H.M. V. KOELKASTI

(1)

KEDIRISCHE COURANT

—— na,

DRUK- EN UITGAVE ma

KEDIRI - SNELPERS higemeene Leider J.D.L, v. WAARDENBURG

REDACTIE- EN ADMINISTRATIE TELEFOON No. 83.

ABONNEMENT f 1.50 PER KWARTAAL,

ADVERTENTIE- EN NIEUWSBLAD

VOOR DE RESIDENTIE KEDIRI.

VERSCHUNT

DINSDAG EN VRIJDAG

AGENTEN IN HOLLAND

ADVERTENTIE TARIEF

GEWONE ADVERTENTIE:

1 maal pl. f 0.25 per regel. 2 maal pl. f 0.20 per rege!

4 maal plaatsen f 015 per regel.

1.9. kleine sankondigingen 1 I.— per plaatsing Abonnements advertentia geroduceerd tariet.

PUBLICITEITSKANTOOR ,GLOBE" LOSSE ADVERTENTIEN BIJ VOORUITBETALING

BIJ VOORUITBETALING.

No. 95 DINSDAG 2 DECEMBER 194I

ACTIE VAN GALEN

Een serie slagzinnen als voorbeeld.

em

Een »Van Galen” !

Zal onze weermacht stalen !

STADSNIEUWS

Prijsbewaking

Zooals bekend, werden door den resident van Kediri vooralle tot deze residentie beboorende regentschappen commissies ingesteld, die onder andere belast zija met de controle op de hand- having van de door den directeurs

van Economische Zaken vastgestelde maximum kleinhandelsprijzeo.

Io het regeoschap Kediri bestaat deze commissie uit een negentiental tot verscbilleode

hoorende dames en heeren, van wie twee te Paree, en uit twee prijscontroleurs voor Kediri eneen voor Paree.

bevolkingsgroepen be-

Hoewel van de werkzaamheden de.

zer commissie paar buiten tot nu toe nog niet is gebleken, werden er reeds eenige vergaderingen gehouden, waar de haar wachtende taak werd be- sproken.

Oadertusschen werd een cursus be-

gonnen ia warenkennis onder leiding van den heer Richter, eerstaanwezend ambtevaar van de In- ea Uitvoer- rechten en Accijozeo alhier, om de leden in het bijzonder op de hoogte te brengen van de velerlei soorten van manufacturer, waartusschen een leek zich zonder voorlichtiog als een kat io cen vreemd pakbuis gevoelt,

Verder werd onder leiding van den

iospecteur van politie, den heer Claas- sen aan de prijscootroleurs een cursus gegeven in politioneel optreden teneio-

de hen ia staat te stellen bij gecon- stateerde overtrediogeo der prijsbe- wakiogsvoorschriften direct handeleod te kuonen optreden, in verband waarmede de prijscontroleurs door den resident werden aangesteld tot on- bezoldigd — politieambtenaar, voor zoover het betreft het gebied dezer prijsbewakingsvoorschriften.

Thans is dan ook het moment gekomen, waarop de commissie haar taak naar buiten kan aanvangen.

Die taak is tweeledig. In de eerste plaats dieoen de koopers ingelicht te worden omtrent de maximum prijzen, die door hen voor bepaalde artikelen behoeven te worden betaald en in de tweede plaats dienen de winkeliers op de hoogte gebrachtte worden van de maximaal in rekening te brengen prijzen dezer artikeleo, zulks ter voorkoming van overtredingen der voorschriften, die soms in onweteod-

heid worden begaan.-

doel, dat op een drietal plaatsen in de gemeente Kediri tegelijkertijd elken Dinsdag en Vrijdag van 9 tot 10 uur voormiddag te begionen op 2 December a.s. door eenige leden der commissie zitting

den gehouden om koopers zoowel als verkoopers in de

Het is met dit

zal wor-

gelegenheid te

stelleo de gewenschte inlichtingen te verkrijgeo.

In de gemeente Kediri zijn deze plaatsen: de gemeenteraadzaal, de kawedanan en de woning van den gewezeo kapitein der Chineezen, den heer Djie Ting Hian, geleg»n aan de Klentengstraat No, 19.

In Paree zal deze voorlichting worden gegeven in de kawedanan aldaar elken Maandag en Donderdag van 9 tot 10 uur

op heden 1 December.

voormiddag, te begionen

De commissie hoopr, dat de gebeele burgerij van deze haar geboden gelegenheid ruimschoots gebruik zal maken en bovendien al klachten of vermeende klacbten bij baar zal voor- brengen.

haar

Het behorft geen betoog, Cat een goede prijsbewaking in de allereerste plaats afhaokelijk is van de medewer- kiog van het publiek en dat

deze medewerking de controle op de zonder goede naleving der vcorschbriften zeer zal worden bemozilijkt.

De Covim - Bazaar

D: bazaar, welke door het Covim- damescomit€ in de societeit Brantas ten behoeve van het wo!fonds georganiseerd wordt, zal thans gehouden worden op Dinsdag 2 December a.s.

en wel van 5 tot 9 uur namiddag.

Ec komt een vijftal stands, namelijk een babystand, een kandwerkstand, een stand voor figuurzaagartikelen, leer- werk e.d., een oliebollen-tent en een theetent.

Gemeentesubsidies

Het plaatselijke comit&e van de Ver- Spitfire Fondsen hbeeft zich tot den gemeenteraad gewend met het verzoek een bijdrage te willen geven voor de Van Galep, zooals ook andere gemeente- raden en autonome ressorten gedaan hebben. Het comite voert aan, dat in normale omstandigheden ieder jaar door den gemeenteraad aan het Oranje- comit€ een subsidie werd veleend ter viering van den verjaardag van H.M.

de Koningin, hetgeen in den oorlogtijd achterwege is gebleven, Deze subsidie cenigde Prins Berobard en

zou daa omgezet kunnea worden in cen bijdrage voor de Van Galen,

Ht gemeentebestutir wijst echter Op een schrijveo van het college van

C:deputeerden, waarin dit het stand- puat inoeemt, dat het minder juist mozt worden geacht, eventusel de locale ressorten agen in het Weerbaarheidsfonds « ,tenzij voor

een stadswacht ter plaatse omdat cen

dergelijke storting Of door

hoogere landsuitkeering mogelij!

gemaakt Of ten koste v We

gavea moet gaan.

ressorten geweest, die bijdragen hebben gegeven voor het Koningin Witl- helmina steunfonds en voor de Krach- tig-lodid - actie, doch deze subsidies

zijn aan de stadswachien in het algemeen ten goede gekomen

Het college van B. en W. is dan ook van oordeel, dat het verzoek van het comite dient te worden afgewezen, ondat het geen bet

king heeft op de plaatselijk verdediying, terwiji te- vens wordt opgeme dat de ge- meentelijke finavc&ao niet toelaten, behalve de reeds in de begrooting voor dit jaar opgebrachte subsidies ten bedrage vaa f 12.500,— (waaror-

der f 5000,— aan de # swacht) ook nog andere subsidies toe te kenner, Ook op een virzoekschrift van de

oudheidkundige vereeniging , Majapa-

bit” te Modjokerto (met de daarbij behoorende

een subsidie te mogen ontvanger, wil exploitatierekening) om

het gemeentebestuur afwijzend beschik- ken, in verband met de omstandigheid, dat de gem-eate

gaven heeft

lit jaar groote ut-

en doen door de toekenning van duurtebijslagen aan het pzrsoveel e.d. en de post voor on- voorziene uitga daardoor bijoa ge- beel is opgesteld

Begrootigsrekening

Het college G:committeerden heeft aan den regentschapsraad de

voorloopige vas: telling van de be

grootingsreken van het dienstjaar 1940 aangebod

gewonen dienst

De uitgaven van den iragen f 414.380.26 f 452.703,47. Hat voor den diost en de ontvargs

batig saldo hetw Ik

1942 beschikba zal zijn, bedraagt dus ( 38,323,2!

vangsten van uitengewonen dienst bedragen f 07, 57.

)e uitgaven en ont-

RICHE “HEATER.

Hedenavond Woensdag 3 Dec.

Metro's ni ste Doktersfilm

»THE SECRET of De nieuwe £ uit het leven va

OF Dr. KILDARE”

nantische avonturen cen jonge dokter.

terren, Lew Ayres- Lionel Barrymode — Helen Gilbert — Lionel Atwill e.v.a.

hem baar iotiemste met de eminentc

Zij vertrouwde

geheimen toe. want geen vrouw heeft geheimen voor haar buisarts....

en de zeer jonye Dr. Kildare zag zich in eea moeilijk probleem gewikkeld (waot zelfs het blozen heeft hij nog niet verleerd). De situatie ontwikkelt zich dermate dat zij een ware lachsal- vo zal ontketenen.

MAXIM THEATER.

Nog heden t/m Donderdag 4 Dec.

Tan's film Coy nieuwste en overwel- digeade Indonesische film,

24e Jaargang

Zoojuist Ontvangen

f 550.- f 620.- f 505.- I00 WATT

4 ft.

6 ft.

Watch

6 ft. de Luxe met Night Zeer laag stroomverbruik

BELEEFD AANBEVELEND

N. V. N. van WINGEN

KEDIRI

DOHOSTRAAT 13 —

»,POESAKA ” TERPENDAM' met de welbekende Inheemset Roekia — Kartolo — Tit

Djoemala e.v.a

Spaonender .... sensantie

alle voorgaande Maleische '

elkaar,

Schitterende opnamen i

ving van de Preanger, prac

tafereelen, uitstekend spel, biedt L TERPENDEM

goede mu-

ziek en zangj dit

— »,POESAKA

Tweeerlei |

Imperialisme. |

De vorige oorlog was een

listische oorlog, d. w.z

tusschen twee groepen van imper

tische mogendheden om de

schappii, dak zij we'ke

van koloniale gebieden in

eik geval met z00 weinig mor vreemd-nationale concurrentie

lijk zou zijo. Voor kapitaal, dat

nenslands niet winstgevend

steerd kon worden, werd

over

legging gezochbt, terwijl vc

producten

lige industrieen Ia

buitenlandsche markten mo

al

den gevonden. Het kapi

nationale staat voor zija belargen te

spannen, waardoor het streve

1 Om Over

nieuwe beleggings-en afzetyebieden

NAN NANANG ORMAS TEKANAN RL EA

2. RAR ah

VENDU - & COMMISSIEKANTOOR

J.G.W DEKKERS KEDIRI

—

VH BRANTAS

Telefoon 250

Embalieeren

buitengewesten)

Meubelmakerij Agentschap java Koelkasten

(Ook voor Europa en de

Transporteeren,

Handel in Nieuw- en

Tweedehandsch Meubilair,

(2)

Oo

EATER —

R. KILDARE“

RICHE TH

Heden 2 en Woensdag 3 Dec.

, : 1 Ts

Metro's pieuwste en interessante Doktersfi THE SECRET of Met de eminente sterren

LEW AYRES — LIONEL BARRYMORE — HELEN GILBERT - LARAINE DAY e.v.a.

D2 nieuwe romantische avonturrn uit het leven van een jonge dokter. Ongetwijfeld een film die U boeit tot het laatste toe. - — — Voor 17 jaar en ouder. — - 5

Donderdag 4 tm Maandag 8 Dec.

De lang verwachte Warner Bros' Scblager HE SEA WOLEs

Met in de hoofdroilee Edw. G. Robinson — John Garfield — Ida Lupino e.v.a. bekende spelers.

Verfilmd naar dea wereldberoemdeo roman van Jack London. Lzn hellescbip . . cen half- waanzinnige kapitein . . . . een door bruit geweld ia toom gehouden bemanning op weg baar de

verdoemenis. I

Zie Edw. G.Robinson is de grootstz en bestz rol van zija filmcarriere, uitbeelderde Kapitein Wolf Larsen, het meest duivelsche beest der zeven zeeen. , The Sza Wolf” €€n der grootste in- drukwekkendste films in jaren . ... ... cen nieuwe geweldige topprestatie der Cinematografie .. . . een

sestorwerk, dat niemand missen mag ! — — Voor 17 jaar en ouder! — —

2...

25...

Franchot Tore — Robert Stack — Walter Brennan — Anne Gwynne e. a. Ziebier de negende film van D-anna Durbin en z00als U

AT

ENTIE! Vrijdag 5 Dec. aleen de 2de Voorstelling, vanw'ge in den vooravond

st. Nicolaasfeest I.E. V.

— MAXIM THEATER

Nog Heden tm Donderdag 4 Dec.

sPOESAKA TERPENDEM"

De groote Mal. film

Vrijaag 8 tm Zondag 7 Dec.

Universal nieuwste, Charmaote verrukkelijke Amusemertsfilm

NICE GIRL?

— (Een braaf meisje) — Met de allerbekoorlijkste Deanna Durbin, bijgestaan door baar nog pimmer te voren gezien heeft. .

Deanna's stm is prachtiger en voller dan ooit te voren en zal zij U wederom verrukken mct de heerlijke en prachtige liederer, die zij in deze grootsch opgezette fi'm ten gehcore brengt.

Wij raden een ieder aan (Jong en Oud) deze film vooral viet te missen.

U zu!t meer dan ooit verrukt zijo over Uw geliefde zangster.

Voor alle Het laatste WERELDNIEUWS.

leeftijden ! Vooraf!

nde lard. Uit de welke daaraan dat export van een overschot aan | van het overheers

beide groote mogendheden opnieuw

uitgebroken krijg. Mede bierdoorkreeg | kapital naar die gebieden, waar bet | zucht, de voorde

opleveren, | te danken zijn, blijvend te doen zija,

zich in de gevoels- en

der bet

de grootste winsten zou het nationaal-socialisme, io Nederland

voor de hand lag, kweekte het natio- | ontwikkelt en hier, wind in de zeilen

nale kapitalisme elders een bedrijfswe- | gedachtensfeer leden van

Het was een dwaling. Zij heeft thans,

king vaa het veroverde gebied recht- streeks voor de belangen der veroveraars te laten werken, Bo die veroveraars zija bet een groep die in bet geheel der sociaal - ecovomiscbe verhoudingen bepaalde functie vervult ea daardoor een scherp af- gebakende plaats inneemt, maar de leden van een slechts kleine kaste heerschers in den totalitairen staat, die zich van alle macht meester maak- ten. Voor de belangen van die groep, die strzeft naar de wereldheerschappij, werkt viet alleen geheel de rest van het eigen volk, die tot een staat vaa slavernij neergetrapt wordt, doch werkt ook geheel de bevoiking van elk veroverd gebied. In het eigen land — in Duitschland en in Itali& — is bet kapitalistische eigendomsrecbt io naam gehandhaafd, maar aan het voorvaam- ste kenmerk van bet kapitalisme — de onderlinge

een

mededinging op de vrije markt—is een eind gemaakt, waardoor bet vraagstuk der prijzeo niet belang- rijk is. De democratie is er afgebroken : van democratische op het koloniaal bewind is geen sprake meer.

Hzt geweld regeert.

Het

crises

conti Ole

geweld onderdrukt cyclische en brengt alle

— “voor z00ver deze al kunnen rijzen

— tot ,oplossing” door miskeonirg van patuurlijke ootwikkelingstenden- Niet de kapitalistische exploitatie te verkrijgen winsteo zijn vraagstukken

zen. door

het doel van het Nazi - imperialisme, de heerschappij vreemde gebieder, welker eenige taak

maar enkel over

en plicht is, grondstoffen en voedingsmiddelen te produceeren ten bate van de Duitsche meesters: Duitschland reserveert voor zich het monopolie van industrieele productie. Het pro-

wordt zoo gewelddadig beperkt:

Vvooruitgang en welvaart zijo er uit- gesloten.

Hzt nationaal-socialisme en het fascisme beteekenen een terugvalnaar het barbarisme, met stelselmatige roof en pluadering. Ze zijn uiteraard en van nature destructief. En er is geeo erostiger dwaling devkbaar dan de meening, dat ze zija als rauwe, onbe- houwen knapen, die,

worden, vanzelf tot rust zullen komen als ze ouder en gezeten burgers worden. Het nationaal-socialisme en het fascisme zija georganiseerd banditisme: geweld en roof zija huo vatuurlijke attributen en hun idealen. Ze zijn aan de macbt gekomen door mobiliseering van hen, die de ontwikkeling van een curree- rende moderve bedrijfswereld in de

koloniale gebieder, onder invloed van de van bet kapitalistische imperialisme zelf, weoschten te belet- ter. Doch ook dien steun hebben ze overbodig gemaakt.

Ec zijo meoscher, die meenen dat Hitler ondanks alles nuttig werk doet, doordat hij het breekijzer zet in de oude kapitalistische orde in Europa.

tendenz

Zijn optreden wordt dan vergeleken met dat van Napoleon, die de resten van de feodale orde opruimde.

Die vergelijk'ng gaat niet op, Na- poleon was niet de vernietiger van de democratie, docb bracht de oo- dernemersklasse, den ,,derden stand”, die door adel en geestelijkheid politiek overheerscht was,

Overheerschende macht

schappij was geworder, definitief aan bet bewiad. En die ondernemersklasse was de draagster van de democratische gedachte, doordat de onderlinge concurreptie der ondernemers in de kapitalistische orde op den grondslag doch economisch in de maat-

siods N

ken is, niet lar

derland in den oorlog betrok-

iger het vermogen, het

jar te vergrooten, maar er bestaat

ook geen aanleiding tot de verwachting

dat velen de gelijkstelling van Britsch

n Nazi-imperialsme als dwaling heb-

ben herkend. Daarom willeo wijj hier

speciaal op bet onderscheid tusschen

het cene en bet andere imperialisme wijzep.

Het kapitalistische imperialisme, het

»Ooude” was—en is!—

pperialisme,

een bepaalde politiek van de kapita-

listische staten, gevoerd binnen een

raam van min of meer democratische

betrekkingeo. Het maakte gebruik van

van den maar de

de dienst staat,

staat stond onder meer of minder krach-

tige democratische controle. Er bestond

gelegenheid tot critiek op imperialisti- ca die critiek bad tot bervormirgen, al werden deze schoorvostend en altijd

ingevoerd, De Britsche regee- celean van het Rijk,

hate en io uiteenloo-

ia verschillen

pe

vrijheden ingevoer

atische rechten en i tempo, «

. Es cu mag gezegd

j

worden dat baast alle gevallen afgedwongen werden,— de verhoudin-

akten dit dan toch in elk geval

D-mocratische moederland

bet hervormingsstreven der

»9gen van de kolovitn. Er was

vooruitgang, al was de gang der ontwikkeling dan traag.

Dit produ

dingen van het kapitalisme. Ben overschot aan in bet productieproces nieuw ,oude” imperialisme was het

t van de economiscbe verhou-

gevormd kapitaal moest belegd worden,

en dit scheen binnenlands niet meer mogelijk te zijo, zoodat het moest worden geexporteerd. Er werden elders van welke

icbt,

verscheidene vroegof laat medewerkten

onderoemingen ge

tot economische ontwikkeling van die n» en tot het ontstaan

koloniale gebied

elke ten-

van een concurrentie, doo

slotte zelfs moederla»dsche belangen

werden bedreigt. Zoo heefrhet Britsche imperialisme den groet van een om-

vangrijke textielindustrie io Britsch-

Indig, waardoor de invoeren van kantoentjes uit Lancasbire practisch opgehouden zija, viet kunnen beletten.

Door zich te gedragen naar de gedachte,

reld, door welke de eigen belangen

allengs werden gebracht.

H-t kapitalisme bracht zoo, ondanks in gevaar

zichzelf, het eene gebied na bet andere, ea vaak met langdurige intervallen voor de in die gebieden inheemsche

bevolking heen, tot economische en

sociale ontwikkeling. Zuid - Amerika

is tientallen van jaren achtereen een object voor imperialistische exploitatie geweest, doch is, mede daardoor, thans op weg naar economische zelfstandig-

heid en bevrijding vao alle imperialis-

tische contrd'e. Het ,,oude” imperialis-

me was, in dezen zin, en in geringe mate, ,a blessing in disguise”

De krachten welke den economischen en den socialeo groei der geexploiteerde

zija

overwegend sterker dan die weike in die gebieden

tot onwikkeling komen en in de richting

gebieden remmen, aanvankelijk

zelf spontaan opbloeien,

van zelfstandigheid wijzen, doch worden gelcidelijk relatief zwakker: de tegen- krachtea wionen allengs. De krachten

welke hier de tendenz vertooner, van N #derlandsehe -Indi& ,een nati2 van loontrekkers en een loontrekker onder de naties”" te maken—naar de formu- leering van prof. Van Gelderen — verliezen in de botsing met de krachten

die tot eigen - Indische ontwikkeling

driiveo, terrein. Zoowel ondanks als d6or de strekkingen van bet ,,oude”, het kapitalistische imperialisme gaat ook hier de ontwikkelirg der inheemsche maatschappij voort. De nationalis:

tische bewegingen de politieke uitdrukking van een streven der in-

zijn

heemscbe maatschappij, zich bet recbt op eiger, zelfstandige ootwikkeling te verzekeren.

Tusschen dit ,,oude”

en het nieuwe, het Nazi-imperialisme, imperialisme cen hemelsbreed bestaat ia wezen

verschil.

Schijabaar is een groote overeer-

komst. Bride beteekenen staatkundige overheersching van volkeren in econc- misch minder ontwikkelde gebieden door modern-industrieele staten. Onder

bet onder het

»nieuwe” imperialistiscb bewind worden ,oude” zoowel als

natuurlijke welvaartsbronnen en bet

arbeidsvermogen der inheemsche be- volking van het koloniale gebied ge-

exploiteerd ten bate van de belangen

koloniseerende vo'k, enin het bijzonder in die dergenen die in d2 kolonie- zelve verblijf houder, de onderbewust a's onrechimatig crkende verhouding voor bet cigen geweten te rechtvaar-

zich de ras te digen door het

heeft aan de overtuiging vaa eigen

superioriteit van cigea sugyereeren , men

aangeboren en natuurliike voortref-

felijkheid dank zij de kwaliteiten van

het

behoort, behoefte, doordat men anders ras of de natie waartoe men

de eigen posiliz ten opzichte van de

kolonie dezen

deze ras-hoogvaardf vooral schuilt de

het verscbijnsel, dat

der in

bevoking der z0u moeten

veroordeelen. In rasseowaar,

verklaring van

een z00 groot percentage

koloni&n gevestijde Europeanen zich

hst laat Dit

verklaart ook, dat bet vcor zoovele Inheemschen z00 moeilijk b'ijkt te zijo, wezen'ijk onderscheid te zien tusschen voor fascisme wionen.

de houding en de methoden der Nazi's

eu die van tal van koloniale Europea-

nen, Ht rialisme ziet

»oude” kapitalistische impe-

zich door een vooruit- strevende democratie grenzen gesteld.

De kern van zijn wezen is het streven der moederlandsche kapitaalmachten baar grooter winsten. Na den vorigen wereldoorlog werd de kans op het behalen van groote winsten eveowel voelbaar geringer. Terwijl eenerzijds

ootwikkeling

techniek aan de productie een omvang

gaf elke

stond tot de aaaweziye koopkracht en dus tot de afzetmogelijkheden, werd de afzet in de koloniale gebieden beperkt

van een modera - industrieele bedrijfs-

de geweldige van de

welke buitea verhouding

tengevolge van den groei

wereld aldaar, die eigen groadstoffen de ging produceeren. De ging verwerken ea mede voor eigeo markt

onoplosb-arheid van deze problemen heeft de beteekenis van het

imperialisme snel doen afnemen.

noude”

Het nazi-of fascistische imperialisme kent deze problemen o'et. Het is niet geboren uit een streven tot belegging

bet land overtollig vao in cigen

kapitaal, teneinde daar door groote winsteo te behalzn, maar heeft in eerste instantie bureaucratisch- militaire overheerscbing ten doel om de bevol-

ductievermogen dier andere gebieden

van gelijkheid van viterlijke voorwaar-

sBOERDERIJEN KEDIRI SCHRAUWEN”“ WATES

MULOWEG / MADJENANG

Telefoon Ked. No. 225 PERCEEL-PAKISSADJI

Levert versche volle melk.

Karnemelk, Yoghurt, Room en Slagroom

Prima kwaliteit, Leverancier van de groote ziekenhuizen te Kediri en Paree en de meeste Doctoren

ter plaatse

Beleefd aanbevelend

L. H. SCHRAUWEN.

Mess pa 28 NN

NIEUWE UITGAVE -of HERDRUK ran J, B. WOLTER"S

UITG. Mi, BATAVIA.

Druk: prijs, : for-

Auteur(s) Titel Bestemd voor, Ga yna TE tor

LEEUWEN, | EP.EK EN Leesboek voor | 1, 3,75 4.25 302 pags.

W. L. ME. | LYRIEK M. O.-Gymo.

(IND. UITG) | & Kweekscb. | Oct. 1945 157 X 23.7

LAMAIN, | LANGS Rij- | Christ. Lager | 1, 0.85, —.— | 90 pags.

P. en R.ZIJL- | PENDE VEL- | Onderw. Ned.

STRA DEN IVB ndie Novb. 1941 13'/2 X 181/2

COURT, J.F. | WOORDEN- | Ned. Taalm. | 15 0.40: —.— | 26 pags.

H.A. DE LA | LIJST BIJ voor bet Inl.

»EEN NIEU- | Onderwyj Novb. 1941 141, X 20 WE WE-

RELD”

BOSWINLEL,l WOELANG | jav. Taalm. | 1: 0.45: —.— | 64 pags.

G. en R. WIG- | BASA III “1S.

NAD AKS. LATIN Aug. 1941 19/, K 138

GROND- — | WASBEHAN: ' Nijverhetas | 55 145, —— 1 86 pags.

HOUD, I. en | DELING IN | onderwijs

A.F.M., INDIE Novb. 1941 doorschoten

KAMP

HOLST- ONGEWER- | Middelb. en 15 3.90: —.— | 259 pags.

VOOGD, Dr. | VELOE Gymn. Oa-

C. en Dr. H. | DIEREN: derw. Novb. 1941 141, X 23 C. DELSMAN | MENSELIJK

LICHAAM

DoRpE,c. |corrEs. | voortgezet 12. 1:75, —.— 1112 pags.

v. d., en G. PONDENTIE | Onderw. en

H.H. ZAND- part. gebruik ' Novb. 1941 20,8 X 29",

VOORT l

(3)

den plaats hebben moest. Napoleon werkte in zooverre als een vooruit-

strevende kracht: hij heeft de door- braak der nieuwe verboudingen be- vorderd en ze geconsolideerd. Zijn Optreden was een factor die werkte in het belang van den groei der beschaving. Hj diende een maatschap- pelijk ideaal en heeft een toen nieuw beginsel ten zege gebracht.

Hitler dient geen enkel maatschap- pelijk ideaal, Zija streven is, alle vrije iostellingen te vernietigen en over de geheele wereld een economisch, politiek en moreel despotisme te vesti- geo, waario hij, met zijo kliek, de alleenheerschappij voert. Alle men- schen zullen zijo slaven moeten zijn, wien bet recht op vrijbeid, hoe ge- ring ook, wordt ontzegd. Zijn streven kon enkel uitloopen op den oorlog, dien hij over de wereld heeft gebracht.

Met dat doel heeft hij de productie ia Duitschland geordend, door cen- traliseering, daardoor de maatschappelijke krachten van het land ontzagwekkend gegrosid.

Ware bet hem inderdaad om welvaart voor de massa te doen geweest, dat zouden die krachten

en zijo

ruimschoots voldoende zija om Duitschland op elk Dao werken des gebied vooraan te doen gaan.

zou Duitschland door vredes

de wereld hebben gewekt. Ziju doel is echter, te heerschen in eea wereld die geheel aan zijn wil onderworpen is Zou hij dit bereiken, dan zou dit de

wat de wereld aan beschaving beeft opgebouwd.

Dit worde bedacht door hen, die meenen dar deze door Duitschland uitgelokte strijd

is dan een poging om Engeland in de wereldheerschappij te vervangen.

Ioderdaad wil Duitschland het Brit-

sche Rijk Maar bet

Duitsche wereldrijk dat bij stichten wil, zal met het Britscbe niets gemeen hebben. De factoren dank zij welke de deelen van het Britsche Rijk het vooruitzicht hebben, zich sociaal-orga- niscb, economisch en staatkundig tot bet peil van den modernen staat te ontwikkelen, zullen radicaal vernietigd worden. En de wereld en haar beschaving zuller, als

toekomst hebben.

de bewondering van geheel

vernietiging beteekenen van al

cigeolijk oiet meer

vernietigen.

bij wiot, geen

M. K.

(in , Krit, & opb.”).

Hoe wordt de weder- opbouw van Neder-

land betaald?

Dit artikel heeft slechts ten doel om de aandacbt te vestigea op Eta zeer concreet onderdeel van de moei-

ljkheden, die zich bij de bevrijdiog

van dea nationalen bodem zullen voordoen en wel een dat, zooals de ervaring van aodere landen heeft geleerd, een onverwijlde oplossing zal vereischen. Ik bedoel de vraag:

Vanwaar komen de middelen voor den verderopbouw van Nederland ? Is het mogelijk om de milliarden bij elkaar te vioden, die zeker noodig zulleo ziju om onze verwoeste steden in nieuwe glorie te herstellen, onze leeggeplunderde fabrieken, onze ge- decimeerde veestapel, onze geslonken koopvaardijvloot, onze uitgeputte voor- raden weder op peil te brengen ?

.. x

Wanneer men tracht tot een schat- ting te komen van de kapitalen, die hiermede zullen zija gemoeid, dao dient men zich daarbij voor oogen te stellen, dat het einde van den oorlog nog niet in zicht is. Ia Nederland kunven en zullen wellicht nog veel grootere verwoestingen worden aan- gericht dan die welke reeds plaats Vonden. De plundering van fabrieken

zal voortgang vioder, zoolang de bezetting aanhoudt. Met behoeft er slechts de geschiedenis van Belgisz en Noord Fraokrijk in den oorlog van 1914/1918 op »a te slaan om een indruk te verkrijgen van den voortgang van dit proces.

Naast deze recbtstreekscbe diefstal- len door dea bezetter heeft men dan nog het minder opvallende, doch even

effectieve systeem van berooving door

financicele manipulaties, waarbij Ne- derlandsch effectenbezit (met andere woorden de eigendomsbewijzen van bezittingen io het Moederland en daarbuiten) geleidelijk aan naar Duisch- land verbuist in ruil voor waardeloos bank-papier, dat aan den bezetter alleen maar de uitgaven voor papier

en drukken behoeft te kosten Verder zal tijdens den oorlogsduur zonder twijfel cen nog grooter deel van onze koopvaardijvloot aan vijandelijke actie ten offer vallen.

Nu is het ongetwijfeld juist, dat de ervaring van de tot 1918 door Duitschland bezette gebieden aanleiding geeft tot minder p:ssimistische verwacbtigen Oomtrent het herstellen van de outillage van fabrieken en bedrijven. Toenmaals werd aan den verslageo vijand opgelegd om te zorgeo, dat de verduisterde inventaris terugkwam of volledig werd gerem- placeerd en dit is toen in merkwaardig snel tempo geschied, dank zij de vrij straffe manier, waarop de zaak door de geallieerde conti Ole - commissies werd gzhanteerd. Er is ditmaal geen enkele reden om zachtaardiger

te handelen. De moeilijkheid zal dus voornamelijk liggeo ia het organisee- ren van een goede administratie en controle, ten einde te verzekeren dat een ieder ontvangt wat hem toekomt, terwijl daarbij teveos kan worden zorg gedragen, dat minder eerlijke elementen niet trachten zich ten koste van bet algemeen te verrijken.

Ook tegen het wegzuigen van waardepapier uit Nederland zullen straks vrij gemakkelijk de noodige maatregelen te nemen zijr, want bet ligt wel voor de hand, dat men in bet algemeen alle bezit van dezen aard in vijandelijke harden als van Oonwaarde zal verklaren, waarbij alleen uitzonderirgen zouden kunnen worden gemzakt in beraalde bonafide

gevallen, die zich wel zullen beperken tot bezit, dat reeds vcor den oorlog bestond.

Wanoeer men zich op dit logische Standpunt stelt, kan men daaruit zelfs voorloopig de conclusie trekker, dat het vrij ingewikkelde fraude - systeem, hetwelk door de Duitsche barken in samenwerking met Rost van Tonningen Cs. is opgezet om Nederland van zijn effectenbezit af te helpen, in de practijk slechts tot uitwerking heeft om de siachtoffers van deze tactiek

door den bezertingstijd heen te helper.

Het zal hierbij alweer voornamelijk

neerkomen op goede adminisstratie en scherpe conir le, want meer nog dan bij het herstellen van directe materieele schade zal men hierbij hebben te waken tegen het genre

lieden, die na elken oorlog als pand-

denstoelen verrijzen en wier eenige streven is Om zich, gebruik makende van de dan sterk levende nationale gevoelens, den buidel te spekken.

Typische voorbeelden hiervan vond mer, tot ian de allerhoogste regionen,

in het Frankrijk van 1919/1020 en al is de N:derlandsche volksaard gelukkig heel wat minder geneigd tot corruptie, toch zullen wij goed doen ons aan het exempel, dat de geschiedenis biedt, te spiegelen.

Zelfs echter wanneer men aanneemt (betgeen ook veilig kan geschieden ), dat een niet onbelangrijk deel van de geleden materieele schade door goede organisatie vrij gemakkelijk zal worden opgevangen, dan blijven milliarden- bedragen roodig om de 9 millioen iowoners van Nederland weder in staat te stellen op redelijke voet te bestaan, Men verlieze daarbij niet uit het oog, dat in een land als het onze, met een in ru'me kringen reeds tevoren sterk levend sociaal besef, bet gezameolijk doorstane leed veler oogen zal hebben geopend voor tekortkomingen, die ocok in onze maatschappelijke organisatie bestonden, Er zal minder bereidheid zijn om zich neer te leggen bij slechte woning- toestanden en soortgelijke wanverhou- dingen. Er zal een sterke, vaar ik boop zelfs ooweerstaanbare drang zija tot zocdanige regeling van den arbeid, dat aan het euvel van periodieke of permanente werkloosheid paal en perk wordt gesteld, Ec zal om kort te gaan geen sprake kuonen zijr, zeker voorloopig niet, van een drastische beperking der u'tgaven van land, provincies en gemeenten.

Zoolang bet hierbij gaat om binnen- landscbe finacciering behoeft men zich bieromtreot noy geen al te groote zorgen te maken. Op dit terrein zija vele opvattingen, die vroeger als de grondslagen van een gezond geldelijk beheer go!den, tot hare vaderen ver- zameld om bimmer weder op te staan.

Anders staat bet wanneer de natiorale gemeenschap zich naar elders moet wendeo voor noodzakelijke aanschaf- finvgen van grondstoffen, bedrijfswid- delen en voedingsmiddelen, want dan is de financieriog uitsluitend mogelijk wanneer men credieten kan verkrijgeo of de beschikking beeft over contanten.

Nu kan men vrijwel dagelijks de stelling hooren verkondigen, dat na

den oorlogin de eerste plaats de Veree- nigde States maar de noodige gelden moeten voorschieten om ons weder in het zadel te helpeo. Men verliest daarbij al dadelijk de verhoudingen uit bet oog, want weliswaar is het aanveme- lijk, dat op onze Amerikaansche vrienden een geducht beroep zal worden gedaan om den nood in Europa te lenigen, doch er zijn dan toch nog wel heel wat uitgestreker gebiedenen heel wat talrijker volken, diz om hulp zullen roepeo. Ons aandeel, als wij aan de beurt zouden willea komen, z0u derhalve naar verhouding dienen

te zijo.

Met opzet wordt hier gezegd als, want op ons Nederlanders zal in de zeer moeilijke en zware jarer, die na

den oorlog zullen volgen, de verplich- ting rusten om Zz00 eenigszins mogelijk te trachten met eigen middelen tot verbetering te komen en zelfs er naar te streven om z00 spoedig dit slechts kan gebeuren een werkzaam aandeel te nemen in het herstel van andere getroffen landen, die in minder geluk-

kige omstandigheden verkeeren als de

Nederlandsche gemeentschap. Ik denk

daarbij b.v. aan onze Belgische en

Schandinavische vrienden. Dezelfde drang, die thans bij ons beleid in Ne- derlandsch - Indi& bestaat, namelijk om

onder geen beding bij anderen de hand op te houden, doch onder alle omstandigheden te zorgen, dat wij onze huishouding met eiyen inkomsten financierer, onze aanschiaffingeo con- taot betalen en aldus oss zelfrespect

en onze vrijheid van handelen blijven

bewaren, moetstraks ook voor Neder- land de richtlija zijr. de mogelijk- heid daartoe lijkt niet ui gesloten.

Er is in de eerste plaats de kracht, die kan en zal uitgaan van een gezond bedrijf der Nederlandsche onder- nemingen in de vrije landen, ook io deze gewesten. De zver voorzichtige uitkeeringspolitiek, die unit vrijwel alle in dit jaar gepubliceerde jaarverslagen is gebleker, beantwoordt dus aan de eischen, die uit pationale over wegingen daaraan moeten worden gesteld. Het

Indische en het Nederlandsche belang

vloeien hierbij op yelukkige wijze samen, want ook voor de Indische

maatschappij is een srerke en liguide

positie van het bedrijfsleven van groote waarde, mede omdat door de ruimte aan beschikbare middelen de onder- nemings'ust wordt geprikkeld en het

leggen van de fundamenten voor cen indus'rieele ontwikkeliny wordt ver- gemakkelijkt

Naast de van ouds voor het Moe-

derland zoo belangrijke economische activiteit in de overzeesche deelen van het Rijk, is er echter een andere en wel zeer merkwaardige bron van mid- deler, die te zijner tijd kan en zal

worden aangeboord, een bron die haar

ontstaan althans ten deele aan minder

zuivere overwegingen heeft te danken.

Hoe is namelijk het kapitale bedrag van omstreeks 2 milliard dollar aan Nederlandsche saldi en beleogingen in de Vereenigde Staten ontstaan? De voorhoede daarvan is zeker gevormd door het gezelschap der belastingont- duikers, wier omzwervingen over de geheele wereld later de stof van een economische romin kunnen vormen.

Doch de groote kern bestaat zeer waarschijolijk uit sienduizenden indi-

vidueele belegginyen van landgenooten, die weliswaar onder het begrip kapi

taalsvluchtelingen (het is een leelijk woord, doch het heeft langzamerhand burgerrecht verkrryen) kuonen worden gebracht, maar die men daarom lang niet allen behoeft te verdenken yan de a-national neigingen, die men aan kapitaalsv'uch' verwant plecgt te

achtep.

Toen de struisvogelpolitiek onder staatslieden ros hoogtij vierde, waren er onder de Kuropeesche en zeker onder de N-:der'andsche intellectu- eelen zeer velen, 'ie begrip toonden voor hetgeen ce toekomst moest brengen. Zij waren terecht de meening torgedaan, dat gedurende eenige jaren Amerika or hun kapitalen (dikwijls waren bet ook maar kapitaal:jes) een veiliger terrein zou bieden dan de vaderlandsche bodem, of liever,

zij wareo overtuigd dat metaan zekerheid grenzende waarschijolijkheid hun

bezit in Nederland in het grootste gevaar zou komen.

Welke omvang dit verschijosel had genomen, bemerkte ik op ongezochte wijze tijdenseen verblijf in New York in het voorjaar van 1939. Dagelijks vernam ik toen van bet binnenkomen van grootere en vooral van kleinere opdrachten tot belegging. Een wille- keurig bijkantoor van een der groote banken, waarmede ik toevallig eenig contact had, en dat niet in de groote zakenbuurt was gevestigd, bleek er reeds eenige honderden Nederlandsche rekeningen op na te houden. Daar de bewuste instelling hare kantoren over

geheel New York verspreid heeft, kan

men veilig aannemen, dat zij alleen in totaal ettelijke duizenden van zulke

rekeningen onder zich beeft en dat het

zelfde het geval is met vele andere bankinstellingen, die internationale

zaken plegen te doen.

Bebalve deze stroom van particulier kapitaal zijn er boveodien tal van fir- ma's en naamlooze vencootschappen geweest, die een deel van hare over.

tollige g:ideo in Amerika onderbrach

ten, Verhoudinysyewijs beeft ditechter

slechts op betrekkelijk bescheiden schaal

plaats, gebad, zooals men uit jaarver- s'agen wel kan concludeeren, Esner- zijds wordt dit verklaard door feir, dat deze gelden, zoolang men in Ne-

derland het bedrijf voerde, gemakkelijk ter beschikking moesten zijn, doch anderzijds waarschijnlijk ook omdat

men juist in het bedrijfsleven in sterke met de optimistische voorstelling werkte, dat Nederland wel weer buiten schot z0u blijven,

Achteraf gezien is het haast onbe-

griipelik, dat deze voor onze natio- nale verboudirgen ongekend groote

kapitaalsverplaatsing voortgang heeft kunnen hebben, zonder dat van over- heidswege eenigerlei pogirg werd gedaan tot registratie tot het leiden in bepaalde kanalenen tot het verkrijgen

van een redelijke zekerheid, dat bij

een bezetting van bet moederland het besch.kkingsrecht over de geden in het buitenland veilig zou zijo. Men kan slechts constateeren, dat niets van dat alles is gebeurd, al is er wel over gesproken en geschreven.

Men heeft zich zooals ook op an-

dere gebieden door de omstandigheden

laten overvallen en wij mogen ons

daarom gelukkig prijzen, dat door de bevriezingsmaatregelen, waardoor de

Amerikaansche regeering de saldi en beleggingea van burgers uit bezette geb eden onaantastbaar heeft gemaakrt, aanslagen van den vijand op dit voor het herstel van Nederiand z00 uiter- mate belangrijke bezit wordeo voor- komen, De bewuste Amerikaansche regelingen zijn misschien niet altijd en onder alle omstandigheden water- dichr, maar zij voldoen practisch toch aan hooge eischen. Te betreuren is illeen dat de onaantastbaarbeid deze middelen voor het oogenblik ook aan de beschikkingsmacbt van de Neder- landsche Regeering heeft onttrokken.

Zij staan echter onder goede conti Ole en vermeerderen zelfs regelmatig door bijgescbreven rente en dividenden.

Merkwaardig genoeg is men thans

van Amerikaansche zijde doende met

het bewerkstelligen van datgene, waarin wij tekort schoten, nameliik het successievelijk registreeren van het in | de Vereenigde Staten belegde buitenlandsche bezit

Men ziet dus, dat als gevolg van een verwarde kapitaalsvlucht—waarbij de belanghebbenden, zij het dat zij

terecht gealarmeerd warer, chts op bet behoud van eigen bezit bedacht waren —een voor het herstel van Nederland hoogst belangrijke reserve is gevormd, die straks ten bate van het geheele volk zal kunnen dienen Immers de eigenaars van die reserve

bevinden zich voor het overgroote

deel in het Moederland en zij zu'len va den oorlog daar kunnen en moeten blijven om mee te werken aan den wederopbouw, waarbij de Ame- rikaansche saldi de gelegenheid zullen

scheppen voor een vlotte financiering

van de alsdan noodzakelijke enorme

aanschaffingen

Aan bet fiparcieel beleid van over-

heid en maatschappij zullen ia de

vaoorlogsche jaren zeer hooge eischen |

PROTESTANTSCHE KERK.

Hollandsche Kerkdiensten.

OOST-JAVAANSCHE KERK

JAVAANSCHE DIENSTEN

lederen Zondag, 9 uur v.m, Te Kediri (Baloewertistraat), Blitar, Toeloengagoeng, Ngandjoek,

Paree 7 30 uuro.m,

ea. te

ROOMSCH-KATHOLIEKE KERK lederen Zondag.

te Kediri le H. Mis 6 aur v. m.

2e H. Mis 7.30 uur v. m.

Lof 5.30 uur a. m.

te Dlitas 6 uur v. m, Stille H. Mis 7.30 uur v. m Hoogmis

5.30 uur o. im. Lof

Oaderricht Kath. Javanen 6 uur o.m.

aa Tea

TENG HONG TJIANG

VENDUTI

in het tokogebouw

TOKO BANDAI.

Warenbuis

KEDIRISTRAAT — DJOMBANG Op Woensdag3, Donderdag 4 en Vrijdag 5 December '4i, V.M. Suur

9 December 1941, v.m.

COMMISSIE VENDUT istraat Kediri

Gelegenheid tot bijbrengen van

9 uur

Hoo

en

goede

10 December 1941 v ten huize van den

H. HESSEL,

Vakonderwijzer M. W. B

Semampir

Adres voor:

Moderne en antieke

Staalmeubels en Ie ver- cbroomd of gelakt

Tweedehandsche meubels Emballeeren en transporteeren een mooie ten voor Dinsdag

Woensdag en Zaterdag, gelegen Srelpersdrukkerij p.m.

worden ge

voor on

hopeloo: nceste andere

Burtope landen. Het zal siecbts noodig zijn, dat de leiding in de han-

denkomt van friss kr die

ondernemingslust en besluitva igheid weten te paren aan een v chtige

politiek

der

na 1920 bevat een

re b ands

stzat,

bekwaamste zullen kom

werp op worden »

de tas

elementen naar vor

Dit is «

oorlog wac ar iljk zijo,

de bouwst or materieelen opbouw niet zu breken.

mmel.

ia Weekblad

|

BOORZUUR BEDAK

Heerl

A 09 O Kej

GROOTE STROOIDOOS F 1.—

KLEINE STROOIDOOS ,

RESIDENTIE APOTHEEK KEDIRI

0.65

TELEFOON No. 52.