زنی کلزا در شرایط تنش خشکی و شوری - به زراعی کشاورزی

هرود

20 هرامش

3 زییاپ 1397

هحفص یاه 593 - 577

رثا هناوج رب رذب ششوپ فلتخم یاهرامیت :یروش و یکشخ شنت طیارش رد ازلک ینز

یزاسلدم دربهار زا هدافتسا اب

‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

یقت نیریش

1یقوذ

، یناطلس سایلا

2

هلا جریا ،* 3یداد یقداص اضر ،

4

1 . یسانشراک یوجشناد دشرا

، تاتابن حلاصا و تعارز هورگ

،

،نارهت هاگشناد ،ناحیرویا سیدرپ ناریا ،تشدکاپ

.

2 . رایداتسا

، اتابن حلاصاو تعارز هورگ ،ت

،نارهت هاگشناد ،ناحیرویا سیدرپ ناریا ،تشدکاپ

.

3 . ،تاتابن حلاصا و تعارز هورگ ،داتسا

،نارهت هاگشناد ،ناحیرویا سیدرپ ناریا ،تشدکاپ

.

4 . ،یکشزپهایگ هورگ ،رایداتسا ویا سیدرپ

،نارهت هاگشناد ،ناحیر ناریا ،تشدکاپ

.

:تفایرد خیرات 08

/ 05 / 1396 :شریذپ خیرات

12 / 07 / 1396

هدیکچ هب شهوژپ نیا هناوج رب رذب ششوپ فلتخم یاهرامیت رثا یسررب روظنم

یروش و یکشخ شنت طیارش رد ازلک ینز شیامزآ ود .دش ماجنا

هب ًلاماک حرط بلاق رد لیروتکاف تروص لاس رد نارهت هاگشناد ،ناحیروبا سیدرپ یزکرم هاگشیامزآ رد رارکت راهچ اب یفداصت

1396 ماجنا

لماش اهروتکاف زا یکی شیامزآ ود ره رد .تفرگ 10

( رامیت اتT1

دوب رذب ششوپ فلتخم )T10

و ششوپ عون ،گنیمیارپ عون ظاحل زا هک

شیامزآ ود رد مود روتکاف .دنتشاد توافت شکچراق فرصم ،رفص یکشخ شنت حوطس ،لوا شیامزآ رد و دوب توافتم

8 / 0 - ، 1 - و 2 / 1 -

،تفه ،رفص یروش شنت حوطس مود شیامزآ رد و لاگساپاگم 14

و 21 یسد کمن رتم رب سنمیز .دنتفرگ رارق یسررب درومNaCl

ناشن جیاتن

( میاتوردیه بیرض لقادح هک داد

θH

رد ) (T9

627 / 22 ،)تعاس لاکساپاگم (T3

538 / 22 و )تعاس لاکساپاگم (T6

263 / 22 لاکساپاگم

( هیاپ لیسناتپ رادقم نیرتمک .دش هدهاشم )تعاس

Ψb (50)

یاهرامیت هب طوبرم ) (T4

332 / 1 - و )لاکساپاگم (T1

324 / 1 - .دندوب )لاکساپاگم

هناوج دصرد رثکادح ینز

هب طوبرم یروش طیارش رد (T2

75 / 86 لمحت هناتسآ رادقم نیرتشیب .دوب )دصرد هب

یروش

X₀( طوبرم) هب

T3

( 38 / 16 یسد .دوب )رتم رب سنمیز هناوج تعرس نیرتشیب

هب طوبرم یروش حوطس مامت رد ینز .دوبT3

هب یاهرامیت ،یلکروط ،T3

وT6

ردT9

و یکشخ طیارش .دنتشاد ار درکلمع نیرتهب یروش طیارش ردT3

لدم فلتخم یاهرتماراپ نیب طابترا یسررب ،نینچمه میاتوردیه و یروش

یفنم اب و تفای دهاوخ شیازفا یروش هب لمحت هناتسآ رادقم میاتوردیه بیرض شهاک اب هک داد ناشن دصرد رثکادح هیاپ لیسناتپ ندش رت

ناوج ه .تفای دهاوخ شیازفا یروش طیارش رد ینز ششوپ زا لبق دیسا کیمویه اب گنیمیارپ

ناوج تعرس دوبهب بجوم رذب یهد ه

و ینز

فا یم هجیتن رد .دش دهاوخ یکشخ و یروش هب لمحت هناتسآ شیاز شوپ زا لبق دومن هیصوت رذب ناگدننکدیلوت هب ناوت

ش زا رذب ندرک راد

.دننک هدافتسا دیسا کیمویه اب گنیمیارپ هژاودیلک اه

میاتوردیه ،رذب تردق ،بآ لیسناتپ ،یکشخ هب لمحت هناتسآ ،یروش هب لمحت هناتسآ: .

1 . همدقم

هناوج رد مهم و ینارحب لحارم زا هچهایگ رارقتسا و ینز

( تسا ناهایگ یگدنز هخرچ

Windauer et al., 2007

رد .)

هناوج عقاو هک تسا هدیچیپ یکیژولویب دنیآرف کی رذب ینز

تسیز لماوع ریثأت تحت رارق نوگانوگ یکیتنژ و یطیحم

یم و دریگ هب یتایح زا یکی ناونع هرود نیرت

هخرچ رد اه

یم هتفرگ رظن رد ناهایگ یگدنز هناوج .دوش

یدنیآرف ینز

دشر رذب نینج ،ندشزاغآ ضحم هب و تسا ریذپان تشگرب ( درک دهاوخ هبرجت ار گرم ای

Bradford, 2002

.) اهرذب

هیاپ ای هناتسآ بآ لیسناتپ کی یاراد (1

Ψb

) یم دنشاب رد هک

یسناتپ ل یفنم( رتمک یاه هناوج یارب رذب رتسب نآ زا )رت

ینز

هناوج ناکما و تسا کشخ رایسب درادن دوجو ینز

(

Finch-

Savage & Leubner-Metzger, 2006

هب یسرتسد نازیم .)

بآ لیسناتپ( بآ

Ψ 2

هناوج تعرس ) هناوج رسک و ینز

ینز

اهرذب یم رارق ریثأت تحت ار ( دهد

Bewley et al., 2013

.)

سناتپ شهاک ی

ل شهاک هب رجنم بآ ی

تخاونک شهاک ،ی

هناوج تعرس نز

ی و ندش زبس شهاک م

ی دوش (

Rosalind et

al., 1994

.) ازفا اب ی ش کشخ شنت ی

هناوج دصرد نز

ی روذب

دنه نزرا ( ی

Manga, 1998

هجوگ ،) یگنرف (

Dahal &

Bradford, 1990

( دنقردنغچ ،)

Gummerson, 1986

ازلک و )

(

Soltani et al., 2013

) شهاک ی تفا . لماوع رگید زا یروش

ناهایگ هعسوت و دشر شهاک بجوم هک تسا یطیحم مهم یم ایند رسارس رد ( دوش

Amirjani, 2010; Sevengor et al.,

2011; Zhani et al., 2012

دشر ساسح لحارم زا یکی )

هناوج هلحرم یروش شنت هب هایگ ینز

( تسا

Kader & Jutzi,

شان راثآ .)2004

تیمس لماش ناهایگ رب یروش شنت زا ی

تلالاتخا ،یندعم رصانع دوبمک ،یزمسا شنت ،ینوی تسا دراوم نیا همه زا یبیکرت و ییایمیشویب و یکیژولویزیف (

Munns, 2002; Rajaravindran & Natarajan, 2012;

1. Thresholdor base water potential (Ψ_b)

2. Water potential(Ψ) Saleh, 2013

هناوج رب ًاتدمع یروش .) یم ریثأت رذب ینز

دراذگ

(

Misra & Dwivedi, 2004

شهاک بجوم دوخ هبون هب و )

صخاش هناوج یاه یم هچهایگ رارقتسا و ینز

دوش

(

Almansouri et al., 2001

.)

شنت طیارش رد هار زا یکی یطیحم یاه

شیازفا یاه

کینکت زا هدافتسا هچهایگ رارقتسا و ندشزبس دوبهب یاه

تسا رذب شور نیرتدیفم زا یکی .

رذب دوبهب یاه

ششوپ ندرک راد

3رذب یا رد .تسا زا یفلتخم داوم شور ن

تفآ مومس هلمج میظنت داوم ،شک

داوم ،اهدوک ،دشر هدننک

ششوپ ،تبوطر بذاج رصانع و ترارح هب ساسح یاه

هب ییاذغ هفاضا رذب یجراخ حطس هب هدنبسچ داوم هارمه

یم هناوج دوبهب ببس هک ددرگ یم نآ ییآراک و ینز

دوش

(

Kephart & Wichman, 2004; Saadat et al., 2015

.)

ود رارق هدافتسا دروم یراجت دربراک اب رذب ششوپ شور

یم ندرک هبح لماش هک دریگ کینکت .تسا نداد ششوپ و4

لاس رد رذب ندرک هبح 1940

رذب تعنص رد یدلایم

درک ادیپ هعسوت (

McDonald & Copland, 1997

.) نیا

یب داوم ندوزفا زا ترابع کینکت هب رذب هب رثا

رییغت روظنم

زا هدافتسا اب روذب حطس نامتخاس و هزادنا ،نزو ،لکش هبح .تسا هدنبسچ و هدننکرپ داوم زا یتوافتم ریداقم ندرک

هدافتسا رذب درکراک و تشاک تیلباق دوبهب یارب رذب یم شنت زا ار رذب ،تابیکرت نیا عقاو رد .دوش هک ییاه

نآ عوقو لامتحا ظفاحم تسا دایز طیحم رد اه

یم ت دننک

(

McDonald & Copland, 1997

.)

ششوپ زا دعب هک یتلاکشم زا یکی ندرک راد

اهرذب

یم هدهاشم دوش

، ناوج تعرس شهاک ه

هک تسا اهرذب ینز

زبس ریخأت بجوم هچهایگ رارقتسا و ندش

.دش دهاوخ اه

گنیمیارپ یور فلتخم تاشیامزآ جیاتن هداد ناشن اهرذب5

3.Seed Coating

4.Seed Pelleting 5.Priming

ا ببس رذب گنیمیارپ هک تسا هناوج تعرس شیازف

ینز

دش دهاوخ (

Murungu et al., 2003; Demir Kaya et

al., 2006

) هب . و نیئتورپ زتنس شیازفا ،اهاشغ میمرت لیلد

رذب گنیمیارپ یط یدنق و ینیئتورپ ریاخذ رتلااب ییایوپ (

Soltani & Soltani, 2015

،) گنیمیارپ یاهرذب نازیم هدش

1ATP

تعرس و دنتشاد یرتلااب نآ رد نینج دشر

زین اه

دوب رتلااب (

McDonald, 1999; Varier et al., 2010

) رد .

شنت طیارش هار زا یکی یطیحم یاه

شیازفا یاه

م ؤ هفل هناوج یاه کینکت زا هدافتسا ،رذب ندش زبس و ینز

تسا گنیمیارپ (

Murungu et al., 2003; Demir Kaya

et al., 2006

) . شور زا یکی گنیمیارپ یاه

رذب دوبهب

یم هک تسا هناوج شیازفا ثعاب دناوت

ندش زبس و ینز

.دوش رذب شور زا یکی گنیمیارپ شور زا هدافتسا

یاه

دعاسمان طیارش رد رذب تیفیک شیازفا و رذب درکراک دوبهب یم یطیحم دشاب

(

Basra et al., 2004

) . ثعاب کینکت نیا

تسا هدش ناهایگ رد درکلمع شیازفا (

Harris et al.,

.)2001

شیازفا ثعاب کینکت نیا هک تسا هدش شرازگ هناوج هنماد شنت یطیحم طیارش رد اهرذب ینز

لیبق زا از

یم امد و یکشخ ،یروش شنت دوش

(

Fujikara et al.,

).1993

شرازگ و تعرس شیازفا رب ینبم یفلتخم یاه

هناوج یتخاونکی شنت رد ندش زبس و ینز

فلتخم یاه

یروش لیبق زا یطیحم رامیت زا هدافتسا اب یکشخ و

دراد دوجو فلتخم ناهایگ رد گنیمیارپ (

Harris et al.,

2001; Soltani & Soltani, 2015

.) شرازگ اه هداد ناشن

هناوج دوبهب ثعاب گنیمیارپ هک تسا اهرذب ینز

ی ترذ

(

Ashraf & Rauf, 2001

) نادرگباتفآ ، (

Demir Kaya et

al., 2006

،) موگروس (

Foti et al., 2002

) هبنپ ،

(

Murungu et al., 2003

) و جنرب (

Basra et al., 2005

)

شنت طیارش رد .دیدرگ یطیحم یاه

1.Adenosine Triphosphate

شیپ یارب نیققحم هزورما هناوج ینیب

زا ناهایگ ینز

لدم یم هدافتسا اه لدم نیا زا یکی .دننک

تیساسح هک اه

هناوج یم نییعت ار بآ لیسناتپ شنت هب روذب ینز لدم ،دنک

یه یم میاتورد هناوج یوگلا فیصوت یارب هک دشاب

ینز

تسا هدش هدافتسا بآ لیسناتپ اب طابترا رد اهرذب (

Larsen et al., 2004; Bradford & Still, 2004

.) تعرس

هناوج پیتونژ ینز هجوگ فلتخم یاه

هدافتسا اب ار یگنرف

دش هسیاقم میاتوردیه لدم زا (

Dahal & Bradford,

.)1990

رد صخاش هسیاقم یارب یرگید شرازگ یاه

هناوج ایبول یعون رد نیلا راهچ تمواقم نازیم و ینز

.(

Phaseolus vulgaris L

دش هدافتسا میاتوردیه لدم زا )

(

Cardoso, 2013

&

Bianconi

.) ه ی اتورد ی م لدم ی تسا

وگلا هک ی هناوج ینز سناتپ هب شنکاو رد ی

ل حم رد بآ ی

ط

رذب ار م حرش ی دهد . نینچمه هدش شرازگ ارب نامز ،هک

ی

هناوج ینز گرزب هب ی ب فلاتخا ی ن سناتپ ی ل حم اب رذب بآ ی

ط

سناتپ هناتسآ و نآ ی

ل ف ی ز ی ژولو ی ک ی ارب ی ر جورخ ی هش هچ

گتسب ی دراد (

Gummerson, 1986

.)

هنوگ هک دش حرطم یشرازگ رد رظن زا یهایگ یاه

و طسوتم ،لمحتم هورگ هس رد یروش هب لمحت نازیم رارق ساسح دنریگ

(

Hanslin & Eggen, 2005

.) ینحنم

هناوج شنکاو هنوگ ینز

ادتبا یروش هب لمحتم یاه

هب هناوج رگنایب هک تسا فاص طخ کی تروص یلااب ینز

ناتسآ زا نتشذگ زا سپ ینحنم نیا .تسا یروش رد روذب ۀ

هناوج و هدش هتسکش لمحت شهاک یدنت بیش اب ینز

یم هب .دبای هنوگ نیا رگید ترابع نیعم دح ات ار یروش اه

رادقم هک تسا هناتسآ نیا زا دعب اهنت و هدرک لمحت هناتسآ هناوج نآ ینز یم شهاک یروش شیازفا اب اه رد .دبای

هنوگ هناوج دصرد شهاک طسوتم یاه تباث بیش اب ینز

یم هدهاشم ناتسآ و دوش

ۀ یم رفص اب ربارب لمحت رد .دشاب

یسب یروش شنت هب تیساسح موس هورگ و هدوب لااب را

هناوج شنکاو ینحنم هب یروش شنت هب تبسن روذب ینز

تسا ییامن عبات کی لکش (

Hanslin & Eggen, 2005

.)

ناوتب ات دندومن هئارا یعباوت ساسا نیا رب یرگید ناققحم هناوج شنکاو ار یروش شنت هب تبسن اهرذب ینز

مک ی هب لمحت هناتسآ رادقم عباوت نیا رد هک .دومن یزاس

هناوج رثکادح ،یروش ینز

و اوج شهاک نازیم هن

هب ینز

تسا هبساحم لباق یروش دحاو ره شیازفا یازا (

Sadat-

Noori et al., 2015

.)

ششوپ هنیمز رد تاعلاطا حم رایسب رذب ندرک راد

دود

هعسوت یاهروشک و تسا تاعلاطا نیا راشتنا زا هتفای

یم یراددوخ رد .دننک

شهوژپ زین ناریا یاه

م یددعت

هب هلاقم یدودحم دادعت یلو ،تسا هتفرگ تروص پاچ

.تسا هدش هدناسر ششوپ دروم رد

یاهرذب ندرک راد

گنیمیارپ نیا ،هجیتن رد .دشن تفای یتاعلاطا زین هدش فلتخم یاهرامیت رثا ،یسررب هب ات هدش دنمفده هعلاطم

ششوپ رب رذب ندرک راد هناوج

ینز شنت طیارش رد ازلک

یکشخ و یروش و

لدم یزاس هناوج ینز شوپ یاهرذب ش

.دزادرپب یکشخ و یروش شنت طیارش رد هدش هداد

2 . شور و داوم اه

هب رب رذب ششوپ فلتخم یاهرامیت رثا یسررب روظنم

هناوج و یکشخ شنت طیارش رد نوتپن مقر ازلک ینز

ژپ ،یروش لاس رد یشهو

1396 ج شیامزآ ود رد هناگاد

،نارهت هاگشناد رد یکشخ و یروش شنت طیارش رد هب شیامزآ ود ره .دش ماجنا ناحیروبا سیدرپ تروص

رد رارکت راهچ اب یفداصت لماک حرط بلاق رد لیروتکاف لماوع زا یکی شیامزآ ود ره رد .تفرگ تروص هاگشیامزآ نآ رد هک دوب رذب ششوپ رامیت یسررب دروم 10

رامیت

ششوپ کی لماش گنیمیارپ روذب( دهاش رامیت

هس ،)هدشن

تیلپ رامیت شش و ششوپ رامیت زا اهرامیت .دندش هیهت

گنیمیارپ ،ششوپ عون رظن ندش

نتشاد و شکچراق

اب

فلتخم یاهرامیت رد هک یتابیکرت .دنتشاد توافت رگیدکی ( ششوپ

هبح و )coat

( ندرک

pellet

هب ) رد ،دندوب هتفر راک

( لودج 1 ا هدش هصلاخ ) هدام زا ،بسچ هیهت یارب .تس

1CMC

اب هدام نیا .دش هدافتسا )زلولس لیتم یسکوبرک(

لغ ظ ت 3 هب و دش لح رطقم بآ رد % ره یازا

10 مرگ

،رذب 5 یس دش هتخیر روذب یور رظن دروم لولحم زا یس

ششوپ هاگتسد ینارود تاکرح اب و ششوپ ،رذب ندرک راد

هبح یارب .دش داجیا روذب یور بسانم ندرک

هدام زا زین

هب CMC

هدام و بسچ ناونع تهج .دش هدافتسا هدننکرپ

هب هدافتسا هب هدننکرپ ناونع

ره یازا 10

رذب مرگ 5

مرگ

هب( CMC

ناونع و )هدننکرپ هدام 2

هب ،گنر ردوپ مرگ

هبح هاگتسد ینارود تاکرح اب و دش هفاضا روذب ندرک

تفرگ تروص اهرذب چراق هک ییاهرامیت رد .

شک نآ رد اه

هب هدش هیصوت زد زا زین دوب هتفر راک 2

هدافتسا رازه رد

.دیدرگ ششوپ زا لبق اهرامیت زا یخرب گنیمیارپ یهد

دندش لودج(

1 ) . هب ازلک یاهرذب ،گنیمیارپ تهج تدم

10 کیمویه ای )گنیمیارپوردیه( رطقم بآ رد تعاس

( دیسا 2 تدم نیا یط زا دعب و دندش گنیمیارپ )رازه رد سپس و کشخ هاگشیامزآ طیارش رد اهرذب نامز روذب زا .تفرگ تروص اهنآ یور ششوپ یاهرامیت گنیمیارپ ،دهاش و هدش 10

لماش رامیت 1

دهاش رامیت

گنیمیارپ روذب(

،)هدشن 3 و ششوپ رامیت 6

تیلپ رامیت

.دش هیهت ،تفه ،رفص حطس راهچ لماش یروش شنت یاهرامیت

14 و 21 رتم رب سنمیز یسد کمن

یاهرامیت و NaCl

،رفص حطس راهچ لماش یکشخ شنت 8

/ 0 - ، 1 - و 2 / 1 -

زا رارکت ره رد یروش شنت شیامزآ رد .دندوب لاگساپاگم ،ششوپ رامیت ره 50

یرتپ لخاد رد رذب ذغاک یور شید

و رطقم بآ اب ندرک بوطرم زا سپ و دش هداد رارق لولحم هیهت یاه رد روتانیمرژ لخاد رد کمن زا هدش یامد

1. Carboxymethyl Celluloses

20 یتناس هجرد یکشخ شنت شیامزآ رد .دش هتشاذگ دارگ

،ششوپ رامیت ره زا رارکت ره رد 50

یرتپ لخاد رد رذب شید

رطقم بآ اب ندرک بوطرم زا سپ و دش هداد رارق ذغاک یور لولحم و هیهت یاه زا هدش

1PEG 6000

رد روتانیمرژ لخاد رد

یامد 20 یتناس هجرد دیدزاب .دش هتشاذگ دارگ

راب ود روذب زا

هناوج روذب رایعم و تفرگ تروص زور رد جورخ هدز

هشیر هب اهرذب شرامش .دوب هچ تدم

14 .دش ماجنا زور رد

و رطقم بآ ذغاک هب زاین تروص رد شیامزآ لوط لولحم هیهت یاه و دصرد هبساحم یارب .دش هفاضا هدش

هناوج تعرس همانرب زا روذب ینز

Germin^v2

دش هدافتسا

(

Soltani et al., 2013

همانرب نیا هک ) تدم ینعی( D10

یم لوط هک ینامز هناوج ات دشک

هب ینز 10 ،)دسرب دصرد

یم لوط هک ینامز تدم ینعی(D50

هناوج ات دشک هب ینز

50

و )دسرب دصرد یم لوط هک ینامز تدم( D90

ات دشک

هناوج هب ینز 90 یم هبساحم ار )دسرب دصرد تعرس .دنک

هناوج ینز ( هلداعم قیرط زا )تعاس رد(

1 دش هبساحم )

(

Soltani et al., 2013

:)

( 1 )

R50=1/D50

هناوج تعرس(

)ینز

لدم تهج هناوج شنکاو یزاس

شنت هب اهرامیت ینز

.دش هدافتسا میاتوردیه لدم زا یکشخ لدم یلصا هطبار

هب میاتوردیه یم ریز تروص

دشاب (

Dahal & Bradford,

1990; Bradford, 1990;Bradford & Still, 2004

:)

θH = (ψ - ψb (g)) t_g )2(

( هطبار رد 2

)

θH

لاکساپاگم( میاتوردیه تباث

،)تعاس ،)لاکساپاگم( رذب رتسب بآ لیسناتپ Ψ

Ψb

،)لاکساپاگم( هیاپ بآ لیسناتپ فلتخم یاهدصرد g

هناوج ینز و

t_g

فلتخم یاهدصرد یارب هشیر جورخ نامز

هناوج یم ناشن ار )تعاس بسحرب( ینز ضرف اب .دهد

تارییغت هکنیا

Ψb

لامرن عیزوت زا یرذب هدوت کی رد

1. Polyethylene glycol

یم یوریپ دنک

تیبورپ زیلانآ اب میاتوردیه لدم یاهرتماراپ ،

(

probit

ات دش هدز نیمخت ریز هطبار قبط هدشرارکت ) ره یارب شزارب نیرتهب دوش لصاح رامیت

(

Dahal &

Bradford, 1990; Bradford & Still, 2004

:)

𝑝𝑟𝑜𝑏𝑖𝑡(𝑔) = [ψ–(θH/ t_g) - ψb (50)] / 𝜎ψb )3( ( هطبار رد 3

،)

b (50)

یارب هیاپ بآ لیسناتپΨ

50 دصرد

هناوج و )لاکساپاگم( ینز σb

ریداقم عیزوت رایعم فارحناψ

هناوج فلتخم یاهدصرد یارب هیاپ لیسناتپ ینز

Ψb (g)(

رد )

یم روذب تیعمج یتخاونکی رگنایب بیرض نیا هک دشاب

هناوج یم ینز زا هک دراد رتماراپ هس میاتوردیه لدم .دشاب

هک میاتوردیه تباث .دنتسه موهفم یاراد یکیژولویب رظن نامز زا یرایعم عقاو رد هناوج ات

ینز هباشم و تسا رذب

لامرت ای یترارح نامز موهفم م لمع میات

ی مود رتماراپ .دنک

هناوج یارب هیاپ لیسناتپ هناتسآ دح عقاو رد هک تسا ینز

ناوج یارب یکشخ شنت ه

یم ناشن ار ینز هیاپ لیسناتپ .دهد

کدص یارب اوج فلتخم یاه

هن ینز یاراد و تسا توافتم

م لامرن عیزوت کی ی

رادقم عیزوت نیا یور رد هک دشاب

یارب هیاپ لیسناتپ نامه هنایم 50

ناوج دصرد ه

یم ینز دشاب

ناشن لامرن عیزوت نیا رد سنایراو رادقم و هدنهد

هناوج یتخاونکی ینز

( σb

یم )ψ

دشاب (

Dahal &

Bradford, 1990; Bradford & Still, 2004

.)

هداد تارییغت دنور هب هجوت اب اه

تعرس ی هناوج

ینز اب

تعرس شنکاو یبایزرا یارب ریز لدم یروش شنت شیازفا هناوج :دش هدافتسا یروش شنت هب روذب ینز

( 4 )

R50=ax +b

( هلداعم رد 4

بیارض ،) وa

b

هب دبم زا ضرع بیترت أ

و دنتسه طخ بیش و بسح رب( یروش رادقم x

یسد سنمیز م ناشن ار )رتم رب ی

بیرض .دهد رادقم a

هیلوا هناوج تعرس ی ناشن رفص یروش حطس رد ار ینز

یم بیرض .دهد هناوج تعرس شهاک رادقم b

هب ینز یازا

یم ناشن ار یروش دحاو ره شیازفا .دهد

هیضرف هب هجوت اب دصرد شنکاو صوصخ رد هک یا

ناوج ه ز ن تسا هدش هئارا یروش هب ی (

Hanslin & Eggen,

)2005

هناوج دصرد یور یروش فلتخم حوطس ریثأت ینز

( هب )GP

یمک ریز تروص دش یزاس

(

Sadat-Noori et al.,

):2015 GP = GP_max if S<St;

GP = GP_max -b_GP (S-St) if S≥St )5( ( هطبار رد 5

،) هناوج دصرد GP

،ینز

GP_max

رثکادح

هناوج ،)دصرد( ینز

b_GP

هناوج دصرد شهاک شیازفا اب ینز

،یروش و یروش هب لمحت هناتسآ St

،S

ناشن ار یروش

یم دهد 39]

.[

هب هناوج رثکادح یلکروط ( ینز

GP_max

) رد

یم خر یروش حوطس نیرتمک یروش شنت شیازفا اب و دهد

( لمحت هناتسآ دح ات )St

هناوج دصرد هب ینز

رثکادح تروص

دهاوخ یقاب یروش هب لمحت هناتسآ دح زا روبع زا دعب .دنام

هناوج دصرد ینز

( ینیعم بیش اب

b_GP

) تفای دهاوخ شهاک

.دیسر دهاوخ رفص هب تیاهن رد و لدم یاهرتماراپ ریداقم نیمخت اه

( درادناتسا هابتشا و )SE

نآ اهرامیت نایم رد اه مرن اب

رازفا هخسن(SAS

9.0 .دش ماجنا )

لکش مسر تهج اه

مرن زا رازفا

EXCEL

.دش هدافتسا

3 . جیاتن ثحب و

.3 .1 میاتوردیه لدم

( لکش رد 1

هدهاشم ریداقم ) شیپ و هدش

ینیب هدش

هناوج دصرد میاتوردیه و یکشخ فلتخم حوطس رد ینز

( لکش هب هجوت اب .تسا هدش هداد ناشن رامیت ره یارب 1

)

هناوج دصرد ،یکشخ شیازفا اب اهرامیت یمامت رد ینز

.تفای شهاک هناوج دصرد نیرتشیب

یکشخ طیارش رد ینز

هب طوبرم ،رفص یکشخ( T4

5 / 95 یکشخ ،دصرد 8

/ 0 -

،لاکیاپاگم 88

یکشخ ،دصرد 1

- ،لاکساپاگم 81

دصرد

یکشخ و 2

/ 1 - ،لاکساپاگم 5

/ 39 نیرتمک و دوب )دصرد

هناوج دصرد رد ینز

،رفص یکشخ( T7

5 / 63 ،دصرد

یکشخ 8

/ 0 - ،لاکیاپاگم 5

/ 64 یکشخ ،دصرد 1

-

،لاکساپاگم 24

یکشخ و دصرد 2

/ 1 - ،لاکساپاگم 4

لکش( دش هدهاشم )دصرد 1

.)

لودج 1 گنیمیارپ و شکچراق ،هدننکرپ هدام ،بسچ ،ششوپ عون ،ششوپ یاهرامیت دک . هک

ششوپ تهج یهد

اهرذب هب تفر راک

رامیت دک ششوپ عون

⸸بسچ هدننکرپ

چراق ‡ شک گنیمیارپ

)دهاش(

- T1 -

- -

-

توک T2 CMC *

- میزادنبراک

گنیمیارپوردیه

توک T3 - CMC

میزادنبراک دیسا کیمویه

توک T4 - CMC

میزادنبراک -

تیلپ T5 CMC †

یردوپCMC میزادنبراک

گنیمیارپوردیه

تیلپ T6 CMC CMC

یردوپ میزادنبراک

دیسا کیمویه

تیلپ T7 CMC CMC

یردوپ میزادنبراک

-

تیلپ T8 CMC CMC

یردوپ -

گنیمیارپوردیه

تیلپ T9 CMC CMC

یردوپ -

دیسا کیمویه

تیلپ T10 CMC CMC

یردوپ -

-

* ( توک ،دوشن رذب لکش و هزادنا رییغت ثعاب هک رذب فارطا کزان هیلا ششوپ یم هتفگ )coat

.دوش

( تیلپ دوش رذب لکش رییغت و رذب هزادنا شیازفا ثعاب هک یششوپ هب†

pellet

یم هتفگ ) .دوش

⸸ هب بسچ یم )هدننکرپ و شکچراق( یردوپ داوم هب رذب ندنابسچ ثعاب و دش هتخاس لولحم تروص .دوش

هدام هدننکرپ هدام‡ هب هک تسا یثنخ و لکش یردوپ یا

هیلا تروص یم رارق رذب فارطا رد هیلا

.دریگ

( لودج هب هجوت اب 2

تارییغت هنماد )

θ_H

بیرض

نیب فلتخم یاهرامیت یارب میاتوردیه 22

ات 43

رد میاتوردیه بیرض نیرتشیب .دوب تعاس لاکساپاگم

T4

( 742 / 42 میاتوردیه ریداقم نیرتمک و )تعاس لاکساپاگم

رد ( T9

627 / 22 ،)تعاس لاکساپاگم ( T3

538 / 22

و )تعاس لاکساپاگم ( T6

263 / 22 )تعاس لاکساپاگم

فلاتخا میاتوردیه بیرض ظاحل زا .دش هدهاشم رذب یاهرامیت

،T3

و T6

اب T9

ینعم رگیدکی دندوبن راد

ینعم فلاتخا یلو ،)دصرد جنپ حطس رد(

هیقب اب یراد

دنتشاد اهرامیت لودج(

2 ) . اب هک ییاهرامیت ،هجیتن رد

میاتوردیه بیرض دندش گنیمیارپ دیسا کیمویه نییاپ یرت نییاپ .دنتشاد رگید یاهرامیت هب تبسن ندوب رت

نامز تدم و رتشیب تعرس زا یکاح میاتوردیه بیرض هاتوک هناوج یارب رت ینز

تارییغت هنماد .تسا

Ψb (50)

یارب

نیب ششوپ یاهرامیت 780

/ 0 - ات 332 / 1 - دوب لاکساپاگم

هب طوبرم نآ رادقم نیرتشیب هک (T9

782 / 0 - )لاکساپاگم

هب طوبرم نا رادقم نیرتمک و (T4

332 / 1 - و )لاکساپاگم (T1

324 / 1 - ششوپ یاهرامیت هجیتن رد .دوب )لاکساپاگم

یارب شیازفا نیا و دنداد شیازفا ار هیاپ لیسناتپ تیلپ و ریاس اب دندوب هدش تیلپ هک ییاهرذب جنپ حطس رد اهرامیت

ینعم دصرد ( دوب راد

لودج 2 )

ًلاامتحا هک هب

شنکاو تلع

نیب هب CMC

و روذب تیلپ و ششوپ رد هتفر راک

PEG

هناوج یتخاونکی رظن زا .تسا هدوب ( ینز

σψb

نیرتشیب )

هب طوبرم رادقم ( T4

523 / 0 رد نیرتمک و )

T1

( 259 / 0 ) (T2

291 / 0 و ) (T3

278 / 0 هچره .دش هدهاشم )

σψb

کچوک رت هناوج یتخاونکی ،دشاب رد .تسا رتشیب ینز

هناوج یتخاونکی شهاک بجوم رذب تیلپ رامیت ،هجیتن ینز

هناوج یتخاونکی رذب )توک( ششوپ یاهرامیت یلو ،دش ینز

دنتشاد یبسانم اب اهنآ فلاتخا دنچره ،

رذب تیلپ یاهرامیت

ینعم دصرد جنپ حطس رد راد

ن ( دوب لودج 2 ) هنماد .

یغت نییبت بیرض تاری (

R²

نیب ) 88 / 0 - 73 / 0 نیرتشیب .دوب

هب طوبرم رادقم ( T9

88 / 0 هب طوبرم نیرتمک و )

T5

( 73 / 0 شیپ رد لدم بسانم تقد زا یکاح هک دوب ) ینیب

ناوج ه وپ یاهرذب ینز .تشاد ،هدش هداد شش

لودج 2 هک میاتوردیه لدم یاهرتماراپ نیمخت . هناوج

هنماد رد ار رذب ششوپ فلتخم یاهرامیت ینز لیسناتپ زا یا

حرش بآ یاه

یم .دهد

θ_H

،میاتوردیه بیرض

Ψ_{b (50)}

،هیاپ بآ لیسناتپ

σ_ψb

هناوج یتخاونکی و ینز

R²

لکش رد .نییبت بیرض 1

هداد هدهاشم یاه

دم و هدش .تسا هدش هئارا رامیت ره یارب هطوبرم ل

رامیت

±SE θH

لاکساپاگم

±SE Ψb (50)

لاکساپاگم σψb

± R² SE

RMSE n

65 T1 /

±1 65 / 32 052 /

±0 32 / 1 - 081 /

±0 26 / 0 84

/ 0 34

/ 7 112

78 T2 /

±1 34 / 31 045 /

±0 22 / 1 - 073 /

±0 29 / 0 79

/ 0 11

/ 8 108

96 T3 /

±1 54 / 23 042 /

±0 21 / 1 - 079 /

±0 28 / 0 82

/ 0 5

/ 7 108

01 T4 /

±2 74 / 42 058 /

±0 33 / 1 - 082 /

±0 52 / 0 83

/ 0 73

/ 7 136

85 T5 /

±1 19 / 39 053 /

±0 93 / 0 - 084 /

±0 46 / 0 73

/ 0 08

/ 9 116

89 T6 /

±1 26 / 29 047

± / 94 / 0 - 081 /

±0 37 / 0 80

/ 0 98

/ 7 140

92 T7 /

±1 50 / 39 049 /

±0 92 / 0 - 077 /

±0 36 / 0 81

/ 0 77

/ 7 124

78 T8 /

±1 48 / 32 057 /

±0 90 / 0 - 078 /

±0 43 / 0 74

/ 0 89

/ 8 124

11 T9 /

±2 63 / 22 061 /

±0 78 / 0 - 082 /

±0 47 / 0 88

/ 0 90

/ 6 144

20 T10 /

±2 92 / 38 046 /

±0 02 / 1 - 079 /

±0 38 / 0 79

/ 0 32

/ 8 132

هب میاتوردیه لدم زا مولع تاعلاطم رد هدرتسگ روط

یم ار تاعلاطم نیا هک تسا هدش هدافتسا رذب هس هب ناوت

شخب هناوج یزاسلدم :درک میسقت یپ و ینز

ش ،نآ ینیب

شیپ و رذب نومک تاعلاطم تاعلاطم و نآ تارییغت ینیب

( رذب تیفیک هب طوبرم

Bradford, 2002; Bradford &

Still, 2004

یضایر شور کی میاتوردیه هیزجت هچرگا .)

و کیژولویزیف موهفم یاراد نآ یاهرتماراپ یلو ،تسا یم کیژولویب دنشاب

(

Bradford, 2002; Alvarado &

Bradford, 2002

.) شرازگ یاه دربراک هنیمز رد یفلتخم

رذب تیفیک و تردق تاعلاطم رد میاتوردیه لدم دوجو

دراد (

Soltani & Farzaneh, 2014; Cardoso &

Bianconi, 2013; Farzane & Soltani, 2011;

.

Windauer et al., 2007

صخاش لدم نیا .) بسانم یاه

ی

تهج ( تساراد رذب تردق یبایزرا

Dahal & Bradford,

بیرض .)1990 θH

هناوج تعرس زا یصخاش .تسا ینز

کچوک بیرض نیا رادقم هچره هناوج تعرس دشاب رت

ینز

( دوب دهاوخ رتشیب

Cardoso & Bianconi, 2013

ینعی .)

یرذب هدوت دشاب رتمک میاتوردیه بیرض رادقم ردقچ ره هاوخ یرتلااب تردق .تشاد د

بیرض

θ_H

یم ،دناوت

هب هدوت روذب تردق نییعت یارب یصخاش ناونع یاه

( دشاب فلتخم

Dahal & Bradford, 1990

بیرض .)

Ψb(50)

هب لمحت نازیم نداد ناشن یارب یصخاش ناونع

نیا رادقم هچره .تسا یکشخ شنت هب یرذب هلومحم یفنم صخاش رتشیب یکشخ شنت هب لمحت نازیم دشاب رت

( دوب دهاوخ

Bradford & Still, 2004

فارحنا بیرض .)

هب میاتوردیه لدم رد رایعم یتخاونکی زا یصخاش ناونع

هناوج بیرض نیا رادقم هچره .تسا یرذب هلومحم ینز

کچوک هناوج یتخاونکی دشاب رت یرذب هلومحم رد ینز

( دوب دهاوخ رتشیب

Bradford & Still, 2004

شرازگ .)

میارپ هک تسا هدش شیازفا ار رذب تردق تسا رداق گنی

هجوگ یاهرذب گنیمیارپ و دهد بجوم یگنرف

شهاک بیرض

θH

بیرض رادقم یلو ،دش دهاش رامیت هب تبسن

Ψb(50)

تبسن گرزب دهاش رامیت هب یفنم( رت

رت دوب )

(

Dahal & Bradford, 1990

رذب یور یشهوژپ جیاتن .)

یاهرتماراپ نیب هک تسا هداد ناشن دنقردنغچ لدم

بیرض ،میاتوردیه

Ψb(50)

اب ار یگتسبمه نیرتشیب

( تسا هتشاد هچهایگ دشر یاهرتماراپ

Farzane &

Soltani, 2011

هباشم جیاتن .) هدش هدهاشم زین هبنپ یور ی

تسا ردقچ ره هک تسا هدش هدهاشم و

Ψb(50)

یفنم رت

ناوج دشاب ه

طیارش رد هچهایگ دشر و ندش زبس ،ینز

شنت و بولطم ( تسا هدوب رتهب یکشخ

Soltani &

Farzaneh, 2014

هناوج یزاسلدم نیا زا شیپ .) ازلک ینز

و تسا هتفرگ تروص میاتوردیه لدم کمک اب زین تسا هدش نییعت ازلک یارب نآ بیارض (

Soltani et al.,

هسیاقم هب لدم کمک اب رضاح شهوژپ رد .)2013

خب نیا جیاتن هک دش هتخادرپ ششوپ یاهرامیت زا ش

زا اهنآ رد هک ییاهرامیت داد ناشن رضاح شهوژپ نیرتمک ،دوب هدش هدافتسا دیسا کیمویه اب گنیمیارپ هک ییاهرامیت یفرط زا .دندوب اراد ار میاتوردیه بیرض گرزب ریداقم دندوب هدش تیلپ زا یرت

Ψb(50)

هک دندوب اراد

هئارا جیاتن هباشم هجوگ رذب گنیمیارپ یور هدش

یگنرف

(

Dahal & Bradford, 1990

و )

Lesquerella fendleri

(

Windauer et al., 2007

) یم .دشاب

.3 .2 هناوج شنکاو یروش هب ینز

( لودج هب هجوت اب 3

نیرتشیب )

Y_max

دصرد رثکادح(

هناوج )ینز رد ،T1

،T2

و T3

هب( T4

بیترت 50 / 86 ،

75 / 86 ، 33 / 83 و 12 / 86 رد نآ رادقم نیرتمک و )دصرد

( T10

73 رد اهنآ نیب فلاتخا هک دش هدهاشم )دصرد

ینعم دصرد جنپ حطس .دوب راد

تلپ یاهرامیت نیب رد

T8

اب 75 / 81 نیرتلااب ،دصرد

Y_max

لودج( تشاد ار 3

لکش ؛

2 فلاتخا داد ناشن اهرامیت یاهرتماراپ هسیاقم هجیتن .)

هب( دصرد جنپ حطس رد توک یاهرامیت یانثتسا

اب )T4

زا تیلپ یاهرامیت رظن

Y_max

ینعم دوب راد لودج(

3 ) . نیا

هب عوضوم م ناشن ینشور

ی رذب تیلپ یاهرامیت هک دهد

ینعم شهاک بجوم راد

رثکادح ناوج دصرد ه

و دندش ینز هناوج دصرد نیرتشیب

و توک یاهرامیت هب طوبرم ینز

تسا هدوب دهاش لودج(

3 لکش ؛ 2 ).

زا یکاح یفرط زا

هناوج دصرد دوبهب پ قیرط زا ینز

رد گنیمیار یاهرامیت

یم رذب توک .دشاب

لکش 1 هناوج دصرد تارییغت دنور . زا کی ره رد یکشخ فلتخم حوطس یارب میاتوردیه لدم طسوت نامز لوط رد یعمجت ینز

هداد طاقن .رذب ششوپ یاهرامیت هدهاشم یاه

یم ناشن ار میاتوردیه لدم طوطخ و هدش ریداقم و لدم یاهرتماراپ .دهد

R²

و

RMSE

لودج رد رامیت ره یارب 2

.تسا هدش هئارا

دصرد شهاک بیش تیلپ یاهرامیت رد ،نینچمه هناوج ینز

b(

یسد رب دصرد( )

)رتم رب سنمیز زا رتشیب

هب طوبرم رادقم نیرتشیب و دوب اهرامیت ریاس ( T7

57 / 8

صرد یسد رب د )رتم رب سنمیز

رد نیرتمک و ( T4

29 / 1

یسد رب دصرد لودج( دش هدهاشم )رتم رب سنمیز

3 ؛

لکش 2 فلاتخا بیرض نیا رظن زا .) ریاس اب T4

ینعم ششوپ یاهرامیت دوب راد

)دصرد جنپ حطس رد(

. ره

بیرض هچ کچوک b

دصرد ،یروش شیازفا اب دشاب رت

هناوج یم شهاک یرتدنک گنهآ اب ینز ی

نیرتشیب .دبا

X₀

هب طوبرم )یروش هب لمحت هناتسآ(

( T3

38 / 16

یسد هب طوبرم نآ نیرتمک و )رتمرب سنمیز ( T4

7

یسد لودج( دوب )رتم رب سنمیز 3

لکش ؛ 2 رظن زا .)

یروش هب لمحت هناتسآ ینعم فلاتخا T3

ریاس اب یراد تشاد اهرامیت

)دصرد جنپ حطس رد(

. هب لمحت دروم رد

تمهم یروش تسا یروش هب لمحت هناتسآ رتماراپ نیر

(

Hanslin & Eggen, 2005

) هچره و

X₀

دشاب رتشیب

تسا رتلااب یروش هب لمحت (

Sadat-Noori et al., 2015

.)

هجیتن رد هناوج دصرد رثکادح هک تسا هدوب رداقT3

ینز

هجیتن رد و دنک ظفح ،رتلااب یروش نازیم رد ار دوخ یرتلااب یروش هب لمحت دوخ زا رگید یاهرامیت هب تبسن

یروش لدم هک داد ناشن نییبت بیرض ریداقم .دهد ناشن هناوج دصرد هب یبسانم شزارب زا هدافتسا دروم ینز

اطخ تاعبرم نیگنایم تارییغت هنماد .دوب رادروخرب

RMSE(

نیب )

11 / 4 - 25 / 0 طوبرم رادقم نیرتشیب هک دوب

هب ( T3

11 / 4 ) هب طوبرم نیرتمک و ( T8

25 / 0 دوب )

لودج(

3 .)

لودج 3 هناوج هک یروش لدم یاهرتماراپ نیمخت . هنماد رد ار رذب ششوپ فلتخم یاهرامیت ینز

یم حرش یروش شنت زا یا .دهد

Ymax

هناوج دصرد رثکادح بیرض ،ینز

هناوج دصرد شهاک بیشb

،ینز

X0

،یروش هب لمحت هناتسآ

R2

و نییبت بیرض

RMSE

لکش .اطخ تاعبرم نیگنایم 2

لدم یم ناشن ار اهرتماراپ نیا هب طوبرم یاه .دهد

( درادناتسا یاطخ هب طوبرم زتنارپ لخاد دادعا )SE

رادقم .دنتسه لداعم رامیت ره یاربn

16 لکش رد .دوب 2

هداد هطوبرم لدم و اه رامیت ره یارب

هئارا .تسا هدش

رامیت Ymax

± SE

(

% )

±b SE

( یسد رب دصرد رتم رب سنمیز

) X0

± SE

( یسد رتم رب سنمیز R² )

RMSE

50 T1 /

±2 50 / 86 71

/

±0 14 / 4 08

/

±1 64 / 13 98

/ 0 48

/ 2

25 T2 /

±2 75 / 86 64

/

±0 00 / 3 47

/

±1 75 / 12 98

/ 0 22

/ 2

45 T3 /

±2 23 / 83 06

/

±1 59 /

* 5 00 /

±0 38 / 16 93

/ 0 11

/ 4

03 T4 /

±4 12 / 86 40

/

±0 29 / 1 24

/

±4 00 / 7 94

/ 0 60

/ 2

50 T5 /

±2 50 / 75 71

/

±0 67 / 6 85

/

±0 34 / 11 99

/ 0 49

/ 2

50 T6 /

±2 00 / 76 71

/

±0 43 / 7 69

/

±0 18 / 12 99

/ 0 49

/ 2

25 T7 /

±2 25 / 74 64

/

±0 57 / 8 50

/

±0 92 / 12 99

/ 0 25

/ 2

25 T8 /

±0 75 / 81 07

/

±0 71 / 7 06

/

±0 89 / 11 99

/ 0 25

/ 0

00 T9 /

±1 00 / 73 28

/

±0 00 / 8 24

/

±0 88 / 12 99

/ 0 00

/ 1

00 T10 /

±1 00 / 73 28

/

±0 93 / 5 45

/

±0 53 / 9 99

/ 0 00

/ 1

* رادقم رتماراپ یاربSE X0

رذب رامیت رد لداعمT3

0013 / 0 یم دشاب دش هتشاذگ رفص لودج رد نآ رادقم ،مقر ود ات دادعا ندرک درگ لیلد هب هک .

لکش 2 هناوج دصرد تارییغت دنور . یاهرتماراپ .رذب ششوپ یاهرامیت زا کی ره یارب یروش لدم طسوت نامز لوط رد یعمجت ینز

لودج رد لکش نیا هب طوبرم 3

.تسا هدش هدروآ

( لکش هب هجوت اب 3

هناوج تعرس نیرتشیب ) مامت رد ینز

هب طوبرم یروش حوطس (T3

رفص یروش 064

/ 0 ،تعاسرب

یروش ،تفه 046 / 0 یروش ،تعاس رب 14

، 032 / 0 و رتم رب

یروش 21 ، 012 / 0 هب طوبرم نیرتمک )تعاسرب یروش(T7

رفص 020 / 0 ،تفه یروش ،تعاسرب 018

/ 0 ،تعاس رب

یروش 14 ، 014 / 0 یروش و رتم رب 21

،هجیتن رد .دوب )رفص ،

هناوج تعرس یروش شیازفا اب نیا هک تفای شهاک ینز

خم یاهرامیت یارب شهاک لک رد .دوب توافتم ششوپ فلت

هناوج تعرس شهاک بجوم رذب تیلپ رامیت یلو ،دش ینز

رذب توک یاهرامیت ب

ه رامیت هژیو تعرس دوبهب بجوم T3

هناوج دیدرگ ینز رادقم هچره .

یسد تعاس رب(b

رب سنمیز

شیازفا اب تعرس شهاک و رتمک طخ بیش ،دشاب رتمک )رتم یم تروص یرتدنک گنهآ اب یروش لکش هب هجوت اب .دریگ

(T3

0025 / 0 - یسد تعاس رب رادقم نیرتلااب )رتم رب سنمیز

هب طوبرم نآ رادقم نیرتمک و b

( T5

0007 / 0 تعاس رب

یسد .دوب )رتم رب سنمیز