KEPELBAGAIAN KAEDAH PENYOALAN LISAN DALAM PENGAJARAN GURU BAHASA MELAYU: KAEDAH PEMERHATIAN
(Or al Quest ion Appr oach In Teaching By Malay Language Teacher s: Obser vat ion Met hode)
ZAMRI MAHAMOD NOR RAZAH LIM
ABSTRAK: Kajian ber tujuan untuk mengetahui kaedah penyoalan lisan yang digunakan oleh gur u Bahasa Melayu ketika mengajar . Aspek yang dikaji ialah keker apan soalan yang dikemukakan dalam sesi pengajar an dan pembelajar an (P&P), ar as kognitif soalan, komponen kemahir an penyoalan dan lingkar an soalan. Dua or ang gur u Bahasa Melayu yang ber pengalaman mengajar lebih 10 tahun dijadikan peser ta kajian. Kaedah pemer hatian digunakan untuk mengumpul data dan dianalisis menggunakan statistik deskr iptif. Dapatan kajian menunjukkan bahaw a gur u Bahasa Melayu sangat ker ap menggunakan penyoalan di dalam kelas semasa sesi P&P. Bagaimanapun, kaedah penyoalan gur u Bahasa Melayu lebih ter tumpu pada soalan ar as r endah dan seder hana ber banding dengan soalan ar as tinggi. Lingkar an soalan yang digunakan oleh gur u Bahasa Melayu lebih ter tumpu pada lingkar an individu dan masyar akat, tetapi kur ang pada lingkar an soalan yang ber kaitan negar a atau lingkar an global. Pelajar kur ang diber i peluang untuk ber fikir ker ana gur u lebih suka menggunakan ar as penyoalan r endah. Dapatan kajian juga menunjukkan bahaw a w ujud hubungan di antar a tempoh pengalaman mengajar gur u dalam penggunaan penyoalan di dalam bilik dar jah. Implikasi kajian ialah apabila soalan ar as tinggi kur ang digunakan semasa P&P, budaya ber fikir dan penglibatan pelajar menjadi ter batas.
Kata kunci: Penyoalan lisan, pengajar an dan pembelajar an, ar as kognitif soalan, komponen kemahir an soalan dan lingkar an soalan
Keywor ds: Ver bal quest ions, t eaching and lear ning, level of cognit ive quest ions, component of skill quest ion and scope of quest ion
PENGENALAN
Penggunaan soalan mer upakan salah satu car a gur u menyampaikan kandungan pelajar an kepada par a pelajar nya. Soalan-soalan yang dikemukakan ber potensi untuk membantu pelajar untuk mencapai keupayaan kognitif optimum. Melalui soalan-soalan yang dikemukakan oleh gur u dalam pr oses pembelajar an dan pengjar an (P&P) dapat mendedahkan pelajar menggunakan pengetahuan sedia ada dan membandingkan maklumat yang diper oleh dan kemudian menggunakannya untuk penyelesaian masalah. Pelajar ber tindak secar a aktif dan bukannya ber tindak secar a pasif dalam pr oses pembelajar an mer eka.
Penggunaan soalan di dalam kelas mer upakan salah satu car a gur u menyampaikan pengajar an yang popular dan mer upakan salah satu yang paling mudah untuk dilaksanakan (Omar din 1999). Kemahir an menyoal sebahagian dar ipada kemahir an komunikasi lisan. Menur ut M. Mojibur (2010), kemahir an komunikasi lisan dapat mengukur keupayaan dan kebolehan seseor ang pelajar itu ber komunikasi dengan baik ataupun sebaliknya. Ini ber makna dalam konteks (P&P), penyoalan ber upaya dan menggalakkan inter aksi gur u dan pelajar secar a ber kesan. Soalan-soalan yang dikemukakan oleh gur u dapat mencungkil pengetahuan pelajar dan mengukuhkan pelajar an yang disampaikan oleh gur u. Soalan-soalan yang dikemukakan oleh gur u mestilah dapat menguji atau menilai apa yang telah disampaikan oleh gur u semasa pr oses P&P. Tegasnya, seor ang gur u yang mahir ialah seor ang penyoal yang ber kesan ker ana beliau dapat menggunakan soalan-soalan yang membimbing par a pelajar member ikan idea yang jelas, mengembangkan potensi ber fikir , ser ta dapat mengger akkan daya imaginasi pelajar .
PERNYATAAN MASALAH
Gur u juga kur ang menyer apkan aplikasi kemahi r an ber fikir dalam melalui kaedah penyoalan yang digunakan. Contoh kajian oleh Balakr ishan (2002) dan Muhundhan (2002) mendapati aplikasi kemahir an ber fikir melalui kaedah penyoalan gur u semasa P&P adalah kur ang. Apabila teknik penyoalan gur u kur ang mengandungi unsur kemahir an ber fikir , hal ini menyebabkan pemikir an pelajar kur ang ber kembang melalui soalan yang dikemukakan oleh gur u. Ter dapat juga dapatan pengkaji ter dahulu yang menunjukkan gur u mengabaikan penggunaan kemahir an penyoalan. Kajian Nazr ulhaiza (2003) dan Waheedaw ati (2003) mendapati gur u tidak menyedar i kepentingan ‘masa menunggu’ semasa mengemukakan soalan kepada pelajar . Gur u member ikan tempoh masa kur ang dar ipada 30 saat untuk pelajar mecar i dan memikir kan jaw apan. Untuk mendapatkan jawapan yang betul dan tepat, gur u sepatutnya member ikan tempoh yang secukupnya kepada pelajar . Satu lagi aspek yang diabaikan ialah penglibatan pelajar dalam mengemukakan soalan adalah sangat kur ang. Kajian Nazr ulhaiza (2003) menunjukkan pelajar kur ang menanyakan soalan. Penguasaan 100 per atus gur u dalam menggunakan penyoalan tidak membuka r uang kepada pelajar dan akan menyebabkan mer eka ber sikap pasif.
Oleh itu, penyoalan gur u mestilah dir ancang dengan baik bagi menepati penggunaan soalan dalam pr oses P&P yang ber kesan. Gur u boleh menggunakan soalan untuk mencabar pemikir an pelajar atau menimbulkan per asaan ingin tahu dan minat pelajar pada aw al pengajar an hinggalah membaw a kepada menjaw ab soalan gur u yang dikemukakan secar a ber tulis (M. Mojibur 2010). Penggunaan penyoalan dalam pr oses P&P akan membaw a kepada pr oses mendapatkan jaw apan yang betul, sekaligus membantu pelajar mendapatkan idea ser ta mengukuhkannya dalam bentuk per tutur an dan penulisan.
TUJUAN KAJIAN
Kajian ini ber tujuan untuk mengenal pasti teknik penyoalan gur u Bahasa Melayu semasa pr oses P&P di dalam kelas. Kajian ini juga ber tujuan untuk mengenal pasti keker apan penggunaan penyoalan ber dasar kan kemahir an penyoalan gur u dan keker apan penggunaan enam tahap kognitif Bloom yang dapat meningkatkan kemahir an ber fikir pelajar . Di samping itu, ber dasar kan kajian ini, dihar apkan pengkaji dapat menemukan pola lingkar an soalan yang dikemukakan oleh gur u-gur u BM untuk meningkatkan pemikir an pelajar semasa pr oses P& P.
SOALAN KAJIAN
Secar a khusus, kajian ini ber tujuan untuk menjaw ab dan menjelaskan empat soalan kajian ber ikut:
1. Ber apakah keker apan seor ang gur u Bahasa Melayu menggunakan kaedah penyoalan semasa pr oses P&P?
3. Adakah ter dapat per bezaan penggunaan ar as soalan kognitif Bloom yang ker ap digunakan semasa pr oses P&P Bahasa Melayu ber dasar kan tempoh pengalaman mengajar ?
4. Adakah ter dapat per bezaan penggunaan lingkar an soalan yang ker ap digunakan semasa pr oses P&P Bahasa Melayu ber dasar kan tempoh pengalaman mengajar ?
KAEDAH KAJIAN
Kajian ini mer upakan satu kajian kes yang ber bentuk kualitatif yang menggunakan kaedah pemer hatian dalam pr oses pengumpulan data.
Pemerhatian
Pemer hatian yang digunakan ialah pemer hatian tur ut ser ta. Menur ut Mer r iam (2002), pemer hatian adalah car a ter baik untuk mengumpul data asal ‘fir st hand encount er ’ tentang gur u yang hendak dikaji. Kaedah ini digunakan untuk mengenal pasti sama ada gur u yang dikaji menggunakan teknik penyoalan yang dibincangkan semasa pr oses P&P Bahasa Melayu. Seor ang pemer hati yang ber ada di tempat per istiw a ber laku boleh melihat tingkah laku sebagaimana ia benar -benar ber laku dan mencatatkan cir i menonjol bagi tingkah laku subjek. Walaupun penyelidik mengikuti tingkah laku subjek, pengkaji tidak mempengar uhi peser ta kajian ke ar ah tingkah laku ter tentu. Dengan penghayatan ter sebut, pengkaji mempunyai per sepsi yang benar mengenai maklumat yang dikumpul (Mohd. Majid 2000). Bor ang bimbingan ar as soalan keker apan dan kemahir an penyoalan yang digunakan bagi tujuan ini dibina oleh pengkaji setelah membuat r ujukan. Senar ai semak membolehkan penyelidik memfokus dan mer ekodkan tingkah laku yang dikehendaki sahaja. Senar ai semak dalam kajian ini digunakan ketika membuat pemer hatian ter hadap P&P gur u-gur u Bahasa Melayu yang menjadi peser ta kajian ini.
Peserta Kajian
Ser amai dua or ang gur u mengajar Bahasa Melayu dijadikan peser ta kajian. Gur u 1 mer upakan gur u yang ber pengalaman mengajar , iaitu selama 24 tahun. Gur u 2 pula ialah gur u yang juga ber pengalaman mengajar Bahasa Melayu selama 10 tahun sahaja. Aspek yang diper hatikan ialah P&P gur u Bahasa Melayu ketika mengajar tajuk Komsas dan Rumusan.
Instrumen Pemerhatian
Analisis Data
Data dar ipada bor ang bimbingan kemahir an penyoalan ini dianalisis untuk melihat keker apan dan per atus gur u menggunakan kemahir an penyoalan, ar as dan bentuk soalan ser ta lingkar an soalan. Min bagi setiap kemahir an, ar as dan bentuk soalan ser ta lingkar an soalan akan diambil kir a untuk mendapat gambar an yang menyelur uh.
HASIL KAJIAN
Latar Belakang Guru
Jadual 1 menunjukkan secar a r ingkas latar belakang peser ta kajian, iaitu gur u Bahasa Melayu yang mengajar di sebuah sekolah ber asr ama penuh. Gur u 1 mengajar dua buah kelas Tingkatan 4 dan dua buah kelas Tingkatan 5. Gur u 2 pula mengajar sebuah kelas Tingkatan 1, sebuah kelas Tingkatan 4 dan sebuah kelas Tingkatan 5. Gur u 1 mempunyai pengalaman mengajar selama 24 tahun, manakala Gur u 2 ber pengalaman mengajar selama 10 tahun.
Jadual 1. Latar belakang guru Bahasa Melayu
Profil Guru 1 Guru 2
Pengalaman mengajar 24 Tahun 10 Tahun
Pengkhususan Linguistik dan Pengajian Islam Linguistik
Bilangan kelas 4 Kelas 3 Kelas
Dapatan Soalan Kajian 1: Berapakah kekerapan seorang guru Bahasa Melayu menggunakan kaedah penyoalan semasa proses P&P?
Jadual 2 menunjukkan dapatan kaji an bagi keker apan penggunaan penyoalan dalam tempoh 35 hingga 40 minit w aktu P&P gur u Bahasa Melayu. Sepanjang lima kali tempoh pemer hatian yang dilakukan Gur u 1 telah mengemukakan 80 buah soalan, manakala Gur u 2 mengemukakan 73 buah soalan. Dalam tempoh 35 hingga 40 minit w aktu P&P, secar a pur atanya Gur u 1 telah mengemukakan 16 buah soalan dalam tempoh 35 hingga 40 minit w aktu P&P. Seter usnya Gur u 2 telah mengemukakan 14 soalan dalam tempoh 35 hingga 40 minit w aktu P&P. Jumlah ini tidak menunjukkan satu per bezaan yang besar atau ketar a ber dasar kan keker apan penyoalan yang dilakukan di dalam kelas oleh kedua-dua gur u ini.
Jadual 2. Kekerapan guru menggunakan penyoalan dalam tempoh 35-40 minit waktu P&P
Komponen Guru 1 = 5 kali pemerhatian Guru 2 = 5 kali pemerhatian
Jumlah soalan F % F %
Dapatan Soalan Kajian 2: Adakah terdapat perbezaan kemahiran penyoalan yang kerap digunakan semasa proses P&P Bahasa Melayu berdasarkan tempoh pengalaman mengajar?
Dar ipada 80 buah soalah yang dikemukakan oleh Gur u 1, 97.5 per atus mer upakan soalan yang jelas, r ingkas dan tepat car a penyoalannya dan dapat difahami dan dapat dijaw ab oleh pelajar beliau. Secar a keselur uhan, Gur u 1 menggunakan ayat-ayat yang mudah untuk mendapat r espon yang seger a dar ipada pelajar . Hampir 85 per atus soalan yang dikemukakan oleh Gur u 1 ialah soalan yang mempunyai cir i-cir i tunggal ataupun lebih dar ipada satu idea. Sepanjang pemer hatian yang dilakukan oleh pengkaji, Gur u 1 menyebar kan soalan yang diajukan kepada selur uh kelas sebelum memanggil nama-nama ter tentu untuk menjaw ab soalan beliau, iaitu sebanyak 78.7 per atus. Dalam mengemukakan soalan juga, Gur u 1 telah menggunakan kemahir an hentian sebanyak 67.5 per atus untuk member i peluang kepada pelajar untuk ber fikir tentang jaw apan bagi soalan beliau. Beliau juga melayani jaw apan pelajar dengan baik iaitu sebanyak 67.5 per atus dengan member ikan pujian atau motivasi kepada pelajar yang menjaw ab.
Sebanyak 81.2 per atus soalan telah dijaw ab oleh pelajar apabila Gur u 1 memanggil nama mer eka untuk menjaw ab soalan. Sepanjang pemer hatian pengkaji, Gur u 1 memanggil hampir separ uh dar ipada jumlah pelajar yang ada sama ada lelaki atau per empuan. Gur u 1 juga ker ap member ikan soalan kepada pelajar yang lemah atau yang tidak menumpukan per hatian untuk menar ik per hatian mer eka ter hadap pelajar an. Gur u 1 juga sangat kur ang menggunakan kemahir an penyoalan yang menggalakkan pelajar menyoal sama ada kepada gur u mahupun pelajar . Sepanjang pemer hatian yang dilakukan, hanya 2.5 per atus sahaja ber laku situasi ter sebut. Gur u 1 menguasai aktiviti penyoalan dengan banyak ber tanya soalan kepada pelajar yang mendengar pembentangan atau kepada ahli pembentangan tajuk pelajar an pada har i ter sebut. Oleh sebab Gur u 1 lebih banyak mengemukakan soalan, pelajar juga tidak diber i peluang untuk ber tanya kepada pelajar lain yang melakukan sesi pembentangan untuk menguji pengetahuan dan kefahaman ser ta pandangan mer eka ter hadap tajuk pelajar an. Walaupun ter dapat usaha gur u menggalakkan pelajar ber tanya seper ti ‘Ada t ak yang kamu t ak faham? Ada apa-apa per t anyaan? Gur u 1 seolah-olah tidak ber jaya membangkitkan r ansangan untuk menanyakan soalan kepada pelajar .
Dar ipada 73 soalan yang dikemukakan oleh Gur u 2 pula, 98.6 per atus mer upakan soalan yang jelas dan tepat serta dapat difahami oleh pelajar beliau. Ayat-ayat tanya yang diajukan mudah dan r ingkas. Sama seper ti Gur u 1, Gur u 2 juga menggunakan kemahir an penyoalan fokus kepada satu idea atau lebih semasa mengemukakan soalan, iaitu 83.5 per atus. Gur u 2 juga menyebar kan soalan kepada selur uh kelas, iaitu 77.7 per atus dan melakukan hentian yang sepatutnya untuk member i peluang kepada pelajar untuk memikir kan jaw apan yang tepat. Gur u 1 dan Gur u 2 menggunakan kaedah yang sama ketika memanggil nama pelajar untuk menjaw ab soalan-soalan mer eka.
kedua-dua gur u Bahasa Melayu. Gur u-gur u Bahasa Melayu ini juga lebih banyak menguasai penggunaan soalan semasa P&P gur u Bahasa Melayu. Gur u lebih banyak menyoal untuk menguji pengetahuan dan kefahaman kumpulan pembentang dan pelajar yang mendengar .
Jadual 3. Kekerapan penggunaan kemahiran penyoalan guru
Kemahiran Penyoalan Guru 1 Guru 2 Peratus Keseluruhan F % F %
1. Pembentukan soalan: Jelas, r ingkas dan tepat 78 97.5 72 98.6 98.2 2. Fokus kepada satu idea atau lebih dar ipada satu idea 68 85 61 83.5 84.2 3. Sebar an ke selur uh kelas 63 78.7 56 76.7 77.7 4. Hentian yang sepatutnya 54 67.5 56 76.7 72.1 5. Melayan Jawapan dengan baik 54 67.5 33 45.2 56.4
6. Member i petunjuk 6 7.5 3 4.10 5.8
7. Mencungkil fikir an 12 15 9 12.3 13.7
8. Soalan yang menggunakan idea/ jawapan pelajar 23 28.7 18 24.6 26.7 9. Panggil nama pelajar untuk menjawab 65 81.2 87 91.7 89.6 10.Menggalakkan pelajar menyoal 2 2.5 5 6.84 4.7
11.Pelajar menyoal 2 2.5 2 2.73 2.6
Dapatan Soalan Kajian 3: Adakah terdapat perbezaan enam aras soalan kognitif Bloom/ bentuk soalan Wilen yang kerap digunakan semasa proses P&P Bahasa Melayu berdasarkan tempoh pengalaman mengajar?
Jadual 4 menunjukkkan keker apan penggunaan soalan ber dasar kan enam ar as soalan kognitif Bloom oleh Gur u 1 dan Gur u 2 secar a keselur uhan. Dar ipada 80 soalan yang diajukan oleh Gur u 1, sebanyak 33 soalan (41.3%) terdir i dar ipada soalan ar as pengetahuan, iaitu soalan ber tumpu atau ber pusat. Soalan-soalan pada ar as ini hanya untuk melihat daya ingatan pelajar ter hadap tajuk yang dipelajar i dalam Komsas seper ti nama w atak, per istiw a dan sebagainya. Gur u 1 telah mengemukakan soalan ar as Kefahaman sebanyak 30 soalan (37.5%) dan 7 soalan (8.8%) ber bentuk aplikasi. Soalan ar as aplikasi banyak dilihat apabila gur u meminta pelajar menuliskan isi-isi r umusan yang telah digar iskan oleh pelajar di papan putih. Gur u 1 juga telah menggunakan bentuk soalan ber capah atau ar as tinggi. Sebanyak enam soalan ar as analisis (7.5%), tiga soalan sintesis (3.8%) dan dua soalan penilaian (2.5%) telah dikemukakan oleh Gur u 1.
analisis (8.2%), satu soalan ar as sintesis dan 4 soalan ar as penilaian (5.5%) telah dikemukakan oleh Gur u 2.
Ber dasar kan dapatan kajian ini, didapati kedua-dua peser ta kajian lebih banyak menggunakan soalan ber tumpu, iaitu ar as pengetahuan dan kefahaman. Soalan-soalan ber capah atau pada ar as tinggi sangat kur ang diajukan kepada pelajar oleh kedua-dua gur u. Secar a keselur uhan, tidak ter dapat per bezaan yang sangat besar dalam menggunakan ar as soalan kognitif Bloom atau bentuk soalan yang dikemukakan oleh kedua-dua peser ta kajian.
Jadual 4. Kekerapan penggunaan enam aras soalan kognitif Bloom dan bentuk soalan Wilen oleh gur u Bahasa Melayu
Aras Soalan Guru 1 Guru 2 Peratus
Keseluruhan
Bentuk Tahap Aras F % F %
Ber tumpu/ ber pusat
Pengetahuan Rendah 33 41.3 21 28.7 35.0 Kefahaman Tinggi 30 37.5 27 36.9 37.2
Aplikasi 7 8.8 7 9.6 9.2
Ber capah Analisis Rendah 6 7.5 6 8.2 7.9
Sintesis Tinggi 3 3.8 1 1.4 2.6
Penilaian 2 2.5 4 5.5 4.0
Dapatan soalan kajian 4: Adakah terdapat perbezaan lingkaran soalan yang kerap digunakan semasa proses P&P Bahasa Melayu berdasarkan tempoh pengalaman mengajar?
Jadual 5 menunjukkan keker apan lingkar an soalan yang ker ap digunakan oleh peser ta kajian. Gur u 1 telah mengajukan 70 soalan (87.8%) yang ber tumpu pada tajuk yang diajar . Sebanyak tujuh soalan (8.8%) yang mengaitkan tajuk dan individu telah dikemukakan oleh Gur u 1.Gur u 1 juga telah mengemukakan sebanyak tiga soalan (3.75%) yang mengaitkan tajuk dan per sekitar an. Contoh-contoh soalan lingkar an yang ditanya Gur u 1 adalah seper ti ber ikut:
1. Apa yang ibu bapa bimbangkan? (Gur u 1)
2. Sebutkan per anan siapa yang menar ik minat r emaja menyer tai PLKN? (Gur u 1)
Bagi Gur u 2 pula, didapati mengajukan 55 soalan (75.3%) yang memfokuskan tajuk yang dipelajar i pada har i ter sebut. Gur u 2 juga menyoal pelajar dengan mengaitkan tajuk dan dir i pelajar itu sendir i. Sebanyak lapan soalan (10.9%) telah dikemukakan. Beliau juga mengemukakan soalan yang mengaitkan tajuk dan per sekitar an. Contoh-contoh soalan lingkar an yang dikemukakan oleh Gur u adalah seper ti ber ikut :
1. Bagaimana sambutan per ayaan seper ti har i r aya boleh memupuk semangat kejir anan setempat? (Gur u 2)
Ber dasar kan kedua-dua gur u yang dikaji, didapati gur u Bahasa Melayu lebi h banyak mengemukakan soalan yang menumpukan tajuk yang dipelajar i. Per atusan bagi lingkar an soalan yang ber kisar pada tajuk ialah 81.4 per atus. Ini menunjukkan bahaw a antar a kedua-duanya (gur u dan tajuk) tidak menunjukkan per bezaan yang sangat ketar a. Begitu juga lingkar an soalan yang mengai tkan tajuk dan individu. Per atusan bagi lingkar an soalan individu ialah 9.9 per atus dan lingkar an soalan per sekitar an ialah 3.24 per atus. Kedua-dua gur u mengemukakan jumlah soalan yang sedikit yang memfokuskan lingkar an soalan individu dan per sekitar an. Lingkar an soalan individu dan per sekitar an lebih banyak ditanya pada tajuk Rumusan ber banding dengan tajuk Komsas.
Jadual 5. Kekerapan penggunaan lingkaran soalan oleh guru Bahasa Melayu
Lingkaran Soalan Guru 1 Guru 2 Peratus
Keseluruhan
F % F %
Tajuk 70 87.5 55 75.3 81.4
Individu 7 8.8 8 10.9 9.9
Per sekitar an 3 3.75 2 2.73 3.24
PERBINCANGAN DAPATAN KAJIAN
Tujuan utama kajian ini dijalankan adalah untuk melihat penggunaan teknik penyoalan dalam kalangan gur u Bahasa Melayu. Untuk menjaw ab soalan kajian, ser amai dua or an gur u Bahasa Melayu dijadikan peser ta kajian. Gur u Bahasa Melayu akan diper hatikan semasa P&P.
Kekerapan Menyoal Guru Bahasa Melayu dan Penglibatan Pelajar
Secar a keselur uhan, penggunaan penyoalan dalam kalangan gur u yang dikaji adalah pada tahap yang sangat ker ap. Tidak ter dapat per bezaan yang ketar a antar a gur u yang dikaji dengan keker apan penggunaan penyoalan ber dasar kan tempoh pengalaman mengajar . Dapatan ini ber beza dengan dapatan Waheedaw ati (2003) yang mendapati ter dapat per bezaan min yang signifikan antar a keker apan penggunaan penyoalan gur u dengan tempoh pengalaman mengajar gur u. Ber dasar kan dapatan ter sebut juga, pengkaji telah mengenal pasti sebab-sebab yang mempengar uhi penggunaan penyoalan dalam kalangan gur u ter sebut.
penggunaan lebih ker ap soalan yang diajukan oleh gur u adalah untuk menguji daya ingatan dan kefahaman pelajar . Soalan-soalan yang menguji daya ingatan dan kefahaman pelajar dalam tajuk Komsas memang mendapat r eaksi yang positif dan lebih banyak. Selain dar ipada itu, pelajar -pelajar juga telah ber sedia dengan nota masing-masing dan ker tas pembentangan di papan putih. Pelajar boleh mer ujuk nota dan ker tas pembentangan yang ditampal untuk member ikan jaw apan kepada soalan-soalan gur u.
Kajian juga mendapati gur u-gur u yang dikaji menguasai aktiviti penyoalan dalam sesi P&P. Hanya 4.7 per atus aktiviti yang menggalakkan pelajar menyoal dan 2.6 per atus pelajar menyoal di dalam kelas. Keadaan ini tidak mencapai tujuan soalan dan penyoalan yang dikemukakan oleh Kementer ian Pelajar an Malaysia (2002) yang menggalakkan penglibatan yang aktif dalam P&P dan per kongsiaan idea antar a gur u dan pelajar . Pengkaji mendapati w alaupun gur u sudah menggalakkan pelajar ber tanya, r espon yang diber ikan oleh pelajar sangat kur ang. Gur u-gur u didapati hanya menggalakkan pelajar menyoal dengan soalan seper ti “Ada apa-apa per t anyaan?” (Gur u 2) atau “Ada apa-apa soalan kepada pembentang?” (Gur u 2). Pelajar tidak mengambil bahagian yang aktif w alaupun gur u sudah member ikan r uang kepada mer eka untuk ber ienter aksi lisan.
Dapatan kajian yang memper lihatkan penglibatan pelajar yang kur ang ini sama dengan dapatan Seman (2005) yang mendapati inter aksi lisan ber laku apabila pelajar menjaw ab soalan gur u ataupun apabila diar ahkan oleh gur u. Kajian Waheedaw ati (2003) mendapati pola inter aksi pelajar -pelajar at au pelajar -gur u juga sangat kur ang ber laku. Kajian juga mendapati gur u Bahasa Melayu jar ang meminta pelajar ber tanya kepada pelajar yang lain w alaupun terdapat kumpulan pelajar yang membuat pembentangan tentang tajuk pada har i ter sebut. Aktiviti penyoalan lebih banyak dikaw al oleh gur u BM.
Kemahiran Penyoalan Guru Bahasa Melayu
jaw apan yang diber ikan oleh pelajar -pelajar dilayan dengan baik sama ada dengan member ikan pujian atau membantu pelajar ter sebut .
Dapatan kajian juga telah menunjukkan ter dapat beber apa komponen kemahir an penyoalan yang ter abai dalam pr oses pengajar an dan pembelajar an yang ketar a. Dapatan ini sama dengan dapatan kajian Waheedaw ati (2003), Muhundhan (2002) dan Maimunah (1997) yang menunjukkan aktiviti penyoalan gur u lebih dikuasai oleh gur u. Beber apa komponen kemahir an penyoalan ini kur ang diber ikan penekanan oleh peser ta kajian. Dapatan kajian menunjukkan komponen kemahir an penyoalan yang ketar a ter abai ialah menggalakkan pelajar menyoal, pelajar menyoal, member i petunjuk dan mencungkil fikir an. Sepanjang pemer hatian yang dilakukan, hanya ter dapat dua soalan yang dikemukakan oleh pelajar ter hadap gur u Bahasa Melayu (peser ta kajian ini). Walaupun pelajar -pelajar ini ter dir i dar ipada pelajar pintar , nampaknya gur u-gur u Bahasa Melayu tidak mengambil peluang yang sebaik-baiknya untuk mencungkil fikir an pelajar dan pelajar -pelajar ini sangat kur ang ber soal jaw ab dengan gur u atau dengan pelajar yang lain.
Dalam hal ini, gur u cuba untuk mencungkil fikir an pelajar untuk mendapatkan jaw apan yang lebih ter peinci dan meluas, jika mendapati jaw apan pelajar masih tidak menepati kehendak gur u. Sebagai contoh soalan yang mencungkil fikir an pelajar hanya ber bentuk pendek sahaja seper ti ‘cont ohnya?’, ‘Yang kedua ialah?’, ‘cont oh lain?’ dan ‘keper it an per ang?’ Dapatan ini selar as dengan dapatan Muhundhan (2002) yang menunjukkan gur u hanya menggunakan soalan yang ber bentuk ‘apa’ dan soalan yang mengkehendaki jaw apan ‘ya’ atau ‘t idak’. Hal ini menyebabkan gur u tidak mencungkil fikir an pelajar sepenuhnya dan ditambah lagi dengan latar belakang pelajar yang ber pencapaian r endah.
Bagi pelajar -pelajar yang mempunyai latar belakang akademik yang cemer lang, soalan-soalan ber ar as tinggi kur ang diajukan menyebabkan jaw apan yang memer lukan ar as pemikir an yang tinggi tidak diper oleh dar ipada pelajar . Soalan-soalan gur u hanya ter tumpu pada bentuk ‘Hur aikan’ atau ‘Ber ikan cont oh’. Jaw apan ini boleh diber ikan oleh pelajar dengan mer ujuk nota atau menggunakan daya ingatan mer eka sahaja. Soalan lisan ber bentuk penilaian seper ti ‘Ber ikan pendapat anda’ sangat kur ang diajukan kepada pelajar khususnya dalam tajuk Komsas. Dalam kajian ini, gur u mengunakan kemahir an penyoalan untuk mencungkil fikir an pelajar , pelajar akan member ikan r espon yang lebih kepada soalan gur u ter utamanya pada soalan yang ber ar as kognitif tinggi.
Kesimpulannya, kemahir an penyoalan yang ter abai oleh gur u Bahasa Melayu di dalam kelas tur ut ditemui dalam kajian ini. Gur u Bahasa Melayu kur ang menggunakan kemahir an penyoalan seper ti kemahir an member i petunjuk, mencungkil fikir an menggalakkan pelajar menyoal atau pelajar menyoal. Hal ini akan member i kesan kepada pelajar seper ti:
1. Pelajar tidak menggunakan kemahir an ber fikir secar a optimum.
2. Pelajar tidak mendapat kemahir an mengemukakan soalan kepada gur u atau r akan-r akan.
Aras Kognitif Bloom
Ber dasar kan dapatan kajian, kebanyakan soalan yang dikemukakan oleh gur u Bahasa Melayu adalah ter tumpu pada ar as r endah, iaitu pengetahuan dan kefahaman sahaja. Min bagi soalan ar as pengetahuan ialah 35 per atus dan soalan ar as kefahaman ialah 37.2 per atus. Hasil kajian ini menyokong dapatan kajian Seman (2005), Waheedaw ati (2003), Muhundhan (2002) dan Roselan (2001) yang menunjukkan gur u memang banyak menggunakan soalan ar as r endah. Kajian Seman (2005) juga menunjukkan gur u tidak menggunakan soalan ar as tinggi. Kebanyakan soalan ar as r endah yang diajukan oleh gur u dapat dijaw ab oleh pelajar tanpa per lu ber fikir panjang. Gur u Bahasa Melayu didapati kur ang mengemukakan soalan ber ar as tinggi dalam menguji kemahir an ber fikir pelajar .
Kebanyakan soalan yang diajukan oleh gur u-gur u ter sebut hanya memer lukan pelajar mengingat semula pelajar an yang lepas. Dapatan kajian Seman (2005) dan Roselan (2001) mendapati inter aksi lisan yang ber laku di dalam kelas seper ti penggunan penyoalan gur u menunjukkan gur u lebih banyak ber tanya soalan pada ar as r endah. Pengkaji mendapati, w alaupun pengajaran gur u ber pusatkan pelajar , gur u tidak menggunakan peluang sebaik-baiknya untuk mengajukan soalan ber ar as tinggi. Walaupun kumpulan pembentang telah menyediakan bahan pembentangan, kumpulan pembentang hanya mener angkan semula bahan ter sebut kepada gur u dan pelajar lain. Soalan-soalan gur u hanya ber fokus pada bahan pembentangan pelajar untuk menguji kefahaman pembentang dan pelajar lain. Gur u tidak mengambil peluang yang sepenuhnya untuk menguji kemahir an ber fikir ar as tinggi pelajar dengan menanyakan soalan yang tidak ber gantung pada bahan pembentangan. Pelajar -pelajar yang mendengar pembentangan juga tidak mengambil peluang yang ada untuk ber soal jaw ab soalan ar as tinggi.
Kajian juga mendapati gur u-gur u lebih banyak menguasai aktiviti penyoalan sama ada kepada par a pembentang atau pelajar yang mendengar pembentangan. Walaupun Gur u 1 mempunyai pengalaman mengajar yang lebih lama dar ipada Gur u 2, kedua-duanya tidak menunjukkan per bezaan yang amat besar . Kedua-dua gur u didapati lebih banyak menggunakan soalan ar as r endah. Dapatan ini ber beza dengan dapatan Waheedaw ati (2003) yang mendapati ter dapat per bezaan penggunaan ar as soalan dalam kalangan gur u Sejar ah ber dasar kan tempoh pengalaman mengajar . Dalam hal ini, Rajendr an (2000) telah mencadangkan gur u menggunakan soalan ter buka yang member i peluang kepada pelajar untuk mengkaji sesuatu isu secar a mendalam. Soalan ter buka tidak mengongkong pemikir an pelajar ker ana ia akan mengembangkan daya fikir pelajar ber banding dengan soalan pelbagai pilihan.
Ber dasar kan per bincangan, dapat dir umuskan bahaw a gur u-gur u ker ap menggunakan soalan ar as kognitif Bloom. Soalan yang menguji tahap pengetahuan dan kefahaman lebih banyak digunakan seper ti yang ditemui oleh pengkaji. Keker apan gur u menggunakan ar as soalan pengetahuan dan kefahaman member i kesan yang positif kepada gur u dan pelajar . Antar anya ialah P&P gur u menjadi aktif ker ana pelajar diuji dengan soalan yang menguji ingatan mer eka ter hadp pelajar an yang lepas atau jaw apan boleh dir ujuk di dalam buku dan gur u pula dapat membantu pelajar mengingat fakta yang telah dibincangkan.
Lingkaran Soalan
Dapatan kajian telah menunjukkan kedua-dua gur u Bahasa Melayu lebih banyak menggunakan lingkar an soalan yang ber kaitan dengan tajuk yang dipelajar i sahaja ber banding dengan lingkar an soalan yang dikaitkan dengan individu atau per sekitar an. Ter dapat per bezaan yang sedikit lingkar an soalan yang ber kaitan dengan tajuk. Gur u 1 lebih banyak menekan penggunaan soalan yang ber kaitan dengan tajuk ber banding dengan Gur u 2. Pengkaji ber pendapat, penekanan ini adalah menjur us soalan-soalan yang menekankan peper iksaan. Hal ini ber makna semakin banyak lingkar an soalan yang ber kaitan dengan tajuk dikemukakan, gur u dapat memastikan pelajar mengingati dan memahami pelajar an yang lepas.
Menur ut Maimunah (1997) menjelaskan bahaw a pelajar -pelajar akan menjadi pemikir yang pr oduktif jika mer eka dilibatkan dengan situasi hidup sebenar . Antar a matlamat penggunaan lingkar an soalan adalah untuk melibatkan pelajar secar a aktif dalam penyoalan begini. Dapatan kajian juga mendapati kedua-dua gur u kur ang mer angsang pelajar dengan menanyakan lingkar an soalan individu dan per sekitar an dalam tajuk Komsas ber banding dengan tajuk Rumusan. Ber dasar kan temu bual yang dijalankan, bentuk soalan yang dikemukakan oleh gur u juga ber gantung pada bahan yang digunakan oleh gur u dalam P&P.
Ber dasar kan per bincangan, secar a keselur uhan ter dapat sedikit per bezaan bagi penggunaan lingkar an soalan yang ber kaitan dengan tajuk. Penumpuan yang lebih diber ikan oleh gur u dalam penggunaan lingkar an soalan yang mempunyai kaitan dengan tajuk. Dua bentuk lingkar an soalan yang lai n jar ang digunakan oleh Gur u 1 dan Gur u 2. Penggunaan yang kur ang ini akan member ikan kesan kepada beber apa per kar a ber ikut seper ti yang ditemui oleh pengkaji:
1. Pelajar tidak mengaitkan tajuk yang dipelajar i dengan dir i sendiri. 2. Pelajar kur ang menghayati Komsas.
3. Pelajar hanya mempr oses jaw apan untuk menjaw ab soalan peper iksaan.
KESIMPULAN
lingkar an ter abai dan kur ang diber ikan penekanan oleh gur u-gur u. Dapatan kajian yang dihur aikan member ikan implikasi dalam beber apa aspek dalam aktiviti penyoalan lisan gur u semasa pr oses P&P. Sar anan yang dikemukakan juga har us diber i per hatian, agar ter dapat peningkatan dalam memper kasakan pengajar an gur u dan mengembangkan pemikir an pelajar supaya pembelajar an mer eka menjadi lebih ber makna ser ta meningkatkan kecemer langan mer eka dalam pencapaian Bahasa Melayu.
RUJUKAN
Balakr ishnan a/ l Govinthasamy. (2002). Penilai an pelaksanaan kemahir an ber fikir secar a kr eatif dan kr itis (KBKK) dalam mata pelajar an Sejar ah KBSM tingkatan 4: Satu kajian kes di Daer ah Tampin dan Rembau Neger i Sembilan. Ker tas Pr ojek Sar jana Pendidikan, Fakulti Pendidikan, Univer siti Kebangsaan Malaysia, Bangi. Davies, Ivor K. (2000). Inst r uct ional t echnique. Indiana: Indiana Univer sity Pr ess. M. Mojibur Rahman. (2010). Teaching or al communication skills: A task based
appr oach. ESP Wor ld Issue, 1 (27): 1-11. http:/ / w ww .esp.w or ld.info (29 Apr il 2010).
Maimunah Md. Aji. (1997). Penggunaan penyoalan di dalam bilik dar jah oleh gur u-gur u pelatih Maktab Per gur uan Islam. Tesis Sar jana Pendidikan. Fakulti Pendidikan, Univer siti Kebangsaan Malaysia, Bangi.
Mer r iam, Shar an B. (2002). Qualit at ive r esear ch in pr act ice: Example for discussion and analysis. San Fr ancisco: Jossey-Bass.
Mohd. Majid Konting. (2000). Kaedah penyelidikan pendidikan. Edisi Ke-5. Kuala Lumpur : Dew an Bahasa & Pustaka.
Muhundhan a/ l Mayappan. (2002). Aplikasi kemahir an ber fikir melalui kaedah penyoalan oleh gur u dalam pengajar an mata pelajar an Ekonomi Asas: Satu kajian kes. Ker tas Pr ojek Sar jana Pendidikan. Fakulti Pendidikan, Univer siti Kebangsaan Malaysia, Bangi.
Nazr ulhaiza Mohd. Zabid. (2003). Teknik penyoalan dalam pengajar an Sejar ah. Tesis Sar jana Pendidikan. Fakulti Pendidikan, Univer siti Malaya, Kuala Lumpur .
Omar din Ashaar i. (1999). Pengajar an kr eat if untuk pembelajar an akt if. Kuala Lumpur : Dew an Bahasa & Pustaka.
Rajendr an, N.S. (2000). Kesusaster aan sebagai w ahana mengajar kemahir an ber fikir ar as tinggi. Pr osiding Seminar Kebangsaan Penyelidikan dan Pembangunan Dalam Pendidikan 2000: Penyelidikan ke Ar ah Inovasi dalam Pedagogi, 201-210. Roselan Baki. (2001). Inter aksi lisan dalam pengajar an penulisan Bahasa Melayu.
Tesis Doktor Falsafah. Fakulti Pendidikan, Univer siti Kebangsaan Malaysia, Bangi. Seman Salleh. (2005). Inter aksi lisan dalam pengajar an dan pembelajar an komponen
Kesusaster aan Melayu (Komsas) dalam mata pelajar an Bahasa Melayu.Tesis Doktor Falsafah. Fakulti Pendidikan, Univer siti Kebangsaan Malaysia, Bangi. Waheedaw ati Wahap. (2003). Penggunaan penyoalan lisan dalam kalangan gur u
Wilen, W.W. (Eds.). (1992). Quest ions, quest ioning t echniques and effect ive t eaching. Washington D.C: National Education Association.
Maklumat lanjut, boleh hubungi: Pr ofesor Madya Dr. Zamri Mahamod Fakulti Pendidikan
Univer siti Kebangsaan Malaysia
