I. Pengantar: Tujuan Pendidikan dan Hasil Belajar
Buku ajar basa Sunda pikeun murid SD/MI kelas II, diterbitkeun dina taun 2014 ku Dinas Pendidikan Provinsi Jawa Barat, ngagaduhan tujuan utama pikeun ngembangkeun kamampuhan basa Sunda dina widang ngaregepkeun, nyarita, maca, jeung nulis. Buku ieu dirancang pikeun ngadukung implementasi Kurikulum 2013, kalawan fokus kana kompetensi inti jeung kompetensi dasar (KI-KD) anu geus ditetepkeun. Hasil belajar anu dipiharep nyaéta parobahan anu kasampak dina diri murid, boh dina widang sikep (attitude), pangaweruh (knowledge), jeung kamampuh ngagunakeun basa Sunda (performance/behavior). Buku ieu dirancang jadi ‘dokumén hirup’, hartina bakal terus diénggalkeun nurutkeun kabutuhan jeung perkembangan zaman. Pangajaran basa Sunda dina buku ieu teu ngan ukur difokuskeun kana kamampuhan basa, tapi ogé ngawengku unsur-unsur budaya Sunda pikeun nguatkeun rasa nasionalisme jeung karsa ngamumulé budaya lokal.
1.1. Alignement jeung Kurikulum 2013
Buku ieu dirancang pikeun nyumponan standar kompetensi lulusan, standar isi, standar proses, jeung standar penilaian anu ditetepkeun dina Kurikulum 2013. Pamarekan anu dipaké dina buku ieu ngagunakeun pendekatan saintifik, kalawan ngalaksanakeun penilaian auténtik anu ngawengku opat kaparigelan basa (ngaregepkeun, nyarita, maca, jeung nulis). Penerapan metode pembelajaran aktif jeung kolaboratif diharapkan bisa ningkatkeun partisipasi aktif murid dina proses pembelajaran. Kompetensi dasar anu aya dina buku ieu ngawengku sagala rupa aktivitas basa, ti maca jero haté, ngajawab pananya, nepi ka nyusun karangan pondok. Buku ieu dirancang pikeun ngembangkeun kamampuhan berpikir kritis, kreatif, jeung komunikasi efektif dina basa Sunda.
1.2. Aspek Pedagogis jeung Aplikasinya
Buku ieu ngagunakeun pendekatan pedagogis anu ngamaksakeun partisipasi aktif murid, ngawengku berbagai aktivitas anu nyesuaikeun kana kaayaan murid SD/MI kelas II. Digunakeunana gambar, pupuh, jeung dongéng ngajadikeun pangajaran leuwih menarik jeung gampang dipahami. Pilihan kecap jeung struktur kalimat disusun sacara sistematis sarta ngagunakeun basa Sunda anu leres sareng merenah. Latihan jeung tugas anu diberikan ngawengku berbagai tingkat kamampuan, ti gampang nepi ka sedeng. Alokasi waktu pikeun tiap bab dirancang pikeun ngasupkeun kamampuan murid dina nyerep materi. Interaksi antara guru jeung murid diharapkan bisa nyieun suasana belajar anu kondusif jeung menyenangkan.
II. Analisis Isi Buku: Struktur jeung Materi
Buku ieu diwangun ku tujuh bab, unggal bab ngawengku sagala rupa materi jeung aktivitas anu ngarojong kana kompetensi dasar. Materi diajarkan sacara bertahap, mimiti ti hal-hal anu gampang dipahami nepi ka hal-hal anu leuwih kompleks. Unggal bab ngawengku berbagai jenis aktivitas, sapertos maca jero haté, ngajawab pananya, mikanyaho kecap, nulis kalimah, ngalemeskeun kecap, nembangkeun pupuh, nyangkem pupuh, ngalengkepan kalimah, jeung nyaritakeun gambar. Buku ieu ogé ngawengku berbagai jenis teks, sapertos tembang, bacaan narasi, jeung paguneman.
2.1. Bab 1: Hirup Sauyunan
Bab ieu fokus kana nilai-nilai kehidupan bersama anu harmonis. Murid diajar mikanyaho kecap anu patali jeung kehidupan bersama, sapertos ‘wargi’, ‘babarengan’, jeung ‘sauyunan’. Murid ogé dilatih ngaregepkeun jeung nembangkeun pupuh. Latihan anu diberikan ngawengku ngajawab pananya, nulis kalimah, jeung ngalemeskeun kecap. Tujuan utama bab ieu nyaéta ngawangun sikep saling menghormati jeung kerja sama antar individu.
2.2. Bab 2: Kaulinan
Bab ieu ngagambarkeun kaulinan tradisional Sunda, sapertos ‘Pacublek Cublek Uang’. Murid diajar ngaregepkeun bacaan ngeunaan kaulinan, ngartikeun kecap anu patali jeung kaulinan, jeung nyaritakeun eusi bacaan. Tujuan bab ieu nyaéta ngembangkeun kemampuan berkomunikasi sarta ngawengku nilai-nilai persahabatan jeung kerja sama dina bermain.
2.3. Bab 3: Pancén Sapopoé
Bab ieu fokus kana aktivitas sapopoé anu dilakukeun murid, sapertos mandi, solat, sareng sakola. Murid diajar maca jero haté, ngajawab pananya, mikanyaho kecap, nyaritakeun eusi bacaan, ngalemeskeun kecap, jeung ngalengkepan kalimah. Tujuan utama bab ieu nyaéta ngawangun sikep tanggung jawab jeung disiplin dina melaksanakan aktivitas sapopoé.
2.4. Bab 4: Lingkungan Sakola
Bab ieu ngabahas pentingna miara lingkungan sakola. Murid diajar maca jero haté, ngajawab pananya, nyebut gambar, ngalengkepan kalimah, nyaritakeun eusi bacaan, ngawangun kalimah, jeung menerkeun tulisan. Tujuan utama bab ieu nyaéta ngawangun sikep tanggung jawab jeung kepedulian kana lingkungan sakitar.
2.5. Bab 5: Hirup Beresih tur Sehat
Bab ieu fokus kana pentingna hirp beresih jeung sehat. Murid diajar metakeun paguneman, ngajawab pananya, ngalemeskeun kecap, ngalengkepan kalimah, ngajembaran paguneman, nyusun paguneman, jeung nembangkeun pupuh. Tujuan utama bab ieu nyaéta ngawangun sikep higieinis jeung sehat.
