlak işlenmeli.cıkan uyumsuzluklarda cözume kadılar bakar. Köylü idari yonden tımar sahibine, yargısal yönden ise kadıların bakar. Köylü idari yonden tımar sahibine, yargısal yönden ise kadıların denetimindedir.
denetimindedir.
16.yy’de avrupadaki bolge ıktıdarı gücünü kaybetmıs, kesıfler ve yenilik 16.yy’de avrupadaki bolge ıktıdarı gücünü kaybetmıs, kesıfler ve yenilik ha
harekreketetlelerı rı sosonunucu cu ayaydıdınlnlanmanma a süsürerecıcıne ne gigirmrmişiştitir. r. BuBunlnlarara a OsOsmamanlnlıı baslangıcta kapalı kalmıstır.
baslangıcta kapalı kalmıstır.
Devletın sıyasi, ekonomik ve toplumsal alanda gerıleme nedenlerı 17. yy.de Devletın sıyasi, ekonomik ve toplumsal alanda gerıleme nedenlerı 17. yy.de Koçi Bey raporunda belirtılmistır.
Koçi Bey raporunda belirtılmistır. Bunlar:
Bunlar: •
•
• Tımar rejiminin bozulması Tımar rejiminin bozulması •
• Devlet örgütü icersındeki makamlara kişilerin gelmesiDevlet örgütü icersındeki makamlara kişilerin gelmesi •
• Vergilerın dagıtımındakı bozulmaVergilerın dagıtımındakı bozulma •
• KaKanununi ni sosonrnrasası ı papadıdısasahlhlararın ın aaaartrtık ık dıdıvavana na ve ve dedevlvlet et isislelerırınene katılmaması
katılmaması •
• Sadrazam atamalarında torpilin doğması.Sadrazam atamalarında torpilin doğması. •
• YükYüksek sek derdereceeceli li makmakamlaamların rın sahsahıplıplerınerının ın sık sık sık sık yer yer değdeğiştiştirmeirmesi,si, yerlerınden olmak istemeyen kişilerin gerceklerı soylememesi.
yerlerınden olmak istemeyen kişilerin gerceklerı soylememesi. •
• Zülum ve siddetın baskın olmasıZülum ve siddetın baskın olması •
• Merkezı bütünlüğün cökmesı.Merkezı bütünlüğün cökmesı. •
• Ordu makamında görülen bozulma ve yarardan cok zarara nedenlOrdu makamında görülen bozulma ve yarardan cok zarara nedenl •
• HüHükükümemetitin n ülülkekeye ye sösöz z gecgecırırememememesesi i ve ve babalklkananlalardrdakakı ı ululususlalarırınn ayrılıkçı zihniyetlerı.
ayrılıkçı zihniyetlerı. 3.SELİM
3.SELİM ye
yenilınilıkleklerle rle düzdüzelmelme e gergercekceklesleseceecegıne gıne inainanırnır. . YabYabancancılaılardardan n toptoplumlumdandan görüs almıştır. Yenilikleri tek fikirli degil cok boyutlu gerceklestırme cabası görüs almıştır. Yenilikleri tek fikirli degil cok boyutlu gerceklestırme cabası vardır.
vardır.
Osmanlıya yenı bir düzen olarak Nızam-ı Cedit’ı getirmiştir. Bu yalnızca Osmanlıya yenı bir düzen olarak Nızam-ı Cedit’ı getirmiştir. Bu yalnızca ask
askerı erı duzduzendende e gergercekcekleslestirtirilmeilmek k ististendiendi. . YeniYenicercerılerılerın ın kalkaldırdırılmaılması, sı, batbatıı teknı
teknıgının gının kullakullanılmak istenmesinılmak istenmesi. . YabaYabancı ncı eserlereserlerı ı cevircevirtmistmis, , dıs dıs politpolitikadaikada denge saglanmak ıstenmıs, elçiliklerın kurulması.
denge saglanmak ıstenmıs, elçiliklerın kurulması.
3.Selım meşveret uslübunu(danısma) oturtmaya calışmıştır. 3.Selım meşveret uslübunu(danısma) oturtmaya calışmıştır. İdarı alanda alınması gereken önlemler:
İdarı alanda alınması gereken önlemler: •
• Ayanların seçimle başa gelmesı, valılerın buna karışmamasiAyanların seçimle başa gelmesı, valılerın buna karışmamasi •
• Yüksek valilerın sık sık yerlerınden uzaklastırılmaması.Yüksek valilerın sık sık yerlerınden uzaklastırılmaması. •
• Kadıların usülsuz işlemlere son verilmesiKadıların usülsuz işlemlere son verilmesi •
• Vergıde keyfı uygulamaya son verılmesıVergıde keyfı uygulamaya son verılmesı •
• Yenicerılerın yanında avrupai düzende yeni bir Yenicerılerın yanında avrupai düzende yeni bir orduordu •
• Diplomasi alanında acılmaDiplomasi alanında acılma •
• DıvDıvan an dısdısındında a dandanısmısma a orgorganı anı kurkurulmulmasıası, , hukhukukı ukı anlanlamdamda a degdegılıl ancak fiili anlamda hükümdarı sınırlandırma.
ancak fiili anlamda hükümdarı sınırlandırma.
Yenılıklere karsı cıkılmıştır. Insanlar alıştıklarının devamından yanadır. Bu Yenılıklere karsı cıkılmıştır. Insanlar alıştıklarının devamından yanadır. Bu yenılıkler idari ve ekonomık acıdan eski düzenden cıkarları olanların karsı yenılıkler idari ve ekonomık acıdan eski düzenden cıkarları olanların karsı
cıkmasına neden oldu. (Yenıceri maaslarından yararlananlar gıbı.) cıkmasına neden oldu. (Yenıceri maaslarından yararlananlar gıbı.) Me
Merkrkezezi i ve ve tatasrsra a yöyönenetıtımlmlerderde e isisyayanlnlar ar cıcıkmkmısıstıtır. r. TaTasrsradada a kakarırışışıklklıkık ortam
ortamının ının giderigiderilmesı lmesı sonucsonucu u merkezmerkezi i yönetıyönetımın mın güclengüclenecegı ecegı korkkorkusuylausuyla a
ayayanlnlararda da iisysyananda da bubululunmnmuşuştturur. . 33.S.Selelim im ççıkıkan an KaKabbakakççı ı MuMuststafafaa ayaklanması ıle tahtan indirilmiştir. Yerıne gelen 4.Mustafa ıse hükümet ayaklanması ıle tahtan indirilmiştir. Yerıne gelen 4.Mustafa ıse hükümet darbesı ıle ındırılmıs yerıne tekradan yeniliklere önem veren bir padısah darbesı ıle ındırılmıs yerıne tekradan yeniliklere önem veren bir padısah 2.Mahmut gecmıstır.
2.Mahmut gecmıstır. Anc
Ancak ak bu bu yeniyeniliklikler ler ististenilenilen en seksekıldılde e olmolmamıamıststır. ır. CunCunku ku batbatılıılılaşlaşma ma birbir sorun halıne geldı. Sonradan gelen
sorun halıne geldı. Sonradan gelen padısahlar Nızam-ı Cedıt’e sahıp cıktılar.padısahlar Nızam-ı Cedıt’e sahıp cıktılar. Ayanlar
Ayanlar kendı kendı baskanlarını baskanlarını kendileri kendileri secerler. secerler. Ancak Ancak sonraları sonraları merkezemerkeze ters dustuler ve devlet merkezden atamalar yaptı. Bu da
devletın kararsızlığının göstergesidir. Ayanlarla yapılan 1808 devletın kararsızlığının göstergesidir. Ayanlarla yapılan 1808 tarıhlı Sened-i İttıfak turk anayasal tarıhındekı ılk onemli
tarıhlı Sened-i İttıfak turk anayasal tarıhındekı ılk onemli belge.belge. Sened-i İttifak:
Sened-i İttifak:
Ayanlarla hükümet arasındaki anlasmadır. 7 tane
Ayanlarla hükümet arasındaki anlasmadır. 7 tane hükmü vardır.hükmü vardır. 1.
1. padipadişahın kişşahın kişiliği ve otoiliği ve otoritesritesi devletin tei devletin temelidimelidir. Buna kar. Buna karsi açık ya darsi açık ya da gizli itaatsizlıkte bulunanlar cezalandırılacaktır.
gizli itaatsizlıkte bulunanlar cezalandırılacaktır. 2.
2. BizBizim yaim yaşamşamımıımız devz devletletin in varvarlıgılıgına bana baglıglıdır ondır onun içun için toin toplaplanacnacakak askerler devlet askerı olarak yazılacaklardır, karsı gelen olursa (yanı askerler devlet askerı olarak yazılacaklardır, karsı gelen olursa (yanı yenıcerıler) el bırliğiyle cezlandırılacaktır.
yenıcerıler) el bırliğiyle cezlandırılacaktır. 3.
3. HazHazine ine ve ve devdevlet gelirllet gelirlerınerının ın toptoplanmlanmasası ı ve ve konkonrunmrunmasıasına na padpadısaısahınhın b
buuyyrruukklalarrıınnıın n yyeerrıınne e ggeettirirililmmesesiinni i ssaagglalammaayya a kkaarrssi i ggeleleennii cezlandırmaya soz verıyoruz.
cezlandırmaya soz verıyoruz. 4.
4. padipadisahın buyrsahın buyruklarukları eskiden oldugı eskiden oldugu gibi sadrau gibi sadrazamdazamdan cikacan cikacak. Herk. Her is
iste te onuonun n izizni ni alalınınacacakak. . AmAma a sasadrdrazazam am da da yeyetktkisisininii ii kukullllananmamalılı.. Keyfılik yaparsa bunu onleyecegiz.
Keyfılik yaparsa bunu onleyecegiz. 5.
5. HanHanedaedanlanların rın devdevletlete e mermerkezkezdekdeki i devdevlet let adadamlamlarıarının nın da da birbirbirbirlerilerinene güven duyması sarttır. Hanedanlardan birine devlet ya da valilerden güven duyması sarttır. Hanedanlardan birine devlet ya da valilerden sucsuz oldugu halde bir saldırı gelirse bunu önleyecegiz. Hanedan ve sucsuz oldugu halde bir saldırı gelirse bunu önleyecegiz. Hanedan ve aya
ayanlanlar r karkarsıksıklık lık yaryarataatanlanları rı halhalka ka zulzulmedmedednednlerleri i ve ve şerşeriatiata a karkarsısı gelenle
gelenlerı rı cezalcezalandıraandıracaktcaktır.Bırır.Bırının ının sucu sucu varsvarsa a soruşsoruşturulmturulmadan adan cezaceza verilmemeli yani keyfi cezalara son verılıyor.
verilmemeli yani keyfi cezalara son verılıyor. 6.
6. babaskskenentttte e asaskekerlrler er ayayakaklalanınırsrsa a bübütütün n kakanenedadanlnlar ar izizin in ve ve cacagrgrıı alm
almadaadan n gelgelıp ıp o o ocaocagı gı dağdağıtaıtacakcaklarlardırdır. . Bu Bu kişkişileiler r sırsıradaadan n kişkişilerilersese soruşturulmadan idam edileceklerdir.
soruşturulmadan idam edileceklerdir. 7.
7. ayayan an kekendndı ı yöyönenetitimimindndekeki i yeyerlrlererin in asasayayişişinine e ve ve vevergrgililererin in ezezicicii ol
olmamamamasısına na didikkkkat at ededililececekektitir. r. HaHaksksız ız vevergrgililererın ın kakaldldırırılmılmasası.ı. Ha
Hanenedadanlanlar r bibiriribrbrleleririni ni dedenenetltleyeyececek ek ve ve zuzulülüm m yayapapanlnlararı ı dedevlvletetee bildirceceklerdir.
bildirceceklerdir.
Bu sartların uygulanması ıcın yemin edildi ve bunun belgelenip saklanması Bu sartların uygulanması ıcın yemin edildi ve bunun belgelenip saklanması için bu senet yazıldı.(yazılı belge olmasının
için bu senet yazıldı.(yazılı belge olmasının onemi)onemi) Bu belgeye iki acıdan yorum yapılıyor. Bunlar; Bu belgeye iki acıdan yorum yapılıyor. Bunlar;
•
• Hukuki yanı: Bu belge ne dini ne de örfi hukukla ilgilidir. Fetva,Hukuki yanı: Bu belge ne dini ne de örfi hukukla ilgilidir. Fetva, kanunname veya ferman degil. Bu iki tarflı bir belge bır misak veya kanunname veya ferman degil. Bu iki tarflı bir belge bır misak veya bir
bir sözlesözleşmedişmedir. r. (tara(tarafların verdıgı fların verdıgı guvenguvenceler var.) celer var.) bir bir siyassiyasi i uzlasmuzlasmaa yanı siyasi sözlesmedir.
yanı siyasi sözlesmedir. •
• GenGenel el acıacıdan dan bakbakanlanlardarda a MagMagna na CarCarta ta LibLibertertatuatum m la la benbenzetzetmeymeyee so
sokmukmuslaslardırdır. r. İngİngiltiltere’ere’de de yönyönetietim m cok cok serserttıttı. . SoySoylullular ar halhalka ka bazbazıı ha
haklklarara a sasahip hip ololdudugugunu nu bubunlnlarara a uyuyululmaması sı gergerekektitigingini i sösöylylededi.i. Baronlar bunun üzerine magna carta’yı imzaladi. Vergi, can ve mal Baronlar bunun üzerine magna carta’yı imzaladi. Vergi, can ve mal özgürlukleri acısından Sened-i ittifak ile benzerlik kurulabilir.
özgürlukleri acısından Sened-i ittifak ile benzerlik kurulabilir. II. MAHMUT
II. MAHMUT Ye
Yeninileleststırırme me haharerekeketltlererı ı ikikininci ci mamahmhmut ut dodo. . DeDevavam m etettıtı. . ReRefoformrmlalarırınn sürdürüldü. Daha otoriter ve disiplinli ve radikal yontemlerı vardı.
sürdürüldü. Daha otoriter ve disiplinli ve radikal yontemlerı vardı. ⇒
⇒ dedevlvlet et ototororıtıtesesınını ı ve ve memerkrkezezi i gügüclclenendidirmrmek ek bubununun n içiçininde de fefeododalal muhalefetı sindirici bir politika izledi.
⇒
⇒ bozbozulmulmus us olaolan n YeniYenicercerılerılerı ı 1821826 6 yılıyılında nda VakVakayı ayı HayHayrıyrıye e ıle ıle kalkaldırdırdı.dı. As
Askekeri ri guguc c sisivivil l gügüce ce babağlğlanandıdı. . AsAskekerlrlererin in popolılıtıtıka ka didisisindnda a kakalmlmalalararıı saglandı.
saglandı. ⇒
⇒ Devlet yönetiminde idari ve adlı kurumlar yenilestirildi. Askerı Suara,Devlet yönetiminde idari ve adlı kurumlar yenilestirildi. Askerı Suara, Meclis-i Ahkam-ı Adliye ve ıdarı işler icin Surayı
Meclis-i Ahkam-ı Adliye ve ıdarı işler icin Surayı Babıali kuruldu.Babıali kuruldu.
Meclıs-i Ahkam-ı Adliye Meclıs-i Ahkam-ı Adliye
Adliye teskılatının en yüksek kurumu. Temelde yargı niteligiyle kuruldu. Adliye teskılatının en yüksek kurumu. Temelde yargı niteligiyle kuruldu. Ancak Tanzimat dö. Nizamnamelerinin hazırlanması görevi verildi. Yapılan Ancak Tanzimat dö. Nizamnamelerinin hazırlanması görevi verildi. Yapılan tüz
tüzüklüklerıerın n incincelenelenmesmesi. i. GunGunumuumuz z DanDanıştıştay) ay) devdevletletin in yasyasama ama faafaaliyliyetietinene katıldı. Yasaları hazırlama gorevi verıldı.
katıldı. Yasaları hazırlama gorevi verıldı.
Şerri ve örfi kuralların dısında ınsanlara kurallar konulabileceğini gösterdı. Şerri ve örfi kuralların dısında ınsanlara kurallar konulabileceğini gösterdı. Devletin demokratiklesme belirtisi.
Devletin demokratiklesme belirtisi.
Şurayı Babıali Şurayı Babıali
De
Devlvletetin in ididarari i gögörerevivini ni yeryerinine e gegetitiririr. r. ToToplplumumun un gügünlünlük k ihihtitiyayaçlçlararınınıı karşılayan teknik kamu işleri. Bu islevini hukuki işlevlerle maddi eylemlerle karşılayan teknik kamu işleri. Bu islevini hukuki işlevlerle maddi eylemlerle yerine getirir.
yerine getirir. De
Devlvletetin in yüyürütrütme me alalananınında da tetek k ororgagan n yoyoktkturur. . HeHer r kokonunuylyla a ilgilgilili i ayayrırı bakanlıklar kuruldu. Bakanlar kurumunun baskanı daha önce sadrazam bakanlıklar kuruldu. Bakanlar kurumunun baskanı daha önce sadrazam iken bu donemde uyumu
iken bu donemde uyumu sağlayan kisi basbakandır.sağlayan kisi basbakandır.
kadıların yetkilerini kötüye kullanmalarını engellemek icin ceza kanunu kadıların yetkilerini kötüye kullanmalarını engellemek icin ceza kanunu cı
cıkakartrtılıldıdı. . KaKanununnannameme-i -i HüHümamayuyun; n; mememumurlrlararın ın işişleleyeyececegı gı susuclclar ar veve bunla
bunların rın cezalcezaları. arı. Ayrıca ölüm Ayrıca ölüm cezascezasına ına carpcarptırılatırılan n kisilkisilerin erin devletdevletce ce alınaalınann mülkıyet ve miras hakları devlet güvencesinde geri verildi.
mülkıyet ve miras hakları devlet güvencesinde geri verildi.
din ve vicdan özgürlügü tanındı. Bu düşünce özg. Gelisimi açısından bir din ve vicdan özgürlügü tanındı. Bu düşünce özg. Gelisimi açısından bir adım.
adım. 183
1837 7 yılıyılında nda yapyapılaılan n bir bir konkonusmusma a iledilede e gaygayri ri müsmüslımlımlerllerle e müsmüslümlümanlanlarar arasındaki eşitlik ilkesi hükümdarca da benımsendı.
arasındaki eşitlik ilkesi hükümdarca da benımsendı.
İslahat donemı kimi kisilerce hukuk alanında bir batılılaşma olarak görülür. İslahat donemı kimi kisilerce hukuk alanında bir batılılaşma olarak görülür. 1808-1839 tarihlerı arası yapılan yenılıkler;
1808-1839 tarihlerı arası yapılan yenılıkler; 1.
1. mermerkezkezin gin güclüclendendiriirilmeslmesii 2.
2. AskeAskeri gücün siyasri gücün siyasi, sivil güce baği, sivil güce bağlı olmasılı olması, politıka dış, politıka dışı kalmalaı kalmalarınırını 3.
3. devdevlet içindlet içinde e yapyapılaılan n yenyenılesılestırtırme me ıle yenı ıle yenı kurkurumlumlarıarın n oluolustusturulmrulmasıası ve
ve mememumurlarlara ra aiait t kakanununlnlar ar ile ile yeyenilnilikiklerlerin in dedevavamı mı sasaglglananılılmamayaya calışılmıştır.
calışılmıştır.
Tanzimat Hareketleri Tanzimat Hareketleri
Batılılaşma hareketleri yeni bir hukuk düzeni halinde geli
Batılılaşma hareketleri yeni bir hukuk düzeni halinde gelistirilmeye calısıldı.stirilmeye calısıldı. Yur
Yurtdtdışıışında nda acıacılan lan elcelcılıılıkleklerde rde gorgorevlevlerderde e bulbulunmunmus us MusMustatafa fa ResResit it PasPasaa tarafından hazırlanan ferman 3 Kasım 1839 da büyük bir törenle Gülhane tarafından hazırlanan ferman 3 Kasım 1839 da büyük bir törenle Gülhane de okundu. 3 bölumden olusur;
de okundu. 3 bölumden olusur; Ge
Gererekçkçesesi: i: OsOsmamanlnlı ı kukururululususundndan an beberı rı KuKuraran n ın ın hükhükümümleleri ri hahakkkkıylıylaa uygulandıgı için hep güclü kalınmıs ve bu en yüksek safhaya ulasmıstır. uygulandıgı için hep güclü kalınmıs ve bu en yüksek safhaya ulasmıstır. Anc
Ancak ak 15150 0 yılyıldan dan berberi i ardardardarda a gelegelen n sıksıkıntıntılaılar r serseriatiatın ın tam tam uyuuyulmalmadigdigii yönetılenler acısından din ve mezhep ayrılıgı yapılmaması benımsendı. yönetılenler acısından din ve mezhep ayrılıgı yapılmaması benımsendı.
iç
içindindirir. . GeGerereklkli i ononlemlemleler r alalınıınırsrsa a 5-5-10 10 yıyıl l icicerersisindnde e tetekrkrar ar düdüzezelmlmee gerceklesecektir.
gerceklesecektir.
Fermanın asıl konusu: Fermanın asıl konusu:
1
1.. bbu u yeyenı nı dduzuzenenın ın NNizizamam-ı -ı CCededitit’t’ten en fafarrklklı ı oolmlmadadıgıgı ı yeyenı nı duduzezenn konurken temel haklar ve devletin takip edecegi ilkeler. Can, mal, ırz konurken temel haklar ve devletin takip edecegi ilkeler. Can, mal, ırz gü
güvevenlnligigi, i, vevergrgililererin in düdüzezene ne babaglglananmaması sı asaskekere re alalma ma ve ve asaskekeriri düzenlemeler.
düzenlemeler. 2.
2. tetememel l hahaklklar ar ve ve dedevlvletetın ın ılılkekelelerırıne ne nanasısıl l uuyuyulalacacagı gı kokonunususundndaa k
kuullllaannııllaaccaak k aarraaccllaarr. . OOlulum m ccezezaassınınıın n aaccıık k yyaarrggı ı ılıle e hhüükkmmee baglanması. Yasa konusunda esıtlık.
baglanması. Yasa konusunda esıtlık. Fe
Fermrmananın ın sosonunucucu: : yayapıpılalan n yeyenilnilememeleelere re papadıdısasah h ve ve ululemema a tatararafınfındadann uyulacagı tahadüt edilmistir. Bu kanunlara uymayanları cezalandırmak ıcın uyulacagı tahadüt edilmistir. Bu kanunlara uymayanları cezalandırmak ıcın bir
bir cezceza a kankanunu unu yapyapılaılacagcagı ı bılbıldirdiriliiliyoryor. . FermFerman an OsmOsmanlanlıya ıya getgetiriirilen len yenyenii us
usulullelerırın n kakaldldirirililip ip yeyenı nı ususululun un gegececerlrli i ololacacagagı ı yayababancncı ı elelcicililiklklerercece il
iletetililmimiststirir. . FerFermamana na uymuymayayananlalarırın n tatanrnrı ı tatararafıfındandan n cecezazalalandındırırılalacacagıgı bıldirildi.
bıldirildi.
Tanzimat fermanının niteligi hakkında iki görüş vardır: Tanzimat fermanının niteligi hakkında iki görüş vardır:
•
• ferfermanmanda da uyruyruk uk ve ve devdevlet let iliilişkişkilerleri i ve ve bunbunlarların ın hukhukuk uk kurkurallallarıarınana d
daayyaattıılmlmaassıı. . 1188.y.yyy. . bbaassllaayayan n aannaayayassaalclcıık k hhaarreekkeettlelerriindndee yu
yukarkardakdakilerilerin in tek tek tek tek yazyazılıılıp p belbelgelegelere re dadayanyandırdırılmılmasıası. . AnaAnayasyasalal niteli
nitelikte bir kte bir fermanferman. . Tek yanlı Tek yanlı iradeiradeden özveri. İki den özveri. İki taraftarafli bir li bir sözlessözlesmeme y
yokoktutur. r. Bu fermBu fermandanda a babatıtının etknın etkisisi i vavardrdırır. . FrFranansısız z ıhıhtıtılalalı lı ililee para
paralellik lellik göstgösterir. erir. Ancak Ancak 20.yy20.yy. . anayasanayasaları aları ile ile karskarsılastılastırılmaırılmamalı,malı, 19.yy özelligi monarkın hak ve yetkilerini sınırla
19.yy özelligi monarkın hak ve yetkilerini sınırlamarı.marı. •
• Anayasa niteliği taşımadıgını ileri sürenler vardır. Cünkü anayasalarAnayasa niteliği taşımadıgını ileri sürenler vardır. Cünkü anayasalar sis
sistemtemli li bir bir ic ic tüztüzüge üge sahsahıptıptır. ır. AncAncak ak fermfermandanda a bir bir ic ic tüztüzük ük yokyok.. Maddeler değil karısık bir metindir. Sekil olarak anayasa yapısı yok. Maddeler değil karısık bir metindir. Sekil olarak anayasa yapısı yok. De
Devlvletetin in icicererigi igi acacısısınındadan n ve ve ikiktitidadarırın n düdüzezenlenlenmnmesesı ı acacısısındındanan hukumler yer alsaydı anayasa olurdu. Osmanlı da anayasa kavramı hukumler yer alsaydı anayasa olurdu. Osmanlı da anayasa kavramı 18
1876 76 da da KanKanun-un-ı ı EsaEsasi si nın nın olusolusmaması sı ıle ıle ortortaya aya cıkcıkıyoıyor. r. TanTanzimzimatat fermanı ıle bir cesit insan hakları bidirgesi. Yeeeni bir hukuk düzeni fermanı ıle bir cesit insan hakları bidirgesi. Yeeeni bir hukuk düzeni acıklaması.
acıklaması. ISLAHAT FERMANI: ISLAHAT FERMANI: 1
18 8 ŞuŞubabat t 11885656. . bbu u fefermrman an PPararis is kkononfeferrananssınınddan an önöncecekki i gügünlnlererddee gerceklesmıstır. Osmanlı devletınde Osmanlı uyrugu olan ortodokslar icin gerceklesmıstır. Osmanlı devletınde Osmanlı uyrugu olan ortodokslar icin osm
osmanlanlıdan ıdan bir bir taktakım ım taltalepleplerde erde bulbulunuunulmulmuştştur. ur. GercGercektekte e ortortodoodokskslarlarıı korumak olan Rus isteklerını saglamak, Rus saldrısını önlemek amacıyla korumak olan Rus isteklerını saglamak, Rus saldrısını önlemek amacıyla ingiltere, Fransa ve Avusturyanın bu isteklere set cekmek icin bir takım ingiltere, Fransa ve Avusturyanın bu isteklere set cekmek icin bir takım isteklerde bulunmuslardır. Avrupa Osmanlının kendi icine katılması icin bir isteklerde bulunmuslardır. Avrupa Osmanlının kendi icine katılması icin bir takım sartlar one surmus böylece dışa bagımlı bir dış polıtıka oluşmuştur. takım sartlar one surmus böylece dışa bagımlı bir dış polıtıka oluşmuştur. Fermanın agırlık merkezı müslüman olmayanlara hak ve dinsel özgürlükler, Fermanın agırlık merkezı müslüman olmayanlara hak ve dinsel özgürlükler, ogr
ogrenmenme e veöveögregretim tim özguözgurlurlukleklerı rı tantanınmınmasıasıdırdır. . GayGayri ri müsmüslümlümlerlere e karkarsisi ezi
eziyetyet, , iskiskencence e yasyasaklaklanmanmis is yaryargı gı güvgüvencencesi esi bakbakımınımından dan uyruyruklukllar lar araarasısı esıtlık saglanmıstır. Ceza ve ceza ifasının düzeltılmesi ayrı dinlerden olan esıtlık saglanmıstır. Ceza ve ceza ifasının düzeltılmesi ayrı dinlerden olan kim
görülecegi belirltilmis. Ozellıkle avrupa sermayesınden yararlanma yolları ve görülecegi belirltilmis. Ozellıkle avrupa sermayesınden yararlanma yolları ve gerekli kanunların yapılması anlaşılmıştır.
gerekli kanunların yapılması anlaşılmıştır.
Tanzimat fermanına göre daha demokratik bir anlayis hakım. Bir haklar Tanzimat fermanına göre daha demokratik bir anlayis hakım. Bir haklar
bildirgesi olarak kabul edilmektedir. Yine hukk devleti
bildirgesi olarak kabul edilmektedir. Yine hukk devleti ve laıklik bakımındanve laıklik bakımından bu fermanı degerlendirenler olmustur.
bu fermanı degerlendirenler olmustur.
Acaba nasıl bir hukuk düzenine kavuşulmak istenmiştir? Acaba nasıl bir hukuk düzenine kavuşulmak istenmiştir?
Bir tarafta eski hukuka bağli diğer tarafta da laik hukuk düzenıne eğilimli Bir tarafta eski hukuka bağli diğer tarafta da laik hukuk düzenıne eğilimli oldugu ortaya cıkmaktadır. Baktıgımız zaman tanzimat fermanından sonra oldugu ortaya cıkmaktadır. Baktıgımız zaman tanzimat fermanından sonra yaopılan kanunlar ile batı hukuk düzenine yönelilmiştir. Bu kanunlaştırma yaopılan kanunlar ile batı hukuk düzenine yönelilmiştir. Bu kanunlaştırma hareketi icnde eski yeni hukk catısması gorulebilir. Arazi kanunu mecelle hareketi icnde eski yeni hukk catısması gorulebilir. Arazi kanunu mecelle ta
tamamamemen n örörfi fi ve ve seserrrri i esesasaslalara ra görgöre e yayapıpılmılmıststırır. . KaKara ra ve ve dedeniz niz titicacareretiti ka
kanununlnlararı, ı, huhukukuk k ve ve ceceza za kakanununu nu avavrurupa pa kakanununlnlararı ı örörnenek k alalınınmımıststırır.. Tanziamt döneminde kurulmus danişma organlarından biri olan Meclis-i Tanziamt döneminde kurulmus danişma organlarından biri olan Meclis-i Ahkam-ı bu dönemde de onemini korumaktadir. M.A.A. tam bir tartişma Ahkam-ı bu dönemde de onemini korumaktadir. M.A.A. tam bir tartişma gö
görurusmsme e icicininde de cacalılışmşmasası ı gegererekeken n bibir r ororgagandndırır.bu .bu memeclclisisin in cacalılısmsma a veve gorusme usullerı ozenle düzenlenmiştir. Kurul halınde calısan kurumların gorusme usullerı ozenle düzenlenmiştir. Kurul halınde calısan kurumların gö
görürüsmsme e cacalılısmsma a tatartrtisisma ma sesekikileleririni ni gögöststereren en ic ic tutuzuzuktktürür. . MeMeclclisistete görüsülecek sorunların tasarısı hazırlanıp görüsülmeden önce incelenmesi görüsülecek sorunların tasarısı hazırlanıp görüsülmeden önce incelenmesi ici
icin n uyuyelerelere e dagdagitiitilaclacaktaktir. ir. Bir Bir sorsorun un hakhakkındkında a konkonuşmuşmak ak ististeyeeyen n üyleüylerr mec
meclis lis basbaskankanına ına adıadını nı yazyazdırdırıp ıp sırsıra a alaalacakcaktırtır. . MecMeclisliste te banbanlarlardan dan veveyaya üyelerden birine bir soru sorulduğunda sıra kaydına bakılmaksızın cevap üyelerden birine bir soru sorulduğunda sıra kaydına bakılmaksızın cevap ha
hakkkkı ı sasaklklı ı tutututulmlmakaktatadıdır. r. GöGörürüsmsme e ve ve tatartrtışışmamalalar r düdüzezenlnli i ololararakak tut
tutanaanaklaklara ra gecgececeecek. k. CogCogunluunlugun gun oyu oyu mecmeclislisin in karkararı arı olaolarak rak padpadisaisahaha sun
sunulaulacacaktıktır. r. OylOylardarda a esiesitlitlik k oluolursa rsa o o zamzaman an padpadisaisahın hın katkatıldıldıgı ıgı tartarafıafınn oy
oyununa a gidgidileilececek. k. MeMeclclisisin in kakarararlrlararı ı hahakkkkındında a ororda da buburdrda a kokonunuşmşmakak meslısten uzaklastırmayı ve cezanlandırmayı gerektırecek. Her yıl meclisin meslısten uzaklastırmayı ve cezanlandırmayı gerektırecek. Her yıl meclisin ilk toplantısında padisah bulunmak zorundadır. Yapılan isler ve yapılacak ilk toplantısında padisah bulunmak zorundadır. Yapılan isler ve yapılacak isler hakkında bilgi verir. Meclis-i Ahkam 1826 da kurulan bir meclisle isler hakkında bilgi verir. Meclis-i Ahkam 1826 da kurulan bir meclisle birlestirilmistir. 3 bölüme ayrılmiştir. Her bölümde sırasıyla idari yargısal ve birlestirilmistir. 3 bölüme ayrılmiştir. Her bölümde sırasıyla idari yargısal ve düz
düzenlenleyiceyici i işlişlemlemler er yapyapma ma yetyetkiskisi i tantanınmınmıstıstır. ır. Bu Bu mecmeclis lis 181868’68’de de ikiikiyeye böl
bölünmünmüstüstür. ür. DivDivan-an-i i ahkahkam am ı ı AdlAdlıyye ıyye yaryargısgısal al islislemleemleri ri yapyapar. ar. ŞurŞurayıayı Dev
Devlet let ise ise bugbugünkünkü ü dandaniştiştayıayın n esaesasıdsıdır. ır. DanDanısmısma a orgorganıanıdırdır. . HükHükümeümetete hizmet eder. Bir yuksek idari mahkemedir.
hizmet eder. Bir yuksek idari mahkemedir. Tanzimat döneminde ne gibi ıslahatlar
Tanzimat döneminde ne gibi ıslahatlar yapılyapılmıstır? mıstır? Yas
Yasalaalar, r, idaidari ri refreformormlar lar yapyapılmıılmıststır. ır. 181843’43’te te yapyapılaılan n bir bir yasyasa a ile ile askaskerieri m
mememururiyiyetetle le ididarari i mememmururıyıyetetin in aaynynı ı kkımımssedede e bibirlrlesesmmememesesı ı ılılkkesesii getirillmistir. Bir yönetmelik ile memurların görev ve yetkileri belirlenmis. getirillmistir. Bir yönetmelik ile memurların görev ve yetkileri belirlenmis. Bazı eyaletlerın sancak ve kazalarında il ve ilce arasında bir yönetim biriimi Bazı eyaletlerın sancak ve kazalarında il ve ilce arasında bir yönetim biriimi ve
ve ililcecelerlerde de gagayryri i mumuslslimimleler r icicin in bvbvir ir tatakıkım m memeclclisisler ler kukururulmlmusustutur. r. OO sancagın ılerı gelenlerınden ve gayri müslımlerın ruhani baskanlarından sancagın ılerı gelenlerınden ve gayri müslımlerın ruhani baskanlarından olusan meclisler. Abdüllaziz dönemınde bir vilayet nizamnamesi vardır. Eski olusan meclisler. Abdüllaziz dönemınde bir vilayet nizamnamesi vardır. Eski eyalet örgütü kaldırılmış yerine iller, sancak, kaza, köy, bucak bölümlemesi eyalet örgütü kaldırılmış yerine iller, sancak, kaza, köy, bucak bölümlemesi getirilmiş. Bugunkü ıdari düzenlemeye benzemektedir. Nizamnamede idari getirilmiş. Bugunkü ıdari düzenlemeye benzemektedir. Nizamnamede idari bölümleme yerlerinde bugünküne benzer memuriyetler var. İllerde umumi bölümleme yerlerinde bugünküne benzer memuriyetler var. İllerde umumi mecli
meclisler, sler, sancsancaklaaklarda rda idare idare merkemerkezleri, zleri, köyleköylerde rde muhtamuhtarlıklrlıklar ar ve ve ihtiyihtiyarar heyeti kurulmustur. Yayınlanan bir başka nizamnameyle valilere yetkiler heyeti kurulmustur. Yayınlanan bir başka nizamnameyle valilere yetkiler verilmiştir. Merkezden izin almadan bir takım idari işlemler yapma yetkisi verilmiştir. Merkezden izin almadan bir takım idari işlemler yapma yetkisi
tanınmıştır. Bundan baska umumi meclislerin yetkileri genişlemiştir. Yani tanınmıştır. Bundan baska umumi meclislerin yetkileri genişlemiştir. Yani yerinden yönetime dogru bir gidis vardır. Belediye teşkilatı geliştirilmiş ve yerinden yönetime dogru bir gidis vardır. Belediye teşkilatı geliştirilmiş ve
buna paralel olarak belediye meclisleri kurulmuştur. buna paralel olarak belediye meclisleri kurulmuştur. Ye
Yenı nı kukururulalan n yeyerel rel ororgugut t sisiststememi. i. ÖnÖnememli li olmolmayayan an kokonunulalardrda a memerkrkezeeze danıs
danısılmasılmasına ına gerek gerek gormuygormuyordu. ordu. HalkıHalkın n kendı kendı yöneticyöneticilerini secebilmesilerini secebilmesii hakkı tanınmişti.
hakkı tanınmişti. Ceminalization
Ceminalization merkeziyetmerkeziyet Decentaligation
Decentaligation aden-i merkezıyyetaden-i merkezıyyet 186
1864-64-69 9 yıllyılları arı araarasınsında da cıkcıkartartılan ılan bu bu niznizamnamnameameler ler demdemokrokratiatikleklesmesme yolunda bir adımdır.
yolunda bir adımdır.
Bu tanzimat donemi yenılıklerı 3 baslık altında toplanır. Bu tanzimat donemi yenılıklerı 3 baslık altında toplanır. HUKUK:
HUKUK:
bu hareketı hukuk acısından degerlendırenler olumlu ve olumsuz elestiri bu hareketı hukuk acısından degerlendırenler olumlu ve olumsuz elestiri ya
yaparparlarlar. . TanTanzimzimat at ferfermanmanı ı yenyeniliilik k acıacısınsından dan yüzyüzeyseysel, el, kökköksel sel olmolmayaayan,n, öd
ödününcücü, , uzuzlalaşmşmacacı ı yeyeni ni ılıle e eseskikiyi yi beberarabeber r yuyururutmtmek ek isistetedidigi gi icicinindede düa
düalislisttittir. r. HukHukuk uk birbirligligi i dahdaha a da da parparcalcalanmanmıstıstır. ır. Hem Hem örförfi i serserri ri hukhukukuk hem
hemde de modmodern ern avavruprupa a hukhukuk uk sıssıstemtemı ı uyguygulaulanmınmıstıstır. r. TanTanzimzimat at harharekeeketiti eksik bir idari maslahattır. İsin gerektirdigi gibi degil günün kosullarına eksik bir idari maslahattır. İsin gerektirdigi gibi degil günün kosullarına uydurulup gelişi guzel yapılmıstır. Batıdan yardım beklenilmiş ancak bu uydurulup gelişi guzel yapılmıstır. Batıdan yardım beklenilmiş ancak bu yardım iciin cok ödün verilmiştir. Devletin siyasi yapısında köklü degişilklik yardım iciin cok ödün verilmiştir. Devletin siyasi yapısında köklü degişilklik yapamamistir. Yeniliklerin korunması konusunda bir güvencesi yoktur. Dış yapamamistir. Yeniliklerin korunması konusunda bir güvencesi yoktur. Dış
devletlerin heran siyasi müdahelelerıne imkan tanımıstır. devletlerin heran siyasi müdahelelerıne imkan tanımıstır. Olumlu olarak iki onemli yanı vardır. Devlet islerınde
Olumlu olarak iki onemli yanı vardır. Devlet islerınde keyfilik uygulamasınınkeyfilik uygulamasının yerine kanunilik ilkesi getirtilmiştir. Devletin amacı hukuk düzenini ayakta yerine kanunilik ilkesi getirtilmiştir. Devletin amacı hukuk düzenini ayakta
tut
tutmakmaktırtır. . KanKanuniuni’de’den n gelegelen n devdevlet let islislerınerınde de keykeyfilifilik k burburada ada sonsona a ermermiş.iş. Mutlakiyetten ulus hareketine dogru bir ılerleme. Türkler icin Magna Carta Mutlakiyetten ulus hareketine dogru bir ılerleme. Türkler icin Magna Carta niteli
niteligindedgindedir. ir. TanzimTanzimatın atın düalidüalizmi zmi yadıryadırganamaganamaz z ancak bu ancak bu elestielestiri ri birazbiraz ser
sert t olmuolmustustur. r. CunCunkü kü hiçhiçbir bir sıysıyasi asi devdevlet let tartarihiihinden nden birbirandanda a kopkopamaamaz.z. Devlet ve uyruk arasında dinsellikten dünyeviliğe dogru bir geçis.
Devlet ve uyruk arasında dinsellikten dünyeviliğe dogru bir geçis.
SİYASET ve SOSYOLOJİ: SİYASET ve SOSYOLOJİ:
dinsel ve örfi olmayan yazılı kurallarada uyulmaya baslanmıştir. Kişilerin dinsel ve örfi olmayan yazılı kurallarada uyulmaya baslanmıştir. Kişilerin te
temsmsil il yeyetktkisisi i dodogmgmusustutur. r. BeBeleledidiyeye, , ilil, , ihihtitiyayar r heheyeyetltlererinini i kukurmrmakaklala tooplumun siyası hayata daha genis sayılarla ve daha yakından katılması tooplumun siyası hayata daha genis sayılarla ve daha yakından katılması saglanılmıştır. Düsünüs acısından da bir gelisme soz konusu. Modernleşme, saglanılmıştır. Düsünüs acısından da bir gelisme soz konusu. Modernleşme, çagcıllasma sürecinde zihniyet değişimi.
çagcıllasma sürecinde zihniyet değişimi.
SOSYO-EKONOMİK: SOSYO-EKONOMİK:
Tanzimat fermanının kabulu ve uygulanısı sonrası batı kapitalizminin osmyı Tanzimat fermanının kabulu ve uygulanısı sonrası batı kapitalizminin osmyı
pa
parcrcalalamamasası ı sosonucnucununu u dodogugurmrmuşuştutur. r. TaTanznzimimatattataki ki babatıtılılılalasmsma a sososysyoo ek
ekononomomik ik acacididan an babatıtınının n esesiriri i ololmamaktktırır. . DiDis s boborcrclalanmnma a ililk k dedefa fa kakabubull edilmistır ve bu borclanma hükümetlere karsı degil Londra ve Paristeki edilmistır ve bu borclanma hükümetlere karsı degil Londra ve Paristeki zen
zengin gin banbankerkerlerlerine ine karkarşı şı gercgerceklekleşmeşmişiştirtir. . 181854’54’ten ten günügünümüzmüze e 4 4 büybüyükük borçlanma yapılmiştır. Ayrıca borcların onlar tarafından dikte edilmesıne borçlanma yapılmiştır. Ayrıca borcların onlar tarafından dikte edilmesıne izin verimiştir. Borçlanmaya karşılık olarak devletin gelirleri dayanak olarak izin verimiştir. Borçlanmaya karşılık olarak devletin gelirleri dayanak olarak gösterilmiştir. Bunlar:
gösterilmiştir. Bunlar:
•
• Osmanlının Mısırdan aldıgı vergiOsmanlının Mısırdan aldıgı vergi •
• Suriye ve İzmir gümrük vergileriSuriye ve İzmir gümrük vergileri •
• Balıktan alınan vergiBalıktan alınan vergi •
•
• Zeytın ve tütünden alınan vergiZeytın ve tütünden alınan vergi
Bo
Borçrçlalanmnmananın ın sisiyayasi si yoyonü nü boborcrclalanınılalan n mimiktktararlar lar devdevletletin in bübütctcesessısınene gir
girmedmeden en alaalacakcaklılalılara ra göndgönderilerilme me tahtahadüadütü tü ververilmiilmiştiştir. r. BudBuda a DuyDuyun-un-ii Umu
Umumiymiye e örgörgütuütunün nün oluoluststuruurulup lup bütbütceyceye e resresmen men karkarısıısılmalmasınsına a olaolanaknak tanımıştır. Borclar uzun vadeli oldugu icin gelecek kuşaklarda borç altına tanımıştır. Borclar uzun vadeli oldugu icin gelecek kuşaklarda borç altına sokulmuştur. Alınan paralar faizlere, askeri faaliyetlere, saray masraflarına, sokulmuştur. Alınan paralar faizlere, askeri faaliyetlere, saray masraflarına, ko
komimisysyononlalara ra gigitmtmiş iş yayani ni kakaynynak ak yayararatatacacak k yeryerlelere re yayatıtırırılmalmamımış. ş. BuBu nedenle karsılıkları biryana faizlerini ödüyememiştir.
nedenle karsılıkları biryana faizlerini ödüyememiştir. Sos
Sosyal yal refrefah ah gergercekcekleşleşemeemedi. di. FraFransınsız z bir bir yazyazarıarın n 1901902de 2de yazyazmış mış oldolduguugu ‘Os
‘Osmanmanlınlının ın MalMalıyesıyesı’ ı’ adladlı ı eseeserınrınde de OsmOsmanlanlının ının dış dış borborclaclanmanmayı yı yalyalnıznız ıktıs
ıktısadı adı degil aynı degil aynı zamazamanda siyasi nda siyasi ilke halıne ilke halıne getırdgetırdıgını belirtmiştıgını belirtmiştir. ir. AyrıcAyrıcaa ‘bazı seyler cok cabuk ögrenilinir. Borclanma sanatıda bunlardan biridir. ‘bazı seyler cok cabuk ögrenilinir. Borclanma sanatıda bunlardan biridir. Osmanlı bu yola girdikten sonra hızlı bir ilerleme kaydetmiştir.’ Demiştir. Osmanlı bu yola girdikten sonra hızlı bir ilerleme kaydetmiştir.’ Demiştir. Ta
Tanzinzimat mat ekoekonomnomik ik açıaçıdan dan bir bir isrisraf af döndönemıemıdirdir. . SarSarayıayın n öndönde e gelgelenleenlerinrinii zengin etmistir.
zengin etmistir.
I.MEŞRUTİYET: I.MEŞRUTİYET:
Tanzimat döneminin devamıdır. Devletin ic egemenligi yönetim esnasında Tanzimat döneminin devamıdır. Devletin ic egemenligi yönetim esnasında
ki
kimsmseyeyle le ototororititeyi eyi papaylylasasmamamamasisididir. r. DeDevlvletetin in didis s egegememenenliligi gi isise e ononunun bagım
bagımsızlısızlıgıdır. gıdır. TanziTanzimat mat dönemdönemi i sossosyo yo ekonomekonomik ik basabasarısızrısızlıgı lıgı sonucsonucu u içiç eg
egememenenlik lik hahaklklararınına a el el atatilmilmışıştıtır. r. MeMeşrşrututiyiyet et OsOsmamanlnlı ı icicinindedeki ki babaskskıı re
rejıjımimine ne ve ve mumutltlak ak ototororititeyeyi i dedegigiststirmirmek ek icicin in bibir r ararayayıs ıs ololararak ak orortatayaya cikmıstır.
cikmıstır. Mu
Mutltlak ak bibir r momonanarşrşididen en sısınınırlrlı, ı, memeşrşrututi, i, ananayayasasal al bibir r momonanarşrşiyiye e gegeciciş.ş. Tanzimat döneminde batı ile ilişkilerin cogalması sonucu ülkedeki duzen Tanzimat döneminde batı ile ilişkilerin cogalması sonucu ülkedeki duzen
hakkında hem edebi hemde fikri ve siyasi alanda yenilikler
hakkında hem edebi hemde fikri ve siyasi alanda yenilikler oluşuyor.oluşuyor. Bat
Batıcııcılık lık ülkülkeye eye nasnasıl ıl uyguygulaulanır nır konkonusuusunda nda bunbuna a seksekil il kazkazandandırmırma a fikfikriri ortaya çıkıyor.
ortaya çıkıyor.
Fikri etmenler açısından önemli bir kurum vardır. Bu 1867 yılında mustafa Fikri etmenler açısından önemli bir kurum vardır. Bu 1867 yılında mustafa Fazıl Pasanın onderlıgınde ve Mithat P, Namık Kemal, Ali Suavi, Şinasi Fazıl Pasanın onderlıgınde ve Mithat P, Namık Kemal, Ali Suavi, Şinasi üye
üyeligligindinde e kurkurulaulan n YenYeni i OsmOsmanlanlılaılar r CemCemiyeiyetidtidir. ir. YayYayınlaınladıkdıklarları ı muhmuhbirbir,, hü
hürrrriyiyet et ve ve ibibreret t gibgibi i gagazezetetelerlerle le bu bu fifikikirlrlererinini i acacıkıkça ça bebelirlirtmtmisislelerdirdir.r. Dön
Dönemiemin n basbaskıckıcı ı yönyönetietimine mine eleselestirtirileiler r getgetirmirmişlişlerderdir. ir. 3 3 konkonu u üzeüzerinrindede durmuşlardır.
durmuşlardır.
•
• DüDüşüşüncnce e özözgügürlürlügügü, , hahalk lk egegememenlenligigi i ve ve memeşvşvereeret t sisiststemiemininin n bibirr
anayasaya tasınması anayasaya tasınması
•
• Hükümetin kanuna göre hareket ederek keyfiligi bırakması.Hükümetin kanuna göre hareket ederek keyfiligi bırakması. •
• KaKanunununun n yayapıpılmlmasasınını ı ononun un yüyürürütütülmlmesesinini i sasaglglayayan an babaskska a bibirr
kurumca yapılması ve bu kanunun halkın kabulune sunulması. Yanı kurumca yapılması ve bu kanunun halkın kabulune sunulması. Yanı gü
güççleler r aayryrılılıgıgı ı ililkekesisininin n bbenenimimsesenmnmesesi i gegererekktitigi gi yüyürürütmtme e ililee yasamanın ayrılmasının zorunlulugu.
Büyük ihtilallerde, gelismelerde fikir babalarına ihtiyac duyulur. Önce fikir Büyük ihtilallerde, gelismelerde fikir babalarına ihtiyac duyulur. Önce fikir dünyası olusur, bu teorigi pratığe geçırecek kurumlar, dernekler , sosyal dünyası olusur, bu teorigi pratığe geçırecek kurumlar, dernekler , sosyal sınıflar olur. Topluma duyurmak ve toplum içinde buna ivme kazandırmak sınıflar olur. Topluma duyurmak ve toplum içinde buna ivme kazandırmak için örgütlenmek gerekir. 1867’de aydınlar Namık kemal, Ziya Paşa, Ahmet için örgütlenmek gerekir. 1867’de aydınlar Namık kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat Pasa ve Ali Suavi genc Osmanlılar adı altında dernek kurdular. Mithat Pasa ve Ali Suavi genc Osmanlılar adı altında dernek kurdular. Hü
Hürrrrıyıyetet, , mumuhbhbir ir ve ve ibibreret t gigibi bi gagazezetetelelerdrde e bu bu düdüşüşüncncelelereri i totoplplumumaa duyurmak icin yazılar yazdılar. Müesseseler düsünceleri harekete geçirmek duyurmak icin yazılar yazdılar. Müesseseler düsünceleri harekete geçirmek içindir. Mutlak monarşi yönetiminin ülkeye aykırı olan hertürlü yönünü içindir. Mutlak monarşi yönetiminin ülkeye aykırı olan hertürlü yönünü eleştirdiler.
eleştirdiler. Me
Meşrşrututiyiyet et ayaydıdınlnlararındında a dödönenemimin n tütüm m tetehlihlikekesisine ne raragmgmen en elelesestitiriridenden sakınmadıklarını görüyoruz.
sakınmadıklarını görüyoruz. Dü
Düşüşüncnce e özözgügürlrlügügününü ü kakapspsayayan an bibir r ananayayasasananın ın ololmaması sı gegererektktiğiğinini,i, hük
hükümeümetin tin kankanuna una görgöre e harharekeeket t etmetmesi esi geregerektiktigingini i ve ve erkerkler ler ayrayrılıılıgınıgınınn benımsenmesını savunuyorlar.
benımsenmesını savunuyorlar. Er
Erklkler er ayayrırılılıgı gı kokonunususundndakaki i tatavıvırlrlararı ı FrFranansısız z ihihtitilalalilininin n ününlü lü fifikikirr baba
babalarındlarından an MonteMontesquieusquieu’dan ’dan geliyorgeliyor. Montesquieu . Montesquieu 17481748’de ’de yayımyayımlamişlamiş oldugu
oldugu ‘kanunların ruhu’ ‘kanunların ruhu’ adlı eserinde güçler ayrılıgı ilkesini ortaya atıyor;adlı eserinde güçler ayrılıgı ilkesini ortaya atıyor; her devlette varolan bu güçlerin tek kişide veya tek organda toplanması her devlette varolan bu güçlerin tek kişide veya tek organda toplanması durumunda özgürlük denen seyın kalmayacagını belirtiyor. Kuvvet kuvveti durumunda özgürlük denen seyın kalmayacagını belirtiyor. Kuvvet kuvveti durdurur ilkesinin denetimi ortadan kalkmaktadır. Baskı kuralları ortaya durdurur ilkesinin denetimi ortadan kalkmaktadır. Baskı kuralları ortaya cıkar ve özgürlüklerin sınırlandırılması neden olur. Bugün hukuk devletinin cıkar ve özgürlüklerin sınırlandırılması neden olur. Bugün hukuk devletinin temelınde kuvvetler ayrılıgı vardır. Ayrıca montesquieu bu eserinde her ülke temelınde kuvvetler ayrılıgı vardır. Ayrıca montesquieu bu eserinde her ülke icin uygun rejimin oldugu ve bu rejimin iklimden bile etkilenebilecegini icin uygun rejimin oldugu ve bu rejimin iklimden bile etkilenebilecegini belirtmiştir.
belirtmiştir.
Aydınlar bunları benımseyip kanun-ı Esasi’yi savunuyorlar. Ancak Namık Aydınlar bunları benımseyip kanun-ı Esasi’yi savunuyorlar. Ancak Namık Kemal bunu
Kemal bunu savunurken ortsavunurken ortaya cıkan aya cıkan bir celişkiyi bir celişkiyi farkediyor. farkediyor. Dogal olarakDogal olarak ul
ulus us egegememenenliligigini ni kakabubul l etetmemek k dedememek k cucumhmhururiyiyet et rerejijimimininin n orortatayaya cıkm
cıkmasına asına neden olacaktırneden olacaktır. . Fakat zamanın Fakat zamanın koşukoşullları llları ülkedülkede e cumhucumhuriyetriyet uygulanamayacagını belirtiyor. Bu nedenlede aydınlar mutlak monarşıden uygulanamayacagını belirtiyor. Bu nedenlede aydınlar mutlak monarşıden meşruti bir monarşıye geçiş istiyor.
meşruti bir monarşıye geçiş istiyor. Si
Siyayasasal l babakıkımdmdan an yöyönenetitim m susurereklkli i eleleşeştitiri ri alaltıtındnda a kakalmılmıştştırır. . SaSararayınyın durumu, ülkenin gidisatı ve yönetimdeki karısıklıklar tanzimatla yapılan durumu, ülkenin gidisatı ve yönetimdeki karısıklıklar tanzimatla yapılan yeniliklerle giderilememiştir.
yeniliklerle giderilememiştir. Bu
Bu hoşhoşnutnutsuzsuzluk luk 1851859’d9’da a KulKuleli eli olaolayı yı ıle ıle noknoktaltalanmanmamiamiş, ş, AbdAbdüllüllaziaziz z inin tahta gecmesinden sonrada daha da artmıştır. Kuleli özgürlükçü bir girisiim tahta gecmesinden sonrada daha da artmıştır. Kuleli özgürlükçü bir girisiim ve mesrutiyet icin yapılan ilk hareket.
ve mesrutiyet icin yapılan ilk hareket. 11 mayıs 18
11 mayıs 1876’d76’da istanba istanbul’da öğreul’da öğrenci ayaknci ayaklanmalanmaları oldu. ları oldu. Bu ögrencBu ögrencileriler padışahin keyfi yönetimine karsi ayaklandılar. Sadrazamın ve şeyhülislamın padışahin keyfi yönetimine karsi ayaklandılar. Sadrazamın ve şeyhülislamın görevden alınmasını istemişlerdir. İstekleri kabul edilmiş ancak sorun tam görevden alınmasını istemişlerdir. İstekleri kabul edilmiş ancak sorun tam olara
olarak çözulemek çözulememiştmiştir. 20 mayıs 1876ir. 20 mayıs 1876’da ’da AbdülAbdüllaziz tahtlaziz tahtan indirilman indirilmiş veiş ve yerine V.murat gecmiştir. Ahmet Mithat padisahın mesrutiyet yönetimini yerine V.murat gecmiştir. Ahmet Mithat padisahın mesrutiyet yönetimini
kab
kabul ul etmetme e egilegilimiimini ni sezsezınlınleyıp eyıp bir bir kankanun un hazhazırlırlamıamıştıştır. r. TasTasarıarıyı yı kabkabulul ettırmek istemiştir ancak yöneticiler buna karşı cıkmiştır. Ahmet Pasa ile bu ettırmek istemiştir ancak yöneticiler buna karşı cıkmiştır. Ahmet Pasa ile bu ki
kişişileleririin in ararasası ı acacılmılmıs ıs ve ve AhAhmemet t PaPaşaşanının n evevinine e yayapıpılalan n bibir r babaskskınındada ssererazazkker er HHüsüseyeyin in ppasasa a ööldldürürülülmümüşşttürür. . BBu u ololaay y MMitithahat t PaPassa’a’nınınn
düsüncelerinin uygulanmasının önünü açmıştır ancak V.Murat’ın hastalıgı düsüncelerinin uygulanmasının önünü açmıştır ancak V.Murat’ın hastalıgı bunu engellemiştir. Onun yerine II.Abdülhamit tahta çıkartılmiştır.
bunu engellemiştir. Onun yerine II.Abdülhamit tahta çıkartılmiştır. Meş
Meşrutrutiyet iyet üzeüzerindrinde e iç iç ve ve dış dış basbaskılkılara ara karkarşı şı bır bır taktakım ım onlonlemlemler er almalmakak ger
gerekiekiyoryordu; du; dısdısardarda a rusrusya ya ve ve balbalkan kan uluuluslaslarınrının ın kışkışkırkırtmatmalarları ı basbaslarlar.. Ba
Balklkananlalardrda a bu bu kakarırısısıklklıgı ıgı önönlemlemek ek icicin in dodonemnemin in ililereri i gegelen len dedevlvletetlerlerii ist
istanbanbul’ul’da da bir bir konkonferferansansta ta birbiraraaraya ya geligelir. r. AsıAsıl l amaamac c hrihriststiyan iyan tebtebanıanınn yararına ıslahatlar hazırlamak ve bunları Osmanlıya kabul ettırmektir. İste yararına ıslahatlar hazırlamak ve bunları Osmanlıya kabul ettırmektir. İste o zamanda Mithat pasaya göre Kanun-i Esasiyi kabul etmek gerekiyordu. o zamanda Mithat pasaya göre Kanun-i Esasiyi kabul etmek gerekiyordu. Bu devlete hemen bir canlılık vermeyecek ancak dışardan devletlerin iç Bu devlete hemen bir canlılık vermeyecek ancak dışardan devletlerin iç islerine karışmaları engellenecekti. Devlet kendi iç işlerinde
islerine karışmaları engellenecekti. Devlet kendi iç işlerinde rahat olacaktı.rahat olacaktı. Bu toplantı sırasında Mithat Pasanın istegi kabul edılmiş ve Kanun-i Esasi Bu toplantı sırasında Mithat Pasanın istegi kabul edılmiş ve Kanun-i Esasi ilan edilmiştir. Gerek sekil gerekte maddi bakımdan bir anayasa kimliği ilan edilmiştir. Gerek sekil gerekte maddi bakımdan bir anayasa kimliği seklindedir. Bu konferans sırasında Osmanlıya yeni bir sayfa acıldıgı ve seklindedir. Bu konferans sırasında Osmanlıya yeni bir sayfa acıldıgı ve karısıklıktan kurtulunacagı belirtilmiştir.
karısıklıktan kurtulunacagı belirtilmiştir. KANUN-İ ESASİ:
KANUN-İ ESASİ:
Kısa bir süre uygulanmasına rağmen anayasal dönemin ilk perdesi olması Kısa bir süre uygulanmasına rağmen anayasal dönemin ilk perdesi olması ne
nededeniniylyle e öneönemlmlididirir. . IIII.m.mesesrurutitiyeyetttte e yenyeni i bibir r ananayayasasa a yayapıpılmlmamamış ış bubu an
anayayasasa a dedegigiştştirirililererek ek kakabubul l ededililmimiştştirir. . Bu Bu ananayayasasa a babazızılalarırına na gögörere cum
cumhurhuriyetiyetin in ilk ilk anaanayasyasasıasıdırdır. . 1921924 4 anaanayasyasası ası özeözelliglligindindediedir. r. TarTarihi ihi veve hukuki bir değer tasımaktadır.
hukuki bir değer tasımaktadır. Nasıl hazırlandı ve neler getirdi? Nasıl hazırlandı ve neler getirdi?
Kanun-i Esasinin önemi: ana cizgilerini koruyarak I. Mesrutiyetin ve 1924 Kanun-i Esasinin önemi: ana cizgilerini koruyarak I. Mesrutiyetin ve 1924 anayasasının temelini olusturmuştur. 12 bölüm ve 119 maddeden oluşur. anayasasının temelini olusturmuştur. 12 bölüm ve 119 maddeden oluşur. Bölumler sunlardır:
Bölumler sunlardır: 1.
1. OsmaOsmanlı devletnlı devleti ile ilgili genel esasi ile ilgili genel esaslar. Sistlar. Sistematiematik bakımdk bakımdan padişan padişahınahın hak ve yetkilerini açar. Hukuki yorumlar önemlidir. Öncelik verilen hak ve yetkilerini açar. Hukuki yorumlar önemlidir. Öncelik verilen m
maaddddeelleer r öönneem m ttaaşşııddııggı ı ddüüşşüünnüüllüürrsse e ppaaddiişşaahhıın n een n bbaaşşttaa düzenlenmesi kanun yapıcının yorumunu anlamamızı sağlıyor.
düzenlenmesi kanun yapıcının yorumunu anlamamızı sağlıyor. 2.
2. OsmaOsmanlı hnlı halkınalkının haın hak ve k ve özgürlözgürlükleriüklerinini
3.
3. bakanlar kurulubakanlar kurulu ⇒⇒ yürütme erkini oluşturan kişilerin yetkileri.yürütme erkini oluşturan kişilerin yetkileri. 4.
4. mememumurlrlararın dın dururumumuu 5.
5. yönyönetietim m sissistemtemini ini mesmesrutruti i halhale e döndönüşüştürtüren en kavkavramram, , parparlamlamententoyuoyu düzenleyen kurallar.
düzenleyen kurallar. 6
6.. OOsmsmananlı lı aayayan n memecclilisi si üyüyesesi i ololababililmmek ek icicin in gegerereklkli i kkoşoşulullalarırınn düzenlenmesi.
düzenlenmesi. 7.
7. heyheyeti eti mebmebusausan n hakhakkınkında da düzdüzenleenlemelmeler, er, bazbazı ı ayrayrıcaıcalıklıklar lar (ya(yasamsamaa d
dookukununulmlmazazlılığığı, , asasıl ıl bbu u ssisistetemmin in mmeşeşrurutti i ololmamasısınının n nenededenını sayılmakta.)
sayılmakta.)
8.
8. mehmehakiakim m (ma(mahkehkemelemeler) r) ile ile ilgiilgili li düzdüzenleenlemelemeler. r. OnlOnlarıarın n isistiktiklallalineine
ilişkin hükümler. ilişkin hükümler.
9.
9. divan-ı Alidivan-ı Ali ⇒⇒ yüce divanın kuruluşu.yüce divanın kuruluşu. 10.mali isler
10.mali isler
11.illerin yönetim usullerinin düzenlenmesi 11.illerin yönetim usullerinin düzenlenmesi 12
12.ceş.ceşitlitli i hükhükümlümler er son son kurkurallallar, ar, örf örf ve ve idaidari, ri, sıksıkıyöıyönetnetim, im, KanKanun-un-ii Esasinin üstünlüğü ve değiştirilmesine ilişkin hükümler.
Esasinin üstünlüğü ve değiştirilmesine ilişkin hükümler. Bu
Bu acıacılarlardan dan bakbakıldıldıgınıgında da KanKanun-un-i i EsEsasi asi değideğististirilmrilmesi esi zor zor olaolan n sersert t birbir anayasadır.
Kanun-i esasinin yorumu ayan meclisine aittir. Bu meclisin padişaha yakın Kanun-i esasinin yorumu ayan meclisine aittir. Bu meclisin padişaha yakın olm
olmasası ı nednedeyle eyle dikdikkat kat ediledileceecek k bir bir konkonuduudur. r. AlınAlınan an karkararlarlardarda a pruprusyasya anayasasından esinlenildigini düşünenlerde vardır.
anayasasından esinlenildigini düşünenlerde vardır. Gö
Görünrünüşüştütüde de ololsasada da babazı zı esesasaslalarırın n düdüzezenlnlenmenmesesinine e imimkakan n vevermrmekektete.. Bunlar;
Bunlar;
•
• siyasi yasamda dinsel, orfi, vicdan kuralları yerine yeryüzüne dönüksiyasi yasamda dinsel, orfi, vicdan kuralları yerine yeryüzüne dönük
nesnel kurallar nesnel kurallar
•
• hükümdara, geleneklere dayanan devlet yerine yüzeyselde olsa erklerhükümdara, geleneklere dayanan devlet yerine yüzeyselde olsa erkler
arası ayrımına bağlı sistem oluşturma arası ayrımına bağlı sistem oluşturma
•
• hükümdarın karşısında bir yasama erkinin bulunması, bireylerin hakhükümdarın karşısında bir yasama erkinin bulunması, bireylerin hak
ve
ve özözgügürlrlükükleleririninin n ililan an ededililmemesi si ilile e yöyönenetitimi mi memeşrşrututi i bibir r seseklklee dönüştürme.
dönüştürme.
Cogulcu anlamda meşruti yönetim özelliklerini taşımasına ilişkin görusler; Cogulcu anlamda meşruti yönetim özelliklerini taşımasına ilişkin görusler;
•
• demokdemokratik ratik yapılyapılarıncarınca a halk halk taraftarafından ından seçilseçilmişlermişlerce ce yapılmyapılmış ış değildeğil
kurucu meclisin katılısına ımkan tanımadı. kurucu meclisin katılısına ımkan tanımadı.
•
• Bu Bu memeclclisisin in kakabubul l etettıtıgı gı ananaysaysa a hahalk lk oyuoyuna na susununulmlmadadı,ı,ananayayasasaa
pad
padişaişahın hın oyuoyuna na sunsunulduldu. u. PadPadişaişah h 11113. 3. madmaddeydeyi i koykoydurddurdu. u. BudBudaa Ka
Kanunun-n-i i EsEsasasi’i’ninin n üzüzerierindnde e soson n sösözü zü sösöylyleme eme hahakkkkını ını papadidisasahaha bırakıyordu.
bırakıyordu.
•
• Kaynagi bakımından ferman anayasa olarak Kaynagi bakımından ferman anayasa olarak görülmüştür.görülmüştür. •
• Tamamen seküler bir anayasa olmadıgı görüsünde olanlarda vardır. Tamamen seküler bir anayasa olmadıgı görüsünde olanlarda vardır.
Sultan aynı zamanda bir halife olarak bu görüşe kanıt oluşturmuştur. Sultan aynı zamanda bir halife olarak bu görüşe kanıt oluşturmuştur.
•
• PadPadişaişahın hın durdurumuumuda da eleşeleştirtiriye iye nedneden en olmaolmaktaktadırdır. . YürYürütmütme e orgorganıanı
başı ve Kanun-i Esasi nin temel ögesidir. Bazı mukaddes haklarından başı ve Kanun-i Esasi nin temel ögesidir. Bazı mukaddes haklarından söz edilmektedir.
söz edilmektedir.
Bakanlar, sadrazamlar ve seyhülislamı atamasıBakanlar, sadrazamlar ve seyhülislamı ataması
BaşkumandanBaşkumandan
Yürütme organı başıYürütme organı başı
Devlet makamı ile ilgili düzenlemelerDevlet makamı ile ilgili düzenlemeler
Cezaları affetme veya indirmeCezaları affetme veya indirme
Parlamentonun toplanmasına ve dagıtılmasına karar vermesiParlamentonun toplanmasına ve dagıtılmasına karar vermesi
Bak
Bakanlanlar ar kurkuruluulunun nun özeözel l bir bir islislevievinin nin olmaolmadıgdıgını ını görgörüyoüyoruz. ruz. PadPadisaisahınhın iznini gerektiren konularda hiçbir önemi yok. Aldıgı kararların uygulanması iznini gerektiren konularda hiçbir önemi yok. Aldıgı kararların uygulanması padısahın onayına bagli. Memurlar ve yöneticiler vekiller ve bakanlardan padısahın onayına bagli. Memurlar ve yöneticiler vekiller ve bakanlardan daha güvencede.
daha güvencede.
Kanun-i Esasi de bakanların parlementodan güvenoyu almaları söz konusu Kanun-i Esasi de bakanların parlementodan güvenoyu almaları söz konusu de
degigil. l. MeMeclclisise e dadayayananararak k hühükükümemetitin n hühükükümdmdarara a bibir r kakarşrşı ı gelgelme me ololayıayı gercek
gerceklesemlesemiyor. Padisahın onayından iyor. Padisahın onayından gecmgecmesi esi sonucsonucu u ortaya ortak ortaya ortak fikirfikir üreten bir kurum cıkıyor.
üreten bir kurum cıkıyor.
41.madde parlementodan bahsediyor. Meclis-i umumi ve her iki meclisin 41.madde parlementodan bahsediyor. Meclis-i umumi ve her iki meclisin ortak hükümlerini icermekte.
ortak hükümlerini icermekte. Kas
Kasım ım basbasındında a padpadısaısahın hın irairadesdesiyliyle e acıacılır lır ve ve marmart t sonsonundunda a gengene e onuonunn ir
iradadesesiyiyle le kakapapanınır. r. 191982 82 ananayaayasasasısına na kakadadar r bibizdzde e de de bu bu böböylyle e dedevavamm etmistir. Ancak demokratik meclislerde cagrısız toplanma olur. Monarsik etmistir. Ancak demokratik meclislerde cagrısız toplanma olur. Monarsik mecli
meclislerin toplanma slerin toplanma bicimbicimi i cagrı cagrı ilediriledir. . MeclisMeclislerden biri lerden biri toplatoplanmadınmadıkcakca digeride toplanamaz. Meclisi umuminin parlamentonun yetkileri üzerinde digeride toplanamaz. Meclisi umuminin parlamentonun yetkileri üzerinde
ba
baskskısısı ı sösöz z kokonusnusu u ololurur. . İsİsteter r totoplplar ar isisteter r gögörürüşmşme e süsürerelerlerinini i kıkısasaltltırır.. Mec
Meclislis-i -i umuumumi’mi’de de padpadisaisah h bir bir acıacılıs lıs konkonusmusmasası ı yapyapar. ar. Her Her iki iki mecmeclislisinin üyeleri padişahın sahsına, vatana ve Kanun-i Esasi karsı yemin ederler. üyeleri padişahın sahsına, vatana ve Kanun-i Esasi karsı yemin ederler. Padişahın sahsının önce gelmesi ve yeminde dini hükümlerin yer alması Padişahın sahsının önce gelmesi ve yeminde dini hükümlerin yer alması monark yapının yansımasıdır.
monark yapının yansımasıdır. V
Veekkiilllleer r eemmrreeddiicci i ddeeggiill, , tteemmssiilli i vveekkaalleetti i kkaabbuul l eeddeerrlleerr. . SSööz z vvee d
düüssüünncceellereriinndden en öttüö ürrü ü ssoorruummlu lu ttuuttuulalammaazzllaarr. . BBuurraadda a yyaassaammaa sorumsuzlugu vardır.
sorumsuzlugu vardır.
Alınan kararlar padisahın onayına sunulmak zorundadır. Ancak padisahin Alınan kararlar padisahın onayına sunulmak zorundadır. Ancak padisahin önünüe gelinceye kadarki süreçte nisab (yeter sayısı) kuralı uygulanır.
önünüe gelinceye kadarki süreçte nisab (yeter sayısı) kuralı uygulanır.
Ayan meclisi seçilmiş bir meclis degildir. Padisah atar. Üye olabilmek icin Ayan meclisi seçilmiş bir meclis degildir. Padisah atar. Üye olabilmek icin toplumun güvenini kazanmış, devlete hizmet etmis, tanınmıs olmak ve 40 toplumun güvenini kazanmış, devlete hizmet etmis, tanınmıs olmak ve 40 y
yasasınındadan n gegenc nc ololmamamamak k gigibi bi kokosusullllar ar ararananırır. . AyAyan an üüyeyeliligi gi ölölününceceyeye kadardır. Ayan meclisi görüşmeleri gizlidir. Demokratik sistemde bu böyle kadardır. Ayan meclisi görüşmeleri gizlidir. Demokratik sistemde bu böyle degildir. Padisahı korur ve mebuslar meclisini padisahın adına kontrol eder. degildir. Padisahı korur ve mebuslar meclisini padisahın adına kontrol eder. Mebuslar meclisinde vekiller secimle isbasına gelir. Her 50.000 erkege bir Mebuslar meclisinde vekiller secimle isbasına gelir. Her 50.000 erkege bir vekil
vekil düşerdüşer. Belirli bir bölgenin degil tum ülke. Belirli bir bölgenin degil tum ülkenin temsilnin temsilcileridcileridir. Her 4 yılir. Her 4 yıl icin göreve gelirler.
icin göreve gelirler.
Padisah meclislerin baskanlarının secimindede söz sahıbıdır. Meclis-i ayan Padisah meclislerin baskanlarının secimindede söz sahıbıdır. Meclis-i ayan bas
baskankanını ını kenkendisdisi i secsecer. er. MecMeclislis-i -i mebmebusausan n basbaskankanını ını ise ise mecmeclislisin in adadayay ol
olararak ak gögöststerderdigigi i 3 3 kikisi si icicinindeden n yinyine e kekendndisisi i sesececer. r. BoBoyleylece ce yayasasamama organlarının baskanlık divanlarında da yetkisini kullanmaktadır.
organlarının baskanlık divanlarında da yetkisini kullanmaktadır.
Heyet-Heyet-i i mebusmebusan an seçımseçımle le gelmiş ilk gelmiş ilk osmaosmanlı nlı meclimeclisidirsidir. . VekilVekillerin her lerin her birinibirini um
umum um OsOsmamanlnlınının ın vevekikili li ililan an ededen en bibir r sisiststemdemde e papadidişaşahı hı arartıtık k sisiyayasasall sistemin mutlak ve biricik egemeni olmaktan cıkarmaktadır. Bu meclisin sistemin mutlak ve biricik egemeni olmaktan cıkarmaktadır. Bu meclisin yetkileri ne kadar kısıtlı, sultanınkiler n kadar geniş olursa olsun, halkın ya yetkileri ne kadar kısıtlı, sultanınkiler n kadar geniş olursa olsun, halkın ya
da
da mimilllletetin in tetemsmsil il yoyoluluylyla a dedevrvreyeye e gigirdrdigigi i bibir r düdüzezendnde, e, arartıtık k papadidişaşahh egemenlik hakkının tek sahibi sayılamaz. Millet, adı konmuş olmasa bile, egemenlik hakkının tek sahibi sayılamaz. Millet, adı konmuş olmasa bile, pa
padidisasahıhın n mumutltlak ak ololan an egeegememenlnlik ik hahakkkkınına a rarakikip p ololmamak k üzüzerere e orortatayaya cıkmıştır.
cıkmıştır.
♠
♠ meclisi secimlere götürmek için dagıtma islemine fesih denir. Yeni birmeclisi secimlere götürmek için dagıtma islemine fesih denir. Yeni bir
me
meclclisisin in kukururulmlmasasınını, ı, cacalılışmşmayayan an bibir r memeclclisisin in dadağığıtıtılmlmasası, ı, yeyeninisisinininn kurulması siyasi iktidarın sahibi olan
kurulması siyasi iktidarın sahibi olan topluma götürmek.topluma götürmek. Kanun-i esasi
Kanun-i esasi mebusan meclisinde fesih tarihinden 6 ay icinde seçimmebusan meclisinde fesih tarihinden 6 ay icinde seçim y
yapapılılmamalılıdıdır r didiyoyor. r. BaBaskskanan, , babaşkşkananvevekikili li ve ve papadidisasah h ololuşuşturturuyuyor or bubu mebusan meclisini. Gerektiginde göruşmeleri gizli yapabilir ancak bunlar mebusan meclisini. Gerektiginde göruşmeleri gizli yapabilir ancak bunlar sadece istisnai durumlarda söz konusu.
sadece istisnai durumlarda söz konusu.
İlk millet meclisinin seçimi: İlk millet meclisinin seçimi:
İlk
İlk seçseçim im mevmevzuazuatı tı 1. 1. meşmeşrutrutiyetiyette te ortortaya aya cıkcıkıyoıyor. r. TemTemsilsili i demdemokrokrasiasininnin saglanması. İktidarın yetkisiyle yasama yetkisini kullanan meclisler halkın saglanması. İktidarın yetkisiyle yasama yetkisini kullanan meclisler halkın konsensusuna bağlı.
konsensusuna bağlı.
Demokrasi icin olmazsa olmaz bir öge
Demokrasi icin olmazsa olmaz bir öge ⇒ ⇒ seçim ama seçim sadece demokrasiseçim ama seçim sadece demokrasi
icin yeterli degil. Secim oldugu halde demokratik olmayan rejimler vardır. icin yeterli degil. Secim oldugu halde demokratik olmayan rejimler vardır. Osm
Osmanlanlı ı da da bicbicimsimsel el olaolarak rak seçseçim im varvardırdır. . SecSecim im yalnyalnızcızca a demdemokrokrasiasininnin ilkelerinden biridir, bir araçtır, amaç degildir.
