م طیح
ةرود،ناریایعیبطعبانمةلجم،یعیبطتسیز 66
ةرامش،
1
راهب،
1931
،
ص 119 - 115
119
ناتسشار رد راتخاس و ناتخرد یناکم شنکارپ یوگلا یسررب یعیبط یاه
علاطم( ناریا لامش ۀ
خ لگنج نبزارگ شخب :یدروم ی
)دور
یرون ارهز یریبز دومحم ،1
*1
یهقف ریگناهج ،2
رجاهم یورم اضردمحم ،3 2
1 . شناد تخومآ ۀ لگنج يرتكد دكشناد ،يراد
ۀ يعيبط عبانم ناريا ،نارهت هاگشناد ،
2 . لگنج هورگ داتسا دكشناد ،لگنج داصتقا و يراد
ۀ ناريا ،نارهت هاگشناد ،يعيبط عبانم
3 . لگنج هورگ رايشناد دكشناد لگنج داصتقا و يراد
ۀ ناريا ،نارهت هاگشناد ،يعيبط عبانم
:تفایرد خیرات
81 / 11 / 1331 :شریذپ خیرات
18 / 8 / 1331
کچ ی هد ناتسشار اه
، نایم یعافترا دح رد هم ،دنب
لگنج یرت شیور یتعنص و یعیبط اه
هاگ یم لیکشت ار رزخ اه یهم عبنم و دنهد
یلگنج تامدخ ریاس و بوچ دیلوت دنا
نایتخرد ینایکم ویگلا ییلگنج عیماوج هم تایصوصخ زا یکی . تیسا
رف . ا رد کییژولوکا اهدینی
تسیسوکا هب یلگنج اه
وگلا زا یقتسم روط ت ناتخرد یناکم
أ یم ریث ناتخرد یناکم وگلا و راتخاس یسررب هعلاطم یا زا فده .دریذپ
ناتسشار رد روظنم یا هب .تسا شار یعیبط اه
، لسراپ ی تحاسم هب 22
دورییخ ییشهوژپ و ییشزومآ لیگنج بزاریگ شیخب رد راتکه
قطنم ۀ هعلاطم دروم هتفرگ رظن رد
نیسربارب رطق و هنوگ و دش ۀ
پ مامت هیا نیسربارب رطق اب یتخرد اه ۀ
زا رتشیب 9 / 2 یتناس .دیش تیبث ریتم
ینچمه
، هب یهت روظنم ۀ شقن ۀ هیاپ زا کی ره تیعقوم ،ناتخرد یناکم تیعقوم ب هلصاف و تومیزآ شور اب یتخرد اه
ه ایب سسس .دمآ تسد
عبات زا هدافتسا K-Ripely
هنوگ یناکم وگلا یسررب اکسوت و تلپ ،زرمم ،شار اه
دش کییدزن خاش اب عبات یا زا لصاح جیاتن و یریت
هیاسمه دش هسیاقم هعلاطم یا رد هک
دهاش شقن رد هنوگ یناکم وگلا قیقحت یا جیاتن .تفرگ رارق هدافتسا دروم
هیسک ار روکذیم اه ا
یناکم رامآ دربراک هعلاطم یا عقاورد .داد ناشن ار
یم ناشن ناتخرد شنکارپ وگلا یسررب رد هب .دهد
رف زا یهاگآ روظنم ا
ییعیبط اهدنی
تسیسوکا رد هدوت راتخاس یسررب ،یلگنج اه
رورض یعیبط یلگنج اه .تسا
عقاورد
، خاش یا رادقم ییم ایه
تیریدیم اریب دیناوت
لگنج روخرد و گنهامه اه
هب ، ۀباثم عجرم
، دروم هدافتسا دریگ رارق ه و رادیاپ تیریدم هب رتشیب هچره ات ماگ
یلگنج قطانم رد تعیبط اب
کیدزن تیریدم تحت یوش
.
ژاو ه یاه لک ی د ی :
،ناتخرد یناکم وگلا عبات
K-Ripely
، لگنج ناریا رزخ اه
، ناتسشار
،یعیبط اه لگنج راتخاس
.
دنسیون*
:لوئسم ۀ : فلت
18038883122
Email: [email protected]
1 همدقم .
هریهب ییلگنج عبایینم زا رادیییاپ رو
، سنارییفنک زا دییعب
طیحم و هعسوت دیحتم لیلم نامزایس تسیز
لایس رد1
1338
،ویر رد یساسا زا یکی ثحابم یرت
لگنج راد
ایند حطس رد هدش
وگلا رییغت و یی
رادیاپ رب زکرمت زا
لگنج رادیاپ تیریدم هب بوچ دیلوت تسا هدش رادیدپ
دنریگربرد هک ۀ
ییلک ۀ ایسم ئ و دایصتقا ،یکیژویلوکا ل
دییشاب یعاییمتجا (
Rawat et al., 2008
.) رییگید زا
فده اه لیگنج راد هب یوین تاییح هاگتیسیز دویب
تسیسوکا هب هتسباو شحو یینچمه و ییلگنج ایه
هدوت عونت ظفح یلگنج اه
تیسا (
Pommerening,
)2002
تسیسوکا . هیب و ییلگنج اه
هینوگ هژییو ایه
نآ رد دوییجوم روناییج و یهایییگ هتییسویپ
رد رییثا
تیلاعف ریدیم اه تی
هریهب هیلمجزا لیگنج و رادریب
ییغت لاح رد یشرورپ تایلمع دنر
. ارب لیلد یمه هب
هب ندیسر فده
اه لگنج راد زایین رازیبا هب یون
هب ناوتب نآ زا هدافتسا اب هک تسا توافت
هدوت یب اه
نوگانوگ دریب ییپ نایمز ییط نآ تارییغت ینچمه و
(
Alijani, 2011
).
لیگنج راتخایس ییمک یصوت اتسار یمه رد بسانم زا یکی رازبا یرت
اه تیریدم رد ون
ی رد لگنج
یم هتفرگ رظن ( دوش
Kint, 2005
راتخایس تقیقحرد .)
دوییت ۀ م یییلگنج ؤ
هییفل ا یییصوت و تخانییش رد ییهم
تسیسوکا یلگنج
تسا (
Kint et al., 2004
) تیمک و
هینوگ بیکرت ینچمه و ناتخرد یناکم شنکارپ و ا
نآ اهدرکراک رادیاپ اب بلغا اه طبتریم تیسیسوکا
تسا (
Spies, 1998; Naumburg, 1999
.) یناکم ظن
هنوگ شنکارپ وگلا ،ناتخرد تیعقوم و یلتخم ایه
زادنا توافت ۀ
ناتخرد
، هفلؤم زا یخرب یهم اه
ۀرایبرد
هدوت راتخاس یلگنج اه
دنا (
Kint et al., 2004
) .
1 UNCED
هیبنج یرتراکشآ زا یکی کیی راتخایس ایه
دوت ۀ وحن ای یناکم وگلا ،یلگنج ۀ
رد نایتخرد عیزوت
نآ رف .تییسا ا
تییسیسوکا رد کیییژولوکا اهدیینی اییه
هب یلگنج و نایتخرد ینایکم ویگلا زا یقتیسم رویط
تیدودحم یطیحم اه
ی ا ییلقا و یفارگویپوت دیننام
تأ ریث یم نیمز رد هعلاطم .دنریذپ ۀ
کاریت لباقتم طباور
ییم یطیحم طیارش و ناتخرد ناریدیم یهایگآ دیناوت
ار لگنج ۀرابرد
لیکشت اهدنیارف دنهد
ۀ ایهوگلا ییا
شیازفا دهد هیجیتنرد و
، ییا هیکنیا زا ریتهب رد
تسیسوکا هعسوت هنوگچ اه
یم دنبای یم ظفح و دنویش
دینک هاریف (
Hope et al., 2006
.) رد عیقاو
، ویگلا
یصخشم لیگنج رد نایتخرد یناکم ۀ
رد رد ییمهم
لیگنج تیسیسوکا ییاییوپ تیسا
(
Veblen et al.,
)1979
ر ،رارقتسا رب هک و تاییح دییدجت ،تباقر ،شیو
تیاهنرد و هنشور داجیا ،عبانم زا هدافتسا ،ریم و رم عسوت ۀ ت لگنج بوکشاریز أ
.تسا راذگریث
هعماج رد یناکم اهوگلا زا یلصا عون هس ایه
ترایبع هک دنراد دوجو یهایگ ا
زا دین : 1 - هیسک
2 ا
، 8 -
ظنییم و3
3 - یفداییصت (4
Goreaud, et al., 1997
)
( لکش 1 .) اهوگلا ای یطیحم ینگمه هب یفداصت اهوگلا
شنیزییگ راییتفر یییم هراییشا هدییشن
اییهوگلا .دیینک
یفداصتریغ هسک(
) ظنم و ا نایب
دننک ۀ ییخرب دویجو
تیدودحم تیسا تییعمج رد اه
؛ هیک ترویص ییا هیب
هییسک وییگلا نایییب ا
دییننک ۀ رد دارییفا ندییش عییمج
تمسق شیور رتدعاسم اه هاگ
تیسا ویگلا و ظنیم
شنک تباقر دننام یفنم لباقتم اه ایی اذغ ارب دارفا
اوف یم ناشن ار دهد
(
Jayaraman, 2000
.)
2 Cluster
3 Regular
4 Random
یفداصت وگلا ظنم وگلا اهسک وگلا
لکش 1 .
عاونا نوگانوگ
تعیبطردیناکمیوگلا (
Goreaud et al., 1997 )
لیییگنج یییهم رویییشک لامیییش ایییه و یریییت
شزرا دنم یلگنج تیسیسوکا یرت ( رویشک ی
Marvie
Mohadjer, 2005
ریایس و بویچ دییلوت هم عبنم و )
یلگنج تامدخ .تسا
لیگنج ییا رد ،ایه
ینوگ ۀ شار
شزرا زا یکی دنم
هینوگ یرت دیننکدیلوت ایه
ۀ بویچ
تسا هک 0 / 12 و حطس دصرد 31
اپریس جح دصرد
لگنج یا یم لیکشت ار اه
زا شیب هب نآ عافترا و دهد
21 سربارب رطق و رتم نی
ۀ زا شییب هب نآ 9
/ 1 یه ریتم
یم دسر (
Resaneh, 2001
.)
اجنآزا و شنکارپ وگلا هک یت
أ ریث نآ رد ییاییوپ
رد یییساسا عوییضوم ود تییسیسوکا و تیییعمج ییلع
موییب یییسانش تییسا
شنکارییپ تعییسو هییب هییجوتاب و
ناتسشار قطانم رد اه
نوگاینوگ لیگنج
ایه ، رزیخ
ییمک و راتخایس ،شنکارپ وگلا عونت یسررب یک
ندر
ناتسشار رد اهوگلا اه
لئسم ۀ یمهم تسا .
ناتسشار تیمها هب هجوتاب نارییا لامیش اه
زا
کی وس و تیمها علاطم ۀ هب یناکم وگلا ۀباثم
راییعم
لگنج شیاپ و تیریدم ارب ریگید ییوس زا
زا فدیه ،
رد نایتخرد ینایکم ویگلا ییسررب قیقحت یا ماجنا ناتسشار یعیبط اه
تسد رتمک و هدروخ
هدافتیسا ایب
رف زا ا هطقن یناکم اهدنی ا
تسا .
2 شور و داوم . اه
2 . 1 . قطنم ۀ هعلاطم دروم
شیخب رد ییسررب یا بزاریگ
ییشزومآ لیگنج زا و
تیسا هیتفرگ مایجنا نارییا لامش رد دوریخ یشهوژپ .
رد دورییخ ییشهوژپ و ییشزومآ لگنج 2
رتمویلیک
یب رهشون قرش 7
2 36 ات
0 4 36 و یلامیش ریع
2 3 51 ات 3 4 51 زا .تیسا هدیش عیقاو یقریش لوط
هیب بونج زا و هدراجن اتسور و یلحاس راون هب لامش قلایی یم دودحم کیلک اتسور و اه رتسگ .دوش
ۀ لیک
دوریخ لگنج دودح
2111 راتکه تسا یناخدور هیک ۀ
لصا زیربآ ،دوریخ هب هزوح یا ی
یم رامش ج .دییآ
ن لیگ
دوریخ شیخب تیفه لماش تیسا
بزاریگ شیخب هیک
لگنج یا یتیریدم شخب یموس تسا
.
نامه دش هتفگ هکروط
، شار هکنیا هب هجوتاب
هنوگ زا یکی لگنج هم اه
رزخ اه تسا
و
پیت تخیمآ و لاخ اه ۀ
جیار زا هنوگ یا یرت
پیت لگنج یا اه اه
،دنتسه سراپ ل ی پیت اب و شار
تحاسم هب 22
که ت را بزارگ شخب رد قطنم
ۀ دروم
دش هتفرگ رظن رد هعلاطم هقطنم یا .
هدروخن تسد
دوب
؛ هیه نآ رد رادربرامآ نامز ات تایلمع هنوگ
هرهب و تایح دیدجت ،یشرورپ همانرب رادرب
زیر هدش
حرط بلاق رد(
اه لگنج راد و دوب هتفرگن ماجنا )
یبط راتخاس هان و یع
لاس تشاد لکش(
8 .)
2 . 2 . عمج هداد یروآ
ناتخرد یناکم وگلا ار
یم ناوت یاپ رب ۀ شقن ۀ تیعضو
هصرع رد ناتخرد رارقتسا یسررب
درک تیعقوم .
لکش 1 .
قطنم ة
هعلاطمدروم
ناتخرد یناکم یم ار
ناوت تروص ود هب هئارا
:دریک 1 -
هب ناتخرد یناکم تیعقوم تبث هطقن تروص
و لویط اب
هییشقن ور رییب خییشم ییایییفارغج رییع 8
-
هعومجم یعلضدنچ زا ا شیشوپ نودیب ظنماین ایه
( رتشم
Dale, 1999
).
لیگنج کیی نایتخرد اریب
یم نت زکرم ناوت ۀ
نآ تیفرگ رظن رد تخرد ناکم ار اه
هطقن یناکم وگلا زا و هدافتسا ا
درک یسررب یا رد .
ناتخرد ناکم تبث ینعی لوا شور زا هب
هیطقن ترویص
.دیش هدافتیسا خیشم ییاییفارغج ریع و لویط اب تیلاعف نایکم ایه هیشقن و یبایی
رد نایتخرد رادریب
کینکت زا هدافتسا اب هتشذگ هزادینا اه
یتیسد رییگ
( بطق زا هدافتسا اب )رتم و امن
هجرد اه تیقد لتخم
یم ماجنا هدیش
هیشقن ایهرازبا هزوریما .تیسا رادریب
عم ناتخرد تیعقوم لاتیجید لاوم
ی دنا هلصاف . بایی ایه
و رزیییل جیییار زا هیینومن ود GPS
رازبا یییا یرییت اییه
دنتسه دنک یتسد شور هکاجنآزا . تیسا
زا هدافتیسا و
جات مزلتسم GPS
هیب ناتخرد زاب اتبسن ششوپ رویظنم
لانگیس تفایرد هراوهام اه
تسا قییقحت ییا رد ، زا
هلصاف هاگتسد رزیل بای
(
TP 360
) افتسا هیب .دیش هد
بزاریگ شیخب رد رظن دروم لسراپ رد هک بیترت یا لصاف روکذم هاگتسد زا هدافتسا اب ۀ
ییاپ ره ۀ و ییتخرد
نآ تومیزآ زا
تبث هاگتسد دش
ریطق و هنوگ ینچمه .
نیییسربارب ۀ
هیییاپ ماییمت رییطق اراد هییک یییتخرد اییه
نیسربارب ۀ ا شیب ز 9 / 2 یتناس دندوب رتم .دش تبث
2 . 3 . یلحت و هیزجت هداد ل
شور اییه آ راییم هییب روییظنم یییمک ندرییک اییهوگلا
هییطقن ا وییس زا
Greig Smith (1964)
، ( )1981
Ripely
( ، )1983 Diggle
( ، )1985 Upton
&و
Cressie (1993) Fingleton
ییییسررب و داهنیییشیپ
هدش شور یا .دنا ییم ار ایه
تیسد ود هیب ناویت ۀ
ییلک
شور شور و تارداوک اه هلصاف اه
ییسقت ا دریک
.
هطقن شنکارپ ،تارداوک شور رد نایشن هیک اه
ۀدینهد
ناتخرد یناکم تیعقوم تسا
ییاپ رب ۀ کاریت تاریییغت
یم یبایزرا حطس رد یفدایصت ویگلا ایب جیایتن و دوش
یییعت یسررب دروم طاقن یناکم وگلا و هدش هسیاقم یم .دویش شور هلیصاف ایه یجرد ا
ۀ ندویب یفدایصت
هلصاف شنکارپ اه
خرد یب ییمک ار نایت ییم
دیننک .
لیمع ایسا ییا ریب هیک یعباوت هلمجزا ییم
دیننک
،
کیدزن اهزیلانآ
،هیاسمه یرت عبات
K-Ripely
عبات و
یگتسبمهدوخ تساI
.
2 . 4 . عبات K-Ripley
شور هکنآ اب رامآ اه
ینوگاینوگ شور ود ریه اریب
هلییصاف و تارداوییک عبایینم رد ،تییسا هدییش یییفرعم ا
نوگانوگ عبات
K-Ripely
هیصوت رایسب ،هدش
ییا ارییز
یمایمت سناییراو رب ینتبم هک( دایز تاعلاطا زا عبات تخرد ات تخرد لصاوف تسا
هدافتسا ) یم
دنک ییا و
یم زیلانآ عون ایقم دناوت
اه نوگانوگ ینایکم وگلا
دیهد یخشت ار یتخاونکی ای یعمجت تلاح دوجو و .
یییعت هیک تسا یا زیلانآ عون یا زا فده اییآ دینک
ویگلا عوین زین و ریخ ای تسا یفداصت ناتخرد عیزوت هنوگچ شنکارپ ( تسا
Camarero et al., 2000
).
هب عبات یا لومرف ریز تروص
تسا طبار(
ۀ 1 ) :
طبار(
ۀ 1
( ) √ ∑ ( )∑ ( ) )
:لومرف یا رد قطنم تحاسم :A
ۀ هعلاطم دروم (
)عبرمرتم
)ناتخرد( طاقن دادعت :N
هلصاف :D
)رتم(
( )I,J
لصاف رگا هک تسا نزو روتکاف :K
ۀ ود ییب
تخرد و I
کچوکJ
واسم ای رت دشابd
، ربارب 1 رگا و
دشاب رتشیب
، تسا رفص ربارب (
Hou et al., 2004
.)
2 . 5 . کیدزن صخاش هیاسمه نیرت
Clark & Evans (1954)
وگلا یصوت ارب ینایکم
هدوت رد ناتخرد یلگنج اه
دنداد هئارا ددع ریداقم .
هزادنا زا هدافتسا اب خاش یا لیصاف ریگ
ۀ ریه ییب
کیدزن ات تخرد هیاسمه یرت
بساحم و شا ۀ
یگناییم
هلصاف یا لمع اه
یم دنک طبار(
ۀ 8 خایش لویمرف .)
کیدزن هب هیاسمه یرت ریز تروص
تسا :
طبار(
ۀ 8
)
∑
√( ⁄ )
( )
:لومرف یا رد هلصاف یگنایم :
ات ناتخرد یب اه
کیدزن هیاسمه یرت نآ اه
دوت کی رد اه ۀ
ج یلگن
)رتم( یعم لصاف یگنایم :
ۀ کیدزن کی رد هیاسمه یرت
دوت ۀ )رتم( یفداصت لاماک یلگنج
لصاف :
ۀ تخرد یب کیدزن و i
یرت
هیاسمه )رتم( شا دوت رد ناتخرد لک دادعت :N
ۀ یلگنج
دوت طیحم :P
ۀ )رتم( یلگنج
دوت حطس :A
ۀ )عبرمرتم( یلگنج
رادقم رگا رزبR
م ،رت کیچوک ایی وایس زا ریت
دشاب کی
، یقطنم رد نایتخرد ویگلا ۀ
هیعلاطم درویم
هب هسک و یفداصت ، ظنم بیترت ا
تسا .
طباور یا رب هولاع
، ارب ینایکم ویگلا یسررب
کیدزن خاش هیاسمه یرت
، نومزآ زا هدافتیسا زینZ
یم طبار( دوش ۀ
3 ندویب یفدایصت ،نومزآ رفص رف .)
دروم ناتخرد یناکم وگلا یسررب
تسا رایمآ رادیقم . ۀ
هبZ
ریسفت ریز تروص یم
دوش :
طبار(
ۀ 3
)
ریداییقم نآ رد هییک و
خاییش لوییمرف دییننامه
کیدزن هیاسمه یرت دینا
و لیصاوف راییعم فاریحنا
هدش هدهاشم تسا
.
رامآ رادقم ریسفت ۀ
هبساحم Z
ز حرش هب هدش ریی
تسا :
یفداصت یناکم وگلا :
ظنم یناکم وگلا :
-
: هسک یناکم وگلا ا
هدافتیسا اب ناتخرد یناکم وگلا هعلاطم یا رد
عباییت زا
K-Ripley
یییسررب دییش
(
Ripely, 1977;
Diggle, 1983; Szwogrzyk, 1990
).
نه بساحم ماگ ۀ
خاش ت ، راتخاس اه أ
هیشاح تاریث یمهم شقن ا
افیا یم دننک یت ییا تفرگ هدیدان . أ
هیب لاویمعم تاریث
یم رجنم بیرا رامآ اهدروآرب هیب هلئیسم یا .دوش
هیایسمه زا ییوعب هیک تیسا تلع یا نایتخرد ایه
قطنم زا جراخ زرم کیدزن ۀ
هتفرگ رارق رظن دروم دینا
و
شادرب یاربانب یمن ت
.دنوش زا یبیرا اهدروآرب ینچ
خاش راتخاس اه تسا کمم
ُ هیجیتن هب و رییگ
ان ریسفت تسرد رد .دویش ریجنم لیگنج یناکم عونت زا
ییشاح تاریثا فذیح اریب قیقحت یا ه
لویمرف زا ا
Ripely
هدافتیسا دیش
(El-Sharawi & Piegorsch,
2004)
ییینچمه . زا نایینیمطا دودییح ییییعت تییهج
آ نومز تنوم هدافتسا ولراک دش
عبات رادقم و ییلسیار
ایب
راظتنا دروم رادقم رایظتنا درویم رادیقم .دیش هیسیاقم
هورگ یفداصت عیزوت لصاح ریگا .تیسا طایقن زا ییایه
هبساحم عبات رادقم رزیب ناینیمطا ریداقم زا هدش
،ریت
کیچوک ای واسم دیشاب ریت
، نایتخرد ینایکم ویگلا
هب بیترت هسک ا ی ایی یفدایصت ، دویب دیهاوخ تیخاونک
(
Camarero et al., 2000
).
ییلحرم رد ۀ
دییعب
، ییاییجنآزا خاییش رد هییک
کیدزن یایسمه یرت ۀ
Evans
و
Clark
، زا هدافتیسا ایب راییمآ نوییمزآ
، تییسد ییجیتن کییی هییب یباییی ۀ
یییعطق
ناکما ریذپ تسا ب جیاتن ، ه تسد عبات زا هدمآ
K-Ripely
کیییدزن خاییش زا لییصاح جیاییتن اییب هیاییسمه یرییت
،
هب ۀباثم دهاش
، هیسیاقم دندیش
قییقحت ییا رد . اریب
بساحم ۀ خاش مرین زا رظن دروم اه رازیفا
ArcGIS
هدافتسا9.3
دش .
3 جیاتن .
قطنم رد ۀ عومجم رد هعلاطم دروم 11338
هییاپ تیبث
دش هنوگ لماش هک ،شار ایه
اکیسوت ،طویلب ،تیلپ
یقلایی زرمم ،جلم ،یشحو لایگ ،رادریش ، دنمرخ ،
و رادمن .تسا راهچ نوگ ۀ یلیصا و تیلپ ،زریمم ،شار(
)یقلایی اکسوت زا شیب هک دندش باختنا
32 دیصرد
هیاپ کارت یم لیکشت ار اه
دنداد نآ یناکم وگلا و ایه
یسررب دش هنوگ یا یمک تاصخشم . لودیج رد ایه
1
هئارا هدش .تیسا نایمه لکیش رد هیکروط 3
هیظحلام
یم
،دوش هنوگ رطق شنکارپ عیزوت ر اه
زریمم و شا
هیب هیعلاطم دروم لسراپ رد یک ترویص
هدنویش ،تیسا
یلاحرد هنوگ رطق شنکارپ هک اکیسوت و تیلپ ایه
.تسا ظنمان یقلایی
لودج 1 .
قطنمناتخردیمکتایصوصخ ة
هعلاطمدروم
عطقمحطسنیگنایم
ردعبرمرتم(هنیسربارب )راتکه
یتناس(هنیسرباربرطق
)رتم رددادعت
راتکه هنوگ
هنیشیب هنیمک بیرضدصرد
تارییغت رایعمهابتشا±نیگنایم 2
/
83 122 2 21 21/88±1/33 192 شار
93 /
3 119 2 21 88/32±1/83 01 زرمم
38 /
1 192 2 93 20/28±1/03 0 یقلایی اکسوت
82 /
8 120 2 01 91/23±1/99 2 تلپ
0 50 100 150 200
1 4 7 10 13 16 19 22 25 28 31 34 37 40 43 46 49 52 55 58 61 64 67 70 73 76 79 82 85 88 91 94 97 100 103 106 109 112 115 118 121 124 127 130 133 136 139 142 145 148 151 154 157 160 163 166 169 172 175 178 181
0 20 40 60 80 100 120 140 160 180
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 53 55 57 59 61 63 65 67 69 71 73 75 77 79 81 83 85 87 89 91 93 95 97 99 101 103 105 107 109
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
1 6 11 16 21 26 31 36 41 46 51 56 61 66 71 76 81 86 91 96 101 106 111 116 121 126 131 136 141 146
0 2 4 6 8 10 12 14 16
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 53 55 57 59 61 63 65 67 69 71 73 75 77 79 81 83 85 87 89 91 93 95 97 99 101 103 105 107 109 111 113 115 117 119 121 123 125 127 129 131 133 135 137 139
تلپارفاهنوگ
لکش 9 .
هنوگیرطقشنکارپ
قطنمردیقلایییاکسوتوتلپ،زرمم،شاریاه ة
هعلاطمدروم
3 . 1 . هنوگ شنکارپ یناکم یوگلا اه
یهت زا سپ ۀ
ره لحم ،ناتخرد یناکم تیعقوم زا هشقن
هیاپ زا کی مویلعم هیعلاطم درویم لیسراپ رد ایه
یش د .
هنومن هینوگ ینایکم تیعقوم زا ا رد ریظن درویم ایه
قطنم ۀ لکش رد هعلاطم دروم 2
هئارا .تسا هدش
نامه هکروط رکذ دش ناتخرد یناکم تیعقوم
عبات زا هدافتسا اب ادتبا
K-Ripely
لیلحت و هیزجت دش
.
هبساحم عبات رادقم رگا نانیمطا ریداقم زا هدش
تنوم ولراک رزب ک ای واسم ،رت کچو
دشاب رت
، وگلا
هب ناتخرد یناکم بیترت
هسک ا تخاونکی ای یفداصت ،
( دوب دهاوخ
Camarero et al., 2000
.)
عبات زا هدافتسا
K-Ripely
درومرد داد ناشن
هنوگ هیاپ زا یعاعش ره رد اکسوت و زرمم ،شار اه اه
ریداقم طخ (
)d
L
تنوم دودح زا رتلااب دراد رارق ولراک
لکش(
اه 9 ، 0 و 2 )
، یاربانب یم
ناوت تفگ هک
هنوگ یا شنکارپ وگلا هسک اه
ا تسا نوگ درومرد . ۀ
تلپ
، نامه لکش رد هکروط 2
هظحلام یم
،دوش یا
دودح عاعش ات ادتبا هنوگ 811
هیاپ زا رتم وگلا اه
هسک یم ناشن ار ا طخ هلصاف شیازفا اب دعب و دهد
( ریداقم )d
L
دح رب امم ابیرقت تنوم لااب
ولراک ناشن هک هتفرگ رارق
دنهد ۀ هسک شنکارپ وگلا ا
یفداصت هب لیام تسا
لکش(
2 .)
لکش 4 .
هنوگیناکمتیعقوم
ردیسرربدرومیاه
قطنمزایشخب ة
هعلاطمدروم
نامه لودیج رد هیکروط 8
هدهایشم ییم
،دویش
کیدزن خاش رادقم مه ارب هیاسمه یرت
ۀ هنوگ ایه
کچوک زا رت هسک وگلا هک دوب کی دییات ار ا
یم دنک .
رادقم ینچمه
= 0.000 P-value
دننکدر زین ۀ
ریف
)ناتخرد وگلا ندوب یفداصت( رفص .تسا
نامه هکروط
لکش 5 .
عباترادقم
(
)d
L و
تنومنانیمطادودح
نوگیاربولراک ة
شار
لکش 6 .
عباترادقم
(
)d
L و
تنومنانیمطادودح
یاربولراک
نوگ ة
زرمم
لکش 2 .
عباترادقم
(
)d
L و
تنومنانیمطادودح
نوگیاربولراک ة
یقلایییاکسوت
لکش 8 .
عباترادقم
(
)d
L و
تنومنانیمطادودح
نوگیاربولراک ة
تلپ
لودج 1
.
کیدزنصخاشزالصاحجیاتن
هنوگیاربهیاسمهنیرت
قطنمردرظندرومیاه ة
هعلاطمدروم
لودج رد 8
هظحلام یم
،دوش رادقم رامآ ۀ اریب زینZ
مه ۀ هنوگ کیچوک ایه زا ریت
30 / 1 - هبیساحم دیش
هیک
جیتن ۀ هب تسد ت ار هدمآ أ دیی یم دنک .
4 هجیتن و ثحب . یریگ
زرییمم و شار هیینوگ ود راتخاییس قیییقحت یییا رد
، هییک
قطنم رد ار کارت یرتلااب ۀ
دنتیشاد هعلاطم دروم
، هیب
ک رادومن لکش ب هدنوش
ه دمآ تسد (.
)2005 Marvie
Mohadjer
و
Oheimb
و ( نارایییکمه زیییین )2005
هدوت راتخاس ملایعا تروص یا هب ار شار اه
دیندرک .
هدویت شنکارپ ینحنم عقاورد لایسمهان ییلگنج ایه
هلوگنز ینحنم عبات ا
تیسین )لایمرن شنکاریپ( لکش
،
ک تلاح هکلب دراد هدنوش
؛ دادیعت هیک بییترت ییا هب
ک ناتخرد هب رطق
زا بتارم دادعت
روطق ناتخرد رتشیب
سا ت لگنج راتخاس تقیقحرد . هیلمجزا ییعیبط ایه
قطنم ۀ عییسو حوطیس رد قیقحت یا رد هعلاطم دروم
.دنراد یلاسمهان تلاح هشیمه
Taylor
و
Quin
( و )1988 Manabe
ناراکمه و
( )2000
شنکارپ وگلا هک دنتفای تسد هجیتن یا هب هنوگ زا رایسب هب یلگنج عماوج رد اه
هیسک ترویص ا
ظنم ای ا
تس ینچمه .
، ییا رد هک رگید تاقیقحت
یفدایصت عییزوت هک تسا هداد ناشن هدش ماجنا هنیمز هب لگنج رد ییم قایفتا تردن
دیتفا
، رد نایتخرد ارییز
یطبار ییا و دینراد لیباقتم طباور لگنج ۀ
لیباقتم رد
ت لگنج یناکم راتخاس أ
یم ریث دراذگ . هب
،هولاع تایلمع
ت ریب زیین ندریک کینت دننام یتیریدم نایتخرد عییزو
( تسا راذگرثا
Kint et al., 2000
) ویگلا زیلانآ جیاتن.
هنوگ یناکم داد نایشن زیین قیقحت یا رد یتخرد اه
هنوگ
افنیگنایم هدشهدهاشمةلص
راظتنادرومةلصافنیگنایم صخاشرادقم
Z-score P-value
شار 02
/ 11 22
/ 13 92
/ 1 22
/ 19 - 111
/ 1
زرمم 21
/ 3 28
/ 2 22
/ 1 33
/ 93 - 111
/ 1
تلپ 03
/ 3 3
/ 2 22
/ 1 12
/ 23 - 111
/ 1
اکسوت 03
/ 13 12
/ 83 93
/ 1 11
/ 13 - 111
/ 1
هنوگ شنکارپ وگلا هب اکسوت ،زرمم ،شار اه
ترویص
ا تیییسا .
Habashi
نارایییکمه و (
) 2007
رد زیییین
هعلاطم نوگ شنکارپ وگلا ا ۀ
شار لگنج رد ار شار
تخیمآ ۀ تصش هیب نایگرگلاک هیسک ترویص
شرازیگ ا
دندرک کیی رد تیعیبط رد هینوگ ییا تاییح دیدجت .
تسد لگنج هب هدروخن
تروص هکل ا تیسا ییهورگ و .
هب یم رظن لیماع تاییح دییدجت ویگلا عوین یا دسر
هسک شنکارپ یلصا ( دشاب هنوگ یا ارب ا
Habashi
et al., 2007
.) ۀرابرد کییدزن خاش یایسمه یریت
ۀ
Clark
و
Evans
، نامه دش هراشا هکروط
، جیتن ۀ یب ه تیسد هدیمآ
نومزآ قیرط زا دیاب ییسررب زینZ
.دویش ییا رادیقم
مه ارب یسررب یا رد هرامآ ۀ
هینوگ کیچوک ایه زا ریت
30 / 1 - ب ه ت هیک دیمآ تسد أ
دیننکدیی ۀ
هیسک ویگلا ا
یسررب دروم ناتخرد تسا
. ۀرابرد نوگ ۀ تلپ
، عبایت
K-
Ripely
ب هک داد ناشن هیب عبایت رادیقم هلصاف شیازفا ا
لیم ندوب یفداصت تمس ییم
.دینک نایمه رد هیکروط
لودج 8 هظحلام یم
،دوش کیدزن خاش رادقم یریت
هنوگ یا ارب هیاسمه زا
هنوگ ریاس ییسررب دروم اه
رتشیب تسا ( 22 / 1 ).
عقاورد
، خایش یا رادقم هچره
کیدزن کی هب ناشن دشاب رت
دنهد ۀ ویگلا ندیش لیامتم
هسک زا یفداصت هب ا تسا
هب . یم رظن هیکنیا تیلع دسر
نوگ دروم رد ۀ
تلپ
، هیاپ زا هلصاف شیازفا اب ایه
، ویگلا
یم ادیپ لیامت یفداصت تمس هب شنکارپ دینک
، کبیس
هیب نآ رذیب لاقتنا تردق و هنوگ یا رذب ندوب رادلاب و تسدرود طاقن تسا
.
هداد لگنج کی زا بسانم و بولطم رامآ اه
ب یگنویگچ و نایتخرد ینایکم وگلا لماک یصوت دیا
هزادیینا شنکارییپ نآ اییه
ییشاب هتییشادرب رد ار اییه ن
د
(
Scheuder et al., 1993
) . لگنج ینونک راتخاس ایه
تیریدم جیتن هدشن ۀ
دیچیپ لماعت ۀ
نایتخرد و
لیماوع یطیحم
نوگانوگ شییور و ییلقا هیلمجزا
هایگ تیسا .
ایتخرد ینایکم ایهوگلا لیلحت و هیزجت و دایعبا ایب ن
یم توافتم یتباقر طیارش راتخایس زایسزاب رد دیناوت
تییشذگ ۀ وییگلا هییک یلوییحت لییحارم ریییسفت و هدوییت
یب ار ناتخرد ینونک شنکارپ ه
هدروآ دویجو دییفم ،دینا
ینچمه .دشاب راتخاس یصوت زا لصاح یمک ریداقم
زا ییصاخ عاونا رد لگنج لیگنج
ایه
، هیب ۀیباثم لایثم
هدوت ذ رد یعیبط اه هریخ
هاگ یلگنج اه
، ییم دیناوت
عجرم ی شور یبایزرا ارب تدیمدنلب رد یتیریدم اه
دشاب (
Kint, 2005
.)
رایتکه رد دویجوم ریب نایتخرد یناکم وگلا کیت دشر و هدوت نایتخرد
زیین یت أ یقتیسم ریث و دراد
یاربانب رد وحن ۀ یت لیگنج تیریدیم أ
.دراد ریث ویگلا
یناکم ظنم هدوت رد هک ییاه رد
وت ،تیسا رظندیم دیل
بولطم تیسا لدیم یریت
، یلایحرد دویبهب اریب هیک
تایح هاگتسیز شیحو
، هیسک ایی یفدایصت شنکاریپ ا
بولطم و بسانم ( تسا
Erfanifard et al., 2008
.)
لئسم ۀ هجوت نآ هب دیاب هک رگید
،درک تیمها
دویییت راتخایییس ۀ
ییییصوت و تخانیییش رد ییییلگنج
تسیسوکا یلگنج اه
.تسا تیقیقحرد
، رد تیریدیم
و لگنج تاقیقحت
طبترم لیگنج لویحت و هعسوت اب و
قطاینم یتیسیز عونت هب طوبرم تاقیقحت رد ینچمه هم هدوت حطس رد لگنج راتخاس ،یلگنج
،تسا ارییز
هنوگ عونت هیک یتاریشح و ناگدنرپ دننام روناج اه
یم یگدنز هدوت کی رد خایس یگدییچیپ ایب دننک
ت را
طبترم هدوت تسا
. اس ینچمه یناکم راتخ
، هقبط دنب
ناییتخرد دوییمع و یییقفا ناییتخرد یناییکم وییگلا و
تییسیز تایییصوصخ ،تارییشح ،ناگدیینرپ ارییب ار هاییگ
یپا ،نارادناتسپ تیف
سیناگراورکیم و یتخرد اه اه
ت تحت یکاخ أ
یم رارق ریث .دهد
هیب رویط هیک شیازیفا
دادیعت هیب هدویت ییقفا و دومع راتخاس رد ینگمهان
هنوگ رتشیب هدوت و اه
رتلاایب کییژولوکا رادیاپ اب ییاه
رییجنم یییم دوییش رادیییاپ رد یییمهم هوقلاییب شییقن و
ییییلگنج قطاییینم کییییژولوکا ایییفیا
ییییم دییینک
(
Pommerening, 2002
.) تییمها دراویم یا هب هجوت
یینیمز رد رتییشیب تایعلاطم ۀ
یناییکم وییگلا و راتخاییس
هنوگ هدوت رد یتخرد اه نداد تیلاخد و یلگنج اه
رد نآ موب تاعلاطم ییلگنج قطاینم اب طبترم یتخانش
راکشآ شیپ زا شیب ار یم
دنک .
دراوم یا هب هجوتاب
، ندییسر ارب تسا یهیدب
ویش و تیریدم وگلا کی هب ۀ
لگنج بیسانم ییسانش ارب
لگنج لامش اه هیمانرب و راتخایس ییعت
زییر
نآ دوجوم عضو اسارب اه
رورض ( تسا
Eslami &
SaghebTaleb, 2008
) ینچمه .
، هب روظنم زا یهایگآ
رف ا تیسیسوکا رد ییعیبط اهدنی ییلگنج ایه
مزلا
تسا هدوت راتخاس تیسد اه
هدرویخن دویش ییسررب
و
نآ ریداقم هب
ۀباثم عجرم ی و گینهامه تیریدیم ارب
لگنج روخرد هیچره ایت درییگ راریق هدافتیسا دروم اه
ه و رادیاپ تیریدم هب رتشیب نم رد تعیبط اب ماگ
قطا
کیدزن تیریدم تحت یلگنج یوش
.
عبانم
Alijani, V (2011) “Quantifying the spatial structure (case study: Gorazbon district of Kheyrud forest),” Msc.
Thesis, Forestry and forest economics group. University of Tehran, Iran, Tehran. (In Persian)
Camarero, J.J., Gutierrez E. Fortin M.J (2000) “Spatial pattern of sub-alpine grassland ecotones in the Spanish central Pyrenees,” Forest Ecology and Management 134:1-16.
Clark, P., Evans, E (1954) “Distance to nearest neighbor as a measure of spatial relationships in populations,”
Ecology 35(4): 445-453.
Dale, M.R.T (1999) Spatial Pattern Analysis in Plant Ecology, Cambridge, Cambridge University Press, 326.
Diggle, P.J (1983) Statistical Analysis of Spatial Point Patterns, London, Academic Press, 195.
El-Sharawi, A.H., Piegorsch, W.E (2002) Ripelys K Function, Chichester, John Wiley & Sons, 9.
Erfanifard, Y., Feghhi, J., Zobeiri, M., Namiranian, M (2008) “Investigation on spatial pattern of trees in Zagros forest,” Journal of the Iranian Natural resourses 60(4): 1319-1328. (In Persian)
Eslami, A., sagheb Talebi, K.H (2008) “Investigation on the spatial pattern of pure and mixed beech stands in North of Iran,” Pajouhesh and Sazandegi 77: 39-46. (In Persian)
Goreaud, F., Courbaud, B. Collinet, F (1997) “Spatial structure analysis applied to modeling forest dynamics,”
IUFRO workshop: Empirical and process based models for forest tree and stand growth simulation, Novas Technologies, Portugal, Oerias,. 155-172.
Habashi, H., Hosseini, S.M., Mohammadi, J., Rahmani, R (2007) “Stand structure and spatial patterns of trees in mixed Hyrcanian beech forests of Iran,” Iranian Journal of Forest and Poplar Research 15 (1): 55-64. (In Persian)
Humphrise, H.C., Bourgeon, P.S., Mujica-Crapanzano L.R (2008) “Tree spatial patterns and environmental relationships in the forest – alpine Tundra ecotone at Niwot Ridge, Colorado, USA,” Ecological Research 23:
589-605.
Jayaraman, K (2000) a Statistical Manual for Forestry Research, Bangkok, FORSPA-FAO Publication, No.25, 242.
Kint, V., Lust, N., Ferris, R., Olsthoorn, A.F.M (2000) “Quantification of forest stand structure applied to Scote Pine (Pinus Sylvestris L.) Forests,” Investigation on Agricultural System 1: 147-163.
Kint, V., Robert, D.W., Noel, L (2004) “Evaluation of sampling methods for estimation of structural indices in forest stands,” Ecological Modeling 180: 461-476.
Manabe, T., Nishimura, N., Miura, M., Yamamoto, S (2000) “Population structure and spatial patterns for trees in temperate old-growth evergreen broad-leaved forests in Japan,” Plant Ecology 151: 181-197.
Marvie Mohadjer, M.R (2005) Silviculture, Tehran, University of Tehran Press. 387. (In Persian)
Naumberg, E., Dewald, L.E (1999) “Relationship between Pinus ponderosa forest structure, light characteristics, and understory graminoid species presence and abundance,” Forest Ecology and Management 124: 205 – 215.
Oheimb, G., Westphal, FC., Tempel, H., Haerdtle, W (2005) “Structural pattern of a near-natural beech forest (Fagus sylvatica),” forest Ecology and Management 212: 253-263.
Pommerening, A (2002) “Approaches to quantifying forest structures,” Forestry 75(3): 305-324.
Rawat, S., Menaria, B.L Dugaya, D.C., Kotwal, A (2008) “Sustainable forest management in India,” Current Science: 94(8): 996 - 1002.
Resaneh, Y., Moshtagh, M.H., Salehi, P (2001) “Quantitative study of North forests,” In: National Seminar of Management and Sustainable Development of North forests, Iran, Ramsar, Forest and Range Organization Press, 55-79.
Ripely, B. D (1977) “Modelling spatial patterns. Journal of the Royal statistical,” Society 39(2): 172-212.
Scheuder, H.T., Gregorie, T.G. Wood, G.B (1993) Sampling Methods for Multiresources Forest Inventory, USA, John Wiley & Sons, 446.
Spies, T.A (1998) “Forest structure: a key to the ecosystem,” Northwest Forest Science 72(2): 34-39.
Szwagrzyk, J., Czerwczak, M., 1993 Spatial pattern of trees in natural forests of East-Central Europe. Journal of Vegetation Science 4, 469-476.
Taylor, A.H., Quin, Z (1988) “Regeneration patterns in old-growth Abies-Betula forests in the Wolong natural reserve, Sichuam, China,” Journal of Ecology 76: 1204-1218.
Veblen, T., Schlegal, T., Escobar, B (1980) “Structure and Dynamics of old growth Nothofagus forests in the Valdivian Andes,” Chilian Journal of Ecology 68(1): 1-31.
