Rasa
-
bhākhā
: Some vernacular concepts of
rasa
WSC 15 PresentationAndrew Ollett
Columbia University
1 Introduction: poetics ofrasa
2 Rasain thepremākhyāns
Programmatic passages
Rasatalk: polysemy and new directions Summary:rasa’s domains of reference
3 Rasain theMānas
Distancing and appropriation The figure ofrasa
Rasa
’s polysemy
Amarakośa 3.3.228ab
ारादौ िवषे वीय गुणे रागे वे रसः ।
Avadhi texts
Ṣūfī
premākhyān
s
Candāyan
of Dāūd (1379)
Miragāvatī
of Quṭban (1503)
Padmāvat
of Jāyasī (1540)
Madhumālatī
of Mañjhan (1545)
Candāyan 17.1
Miragāvatī 13.1
Miragāvatī 426.1, 2, 4
पिहले िहंई कसथा अही । फुिन रे काँ तुरकी लइ कही ।
फुिन हम खोिल अरथ सब कहा । योग िसंगार बीर रस अहा ।…
जिहआ पंह सै त साठी । तिहआ यह चउपाइ गाठी ।
First the story was told inhinduī, then some told it usingturakī. Then I told it, laying open all of its meanings. Itsrasas areyoga, the erotic (śṛṅgāra), and the heroic (vīra). When it was the yearPadmāvat 26.4–
dohā
किब िबआस रस कँवला पूरी । िरिह िनअर िनअर भा री ।
िनअरिह िर फूल सँग काँटा । िर जो िनअर जस गु चाँटा ।
भँवर आइ बनखंड ित लेिहं कँवल कै बास ।
दार बास न पाविहं भलेिहं जे आछिहं पास ॥
Madhumālatī 39.1–2
Madhumālatī 43
अंित कथा कह अब गाई । रिसक कान दै सुन सोहाई ।
रस कै बात रिसक जानै । िबनु रस रिसक िनरस कै मानै ।
िबन रस घुन अंित पिरहरै । िबन रस ऊंट ऊिख का करै ।
जा कहं जेिह रस महं रस होई । तेिह रस महं रस पावै सोई ।
जो जेिह रस कै जान न बाता । सो तेिह रस अनरस उतपाता ।
Madhumālatī 43
Miragāvatī 85.4–5 and
dohā
बर न होइ रस सेउँ रस कीजै । तौ रे जह िपिरित गनीजै ।
रस िक बात बर सेउँ निह होई । रस जो आिह रस सेउँ भल सोई ।
म रस बात कही रस तो सेउँ जौ रस कीजै बात ।
सो रस रहै जग ता कर जो रस सेउँ रंगरात ॥
Cāndā and Biraspati
Candāyan 172
चांद िबरसपित पास बुलाई । िपरम कहानी क मोिह आई ।
जेिहं रस मन कर िबरसु िबसारउं । रस िदवरा िहरद थिर जारउं ।
रस अहा मोिहं देिह अघाई । िबरह झार िबनु रस न बुझाई ।
बुहल रसायन देखेउं चाखी । सरस कहानी क मोिह भाखी ।
रस िकएं राित सपूरनभावइ । अउ रस सुिन सुख िनंा आवइ ।
Candāyan 172
Candāyan 173
तूं रसु िबरसु चांद का जानिस । हउं रस कहउं िघिरत जउ सानिस ।
िघिरत खांड स करउं मेरावा । चांद जइस अंिबिरतु तुं पावा ।
रस बरजिह कइं बरइ अहा । रसिहं बूिड़ आछिहं सयंसा ।
रस के दाध अनपािन न भावा । रस जउ आन ओखद ब लावा ।
रस कइ बात िचतिहं जउ धरसी । रस कइ घिरय िबरसु िजिन करसी ।
Candāyan 173
Miragāvatī 193.4–194.2
उ महँ एक जो अही सुजानाँ । खेिलिस पेम कहै भल जानाँ ।
किहिस पेम का जानिस भोली । ह तोिह कह पेम रस खोली ।
िघिरत खाँड सेउ कर मेरावा अिमअ महारस ले ।
पेम भुअंगम गँसन है गिह कै छाड न दे ॥
Miragāvatī 193.4–194.2
Among the [girlfriends] there was one who was wise; she had played the game of love, and spoke of it knowing well: ‘You have spoken of love: what do you know, you innocent girl? Let me tell you, laying open what therasaof love really is. Mix together ghee and sugar, and taste the greatrasaof the nectar. Love is a
Traditional illustration
Nāṭyaśāstra 6, after verse 31
यथा िह गुडािदिभैनैरौषिधिभ षाडवादयो रसा
िनवे तथा नानाभावोपगता अिप ाियनो भावा
रसमाुवीित ।
Madhumālatī 99
Correspondences
poetics
narrative
metaphysics
rasa
‘ishq
or
preman
‘ishq-i ḥaqīqī
rasika
‘āshiq
or
nāyaka
sālik
ālambana-vibhāva
ma‘shūq
or
nāyikā
khudā
Rāmcaritmānas 1.37.10
Rāmcaritmānas 2.275
आम सागर सांत रस पूरन पावन पाथु ।
सेन मनँ कना सिरत िलय जात रघुनाथु ॥
Rāmcaritmānas 1.241.4–
dohā
िज के रही भावना जैसी । भुमूरित ित देखी तैसी ॥
देखिहं प महा रनधीरा । मन बीररसु धरे सरीरा ॥
डरे कुिटल नृप भुिह िनहारी । मन भयानक मूरित भारी ॥
रहे असुर छल छोिनप बेषा । ित भु गट काल सम देखा ॥
पुरबािस देख दोउ भाई । नरभूषन लोचनसुखदाई ॥
Rāmcaritmānas 1.241.4–
dohā
Rāmcaritmānas 1.242.1–8
Rāmcaritmānas 1.242.1–8
The wise saw the lord in cosmic form, with many faces, hands, feet, eyes, and heads. How did Janaka’s family looked upon him? As their own blood relatives appeared. The queens, together with Janaka, viewed him with love equal to their love of their children: it cannot be described. To theyogins he appeared in the form of the highest reality, peaceful (sāṃta), pure, calm, and
