• Tidak ada hasil yang ditemukan

BAB IV ANALISIS PROSES

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Membagikan "BAB IV ANALISIS PROSES"

Copied!
140
0
0

Teks penuh

(1)

BAB IV

ANALISIS PROSES

4.1 Tahap Proses Produksi

Pembuatan karya film dokumenter dengan judul “TERJAJAH KEADAAN” penulis melakukan proses shooting kurang lebih selama 1 bulan, sudah termasuk proses pengambilan gambar dan wawancara.

Tentunya dalam hal ini, penulis melewati beberapa tahapan yakni seperti pra produksi, produksi, paskaproduksi. Proses produksi dilakukan tentunya berdasarkan apa yang diinginkan sang sutradara, seperti menentukan narasumber yang akan diwawancara dan gambar apa saja yang akan digunakan dalam pembuatan karya dokumenter untuk tugas akhir ini, dan kami juga mencoba menerapkan kajian yang sudah dijadikan sebagai landasan teori. Hal yang pertama kali kami lakukan yaitu turun langsung ke lapangan dengan melakukan proses riset yang mendalam dengan cara berkomunikasi langsung dengan narasumber, agar pesan yang nantinya akan kami sampaikan dapat dipahami oleh audience mengenai pembahasan film dengan genre dokumenter kontradiksi ini. Penulis juga harus jelas dalam memberikan pemahaman tentang apa yang diinginkan dari film ini kepada kru lainnya seperti DOP, editor, dan script writter agar tercipta hubungan yang baik antar kru satu dan yang lainnya.

(2)

Selain membangun suasana produksi yang baik, penulis pun memberikan DOP, editor, dan script writter berkesempatan untuk mengenali suasana dan lingkungan sekitar subjek agar mereka memiliki gambaran tentang apa yang akan dilakukan saat proses syuting berlangsung.

Karena hanya memiliki empat orang dalam satu tim, maka sebelum mengeksekusi film yang akan dibuat, maka ada sebuah penentuan jobdesk tambahan guna membantu sama lain dan memperoleh hasil yang maksimal.

Berikut tiga tahapannya sebagai berikut,

4.1.1 Pra Produksi

Pada tahap ini, langkah awal yang dilakukan sebagai seorang sutradara tentunya membahas kembali ide gagasan awal, yaitu mengenai film “TERJAJAH KEADAAN” yang akan dibuat alur cerita seperti apa. Film dokumenter ini memakan waktu yang cukup lama. Pasalnya pada Nopember 2016, penulis sudah melakukan riset pustaka selama kurang lebih satu minggu. Dimulai dari menyusun konsep ide film yaitu merumuskan ide film atau premis dasar film dokumenter yang akan kita buat. Setelah ide umum disepakati, maka sutradara dan tim melakukan riset. Data-data dari riset dikumpulkan secara kolektif, lalu dikonstruksi ulang sampai cerita film dokumenter menarik untuk ditonton tanpa mengubah fakta dan realitas yang ada dilapangan. Kemudian pada Februari 2017, penulis

(3)

1. Riset

Riset yang dilakukan oleh penulis ada tiga jenis yakni riset pustaka, riset lapangan, dan riset talk. Sumber informasi pertama penulis melakukan riset pustaka dengan banayak membaca literatur yang telah diperoleh dari media internet mengenai permasalahan konflik gajah dengan manusia yang terjadi dilampung seperti apa. Segala bentuk tulisan seperti artikel, berita, dan hasil penelitan beberapa orang yang sengaja dihimpun guna kelengkapan informasi. Hal ini dilakukan agar penulis lebih memahami permasalah yang terjadi sedari dahulu tidak dapat diselesaikan. Kemudian penulis memastikan gagasan yang akan diangkat, maka penulis perlu mengkonsepkan tiga hal dasar sebelum melakukan riset lapangan, gunanya agara ketika dilapangan penulis memiliki arahan dari konsep yang telah dibuat sebelumnya:

A. Apa yang akan dibuat dan diproduksi.

B. Bagaimana film ini akan dikemas, hal ini menyangkut gaya pendekatan dan bentuk film dokumenter.

C. Untuk apa dan untuk siapa film dokumenter ini di produksi.

Akan tetapi sebelum melakukan riset lapangan, penulis disini yang bertindak sebagai sutradara terlebih dahulu menentukan tim selama proses produksi ini berlangsung,

(4)

kemudian menemukan kesepakatan bahwa tim untuk film dokumenter Terjajah Keadaan ini sebagai berikut:

Director : Deskha Magdhalena

Script Writer : Muhammad Bintang Nuary

Direct of Photography : Bagus Priamboro

Camera Person : Alvian Kristyanto, Muhammad Bintang Nuary

Editor : Alvian Kristyanto

Reporter : Deskha Magdhalena

Kemudian penulis melakukan riset lapangan dengan mengulik data di Balai Taman Nasional Way Kambas, yang terdapat di Kecamatan Way Jepara, Kabupaten Lampung Timur.

Pada riset ini penulis mengikutsertakan script writer, DOP, dan editor, agar mereka memperoleh pengetahuan akan pembuatan film dokumenter tersebut. Selanjutnya penulis melakukan riset talk, riset ini adalah kegiatan berbincang-bincang dengan narasumber kami seperti dari pihak pemerintah, pemerhati hewan gajah, maupun pihak warga yang merasa dirugikan, yang bertujuan menggali informasi dan juga menentukan subjek utama dalam pembuatan film nantinya.

(5)

2. Menyusun Struktur Cerita

Pembuatan struktur ini adalah untuk menentukan rangkaian cerita yang akan dipaparkan. Penulis membuat struktur cerita dalam format catatan kecil yang berisi kata kunci dari pembahasan yang akan dipaparkan. Kemudian catatan kecil tadi disusun sesuai dengan urutan pembahasan yang sistematis dan berkesinambungan. Kemudian dari catatan kecil itu semua, maka alur cerita sudah terlihat alur cerita seperti apa yang akan dibuat. Hal ini tentunya memudahkan penulis dalam mengoreksi alur cerita, sehingga apabila ada yang kurang sesuai, maka catatan kecil tadi dapat diubah urutannya, atau diganti dengan pembahasan lain atau dapat dihilangkan saja.

(6)

SCENE SHOT AUDIO

1 1 Suasana lalu lintas di jalan utama kota Bandar lampung, yang memperlihatkan tugu kebanggaan kota lampung yaitu Gajah.

2 Terlihat dari atas mascot kota Lampung ialah Siger, yang berada di dekat pelabuhan Bhakahuni yang merupakan gerbang Provinsi Bandar Lampung.

2 1 Taman Nasional Way Kambas yang berada di sebelah timur Provisi Bandar Lampung.

2 Taman Nasional Way Kambas yang berada di sebelah timur Provisi Bandar Lampung, tempat di mana penangkaran Gajah jinak.

3 1 Penjelasan tentang Gajah Sumatera dengan gajah afrika yang merupakan spesies yang berbeda, dengan segi postur bahkan gading pada gajah.

2 Suasana Taman Nasional Way Kambas yang memperlihatkan gajah- gajah sedang makan rumput.

3 Menjelaskan bahwa gajah jinak dan gajah liar sangat lah berbeda siklusnya. Gajah liar menjadi hama bagi para petani dan gajah jinak

(7)

4 1 Gajah menjadi hama bagi Petani.

2 Petani resah dengan adanya gajah liar yang selalu keluar dari kasawan hutan dan merusak ladang yang mereka tanam.

3 Penjelasan tentang langkah yang di lakukan untuk mencegah gajah liar memsuki ladang petani yang ada di perbatasan.

5 1 ERU adalah organisasi yang bertujuan meminimalisir konflik yang sering terjadi antar gajah liar dengan manusia.

2 Kordinator ERU menjelaskan tentang tujuan ERU sendiri dalam mencegah konflik

3 Suasana Camp ERU yang berada di desa Tegal Yoso.

4 Brifing koordinator dengan anggota ERU. Serta mengefaluasi hasil kerja dan grafik konflik apakah masih tinggi atau menurun.

6 1 Wawancara mahout dalam Tentang gajah liar yang sering keluar dari kawasan taman Nasional Way Kambas.

2 Suasana dokumentasi tim dalam melakukan patrol gajah liar.

7 1 Dokumentasi tim ERU saat patrol.

2 Dokumentasi tim ERU pada saat patroli malam.

(8)

8 1 Persiapan saat akan melakukan patroli gajah liar. Alat-alat yang akan di bawa dari bekal sampai petasan.

2 Pawang melakukan pengikatan karung di badan gajah, yang digunakan untuk tumpuan duduk di atas gajah.

3 Gajah satu persatu sudah di tunggangi oleh pawang dan siap untuk berangkat patroli.

9 1 Suasana hutan saat Patroli. Alang alang yang tinggi tidak menghalangi gajah untuk melintas.

2 Jalur patroli yang di lakukan ialah melewati sungai dan jurang yang cukup dalam.

10 1 Tim menemukan sekumpulan gajah liar yang sedang makan di semak- semak ilalang.

11 1 Tim menemukan gajah dugul yang menurut informasi sudah dua tahun tidak pernah di terlihat di sekitaran hutan.

12 1 Gajah dugul merupakan gajah jantan yang memiliki ukuran besar di antara gajah lainnya. Gajah dugul juga biasa di sebut rajanya gajah di hutan Way Kambas.

13 1 Tim bersiap mengusir gajah liar dengan menggunakan Petasan yang

(9)

2 Pelahan tim melakukan pendekatan, dan menunggu waktu yang tepat untuk menembakan petasan kearah gajah liar.

3 Petasan di nyalakan dan di tembakan kearah gajah liar.

4 Gajah berhamburan dan pawang mecoba mengarahkan para gajah liar tersebut kembali ke hutan.

14 1 Wawancara dengan Humas Balai Taman Nasional Way Kambas mengenai konflik yang sering terjadi di perbatasan antara Taman nasional dengan lahan pernduduk.

15 1 Suasana warga melakukan penjagaan di perbatasan taman nasional Way Kambas.

2 Kondisi dan medan pada malam hari tidak menyurutkan para warga untuk berjaga di sekitaran perbatasan.

16 1 Wawancara mengenai masyarakat yang membuka lahan di area perbatasan Taman Nasional yang sering di rusak oleh gajah liar.

17 1 Wawancara Staf ahli Bupati Lampung Timur mengenai siapa yang harus bertanggung jawab dengan adanya konflik yang terjadi.

18 1 Lahan warga yang dirusak para gajah liar.

19 1 Patroli malam bersama Pam swakarsa.

(10)

Tabel 2.1 Wishlist Produksi Film Dokumenter “TERJAJAH KEADAAN”

3. Menentukan Subjek Utama

Dari kegiatan riset yang dilakukan, penulis kemudian menilai, menimbang dan memutuskan subjek utama dalam pembuatan film dokumenter. Berdasarkan struktur cerita yang telah dibuat sebelumnya. Penulis kemudian memilih beberapa masyarakat yang memang lahannya dirusak oleh kawanan gajah liar, humas Balai Taman Nasional Way Kambas bapak Sukatmoko yang memang menjabat langsung sebagai pemerhati gajah, bapak Nazarudinn selaku koordinator ERU (Elephant Response Unit) yang menangani langsung permasalahan konflik gajah yang akan keluar dari hutan Taman Nasional Way Kambas, dan terakhir pihak Pemerintah Kabupaten Lampung Timur yaitu staff ahli bupati 2 bapak David Ariswandy yang menangani langsung permasalahan konflik ini.

2 Medan yang ditempuh cukup lah sulit karna minim penerangan dan jalan tanah yang sehabis di guyur hujan.

20 1 Suasana perbatasan Lahan warga dengan Taman nasional Waykambas

(11)

1. Membuat Daftar Pertanyaan

Setelah strukstur cerita selesai, penulis kemudian membuat daftar pertanyaan yang nantinya akan ditanyakan kepada narasumber yang sekaligus menjadi tokoh penting dalam film dokumenter ini. Pembuatan pertanyaan pun disesuaikan dengan struktur cerita yang sudah dibuat agar pembahasannya dapat menjadi lebih fokus dan tidak meluas kemana-mana. Agar tercapai singkronisasi audio dengan video, maka penulis dibantu dengan DOP membuat shooting script.

2. Membuat Daftar Alat-alat yang Dibutuhkan dan Penjadwalan

Sebelum masuk ke tahap produksi, penulis beserta kru membuat daftar peralatan yang akan digunakan selama proses syuting berlangsung. Segala bentuk peralatan untuk audio dan video dikumpulkan satu per satu, baik milik pribadi, membeli, meminjam, dan menyewa. Untuk mempersingkat waktu, penulis membuat jadwal syuting dari tiap harinya secara mendetail.

3. Membuat Treatment

Struktur cerita yang sudah penulis rangkai sebelumnya kemudian dituangkan dalam sebuah treatment agar mempermudah kru dalam memahaminya. Berikut adalah tabel treatment yang telah dibuat.

(12)

Treatment Film Dokumenter “TERJAJAH KEADAAN”

Format : Dokumenter Duration : 00:30:00 Genre : Contradiction

Title : TERJAJAH KEADAAN Producer : Deskha Magdhalena Director : Deskha Magdhalena

Script Writer : Muhammad Bintang Nuary DOP : Bagus Priamboro

Campers : Alvian Kristyanto, Muhammad Bintang Nuary Editor : Alvian Kristyanto

Voice Over : Deskha Magdhalena

(13)

No. Durasi Timer Video Wishlist Audio

1

2

12”

37”

15”

0’12”

0’49”

1’04”

 Obb

 Highlights

 Opening

Establish laut dan kapal ferry

 Bumper PH berupa animasi dan grafis logo observatorian films

 Cuplikan adegan point of interest dari film

FS, MS, Aerial Shoot.

 TK opening audio.MP3

 PROVINSI LAMPUNG YANG TERLETAK DI SEBELAH SELATAN PULAU SUMATERA/ MENJADI

GERBANG PINTU MASUK

PEREKONOMIAN PULAU JAWA DAN SUMATERA YANG BERSINERGI 3

(14)

4 6”

9”

1’10”

1’19”

 Tugu adipura Bandar

Lampung

 Gajah

Lampung ynag sedang

berkumpul

FS, MS.

Aerial Shoot, FS

AKAN KEHIDUPAN

PENDUDUKNYA//

 IBU KOTA LAMPUNG SENDIRI ADALAH BANDAR LAMPUNG/ YANG MEMILIKI DUA KOTAMADYA DAN TIGA BELAS KABUPATEN//

 BUKAN HANYA TERKENAL DENGAN JALUR PERLINTASAN EKONOMINYA SAJA/ NAMUN LAMPUNG JUGA MERUPAKAN TEMPAT BAGI 5

(15)

HABITAT MAMALIA TERBESAR YANG ADA DI BUMI PERTIWI INI//

6 25” 1’44”  Gapura Taman Nasional Waykambas

 FS,CU,MS.  TEPATNYA DI TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS// TAMAN NASIONAL YANG DI DIRIKAN OLEH PEMERINTAHAN BELANDA PADA TAHUN SEMBILAN BELAS TIGA TUJUH INI/ MEMILIKI LUAS SERATUS DUA PULUH LIMA RIBU HEKTAR/ YANG MENJADIKAN TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS SEBAGAI TAMAN WARISAN ASEAN

(16)

KE EMPAT DI INDONESIA/ ATAU KE TIGA PULUH ENAM DI ASIA TENGGARA/ MENJADIKAN TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS SEBAGAI SALAH SATU CAGAR TERTUA DI INDONESIA//

7 9” 1’53”  Taman

Nasional Way Kambas

FS, MS, CU, Aerial Shoot.  PEMBENTUKAN AWAL TAMAN

NASIONAL BERTUJUAN UNTUK MELINDUNGI KEBERADAAN GAJAH DAN MENCIPTAKAN SALING MENGUNTUNGKAN BAGI GAJAH DAN MANUSIA//

(17)

8 36” 2’29”  Beberapa jenis gajah yang ada di Taman Nasional Way Kambas

 FS, MS, CU.  LEBIH DARI DUA RATUS EMPAT

PULUH POPULASI GAJAH

SUMATERA HIDUP DALAM TAMAN NASIONAL / DENGAN POPULASI PALING DOMINAN YAITU BETINA//

GAJAH SUMATERA ADALAH SALAH SATU DARI TIGA SUB SPESIES YANG DIAKUI ASIAN ELEPHANT/ DAN ASLI PULAU SUMATERA// SECARA UMUM/ GAJAH ASIA LEBIH KECIL DIBANDINGKAN DENGAN GAJAH AFRIKA DAN MEMILIKI TITIK

(18)

BADAN TERTINGGI DI KEPALA// DI ANTARA GAJAH ASIA/ GAJAH

SUMATERA ADALAH YANG

TERKECIL DENGAN TINGGI BAHU BERKISAR ANTARA DUA SAMPAI TIGA METER//

9 11” 2’40”  Grafis peta Indonesia

 Memperbesar ke arah Provinsi Lampung.

10 6” 2’46”  Grafis peta Lampung, Taman

 Memperbesar ke arah Taman Nasional Way Kambas

 TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS BERBATASAN LANGSUNG DENGAN TIGA PULUH TUJUH DESA DI TUJUH

(19)

Nasional Way Kambas

KECAMATAN DI KABUPATEN LAMPUNG TIMUR//

11 7” 2’53”  Ext. Establish sawah

 FS, CU, Aerial Shoot.  RAPATNYA BATAS KAWASAN MENJADI KONFLIK SEJAK TAHUN DELAPAN PULUHAN ATAU SEJAK MASYARAKAT MEMBUKA LAHAN//

12 10” 3’11”  Ext. Petani di sawah

 MS, FS, LS.  JUMLAH KONFLIK PADA TAHUN DUA RIBU LIMA BELAS HINGGA TAHUN DUA RIBU ENAM BELAS JUSTRU MENINGKAT TAJAM//

DALAM SETAHUN DIPERKIRAKAN

(20)

ADA ENAM RATUS KALI PERISTIWA GAJAH LIAR KELUAR DARI TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS//

13 22” 3’33”  Gajah sedang berkumpul mencari makan

 FS, LS, CU.  KENAPA GAJAH SELALU MEMASUKI LADANG/ YAA/ KARENA TUJUAN PARA GAJAH LIAR TERSEBUT IALAH MENCARI VARIASI MAKANAN DI PERKEBUNAN WARGA YANG BERDEKATAN LANGSUNG DENGAN TAMAN NASIONAL/ NAMUN KEBERADAAN GAJAH LIAR JUSTRU DIANGGAP SEBAGAI HAMA BAGI

(21)

WARGA YANG MEMILIKI LADANG DI SEKITAR PERBATASAN//

14 10” 3’43”  Pemukiman penduduk

 FS, Aerial Shoot.  PENDUDUKPUN RESAH DENGAN SERING MASUKNYA GAJAH LIAR KE AREA PERKEBUNAN/ SEHINGGA TERJADILAH HUBUNGAN TIDAK BAIK ANTARA GAJAH DAN MANUSIA//

15 4” 3’47”  Matahari dipagi hari

 LS, FS.

(22)

16 17” 4’04”  Suasana camp ERU

 FS, MS, CU.  DI DALAM PECEGAHAN KONFLIK GAJAH DAN MANUSIA/ PADA TAHUN DUA RIBU SEPULUH PIHAK BALAI TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS LAMPUNG MEMBENTUK ELEPHANT REPONS UNIT ATAU BIASA DI SEBUT ERU//

17 17” 4’21”  Plang camp ERU

 MS, FS, CU  ERU SENDIRI MERUPAKAN

ORGANISASI YANG TERLIBAT LANGSUNG DENGAN PENANGANAN GAJAH LIAR/ TUJUAN DIDIRIKAN ERU INI IALAH SEMATA-MATA

(23)

UNTUK PENCEGAHAN KONFLIK ANTARA MANUSIA DAN GAJAH//

18 29” 4’50”  Wawancara narasumber, koordinator ERU

 MS, CU.  SOT (Koordinator ERU)

19 10” 5’00”  Kegiatan mahout ERU Tegal Yoso

 FS, MS.  DI DALAM ERU SENDIRI TERDAPAT

DUA BAGIAN YAITU ERU DALAM DAN ERU LUAR/ KEDUA BAGIAN INI MEMILIKI SYSTEM KERJA PENCEGAHAN YANG BERBEDA//

(24)

20 26” 5’26”  Suasana camp ERU saat kerja bakti

 FS, CU, MS.  DIANTARANYA ERU DALAM/

BERTUGAS UNTUK MENDETEKSI KEBERADAAN GAJAH LIAR AGAR

TIDAK MASUK KE AREA

PERKEBUNAN PENDUDUK YANG BERADA DI PERBATASAN TAMAN

NASIONAL WAY KAMBAS/

SEDANGKAN ERU LUAR BERTUGAS

UNTUK MENYAMPAIKAN

INFORMASI DARI DALAM KEPADA MASYARAKAT YANG BERADA DI PERBATASAN/ APAKAH GAJAH LIAR MASIH DALAM POSISI AMAN DI

(25)

AREA PERBATASAN ANTAR WARGA//

21 14” 5’40”  Camp ERU yang

berbatasan dengan Taman Nasional Way Kambas

 FS, MS, Aerial Shoot.  ERU DALAM SENDIRI SAAT INI TERDAPAT TIGA CAMP/ YAKNI ERU BUNGUR/ ERU TEGAL YOSO/ DAN ERU MARGAHAYU/ YANG SAMPAI SAAT INI DARI MASING MASING CAMP ERU TERDAPAT DUA BELAS ANGGOTA//

(26)

22 27” 6’07”  Wawancara koordinator ERU.

 MS, CU.  SOT (Koordinator ERU)

23 13” 6’20”  (Stand Up Reporter)

 FS, CU  BEBERAPA GAJAH JANTAN YANG DI

SEDIAKAN TIM ERU INI MERUPAKAN GAJAH LIAR YANG MEMANG SENGAJA DI JINAKKAN UNTUK MENGIKUTI KEGIATAN PATROLI //

24 5” 6’23”  Cut Away Siang hari

 FS, LS.

(27)

25 8” 6’28”  Briefing  FS, MS, CU.  SEBELUM KEGIATAN PATROLI BERLANGSUNG/ TIM ERU TEGAL YOSO MELAKUKAN BRIEFING MENGENAI ADANYA LAPORAN DARI TIM ERU BUNGUR BAHWA GAJAH LIAR AKAN MENDEKATI AREA LADANG PENDUDUK//

 TUJUAN DARI TIM ERU MELAKUKAN PATROLI YAITU MENDETEKSI KEBERADAAN GAJAH LIAR YANG AKAN MASUK KE PERKEBUNAN WARGA YANG TERDAPAT DI PERBATASAN/ SERTA 26 32” 7’00”  Plang ERU

Bungur

 MS, FS, CU.

(28)

MENGAMBIL TINDAKAN UNTUK MELAKUKAN PENGGIRINGAN GAJAH LIAR MASUK KE HUTAN/

AGAR TIDAK KEMBALI MENDEKATI LADANG PENDUDUK//

27 1’39” 8’39”  Wawancara (Mahout ERU Tegal Yoso)

 SOT (Mahout ERU Tegal Yoso)

28 11” 8’50”  Reporter melaporkan

 FS, MS, CU.  KALI INI/ SAYA PUN

BERKESEMPATAN MENGIKUTI

(29)

langsung mengenai suatu kejadian

PATROLI DENGAN DI DAMPINGI SANG PAWANG/ MEMASTIKAN ADANYA SERANGAN GAJAH LIAR YANG INGIN MASUK KE LOKASI TERSEBUT//

29 40” 9’30”  Peralatan yang digunakan saat kegiatan patroli

 FS, MS, CU.  ADAPUN PERSIAPAN YANG AKAN KAMI BAWA SEBELUM BERANGKAT

PATROLI// BEBERAPA

DIANTARANYA SANG PAWANG MENYIAPKAN KANTONG DARI BAHAN KARUNG YANG DIKAITKAN DENGAN GAJAH YANG KAMI

(30)

TUMPANGI/ HAL TERSEBUT DIGUNAKAN SEBAGAI TEMPAT PENYIMPANAN PERSEDIAAN MAKANAN /DAN MINUMAN//

KAMERA TAHAN AIR UNTUK

MENGABADIKAN PENEMUAN-

PENEMUAN SELAMA PATROLI// GPS/

DIGUNAKAN UNTUK MENGETAHUI

SEBERA JAUH TIM ERU

MELAKUKAN KEGIATAN PATROLI //

DAN TERAKHIR PETASAN/ YANG SAMPAI SAAT INI MASIH SANGAT EFEKTIF UNTUK MEMBUAT GAJAH

(31)

LIAR TAKUT SEHINGGA KEMBALI MASUK KE DALAM HUTAN//

30 26” 9’56”  Menelusuri hutan dengan menunggangi gajah

 FS, MS, CU, Aerial Shoot.  DAN AKHIRNYA KAMI PUN MEMULAI KEGIATAN PATROLI MENELUSURI TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS//

PATROLI DILAKUKAN SETIAP HARI/

DENGAN BATASAN WAKTU EMPAT SAMPAI ENAM JAM DENGAN MENGGUNAKAN TIGA EKOR GAJAH JANTAN BERNAMA BOY/ ADITHYA/

DAN KARNANGUN/ MASING

(32)

MASING GAJAH DITUNGGANGI OLEH TIGA ORANG PAWANG GAJAH//

31 33” 10’29”  Kegiatan patroli berlangsung

 ECU, CU, LS, MS, FS, Aerial Shoot.

 SAAT INI JARAK YANG SUDAH KAMI TEMPUH KURANG LEBIH BERJARAK EMPAT KILOMETER DARI CAMP ERU// DENGAN MENELUSURI HUTAN

/ SERTA JURANG YANG

KEDALAMANNYA MENCAPAI TIGA METER// NAMUN KAMI TETAP

BERSEMANGAT DALAM

MELAKUKAN KEGIATAN PATROLI//

(33)

32 33” 11’02”  Istirahat dilanjut mengawasi keberadaan gajah liar

 FS, MS.  SESEKALI KAMI PUN ISTIRAHAT

SEJENAK SETELAH MELAKUKAN PERJALANAN HAMPIR DUA JAM MENUNGGANGI GAJAH// SELANG WAKTU TIGA PULUH MENIT SETELAH ISTIRAHAT/ TIBA TIBA

KAMI MERASAKAN BAHWA

KEBERADAAN GAJAH LIAR BERADA TIDAK JAUH DISEKITAR TEMPAT INI// YA/ AKHIRNYA KAMI MENEMUKAN SEKELOMPOK GAJAH LIAR YANG BERJUMLAH KURANG

(34)

LEBIH DUA PULUH LIMA EKOR SEDANG MENCARI MAKAN//

33 10” 11’12”  Suasana pawang mengawasi gajah liar

 MS, CU, ECU.  KAMI MENGAMATI BERJARAK TIGA RATUS METER DARI LOKASI GAJAH

LIAR BERKUMPUL/ AGAR

KEBERADAAN KAMI TIDAK DIKETAHUI //

34 51” 12’03”  Menemukan sosok gajah jantan dugul

 LS, Aerial Shoot.  TANPA DI SADARI DARI SEKUMPULAN GAJAH LIAR TERSEBUT/ KAMI MENEMUKAN SEEKOR GAJAH JANTAN YANG

(35)

MENURUT INFORMASI GAJAH TERSEBUT TELAH MATI KARNA LAMA TIDAK MENAMPAKKAN DIRI DI HUTAN/ IALAH DUGUL// DUGUL MERUPAKAN JULUKAN YANG DIBERIKAN OLEH PARA PAWANG TERHADAP GAJAH JANTAN YANG MEMILIKI UKURAN TERBESAR DARI GAJAH GAJAH YANG ADA DI TAMAN NASIONAL WAYKAMBAS// DENGAN UKURAN YANG MELEBIHI GAJAH LIAR PADA UMUMNYA/ MEMBUAT SUASANAPUN MENJADI TEGANG/

DAN KAMI PUN TIDAK BANYAK

(36)

MELAKUKAN PERGERAKAN AGAR KEBERADAAN KAMI TIDAK

DIKETAHUI OLEH GAJAH

TERSEBUT// SEMENTARA ITU/

MENUNGGU WAKTU YANG TEPAT/

TIM ERU TELAH BERSIAP UNTUK MENEMBAKKAN PETASAN KE ATAS HUTAN AGAR GAJAH TERSEBUT TIDAK MASUK KE LADANG PENDUDUK//

35 30” 12’33”  Chit chat dengan mahout

 MS, CU, FS.  SAAT INI KAMI SEDANG

MELAKUKAN PATROLI UNTUK

(37)

MENGUSIR GAJAH LIAR/ DI SINI JUGA SEKITAR DUA PULUH LIMA SAMPAI TIGA PULUH EKOR GAJAH LIAR YANG TENGAH BERKUMPUL DI SANA// SEHABIS INI KITA AKAN MENGHALAU UNTUK MASUK KEDALAM HUTAN YA/ MENGGIRING KE DALAM HUTAN SUPAYA TIDAK MASUK KE PERKEBUNAN WARGA//

36 20” 12’53”  Bersiap siap menembaki petasan

 FS, MS, CU.  SAAT INI KAMI SEDANG BERSIAP

MENGUSIR GAJAH/ ATAU

MENGUSIR SALAH SATU GAJAH

(38)

37 27” 13’20”  Chit chat dengan mahout

 MS, CU, FS. TERBESAR YANG ADA DI TAMAN NASIONAL INI/ YANG SANGAT JARANG KITA TEMUKAN // DUA TAHUN TERAKHIR/ BARU TERLIHAT LAGI/ DAN KITA SANGAT BERUNTUNG DAPAT MELIHATNYA//

38 15” 13’35”  Menembaki petasan yang diarahkan ke hutan

 FS, LS, MS.  SETELAH MENUNGGU WAKTU

YANG TEPAT/ KAMI MEMUTUSKAN UNTUK MELAKUKAN PENGUSIRAN DENGAN MENYALAKAN PETASAN KEARAH GEROMBOLAN GAJAH

(39)

LIAR TIDAK TERKECUALI GAJAH JANTAN DUGUL//

39 11” 13’46”  Menembaki petasan dan tim mengarahkan gajah jinak untuk

mendekati gajah liar

 FS, MS, LS.

40 4” 13’50”  Tim

mengeluarkan suara dan

 FS, MS.  SONTAK/ GAJAH LIAR

BERHAMBURAN LARI KEMBALI KEHUTAN//

(40)

pergerakan yang membuat gajah liar takut 41 22” 14’12”  Tim bergegas

kembali ke camp

 FS, MS, LS.  DAN AKHIRNYA TUGAS KAMI PUN

MEMBAWAKAN HASIL/

UNTUNGLAH GAJAH LIAR BELUM MELEWATI BATASAN WILAYAH TAMAN NASIONAL WAYKAMBAS DAN TIDAK MASUK KE AREA LADANG PENDUDUK//

(41)

42 10” 14’22  Perjalanan kembali ke Camp

 FS, MS, LS.  SETELAH MELAKUKAN

PENGGIRINGAN GAJAH KE HUTAN/

KAMI PUN KEMBALI KE CAMP//

43 2” 14’24”  Cut Away Bulan dimalam hari

 LS, FS.

44 9” 14’33”  Melakukan patroli bersama tim ERU luar

 FS, MS, CU.  KEADAAN YANG SAMA TENTUNYA DIRASAKAN OLEH MASYARAKAT YANG MANA SETIAP MALAM SELALU DI HANTUI OLEH PERASAAN CEMAS AKAN LADANG

(42)

PERTANIAN YANG MEREKA TANAM//

45 1’08” 15’41”  Wawancara narasumber (Humas balai Taman Nsional Way Kambas)

 SOT (Humas balai Taman Nasional Way Kambas).

46 3” 15’44”  Kumandang Adzan Magrib

 Time Laps sore hari, FS.

47 15” 15’59”  Patroli berlanjut

 CU, FS, MS, LS.  SEBELUM DI BENTUKNYA ERU/

PENDUDUK SEKITAR PERBATASAN

(43)

TAMAN NASIONAL SETIAP MALAMNYA SELALU BERJAGA DI LADANG MASING-MASING/ UNTUK MEMANTAU LADANG MEREKA AGAR TIDAK DI RUSAK OLEH GAJAH LIAR YANG KELUAR DARI TAMAN NASIONAL//

48 14” 16’13”  Kegiatan patroli

 LS, FS, MS, CU.  WALAUPUN DIHANTUI RASA CEMAS AKAN SERANGAN MAMALIA TERBESAR INI/ TENTUNYA BAGI PENDUDUK YANG TINGGAL DI PERBATASAN MEMPUNYAI HAK

(44)

UNTUK MEMBUKA LAHAN PERTANIAN/ KARNA DENGAN MATA PENCARIAN BERTANI LAH MEREKA MENYAMBUNG HIDUP//

49 21” 16’34”  Wawancara narasumber (warga)

SOT (Warga).

50 13” 16’47”  Gambar gajah yang masuk ke perkebunan penduduk.

 FS, MS, CU.  WALAUPUN PENGAWASAN TIM ERU LUAR SUDAH DIPERKETAT/ NAMUN MASIH SAJA KECOLONGAN YANG MENGAKIBATKAN GAJAH LIAR MEMASUKI LADANG PENDUDUK//

(45)

51 26” 17’13”  Wawancara narasumber (staf ahli bupati Lampung Timur)

 SOT (Staf ahli bupati Lampung Timur)

52 15” 17’28”  Gambar sawah yang rusak malam hari

 LS, FS.  SEPERTI YANG TERJADI DINI HARI DI DESA TAMAN FAJAR INI/ DIMANA ROMBONGAN GAJAH LIAR YANG BERJUMLAH KURANG LEBIH LIMA PULUH EKOR MEMAKAN TANAMAN

PADI DAN TEBU YANG

MENGAKIBATKAN PETANI

(46)

MENGALAMI KERUGIAN SANGAT BESAR//

53 36” 18’04”  In frame reporter

 FS, MS, CU.  DISINI KITA SUDAH BISA MELIHAT ADA BEBERAPA KAWANAN GAJAH YANG TELAH MEMASUKI DAN MERUSAK HASIL PERKEBUNAN PENDUDUK/ SUDAH DAPAT KITA LIHAT DISINI ADA JEJAK KAKI GAJAH SEKITAR PUKUL SETENGAH DUA DINI HARI/ SEKITAR LIMA PULUHAN BERADA DI DESA

(47)

TAMANFAJAR INI / OKE KITA MENUJU KESANA//

54 11” 18’15”  Reporter menelusuri jejak gajah yang melewati lahan pertanian

 FS, MS, CU.  LOKASI YANG SAYA LALUI SAAT INI DIKATAKAN DALAM KONDISI AMAN/ KARENA TEPATNYA KEMARIN MALAM/ GAJAH LIAR

TELAH MEMASUKI LAHAN

PERTANIAN WARGA//

55 15” 18’30”  Wawancara narasumber

 FS, MS, CU.  SOT (Anggota ERU luar).

(48)

(Mahout ERU luar)

56 43” 19’13”  Wawancara narasumber (Mahout ERU luar)

FS, MS, CU.  SOT (Mahout ERU luar).

57 4” 19’17”  Bulan dimalam hari

 LS, FS.

58 52” 20’19”  Kegiatan patroli

MASYARAK AT MITRA

 FS, MS, CU.  DENGAN BANTUAN DANA

PEMERINTAH BALAI TAMAN

NASIONAL WAYKAMBAS/

MASYARAKAT MEMBENTUK

(49)

POLHUT (Masyarakat Mitra Polhut)

ORGANISASI YANG BERNAMA MASYARAKAT MITRA POLHUT

ATAU BIASA DI SEBUT

MASYARAKAT MITRA POLHUT//

TAK JAUH BERBEDA DENGAN ERU BAGIAN LUAR/ WARGA ATAU ANGGOTA MASYARAKAT MITRA

POLHUT INI BERTUGAS

MENGAWASI LANGSUNG DI SEKITAR PERBATASAN TAMAN NASIONAL// YAA SEMATA-MATA AGAR GAJAH LIAR TIDAK MASUK

KE DALAM PERKEBUNAN

PENDUDUK//

(50)

MENJELANG MALAM/ BERSAMA TIM MASYARAKAT MITRA POLHUT BERSIAP MELAKUKAN PATROLI PENJAGAAN/ UNTUK MENCARI JEJAK ATAU TANDA APAKAH KEBERADAAN GAJAH LIAR BERADA DI SEKITAR PERBATASAN ATAU TIDAK//

PATROLI YANG DIMULAI PUKUL ENAM SORE SAMPAI EMPAT PAGI INI / BERANGGOTAKAN LIMA SAMPAI DELAPAN ORANG YANG

(51)

MEMANG BERASAL DARI PENDUDUK SETEMPAT//

59 14” 21’11”  Peralatan pokok yang digunakan saat patroli

 MS, CU, FS  ADAPUN PERALATAN YANG

DIGUNAKAN YAKNI SENTER/

HEADLAMP/ SERTA TIDAK KETINGGALAN YAITU PETASAN/

YANG SAMPAI SAAT INI ALAT TERSEBUT MASIH SANGAT EFEKTIF DALAM PENGUSIRAN GAJAH LIAR//

60 32” 21’43”  Chit chat dengan

 MS, FS, CU  SOT Anggota Masyarakat Mitra Polhut

(52)

anggota Masyarakat Mitra Polhut

61 6” 21’47”  Perjalan saat patroli

berlangsung

 MS, FS

62 19” 22’06”  Kegiatan ptroli menggunakan motor

 MS, FS, LS  KONDISI JALAN YANG LICIN DAN

MINIMNYA PENCAHAYAAN/

MENYULITKAN KAMI MELAKUKAN PATROLI MENGGUNAKAN MOTOR UNTUK MEMASUKI KE DALAM PERKEBUNAN YANG LANGSUNG

(53)

BERBATASAN DENGAN TAMAN NASIONAL WAYKAMBAS// NAMUN

HAL TERSEBUT TIDAK

MENYURUTKAN NIAT KAMI DALAM

MELAKUKAN PATROLI

PENGAMANAN GAJAH LIAR//

63 56” 23’02”  Wawancara narasumber (Anggota Masyarakat Mitra Polhut)

 MS, CU, FS  SOT (Anggota Masyarakat Mitra Polhut)

(54)

64 30” 23’32”  Wawancara narasumber (Staff Ahli Bupati

Lampung Timur)

 MS, CU  SOT (Staff Ahli Bupati Lampung Timur)

65 21” 23’53”  Berbincang- bincang dengan anggota

Masyarakat Mitra Polhut

 MS, CU, FS  DAN KAMI PUN TELAH SAMPAI DI SALAH SATU GUBUK YANG MEMANG BIASA DIJADIKAN TUJUAN AKHIR DALAM PATROLI// DI TEMPAT INI TIM MASYARAKAT MITRA POLHUT DAPAT DENGAN JELAS MEMANTAU LADANG

(55)

APABILA GAJAH LIAR AKAN MASUK/ TIM MASYARAKAT MITRA POLHUT AKAN SANGAT MUDAH UNTUK MENGUSIR KEMBALI KE DALAM HUTAN//

66 19” 24’12”  Wawancara narasumber (Koordinator ERU)

 FS, MS, CU  SOT (Koordinator ERU)

67 41” 24’53”  Wawancara narasumber (Staff Ahli

 FS, MS  SOT (Staff Ahli Bupati Lampung Timur)

(56)

Bupati Lampung Timur) 68 1’12” 26’05”  Wawancara

narasumber (Humas Balai Taman

Nasional Way Kambas)

 MS, FS  SOT (Humas Balai Taman Nasional Way Kambas)

69 9” 26’14”  Insert pengusiran gajah liar

 MS, FS, CU

70 57” 27’11”  Wawancara  MS, FS  SOT (Humas Balai Taman Nasional Way

(57)

(Humas Balai Taman

Nasional Way Kambas) 71 9” 27’20”  Anak gajah erin

yang belalainya terputus

terkenal

 MS, CU, FS  KONFLIK INI SAMPAI KAPAN PUN AKAN TERUS TERJADI/ ATAU SELAMA MASIH ADA LAHAN PERTANIAN DAN GAJAH DI SEKITAR TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS//

72 15” 27’35”  Wawancara narasumber (Staff Ahli

 MS, CU  SOT (Staff Ahli Bupati Lampung Timur)

(58)

Bupati Lampung Timur) 73 27” 28’02”  Wawancara

narasumber (Humas Balai Taman

Nasional Way Kambas)

 MS, CU  SOT (Humas Balai Taman Nasional Way Kambas)

74 27” 28’29”  Kantor Bupati Lampung Timur

 MS, FS, CU  SEHARUSNYA DALAM MASALAH INI SEMUA LEMBAGA DAN WARGA

HARUS PEDULI/ BAHKAN

PEMERINTAH JUGA HARUS

(59)

WARGA UNTUK TIDAK MEMBUKA LAHAN SANGAT DEKAT DENGAN PERBATASAN HUTAN// KARENA GAJAH INI MERUPAKAN WARISAN NENEK MOYANG KITA/ JANGAN SAMPAI ANAK CUCU KITA KELAK/

TIDAK MENGETAHUI AKAN ADANYA HEWAN TERBESAR YANG ADA DI BUMI PERTIWI INI//

75 28” 28’57”  Pemukiman warga yang

 Aerial Shoot, FS, MS  APABILA GAJAH MASIH TERUS MENYERANG LAHAN WARGA/

MAKA KITA TETAP HARUS

(60)

terus bertambah

BERSAMA SAMA MENCARI SOLUSI YANG TEPAT/ WALAUPUN SAMPAI SAAT INI SUDAH DIBUAT UPAYA MITIGASI KONFLIK/ JANGAN SAMPAI GAJAH AKAN PUNAH KARENA KONFLIK DENGAN MANUSIA// AGAR/ ANTARA GAJAH DAN MANUSIA DAPAT HIDUP SALING BERDAMPINGAN DAN TIDAK ADA PIHAK YANG DIRUGIKAN///

76 1’31” 30’28” Credit Tittle

Selesai

(61)

4. Membuat Storyboard

Setelah treatment dibuat, maka langkah selanjutnya adalah membuat storyboard. Storyboard ini dibuat berdasarkan treatment yang sebelumnya sudah dibuat. Bahan untuk membuat storyboard diambil dari potongan gambar yang telah direkam pada saat melakukan riset dilapangan. Berikut adalah storyboard dari film dokumenter “TERJAJAH KEADAAN”:

Storyboard Film Dokumenter “Terjajah Keadaan”

Format : Dokumenter Duration : 00:30:00 Genre : Contradiction

Title : TERJAJAH KEADAAN Producer : Deskha Magdhalena Director : Deskha Magdhalena

Script Writer : Muhammad Bintang Nuary DOP : Bagus Priamboro

Campers : Alvian Kristyanto, Muhammad Bintang Nuary Editor : Alvian Kristyanto

(62)

Segmen Shot Visual Audio Transisi Durasi/

Detik

1 Bumper PH Epic Music Mix-Drums And Percussion_audio

Cut to cut 15

2 EXT. Langit dan Padang Rumput

Untitled_Mixdown Cut to cut 3

3 EXT. tim ERU menembaki mercon ke arah gajah

Untitled_Mixdown Cut to cut 2

4 EXT.

rombongan gajah liar yang sedang berlari

Untitled_Mixdown Cut to cut 5

5 EXT.

wawancara BUDI

Untitled_Mixdown Cut to cut 3

6 INT. wawancara DAVID

Untitled_Mixdown Cut to cut 3

(63)

7 EXT. ladang yang rusak

Untitled_Mixdown Cut to cut 1

8 INT. wawancara SUKATMOKO

Untitled_Mixdown Cut to cut 6

9 EXT.

rombongan gajah liar yang berlari

Untitled_Mixdown Dip to black 4

10 Tune In Grunge trailer Dip to black 6

1 1 EXT. kapal yang berlayar di laut

Backsound 1(fix) Cut to cut 4

2 EXT. siger Backsound 1(fix) Cut to cut 10

3 EXT. tugu lampung

Backsound 1(fix) Cut to cut 5

4 EXT. kapal yang berlabuh

Backsound 1(fix) Cut to cut 5

5 EXT. gajah jinak Taman Nasional Way

Backsound 1(fix) Cut to cut 3

(64)

6 EXT. gapura Taman Nasional Way Kambas

Backsound 1(fix) Cut to cut 7

7 EXT. plang luas dan sejarah Taman Nasional Way Kambas

Backsound 1(fix) Cut to cut 10

8 EXT. gajah dan suasana Taman Nasional Way Kambas

Backsound 1(fix) Cut to cut 40

9 Grafis Peta 'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental)_audio, VO

Cut to cut 24

10 Grafis berita online

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental)_audio

Cut to cut 6

11 Grafik konflik manusia dan

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic

Cut to cut 15

(65)

Instrumental)_audio, VO

12 EXT. Gajah yang memasuki lahan

perkebunan warga

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental)_audio, VO

Cut to cut 6

13 EXT. Gajah Taman Nasional Way Kambas

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental)_audio, VO

Cut to cut 11

14 EXT. Suasana persawahan di sekitar Taman Nasional Way Kambas

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental)_audio, VO

Cut to cut 16

2 1 EXT. Matahari di pagi hari

Nat sound Dip to black 3

2 EXT. Plang ERU Tegal

VO Cut to cut 8

(66)

3 EXT. Reporter tiba di Camp ERU Tegal Yoso

backsound 5 new revisi durasi.mp3, VO

Cut to cut 13

4 EXT. Suasana Camp ERU Tegal Yoso

backsound 5 new revisi durasi, VO

Cut to cut 10

5 EXT.

Wawancara Nazarudin

Wawancara Nazarudin Cut to cut 25

6 EXT. Tim eru sedang menaiki gajah

backsound 5 new revisi durasi,VO

Cut to cut 13

7 EXT. Ladang sekitar Taman Nasional Way Kambas

backsound 5 new revisi durasi,VO

Cut to cut 6

8 EXT. Suasana tim ERU luar

backsound 5 new revisi durasi,VO

Cut to cut 8

(67)

gajah liar yang berlari

10 EXT. Lokasi ERU Tegal Yoso dari atas

backsound 5 new revisi durasi,VO

Cut to cut 6

11 EXT. Tim ERU dengan gajahnya

backsound 5 new revisi durasi,VO

Cut to cut 8

12 EXT.

Wawancara Nazarudin

wawancara Nazarudin Cut to cut 23

13 EXT. Stand up Reporter

stand up Reporter Dip to black 11

14 EXT. Matahari siang hari

Nat sound Cut to cut 2

15 INT. Suasana briefing tim ERU

VO Cut to cut 34

16 EXT.

Wawancara Masrukhin

wawancara Masrukhin Cut to cut 25

(68)

17 EXT. Suasana perjalanan patrol

Nat sound Cut to cut 4

18 EXT.

Wawancara Masrukhin

wawancara Masrukhin Cut to cut 27

19 EXT.

Dokumentasi ERU:

rombongan gajah liar

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio

Cut to cut 4

20 EXT.

Wawancara Masrukhin

wawancara Masrukhin Cut to cut 34

21 EXT. Laba-laba di atas jarring

Nat sound Dip to black 2

22 EXT. Persiapan patroli tim ERU Tegal Yoso

VO Cut to cut 43

23 EXT. Suasana Nat sound Cut to cut 1

(69)

24 EXT. Suasana perjalanan patroli tim ERU

back sound 2 new revisi durasi, VO

Cut to cut 31

25 EXT. Monyet yang sedang makan

Nat sound Cut to cut 2

26 EXT. Tim ERU sedang

beristirahat di atas gajah

VO Cut to cut 5

27 EXT. Tim ERU menemukan keberadaan gajah liar

VO Cut to cut 4

28 EXT.

Rombongan gajah liar yang sedang makan

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, VO

Cut to cut 16

29 EXT. Tim ERU mengawasi

Music - Earthquake (Drums-

Cut to cut 10

(70)

keberadaan gajah liar 30 EXT.

Keberadaan gajah dugul diantara rombongan gajah liar

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, VO

Cut to cut 33

31 EXT. Tim ERU bersiap

menembakkan mercon

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, VO

Cut to cut 9

32 EXT. Stand up Reporter di atas gajah

stand up Reporter di atas gajah

Cut to cut 28

33 EXT. Suasana pengawasan tim ERU kepada rombongan gajah liar

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental)

Cut to cut 17

(71)

34 EXT. Stand up Reporter di atas gajah

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), stand up Reporter di atas gajah

Cut to cut 24

35 EXT.Tim ERU menembakkan mercon ke rombongan gajah liar

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 25

36 EXT.

Rombongan gajah liar berlari masuk ke dalam hutan

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 15

37 EXT. Tim ERU pulang kembali ke camp

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 20

38 EXT. Bulan di malam hari

Nat sound Dip to black 2

(72)

39 EXT. Suasana patroli bersama warga

VO Cut to cut 5

40 EXT.

Menemukan sosok gajah liar masuk ke perkebunan penduduk

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 15

41 EXT. Warga menembakkan mercon ke rombongan gajah liar

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 13

42 INT.

Wawancara Sukatmoko

wawancara Sukatmoko Cut to cut 40

43 EXT. Langit Nat sound Cut to cut 2

(73)

44 EXT. Suasana penjagaan warga

VO Cut to cut 26

45 INT.

Wawancara Lili

wawancara Lili Cut to cut 19

46 EXT.

Dokumentasi ERU: gajah yang masuk perkebunan warga

VO Cut to cut 12

47 INT.

Wawancara David

wawancara David Cut to cut 24

48 EXT. Kerusakan lahan

perkebunan Desa Taman Fajar

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, VO

Cut to cut 23

49 EXT. Stand up Reporter di

Music - Earthquake (Drums-

Cut to cut 35

(74)

stand up Reporter di lahan yang rusak 50 EXT. Reporter

berjalan di lahan yang rusak

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, VO

Cut to cut 10

51 INT.

Wawancara Sugiyono

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, VO

Cut to cut 9

52 EXT. Suasana patroli warga

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio

Cut to cut 7

53 INT.

Wawancara Yusmanto

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, wawancara Yusmanto

Cut to cut 39

3 1 EXT. Bulan di malam hari

Nat sound Dip to black 3

2 EXT. Suasana patroli malam di

Music - Earthquake (Drums-

Cut to cut 41

(75)

3 EXT. Suasana bincang-bincang reporter dengan warga

suasana bincang- bincang reporter dengan warga

Cut to cut 34

4 EXT. Gambar katak di malam hari

Nat sound Dip to black 2

5 EXT. Perjalanan patroli dengan menaiki motor

Music - Earthquake (Drums-

Percussion)_audio, VO

Cut to cut 20

6 INT.

Wawancara Budi

wawancara Budi Cut to cut 20

7 EXT. Suasana penjagaan warga

Nat sound Cut to cut 2

8 INT.

Wawancara Budi

wawancara Budi Cut to cut 35

9 EXT. Lahan yang rusak

Nat sound Cut to cut 4

(76)

10 INT.

Wawancara Budi

wawancara Budi Cut to cut 48

11 EXT. Suasana hutan Taman Nasional Way Kambas

Potong 1_mixdown Cut to cut 4

12 INT.

Wawancara Budi

wawancara Budi Cut to cut 8

13 EXT. Lahan yang rusak

Potong 1_mixdown Cut to cut 7

14 INT.

Wawancara David

Wawancara David Cut to cut 21

4 1 EXT. Suasana sawah disekitar gubuk penjagaan warga

VO Cut to cut 2

(77)

2 INT. Suasana penjagaan warga di gubuk

VO Cut to cut 17

3 EXT.

Wawancara Nazarudin

wawancara Nazarudin Cut to cut 16

4 EXT.

Rombongan gajah liar

wawancara David Cut to cut 4

5 INT.

Wawancara David

wawancara David Cut to cut 35

6 EXT. Warga sedang

membawa bajak sawah

Nat sound Cut to cut 3

7 INT.

Wawancara Sukatmoko

wawancara Sukatmoko Cut to cut 7

8 EXT. Wawancara Sukatmoko Cut to cut 6

(78)

ERU: tim ERU mengusir gajah liar yang masuk perkebunan warga dengan mercon 9 INT.

Wawancara Sukatmoko

Wawancara Sukatmoko Cut to cut 54

10 EXT. Tim ERU menembaki mercon ke arah gajah liar

potong 2-mixdown Cut to cut 9

11 INT.

Wawancara Sukatmoko

Wawancara Sukatmoko Cut to cut 9

12 EXT. Gambar bronjong drum

Nat sound Cut to cut 4

13 INT.

Wawancara

wawancara Sukatmoko Cut to cut 20

(79)

14 EXT. Gambar kanal yang menjadi perbatasan Taman Nasional Way Kambas dan perkebunan warga

wawancara Sukatmoko Cut to cut 4

15 INT.

Wawancara Sukatmoko

Wawancara Sukatmoko Cut to cut 6

16 EXT. Lahan perkebunan yang rusak

Wawancara Sukatmoko Cut to cut 4

17 INT.

Wawancara Sukatmoko

Wawancara Sukatmoko Cut to cut 7

18 EXT. Gajah yang memasuki perkebunan

potong 3-mixdown, VO Cut to cut 12

(80)

19 INT.

Wawancara David

Wawancara David Cut to cut 9

20 EXT.

Dokumentasi ERU: gajah yang memasuki perkebunan warga

potong 3-mixdown Cut to cut 3

21 INT.

Wawancara Sukatmoko

Wawancara Sukatmoko Cut to cut 21

22 EXT. Suasana desa disekitar Taman Nasional Way Kambas

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 9

23 EXT.

Perkebunan disekitar Taman Nasional Way

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 8

(81)

24 EXT. Gambar gajah jinak Taman Nasional Way Kambas

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 4

25 EXT. Gajah yang masuk perkebunan warga

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 8

26 EXT.

Dokumentasi ERU: tim Eru yang sedang menembaki gajah liar dengan mercon

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 7

27 EXT.

Rombongan gajar liar yang sedang berlari

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut 4

(82)

28 EXT. Gambar gajah Erin yang belalainya putus terkena jerat

'Sounds Of War' - Petteri Sainio (Epic Instrumental), VO

Cut to cut, Dip to black

6

29 Credit tittle Credit tittle backsound Tittle Roll 62

Tabel 2.3 Storyboard Produksi Film Dokumenter “TERJAJAHKEADAAN”

4.1.2 Produksi

Setelah selesai pada tahap pra produksi, kemudian penulis melanjutkan dengan melakukan kegiatan produksi. Produksi film Terjajah Keadaan yang berlokasi di area sekitaran Taman Nasional Way Kambas (TNWK), Lampung Timur. Syuting yang dilakukan dialam terbuka ini, tentunya tidaklah mudah, sebab belum pernah membayangkan bahwa kegiatan dilapangan akan lebih extreeme seperti yang dibayangkan, sehingga syuting memakan waktu 1 bulan, dan tentunya syuting juga dilakukan berdasarkan jadwal yang telah ditetapkan oleh sutradara, agar produksi dapat berjalan dengan lancar.

Pada tahap ini, penulis yang bertindak sebagai sutradara bertanggung jawab atas semua alur cerita yang akan dibuat pada film dokumenter Terjajah Keadaan. Berikut adalah kegiatan yang dilakukan oleh

(83)

1. Briefing Crew

Sebelum mengawali kegiatan syuting, sutradara dan kru setiap harinya melakukan briefing agar sesuai dengan apa yang diinginkan sutradara. Kegiatan briefing dilakukan setelah sutradara memberikan konsep apa yang harus dilakukan DOP dan kameramen mengenai arahan dalam pengambilan gambar, agar persepsi serta konsep yang diinginkan tetap singkron. Kameraman tentunya melakukan kegiatan pengambilan gambar yang dibutuhkan dalam film dokumenter. Pada saat melakukan kegiatan produksi, sutradara tentunya tetap memantau mengenai gambar apa yang telah diambil oleh kameraman. Saat melakukan proses briefing, tentunya akan membahas mengenai hal-hal apa saja yang belum didapatkan, dan bersama-sama memecahkan masalah.

Gambar 1.1. Team bersama anggota ERU Tegal Yoso melakukan briefing dalam pengusiran gajah liar

(84)

2. Melakukan Pendekatan Terhadap Tokoh

Pada hari pertama, penulis tidak langsung melakukan proses wawancara, melainkan penulis mengumpulkan beberapa data yang memang belum kami dapatkan. Untuk itu penulis dan tim selama dua hari mengikuti beberapa kegiatan yang biasa dilakukan oleh anggota tim ERU, seperti diantaranya diskusi bersama beberapa mahout dan beberapa polisi hutan dari riau yang memang sedang melakukan pelatihan di ERU tegal yoso, kemudian mengikuti kegiatan patroli mengenai kegiatan apa saja yang dilakukan dalam pengamanan gajah liar. Proses pendekatan ini penting dilakukan mengingat film yang akan dibuat adalah film dokumenter, maka diperlukan adanya unsur nyata dan tidak dibuat buat oleh subjek sesuai dengan arahan sutradara atau kru lainnya sehingga membuat tokoh menjadi terbiasa didepan.

(85)

Gambar 2.2. Mengikuti kegiatan mahout

3. Melihat Moment yang Muncul

Dalam proses pembuatan film Terjajah Keadaan, tentu syuting ini dilakukan secara nyata dan tidak dapat dirancang. Hal tersebut dikarenakan, bahwa setiap “moment” yang terjadi dilapangan belum tentu sesuai prediksi yang telah kita buat. Maka dari itu penulis yang merangkap sebagai sutradara ini, dituntut harus tetap jeli agar tidak kehilangan setiap moment yang akan datang. Mendapatkan momen saat proses syuting dokumenter menjadi hal yang sangat istimewa, pasalnya sebuah momen itu belum tentu terulang kembali sehingga penting bagi sutradara untuk menangkap momen yang hadir pada saat proses syuting berlangsung.

(86)

Gambar 3.1. Menemukan sosok dugul 4. Melakukan Wawancara

Dalam pembuatan film dokumenter yang bergenre kontradiksi ini tentunya hal yang terpenting dalam menguatkan berita kita yaitu, dengan melakukan wawancara oleh beberapa pihak yang berwenang. Wawancara juga dilakukan agar sutradara memperoleh banyak informasi, data dan fakta yang ada di lapangan. Penggalian informasi tentu saja dapat mempengaruhi alur cerita yang telah kita susun. Penjadwalan wawancara tentu harus kita buat, agar tidak menganggu jadwal narasumber.

Yang menjadi kegiatan utama sutradara dalam pembuatan film dokumenter ini adalah wawancara. Kegiatan wawancara tidak hanya berisi tanya jawab dari sutradara dengan subjek, namun juga untuk memperoleh banyak informasi, data dan fakta yang ada di

(87)

wawancara pun disusun dengan urutan yang sesuai dengan struktur cerita agar memperoleh kesinambungan antara pernyataan narasumber yang satu dengan yang lain.

Gambar 4.1. Wawancara mahout

Gambar 4.2. Wawancara dengan warga setempat 4.1.3 Pasca Produksi

Setelah selesai pada tahap produksi, kemudian dilanjutkan dengan tahap paska produksi yang mana disini kita lebih mengutamakan kepada proses editing sesuai dengan alur cerita yang telah kita buat.

(88)

Full Script Film Dokumenter “TERJAJAH KEADAAN”

Format : Dokumenter Duration : 00:30:00 Genre : Contradiction

Title : TERJAJAH KEADAAN Producer : Deskha Magdhalena Director : Deskha Magdhalena

Script Writer : Muhammad Bintang Nuary DOP : Bagus Priamboro

Campers : Alvian Kristyanto, Muhammad Bintang Nuary Editor : Alvian Kristyanto

Voice Over : Deskha Magdhalena

(89)

Shoot Video Audio

1 Establish laut dan kapal feri Backsound

2 Menara siger Backsound

PROVINSI BANDAR LAMPUNG YANG TERLETAK DI SEBELAH SELATAN PULAU SUMATERA/

MENJADI GERBANG PINTU MASUK PEREKONOMIAN PULAU JAWA DAN SUMATERA YANG BERSINERGI AKAN KEHIDUPAN PENDUDUKNYA//

(90)

3 Tugu adipura Bandar lampung Backsound

IBU KOTA LAMPUNG SENDIRI ADALAH BANDAR LAMPUNG/

YANG MEMILIKI DUA

KOTAMADYA DAN TIGA BELAS KABUPATEN//

4 Gajah lampung Backsound

BUKAN HANYA TERKENAL DENGAN JALUR PERLINTASAN EKONOMINYA SAJA/ NAMUN LAMPUNG JUGA MERUPAKAN

TEMPAT BAGI HABITAT

MAMALIA TERBESAR YANG ADA

(91)

5 Gapura Taman Nasional Way Kambas Backsound

TEPATNYA DI TAMAN NASIONAL

WAYKAMBAS// TAMAN

NASIONAL YANG DI DIRIKAN OLEH PEMERINTAHAN BELANDA PADA TAHUN SEMBILAN BELAS TIGA TUJUH INI/ MEMILIKI LUAS SERATUS DUA PULUH LIMA RIBU HEKTAR/ YANG MENJADIKAN TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS SEBAGAI TAMAN WARISAN ASEAN KE EMPAT DI INDONESIA/

ATAU KE TIGA PULUH ENAM DI ASIA TENGGARA/ MENJADIKAN TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS SEBAGAI SALAH SATU CAGAR TERTUA DI INDONESIA//

6 Taman Nasional Waykambas Backsound

(92)

PEMBENTUKAN AWAL TAMAN NASIONAL BERTUJUAN UNTUK MELINDUNGI KEBERADAAN GAJAH DAN MENCIPTAKAN SALING MENGUNTUNGKAN BAGI GAJAH DAN MANUSIA//

7 Gajah Taman Nasional Waykambas Backsound

LEBIH DARI DUA RATUS EMPAT PULUH POPULASI GAJAH SUMATERA HIDUP DALAM TAMAN NASIONAL / DENGAN POPULASI PALING DOMINAN YAITU BETINA// GAJAH SUMATERA ADALAH SALAH SATU DARI TIGA SUBSPESIES YANG DIAKUI ASIAN ELEPHANT/

(93)

LEBIH KECIL DIBANDINGKAN DENGAN GAJAH AFRIKA DAN MEMILIKI TITIK BADAN TERTINGGI DI KEPALA// DI ANTARA GAJAH ASIA/ GAJAH SUMATERA ADALAH YANG TERKECIL DENGAN TINGGI BAHU BERKISAR ANTARA DUA SAMPAI TIGA METER//

Grafis Peta

8 Gajah memasuki lahan pertanian penduduk

TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS

BERBATASAN LANGSUNG

DENGAN TIGA PULUH TUJUH DESA DI TUJUH KECAMATAN LAMPUNG TIMUR//

9 EXT. Establish sawah RAPATNYA BATAS KAWASAN MENJADI KONFLIK SEJAK TAHUN DELAPAN PULUHAN ATAU SEJAK

(94)

MASYARAKAT MEMBUKA LAHAN//

10 EXT. petani disawah JUMLAH KONFLIK PADA TAHUN DUA RIBU LIMA BELAS HINGGA TAHUN DUA RIBU ENAM BELAS JUSTRU MENINGKAT TAJAM//

DALAM SETAHUN DIPERKIRAKAN ADA ENAM RATUS KALI PERISTIWA GAJAH LIAR KELUAR DARI TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS// PENDUDUKPUN RESAH DENGAN SERING MASUKNYA

GAJAH LIAR KE AREA

PERKEBUNAN/ SEHINGGA TERJADILAH HUBUNGAN TIDAK BAIK ANTARA GAJAH DAN MANUSIA//

10 EXT. Establish pepohonan dipagi hari

(95)

TAHUN 2010 PIHAK BALAI TAMAN

NASIONAL WAY KAMBAS

LAMPUNG MEMBENTUK

ELEPHANT REPONS UNIT ATAU BIASA DI SEBUT ERU//

12 Reporter in frame bersama petugas ERU

ERU SENDIRI MERUPAKAN ORGANISASI YANG TERLIBAT

LANGSUNG DENGAN

PENANGANAN GAJAH LIAR/

TUJUAN DIDIRIKAN ERU INI IALAH SEMATA-MATA UNTUK PENCEGAHAN KONFLIK ANTARA MANUSIA DAN GAJAH//

13 Wawancara Nazarudin selaku Koordinator ERU

Wawancara Nazarudin

“tanggapan saya pemerintah kita harus peka, ya pemerintah kita sudah harus menempatkan gajah gajah jinak yang ada dipusat pelatihan gajah untuk dalam penanganan konflik, apakah itu

(96)

operasional sudah pemerintah yang harus bertanggung jawab, karena kita tidak mungkin akan ketergantungan dengan mitra kerja, nah ini harapan saya kedepan.”

14 Aktifitas gajah jinak di Kawasan Eru DI DALAM ERU SENDIRI TERDAPAT DUA BAGIAN YAITU ERU DALAM DAN ERU LUAR/

KEDUA BAGIAN INI MEMILIKI SYSTEM KERJA PENCEGAHAN YANG BERBEDA//

15 Camp ERU luar yang berada di perbatasan

DIANTARANYA ERU DALAM/

BERTUGAS UNTUK MENDETEKSI KEBERADAAN GAJAH LIAR AGAR TIDAK MASUK KE AREA PERKEBUNAN PENDUDUK YANG BERADA DI PERBATASAN TAMAN NASIONAL/ SEDANGKAN ERU

LUAR BERTUGAS UNTUK

(97)

DARI DALAM KEPADA MASYARAKAT YANG BERADA DI PERBATASAN/ APAKAH GAJAH LIAR MASIH DALAM POSISI AMAN DI HUTAN ATAU SUDAH MENDEKATI AREA PERBATASAN ANTAR WARGA//

16 Camp ERU Tegal Yoso ERU DALAM SENDIRI SAAT INI TERDAPAT TIGA CAMP/ YAKNI ERU BUNGUR/ ERU TEGAL YOSO/

DAN ERU MARGAHAYU/ YANG SAAT INI DARI MASING MASING CAMP ERU TERDAPAT DUA BELAS ANGGOTA//

17 Wawancara kordinator ERU Nazarudin. Wawancara Nazarudin

“dengan melihat hasil kerja tim eru, kita melihat masyarakat begitu senang, tingkat kerusakan semakin turun,

(98)

gangguan gajah juga semakin turun, dan tingkat populasi gajah yang kita monitoring itu meningkat, inilah yang harus dilanjutkan oleh pemerintah kita, itulah harapan saya, kedepan pemerintah yang akan mengambil alih dalam kegiatan ini.”

18 Stand up reporter in frame “beberapa gajah jantan yang di sediakan tim eru ini merupakan gajah liar yang memang sengaja di jinakkan untuk mengikuti kegiatan patroli .”

19 Establish pepohon rindang

20 Persiapan patroli (briefing tim ) SEBELUM KEGIATAN PATROLI BERLANGSUNG/ TIM ERU TEGAL YOSO MELAKUKAN BRIEFING MENGENAI ADANYA LAPORAN DARI TIM ERU BUNGUR BAHWA GAJAH LIAR AKAN MENDEKATI

(99)

MELAKUKAN PATROLI YAITU MENDETEKSI KEBERADAAN GAJAH LIAR YANG AKAN MASUK KE PERKEBUNAN WARGA YANG TERDAPAT DI PERBATASAN/

SERTA MENGAMBIL TINDAKAN

UNTUK MELAKUKAN

PENGGIRINGAN GAJAH LIAR MASUK KE HUTAN/ AGAR TIDAK KEMBALI MENDEKATI LADANG PENDUDUK//

21 Wawancara dengan Mahout/pawang gajah ERU Masrukin.

Wawancara Masrukhin

“kalo untuk rombongan gajah liar dia beraktivitas kebanyakan di malam hari, kalo di siang hari ada aktivitas juga tapi kecil, dia ada aktivitas tidur, ada tidur di siang hari antara jam sembilan, sepuluh, sebelas, nanti jam dua belas keatas dia

(100)

bergerak lagi untuk beraktivitas seperti itu.”

22 Rombongan Gajah liar

Tim melakukan Patroli pada malam hari

“kita patroli juga melakukan kaya pengamanan hutan dari perburuan, illegal logging, kaya pembakaran yang dilakukan masyarakat, disamping itu juga patroli deteksi dini kaya kebakaran, tidak untuk mendeteksi gajah liar saja.

tidak tentu kaya untuk konflik kalo gajah udah berkonflik, kita bisa lakukan pagi hari nyampe sore hari/ bisa juga sampe malam, kalo udah terjadi konflik lebih besar, bisa dari pagi sampe malam tergantung kita mengatasi rombongan tersebut kalo udah di anggap tidak menepi di pinggir kawasan ya kita berhenti/ kalo masih mengkhawatirkan harus kita dorong rombongan tersebu, untuk masuk ke dalam taman nasional.”

(101)

24 Persiapan patroli dengan gajah, KALI INI/ SAYA PUN BERKESEMPATAN MENGIKUTI PATROLI DENGAN DI DAMPINGI SANG PAWANG/ MEMASTIKAN ADANYA SERANGAN GAJAH LIAR YANG INGIN MASUK KE LOKASI TERSEBUT//

25 Persiapan Peralatan untuk digunakan patroli , seperti perbekalan dan lain-lain

ADAPUN PERSIAPAN YANG AKAN

KAMI BAWA SEBELUM

BERANGKAT PATROLI//

BEBERAPA DIANTARANYA SANG

PAWANG MENYIAPKAN

KANTONG DARI BAHAN KARUNG YANG DIKAITKAN DENGAN GAJAH YANG KAMI TUMPANGI/

HAL TERSEBUT DIGUNAKAN SEBAGAI TEMPAT PENYIMPANAN PERSEDIAAN MAKANAN /DAN MINUMAN // KAMERA TAHAN AIR

UNTUK MENGABADIKAN

(102)

PATROLI // DAN TERAKHIR PETASAN/ YANG SAMPAI SAAT INI MASIH SANGAT EFEKTIF UNTUK MEMBUAT GAJAH LIAR TAKUT SEHINGGA KEMBALI MASUK KE DALAM HUTAN//

26 Establish hutan

27 Perjalanan patroli di atas gajah menelusiri hutan

Backsound

SAAT INI TIM MEMULAI KEGIATAN PATROLI MENELUSURI

TAMAN NASIONAL WAY

KAMBAS//

PATROLI DILAKUKAN SETIAP HARI/ DENGAN BATASAN WAKTU EMPAT SAMPAI ENAM JAM DENGAN MENGGUNAKAN TIGA EKOR GAJAH JANTAN BERNAMA

(103)

KARNANGUN/ MASING MASING GAJAH DITUNGGANGI OLEH TIGA ORANG PAWANG GAJAH//

28 Tim melakukan penelusuran ke dalam hutan dan jurang

SAAT INI JARAK YANG SUDAH KAMI TEMPUH KURANG LEBIH BERJARAK EMPAT KILOMETER DARI CAMP ERU// DENGAN MENELUSURI HUTAN / SERTA JURANG YANG KEDALAMANNYA MENCAPAI LIMA METER// NAMUN

SAYA DAN TIM TETAP

BERSEMANGAT DALAM

MELAKUKAN KEGIATAN

PATROLI//

29 Tim beristirahat di bawah pohon SESEKALI KAMI PUN ISTIRAHAT SEJENAK SETELAH MELAKUKAN PERJALANAN HAMPIR DUA JAM MENUNGGANGI GAJAH //

30 Establish hewan hutan elang Backsound

(104)

31 Establish hewan hutan monyet

32 Setelah istirahat tim menemukan gajah liar

SELANG WAKTU TIGA PULUH

MENIT SETELAH KAMI

ISTIRAHAT/ TIBA TIBA KAMI

MERASAKAN BAHWA

KEBERADAAN GAJAH LIAR BERADA TIDAK JAUH DISEKITAR TEMPAT INI//

33 Sekumpulan gajah liar terlihat dari atas YA/ AKHIRNYA KAMI

MENEMUKAN SEKELOMPOK

GAJAH LIAR YANG BERJUMLAH KURANG LEBIH DUA PULUH LIMA

EKOR SEDANG MENCARI

MAKAN//

34 Tim sedang memantau gajah, agar keberadaan tim tidak di ketahui

SAYA DAN TIM ERU MENGAMATI BERJARAK TIGA RATUS METER DARI LOKASI GAJAH LIAR

BERKUMPUL/ AGAR

(105)

KEBERADAAN KAMI TIDAK DIKETAHUI //

35 Tim menemukan gajah langka yang bernama Dugul

TANPA DI SADARI DARI SEKUMPULAN GAJAH LIAR TERSEBUT/ KAMI MENEMUKAN SEEKOR GAJAH JANTAN YANG MENURUT INFORMASI GAJAH TERSEBUT TELAH MATI KARNA LAMA TIDAK MENAMPAKKAN DIRI DI HUTAN/ IALAH DUGUL//

DUGUL MERUPAKAN JULUKAN YANG DIBERIKAN OLEH PARA PAWANG TERHADAP GAJAH JANTAN YANG MEMILIKI UKURAN TERBESAR DARI GAJAH GAJAH YANG ADA DI TAMAN NASIONAL WAY KAMBAS//

DENGAN UKURAN YANG

MELEBIHI GAJAH LIAR PADA

UMUMNYA/ MEMBUAT

(106)

DAN KAMI PUN TIDAK BANYAK

MELAKUKAN PERGERAKAN

AGAR KEBERADAAN KAMI TIDAK DIKETAHUI OLEH GAJAH TERSEBUT//

36 Stand up reporter, yang akan melakukan penggiringan

“saat ini kita bersama tim eru sedang melakukan patroli untuk mengusir gajah liar, di sini juga sekitar dua puluh lima sampai tiga puluh ekor gajah liar yang tengah berkumpul di sana. Sehabis ini kita akan menghalau untuk masuk kedalam hutan ya, menggiring ke dalam hutan supaya tidak masuk ke perkebunan warga.”

37 Suasana pengusiran Gajah liar dengan menggunakan petasan.

SETELAH MENUNGGU WAKTU YANG TEPAT/ KAMI DAN TIM

MEMUTUSKAN UNTUK

MELAKUKAN PENGUSIRAN

DENGAN MENYALAKAN

(107)

GAJAH LIAR TIDAK TERKECUALI GAJAH JANTAN DUGUL//

38 Tim melakukan penembakan petasan kearah kawanan gajah liar

Backsound

Suara petasan dan para mahout

39 Gajah berhamburan dan berlari memasuki hutan

SONTAK/ GAJAH LIAR

BERHAMBURAN LARI KEMBALI KEHUTAN//

40 Pengusiran gajah liar agar kembali memasuki hutan.

TUGAS SAYA DAN PARA PAWANG PUN MEMBAWAKAN HASIL/

UNTUNGLAH GAJAH LIAR BELUM MELEWATI BATASAN WILAYAH WAYKAMBAS DAN TIDAK MASUK KE AREA LADANG PENDUDUK//

SETELAH MELAKUKAN

PENGGIRINGAN GAJAH KE HUTAN/ KAMI PUN KEMBALI KE CAMP//

41 Establish bulan.

(108)

42 Patroli malam MMP (Masyarakat Mitra Polhut)

KEADAAN YANG SAMA

TENTUNYA DIRASAKAN OLEH MASYARAKAT YANG MANA SETIAP MALAM SELALU DI HANTUI OLEH PERASAAN CEMAS AKAN LADANG PERTANIAN YANG MEREKA TANAM//

43 Wawancara Sukatmoko Koordinator TNWK

Wawancara Sukatmoko

“jadi kalo sekarang ini, pandangannya beragam ya, masyarakat yang mengalami gangguan gajah langsung ini juga beragam tidak serta merta yang menyalahkan gajahnya kalo sekarang, setelah mereka juga mendapatkan masukan masukan sih mereka tinggal memang dipinggir kawasan hutan yang rumahnya satwa, dan bahkan yang

Referensi

Dokumen terkait

Melati 27 adalah pancig ulur (hand line) yang pada umumnya digunakan oleh nelayan Kota Bitung terdiri dari gulungan tali, tali utama, swivel pemberat, kantong umpan, tali cabang,

Karakter di atas dalam Shuowenjiezi hanya memiliki satu komponen makna, dalam kamus Xiandai Hanyu memiliki 2 komponen makna. Makna pertama sama dengan makna dalam Shuowenjiezi,

Tujuan dari artikel ini untuk mengetahui kemandirian siswa melalui pembelajaran inkuiri secara daring. Metode yang digunakan dalam penelitian ini adalah studi

i) Permasalahan gugatan dari PT Artha Sempana meminta pembatalan Surat Keputusan Menteri Dalam Negeri No.128/HPL/DA/86 tanggal 18 Desember 1986 yang berisi pemberian

Tgl SHUBUH SYURUQ DLUCHA DHUHUR ASHAR MAGHRIB ISYA’ Nisf... Tgl SHUBUH SYURUQ DLUCHA DHUHUR ASHAR MAGHRIB

Video game jenis ini sesuai dengan terjemahannya, bermain peran, memiliki penekanan pada tokoh/peran perwakilan pemain di dalam permainan, yang biasanya adalah tokoh utamanya,

“Matrikulasi pada dasarnya untuk memberikan basis terhadap pelajaran berikutnya, sehingga perlu diajarkan terlebih dahulu agar siswa tidak kaget saat berada di kelas XI,