Ke m e nte ria n Pe nd id ika n d a n Ke b ud a ya a n
Re p ub lik Ind o ne sia
A nie s R. Ba swe d a n, PhD
Me nte ri Pe nd id ika n d a n Ke b ud a ya a n
d isa m p a ika n d a la m Sila tura hm i Ke m e nte ria n d e ng a n Ke p a la Dina s Ja ka rta , 1 De se m b e r 2014
Pe rke m b a ng a n d a n ko nd isi te rkini
p e nd id ika n Ind o ne sia
Pe ng a nta r…
Pa p a ra n ini b e rtujua n untuk m e m b a ng un ke sa d a ra n b e rsa m a
d i d a la m b iro kra si p e nd id ika n b a hw a ko nd isi p e nd id ika n kita
sud a h sa ng a t g a wa t
.
Ma sa la h-m a sa la h p e nd id ika n sud a h d ia ng g a p se b a g a i se b ua h ke la zim a n.
Kini sa a tnya m e ng ub a h c a ra p a nd a ng te rse b ut d i d a la m se luruh institusi b iro kra si.
Po tre t b uruk p e nd id ika n ha ri ini, a p a p un se b a b nya a d a la h
ta ng g ung ja w a b kita d i b iro kra si p e nd id ika n.
B
e
ri
ta
b
a
ik
n
y
a
1945
1968
1980
1990
2014
148.061
Se ko la h Da sa r
36.210
Se ko la h Me ne ng a h
25.580
Se ko la h Me ne ng a h Ke jurua n
1945
1968
1980
1990
2014
26.119.000
Se ko la h Da sa r
9.901.000
Se ko la h Me ne ng a h
1.735.000
Se ko la h Me ne ng a h Ke jurua n
De m ikia n p ula jum la h a na k Ind o ne sia ya ng
Foto oleh Husyen Abdillah, husyenfotografertimikablogspot.blogspot.com
75
%
1975
88
%
1980
92
%
2000
93
%
2004
94
%
2006
95
%
2007
foto: pendeta‐bendrio.blogspot.com
95
%
1945
8
%
2011
Jum la h m a ha siswa b e rlip a t g a nd a ...
y
Jumlah
0 500,000 1,000,000 1,500,000 2,000,000 2,500,000 3,000,000 3,500,000 4,000,000
foto: www.portalkbr.com
75
se ko la h d i Ind o ne sia TIDA K m e m e nuhi
sta nd a r la ya na n MINIMA L p e nd id ika n…
%
foto: psgantasari.blogspot.com
44,5
nila i ra ta - ra ta uji ko m p e te nsi g uru.
Sta nd a r ya ng d iha ra p ka n: 70
foto: blogyss.blogspot.com
40
p o sisi Ind o ne sia d a ri 40 ne g a ra p a d a
p e m e ta a n The Le a rning C urve - Pe a rso n
* Ha sil p e m e ta a n o le h Pe a rso n p a d a ta hun 2012d a n 2013. - http :/ / the le a rning c urve .p e a rso n.c o m /
10 ne g a ra b e rkine rja te re nd a h
foto: www.umy.ac.id
49
p e ring ka t Ind o ne sia d a ri 50 ne g a ra p a d a
p e m e ta a n m utu p e nd id ika n ting g i…
foto: abihulwa.blogspot.com
40
p e ring ka t Ind o ne sia d a ri 42 ne g a ra p a d a
p e m e ta a n TIMSS b id a ng lite ra si sa ins…
Ma the ma tic s Sc ie nc e Re a ding
38/ 42
40/ 42
41/ 45
* Ha sil p e m e ta a n o le h TIMSS d a n PIRLS 2011. - http :/ / tim ss.b c .e d u/
foto: giriwoyo1.wordpress.com
64
p e ring ka t Ind o ne sia d a ri 65 ne g a ra p a d a
p e m e ta a n PISA p a d a ta hun 2012
Ma the ma tic s Re a ding Sc ie nc e
* Ha sil p e m e ta a n o le h PISA – O EC D p a d a ta hun 2000, 2003, 2006, 2009d a n 2012. - http :/ / w w w .o e c d .o rg / p isa /
Tre n tid a k m e nunjukka n p e ning ka ta n/ p e nuruna n sig nifika n.
C e nd e rung sta g na n p a d a nila i kine rja re nd a h.
foto: sd‐negeri‐purworejo.blogspot.com
0,001
m ina t b a c a o ra ng Ind o ne sia
m e nurut UNESC O p a d a 2012.
Se m ua b e rita ke ke ra sa n ya ng d ikum p ulka n ta d i
a d a la h ya ng te rja d i ha nya d a la m p e rio d e
d ua b ula n te ra khir
...
Re fo rm a si Pe nd id ika n Tio ng ko k
Re fo rm a si “ Eva lua si Hija u”
10 Atura n Me ng ura ng i Be b a n Aka d e m ik
foto: utarakayong.blogspot.com
Kita ha rus m e ng e m b a lika n p e rse ko la ha n
Na wa c ita p e m e rinta ha n
ya ng te rka it d e ng a n p e nd id ika n
5
Me ning ka tka n kua lita s hid up
m a nusia Ind o ne sia
6
Me ning ka tka n p ro d uktivita s ra kya t d a n
d a ya sa ing d i p a sa r inte rna sio na l
Pro g ra m “Ind o ne sia Pinta r” m e la lui
Wa jib Be la ja r 12 ta hun b e b a s p ung uta n.
8
Me la kuka n re vo lusi ka ra kte r b a ng sa
Me m b a ng un p e nd id ika n ke w a rg a ne g a ra a n.
Me ng hila ng ka n m o d e l p e nye ra g a m a n d a la m siste m p e nd id ika n na sio na l.
Ja m ina n hid up ya ng m e m a d a i b a g i p a ra g uru te ruta m a b a g i g uru ya ng d itug a ska n
d i d a e ra h te rp e nc il.
Na wa c ita p e m e rinta ha n
9
Me m p e rte g uh ke b hine ka a n d a n
m e m p e rkua t re sto ra si so sia l Ind o ne sia
Me m p e rkua t p e nd id ika n ke -b hinne ka -a n d a n m e nc ip ta ka n rua ng -rua ng d ia lo g a nta r w a rg a .
Me ng e m b a ng ka n inse ntif khusus
untuk m e m p e rke na lka n d a n m e ng a ng ka t ke b ud a ya a n lo ka l.
Me ning ka tka n p ro se s p e rtuka ra n b ud a ya untuk m e m b a ng un ke m a je m uka n
se b a g a i ke kua ta n b ud a ya .
Na wa c ita p e m e rinta ha n
L
a
n
g
k
a
h
k
e
d
e
p
a
n
Te nta ng Kurikulum 2013...
Be b e ra p a p o in:
Tim e va lua si se d a ng b e ke rja m e ne ntuka n ke b e rla njuta n Kurikulum 2013.
Be b e ra p a o p si ke b e rla njuta n d a n re visi Kurikulum 2013.
Eva lua si d a n m a suka n d a ri d a e ra h.
Ka ita n Kurikulum 2013 d e ng a n ja nji p e m e rinta ha n b a ru.
[m e ng hila ng ka n p e nye ra g a m a n d a la m p e nd id ika n, p e ng e m b a ng a n p e nd id ika n ke w a rg a ne g a ra a n, p e ng e m b a ng a n p e nd id ika n ka ra kte r, d ll]
Te nta ng Ujia n Na sio na l...
Be b e ra p a p o in:
Be b e ra p a o p si ke b e rla njuta n d a n re p o sisi Ujia n Na sio na l.
Ujia n Na sio na l untuk sia p a ? – Pe rlunya m e ra nc a ng a la t a kunta b ilita s ya ng b e rm a nfa a t b a g i se luruh sta ke ho lde r.
Pa ra d ig m a p e m e rinta h se b a g a i p o m p a ya ng m e no lo ng d a n m e m b e rd a ya ka n sisw a se ja k d ini, a lih-a lih se ka d a r p e nya ring ya ng m e ng ha kim i d a n m e ng hukum i sisw a d i ujung .
Ka ita n Ujia n Na sio na l d e ng a n ja nji p e m e rinta ha n b a ru.
[m e ng hila ng ka n p e nye ra g a m a n d a la m p e nd id ika n, p e m e ra ta a n m utu p e nd id ika n Ind o ne sia ,
p e ng e m b a ng a n p e nd id ika n ka ra kte r, d ll]
VIP- ka n g uru- g uru kita !
Ya ng uta m a a d a la h g uru...
Le p a ska n g uru d a ri se g a la ke p e nting a n
p o litik p ra ktis d i p usa t m a up un d a e ra h.
Do ro ng m a sya ra ka t m e m b e rika n
ke istim e w a a n d a n ke uta m a a n
p a d a g uru-g uru kita .
Ba ntu g uru m e ng ura ng i p e ng e lua ra nnya
d e ng a n m e nd o ro ng d unia b isnis
m e m b e rika n p ro g ra m -p ro g ra m
p o to ng a n ha rg a khusus b a g i g uru.
Pe nd id ika n o ra ng tua
Ya ng se ring te rle w a tka n...
Ke lua rg a se b a g a i sa la h sa tu d a ri trise ntra p e nd id ika n a d a la h te m p a t p e nd id ika n ya ng p e rta m a d a n uta m a . Kine rja a ka d e m ik a na k d i se ko la h p un sa ng a t d ip e ng a ruhi o le h fa kto r-fa kto r d i lua r se ko la h, uta m a nya d i rum a h.
Sa ng a t p e nting untuk m e lib a tka n o ra ng tua se c a ra a ktif d a la m p ro se s p e nd id ika n d i se ko la h a g a r p e m b e la ja ra n ya ng d ite rim a a na k b isa se la ra s d a n tid a k sa ling m e ne g a sika n.
Pe rlu d ise b a rka n p ro g ra m -p ro g ra m ya ng
m e nd ukung o ra ng tua m e nd a p a tka n p a nd ua n d a n b im b ing a n d a la m m e ng a w a l p ro se s
Ke p e m im p ina n Lo ka l d a n Kine rja Pe nd id ika n
La p o ra n Ba nk Dunia p a d a ta hun 2013 m e nunjukka n ke te rka ita n a nta ra m o d e l d a n m utu ke p e m im p ina n lo ka l d e ng a n kine rja p e nd id ika n. Be b e ra p a te m ua n:
Da e ra h ya ng m e m p rio rita ska n p e nd id ika n d a n m e nyisihka n a ng g a ra n le b ih b e sa r c e nd e rung
m e nd a p a tka n ha sil kine rja p e nd id ika n ya ng le b ih b a ik.
Da e ra h d e ng a n p e ng e lo la a n p e nd id ika n ya ng b a ik m e m iliki le b ih b a nya k se ko la h d e ng a n jum la h g uru ya ng te p a t se hing g a m e na ikka n kine rja p e nd id ika n.
Da e ra h d e ng a n ting ka t tra nsp a ra nsi d a n a kunta b ilita s ya ng le b ih ting g i c e nd e rung m e m p rio rita ska n
p e nd id ika n d a n m e m iliki le b ih b a nya k g uru b e rm utu se hing g a m e na ikka n kine rja p e nd id ika n d a e ra h.
foto: worldbank.org
La ng ka h- la ng ka h p e rb a ika n
ya ng p e rlu kita la kuka n b e rsa m a
C a ta ta n a w a l:
Me ng e lo la p e nd id ika n tid a kla h m ud a h. Se b a g ia n b e b a n p e ng e lo la a n
ja tuh ke d a e ra h w a la u se ring ka li m a sa la h m unc ul d a ri p usa t.
Ba nya k la nd a sa n re g ula si ya ng se b e na rnya sud a h d ile ta kka n, na m un
b a ntua n d a ri p e m e rinta h p usa t b a g i d a e ra h untuk m e ng e m b a ng ka n
ka p a sita s m a sih kura ng .
Pusa t b e lum m e nja d i fa silita to r d a n m e nto r b a g i d a e ra h untuk
b e rsa m a -sa m a m e ng e m b a ng ka n ka p a sita s d a n se la m a ini m a sih
m e ng a nd a lka n p o la hub ung a n instruksio na l.
La ng ka h- la ng ka h p e rb a ika n
PR b e rsa m a :
1
Me ning ka tka n kine rja d e la p a n sta nd a r la ya na n p e nd id ika n d i se m ua se ko la h d a la m w a ktu 3-4 ta hun se hing g a tid a k a d a ya ng b e ra d a d i b a w a h sta nd a r la ya na n m inim a l.Eve ry sc ho o l is a g o o d sc ho o l.
2
G e ra ka n m e ning ka tka n ke m ulia a n d a n m utu g uru.Pe m b e na ha n d a n p e nunta sa n sta tus ke p e g a w a ia n g uru.
3
Me m b a ng un je ja ring ko m unika si d a n ko la b o ra si ya ng le b ih b a ik a nta r p e m e rinta h d a e ra h untuk sa ling b e rb a g ip ra ktik-p ra tik b a ik, te rm a suk ya ng m unc ul d a ri m a sya ra ka t.
La ng ka h- la ng ka h p e rb a ika n
Ya ng b isa A nd a la kuka n:
1
Mo ho n untuk m e ng ukur d iri d a n m e ne ntuka n a p a ya ngb isa d ib a ntu o le h p e m e rinta h p usa t untuk m e ng e m b a ng ka n ka p a sita s d a e ra h d a la m ha l kine rja o rg a nisa si d a n
ke m a m p ua n tia p -tia p sum b e r d a ya m a nusia , d i lua r b a ntua n fa silita s d a n p e nd a na a n.
2
Mo ho n untuk le b ih se ring ha d ir b e rke liling d i se ko la h, ha d ir b e rke liling d i KKG / MG MP, ha d ir up a c a ra se ko la hse c a ra b e rg ilir, b e rkunjung d a n b e rb ic a ra d e ng a n o ra ng tua d a n ko m ite se ko la h, b e rd iskusi d e ng a n e le m e n p e nd id ika n d a n a ktivis p e nd id ika n d i d a e ra h.
Be g itu b a nya k ino va si p e nd id ika n
la hir d a ri p e njuru Ind o ne sia .
foto: utarakayong.blogspot.com
