تييردم یتلود
رود ۀ 6 رامش ، ۀ 4
ناتسمز 1393
.ص 664 - 647
شقن یریدم ت شناد رد نامزاس اه
ی کیفارگولوه
( دروم هعلاطم :
یاضعا تئیه
یملع هاگشناد مولع
یکشزپ ملایا
)
دمحم بات
1نا
، دیحو
2یفرش
، نیسح نايردیح
، 3
سوریس یياباب
4
هدیکچ : فده نيا شهوژپ
، ةعلاطم تيريدم شناد رد نامزاس اه ی کیفارگولوه تسا
. یارب
لین هب نيا
،فده سپ زا هعلاطم و یسررب هتفاي یاه شهوژپ یاه نیشیپ رد بلاق ینابم
کيروئت
،قیقحت بوچراچ دروم رظن هئارا یم دوش . یارب یسررب ینادیم
، رد شهوژپ رضاح
، زا
عماج ة یرامآ لماش دیتاسا هاگشناد مولع یكشزپ ملايا ( لمتشم رب هدكشناد یاه هعومجمريز )
هدافتسا ش هد تسا . نيا شهوژپ هب ظاحل فده
، یدربراک و زا رظن یروآدرگ هداد اه یفیصوت -
یشيامیپ تسا . رازبا یروآدرگ تاعلاطا هولاع رب علاطم ة هناخباتک یا
، مانشسرپ ة ققحم هتخاس
تسا هک یياور نآ زا یوس ناگربخ و یياياپ نآ زا قيرط شور یافلآ خابنورک دیيأت دش ه تسا .
یارب لیلحت داعبا بوچراچ یموهفم زا شور لیلحت یلماع ت أ یدیي و هب روظنم یسررب نازیم
طباور نایم داعبا بوچراچ قیقحت
، زا دركيور لدم یزاس لداعم ه یاه یراتخاس ( ) SEM هدافتسا
هدش تسا . هتفاي یاه قیقحت ناشن یم دهد هک نیب داعبا یياسانش دش ۀ تيريدم شناد و بوچراچ
و تیهام یكیفارگولوه نامزاس
، ر و طبا یرادانعم دوجو دراد و یوگلا هئارا هدش زا شزارب لباق
یلوبق یارب نییبت نآ رادروخرب تسا .
هژاو اه ی لك ی د ی : شناد ژولونکت ی
،ك شناد
،دنتسم شناد ن ی ور ی ناسنا ی
، نامزاس
،كیفارگولوه
تیریدم .شناد
1 . رايداتسا هورگ دم
،تيري ۀدكشناد مولع
،یناسنا هاگشناد ملايا
، ملايا
، ا ناري
2 . وجشناد ی رتکد ی تيريدم
،یناگرزاب هاگشناد نانمس
،
،نانمس ناريا
3 یوجشناد . یسانشراک تيريدم
،یناگرزاب ۀدكشناد مولع یناسنا هاگشناد
،ملايا
،ملايا ناريا
4 . یوجشناد یسانشراک دشرا تيريدم ینيرفآراک
، ۀدكشناد ینيرفآراک هاگشناد نارهت
،
،نارهت ناريا
خیرات تفایرد هلاقم : 22 / 02 / 1393
خیرات شریذپ ییاهن هلاقم : 27 / 05 / 1393
دنسیون ة لوئسم هلاقم : دمحم بات نا
Email: [email protected]
همدقم رد نرق رضاح هک رصع تاعلاطا و
داصتقا شناد روحم تسا
، تاعلاطا
، شناد و تیمها نيا ود
هب ناونع عبانم نامزاس
، هب تعرس لاحرد ازفا ي ش تسا . تنرد ی هج
، دم ي ر ي ت نامزاس زا دم ي ر ي ت لااک
هب تمس دم ي ر ي ت شناد و تاعلاطا غت
یی ر ي هتفا تسا ( یسوم یناخ و
،یدان 1390 ).
دم ي ر ي ت شناد لماش مامت رف اي اهدن ی برم و ط هب اسانش یي
، كارتشا و لوت ی د شناد و مزلتسم
ماظن ی ارب ی لوت ی د و رادهگن ی زا نزاخم شناد و نچمه ی ن ورت ي ج و هست ی ل كارتشا شناد و
ي گدا ی ر ی نامزاس ی تسا
؛ اربانب ي ن
، نامزاس اه هزورما شلاترد ا دن ات شناد ار هب روط رترثؤم و
رتاراک ی دم ي ر ي ت دننک ات ناشدركلمع دوبهب
دباي ( یيایض و ناراكمه
، 1390 ).
زا نيا ور
، رد
نامزاس یاه کیفارگولوه هب
ناونع رهچ ۀ ديدج ینامزاس - هک ساسارب راتخاس یكیتنربياس (
شيارآ
میظنتدوخ )
یحارط یم دوش و يره ک زا ازجا ب ه تروص امش ي ی زا لک متسیس رهاظ یم وش ن د
( کلرس
، 1387 ) - ةيور تيريدم شناد رد تهج قلخ و هب كارتشا یراذگ شناد رد نیب نانکراک ار
یم ناوت زا یازجا ادج یي ريذپان نامزاس یاه کیفارگولوه یارب
نتخاسزهجم کت
کت نانکراک
دادملق درک
؛ نياربانب
، اب هجوت هب ندوبديدج نيا
لوقم ه
، شهوژپ رضاح ددصرد تسا ات اب یسررب
هاگشناد مولع یكشزپ ملايا هب ناونع کي نامزاس کیفارگولوه
، هب ةعلاطم طبار ة نایم تيريدم
شناد و داعبا هس ناگ ة نآ
، 1 . شناد یورین یناسنا
، 2 . شناد مسیناكم و
3 . شناد دنتسم ( یزار و
،یعیمس 1391 )،
اب نامزاس کیفارگولوه دزادرپب
و شقن نيا رصانع رد نامزاس کیفارگولوه ار
حضاو رت زاس د.
ةلئسم شهوژپ
رد ند یا ی تباقر ی
،زورما شناد هب عبنم یدربهار سب ی را ی زا نامزاس اه دبت ي ل هدش تسا . هب داقتعا
اکانون رد ارش ي ط اپان ي راد
،زورما اهنت عبنم لباق اكتا ارب ی بسک زم ي ت تباقر ی اپ ي راد
، شناد تسا
(
،اکانون 1994 .) ریثأت تيريدم شناد رد تیقفوم نامزاس
،اه هب روط ناياش یهجوت زا یوس ققحم ا ن
و بحاص نارظن دیيأت هدش و رب نآ دیکأت هدش تسا ( ناینام و ناراكمه
، 1390
؛ نانود و
،اكنوو
2008
؛ ناج و
،یوچ 2007 )؛
ارچ هک تيريدم شناد
، لماش مامت رف اي اهدن ی برم و ط ب ه اسانش یي
،
كارتشا و لوت ی د شناد تسا و هب ماظن ی ارب ی لوت ی د و رادهگن ی زا نزاخم شناد و زین ورت ي ج و
هست ی ل كارتشا نآ و ي گدا ی ر ی نامزاس ی زاین دراد . هزادنا گ ی ر ی قفوم ی ت دم ي ر ي ت
،شناد عقاورد
،
اپ ي ها ی ارب ی زرا ي با ی نامزاس و رحت ي ک دم ي ر ي ت رد مز ی ةن لئاسم شزرااب نامزاس و جوت ی ه
امرس ي ه راذگ ی رد لاعف ی ت اه ی طوبرم هب ا ي ن هزوح تسا . زرا ي با ی گدامآ ی دم ي ر ي ت
،شناد رگناشن
عضو ی ت نونک ی دم ي ر ي ت شناد رد تکرش و غت یی ر یاه دروم ن ی زا ارب ی دوبهب لباق ی ت اه ی دم ي ر ي ت
شناد رد تکرش تسا ( یفوطع فجن یدابآ و ینب یمشاه
، 1392 ).
زا نيا ور
، نامزاس اه ی قفوم
،
شناد ار امرس ي ه یا نامزاس ی یم ناد دن و شزرا اه و ناوق ی ن نامزاس ی ار یارب تشپ ی ناب ی زا لوت ی د و
كارتشا شناد
، هعسوت م ی دنهد ( یيایض و ناراكمه
، 1390 ).
زا یوس رگيد
، نتفاي داعبا و بوچراچ
تيريدم شناد رد نامزاس یياه ب ا یگژيو یاه کیفارگولوه
، تیمها یفعاضم دراد . هب ترابع
،رگيد
نامزاس یاه رصع تاعلاطا
، رد تیهام
،دوخ یگژيو یاه یفارگولوه یك راد دن ( جیياندرک و
ناراكمه
، 1389 ).
فده زا نتخادرپ هب
نيا هلوقم نآ تسا هک ساسا مياداراپ نامزاس یاه
یزورما
، نيزگياج ندرک یگدیچیپ هب
یاج یگداس و ضقانت هب یاج حوضو و ینشور تسا . رد نيا
نیب
، اب هجوت هب طيارش ديدج یایند زورما - هک نامزاس اه دياب یگدامآ دوخ ار یارب یریگولج زا
شیپ ا یاهدم ریغ هرظتنم ظفح دننک - یحارط یوگلا کیفارگولوه زا
نامزاس
، یراكهار بسانم
هب رظن یم دسر . موهفم کیفارگولوه نامزاس
، هكبش یا هب مه هتسویپ تسا هک ب ه روط نامزمه
،
تدحو یعامتجا و
ینامزاس و یگچراپكي ازجا
ار هب شيامن یم دراذگ ( زیند
، 2004 ).
نيا راتخاس
یكیفارگولوه هب
یلكش یحارط یم دوش هک یمامت نانکراک و یازجا نامزاس
، سپ زا شزومآ
دنناوتب ره تاعلاطا و یتراهم ار رد ره نامز و یناكم رد رایتخا هتشاد دنشاب هک ققحت نيا رما ار
یم ناوت رد تهج ققحت تيريدم شناد رد نامزاس یاه فطعنم تسج و وج درک
؛ نياربانب
، دوجو
بوچراچ بسانم یارب یسررب تیعضو نامزاس
، زا رظنم ريدم تي شناد یرورض تسا ( نايرونم و
ناراكمه
، 1390 .) زا نيا ور
، نيا راتشون اب فده یسررب طبار ة تيريدم شناد و داعبا نآ اب تیهام
یكیفارگولوه نامزاس
اه
، ددصرد یيوگخساپ هب
شسرپ یاه ريز تسا :
هچ هطبار یا ایم ن تيريدم شناد و تیهام یكیفارگولوه نامزاس
اه دوجو دراد
؟
طبار ة ه کير زا داعبا تيريدم شناد
، معا زا اد شن کيژولونكت
، یناسنا و دنتسم اب عماج ة
یرامآ دروم رظن ( هب ناونع کي نامزاس کیفارگولوه )
هب چ ه لكش تسا
؟
نيدب روظنم
، شهوژپ رضاح ددصرد تسا ات اب هعلاطم و یسررب هدكشناد یاه هاگشناد مولع
یكشزپ ملايا هب س لاؤ یاه قوف خساپ بسانم دهد .
ینابم یرظن شهوژپ
تیریدم شناد
یساسا نيرت صخشم ة نامزاس اه ی دنمشوه نرق تسیب و
،مكي دیکأت رب شناد و تاعلاطا تسا
( یفسوي و ناراكمه
، 1391 .) عقاورد
، رد نيا
،رصع هن اهنت دوخ
،شناد هكلب كارتشا شناد ار دیلک
تیقفوم یم دنناد
؛ نياربانب
، یكي زا لئاسم شلاچ زیگنارب رد نامزاس اه نيا تسا هک یياناد و شناد
دارفا
، زا تلاح ینمض هب تلاح حيرص ليدبت دوش . زا هلمج یاهرازبا مهم یارب لح نيا سم ئ هل
،
تيريدم م ؤ رث شناد تسا . هچرگا یضعب دندقتعم شناد
، ردق ت تسا
، هب رظن یم دسر شناد هب یدوخ
دوخ تردق درادن . یزیچ هک هب دارفا تردق یم دهد
، نآ شخب زا شناد تسا هک اب نارگيد میهست
یم دننک ( کلرس و یملاسا
، 1390 ).
هزورما تيريدم شناد هب یعوضوم مهم
رد حوطس یناهج
ليدبت هدش تسا و عماوج یملع و یراجت
، ودره رب نيا دنرواب هک نامزاس یاه یاراد تردق
،شناد
یم دنناوت یرترب یاه تدمدنلب و رادياپ دوخ ار رد هصرع یاه یتباقر ظفح دننک ( ناوخا و
،یرقاب
1389 .) تيريدم شناد
، یدركيور هتفايراتخاس
و همانرب یزير هدش یارب تيريدم
،داجيا
،میهست
هرهب یرادرب و ذوفن شناد هب ناونع یياراد ینامزاس تسا هک رد یاتسار دربهار بسک
،راکو
،یياناوت
تعرس و یشخبرثا تکرش
ار رد ليوحت تلاوصحم و
تامدخ یارب تياضر نايرتشم تيوقت
یم دنک . موهفم یلصا تيريدم شناد
، هب نيا تروص ارا ئ ه یم دوش هک کيره زا دارفا دننادب یزیچ ار
هک یگمه یم
،دنناد نآ ار هب راک دنریگ و همه دننادب یزیچ ار هک کيره زا دارفا یم
،دنناد نآ ار هب
دنریگراک و همه مینادب یزیچ ار هک یمن
،میناد نآ ار ارف ميریگ ( یرزبا و ناراكمه
، 1390 ) . دم ي ر ي ت
شناد اب ا ي داج و ةعسوت اراد یي اه ی شناد ی ي ک نامزاس اب شرگن نتفرارف زا فادها نامزاس طبترم
تسا و مزلتسم مامت لاعف ی ت اه یي تسا هک هب اسانش یي
، رشت ي ک و ا ي داج شناد برم و ط دن . اي ن راک
،
نی دنمزا س ی متس اه یي یارب ا ي داج و رادهگن ی
،عبانم شرورپ و هست ی ل شناد و ي گدا ی ر ی نامزاس ی
تسا ( یدعاس و
،ینادزي 1388 ) . رد ا ي ن
،هنیمز نامزاس اه یي قفوم ا دن هک شناد ار هب ناونع ي ک
دا ار یي م ی دننیب و شزرا اه و اهراجنه ی نامزاس ی ار هک بجوم امح ي ت زا ا ي داج و رشت ي ک شناد
م ی دوش
، هعسوت م ی دنهد . دم ي ر ي ت شناد هب
،قلخ كارتشا راذگ ی و ندادذوفن شناد رد
،ركف نهذ و
خت ی ل دارفا م ی دزادرپ و شلات م ی دنک ات شناد یاه هدنکارپ رد دارفا نامزاس ار هب هنوگ ا ی عمج روآ ی
و دم ي ر ي ت دنک ات هب قلخ شناد ی دج ي د رجنم دوش (
،ارتوهلام 2000 .) تيريدم شناد
، دنيارف ی
هتخانش هدش تسا هک رد نآ
، نامزاس هب
،دیلوت
،بسک
،میهست لاقتنا و ب ه یریگراک شناد
یارب
شيازفا هرهب یرو ینامزاس یم دزادرپ ( نسح روپ و ناراكمه
، 1391 .) نامزاس اه زا قيرط تيريدم
شناد شلات یم دننک اب جارختسا شناد هتشابنا رد نهذ یاضعا نامزاس و میهست نآ رد نایم
یمامت
،دارفا شناد هریخذ هدش رد متسیس ار هب کي عبنم لباق هدافتسا ت دب ي ل دننک ات تيزم یتباقر
رادياپ هب دوجو ديآ ( ونسح ی و ناراكمه
، 1389 .) تيريدم شناد ار اب هجوت هب عاونا شناد رد نامزاس
یم ناوت رد هس هتسد یاج داد :
1 . تيريدم شناد رد طیح ة شناد یورین یناسنا : یشناد هک رد زغم یاضعا نامزاس دوجو دراد
؛
2 . دم ي تير شناد رد طیح ة شناد مسیناكم : یشناد هک لماح فياظو هژيو رد تخس رازفا نیشام
تسا
؛
3 . تيريدم شناد رد طیح ة شناد دنتسم هک هب لكش یناگياب باتک
، دنس
، رتفد لک
، روتسد اه و
رادومن هریخذ یم دوش ( یزار و یعیمس
، 1391 .)
هب یانعم حيرص رت
، ماظن یاه تيريدم شناد ار یم ناوت ماظن یياه فت یس ر درک هک اب
هرهب یریگ زا نف ا یرو تاعلاطا
، هعسوت دنباي و دنيارف داجيا
، هریخذ
، ینیبزاب
، لاقتنا و هب یریگراک
شناد ار هب راک دنریگ ( یولع و یل د ن
،ر 2001 .) تیقفوم تيريدم شناد
، مزلتسم نآ تسا هک
تيريدم یلاع نامزاس رد یارجا دنور تيريدم شناد
، یاراد هزیگنا و ورشیپ رد راک دشاب . رد نيا
تروص تسا هک تيريدم شناد رد ركیپ ۀ نامزاس ذوفن یم دنک
، رب مه ة دنيارف اه
، راتفر
، گنهرف و
شزرا اه ریثأت یم دراذگ و نيا لماوع
، نادنمراک ار
رد مه ة حوطس و تمسق یاه ینامزاس
ربرد یم دریگ . زا هلمج یلماوع هک یارب ققحت تيريدم شناد رد نامزاس
، یرورض هب رامش یم دنيآ
ار یم ناوت رد دراوم ريز هصلاخ رک د :
كرد و شريذپ شزرا یتاعلاطا و
شناد
، هب ناونع کي رازبا یدربهار
؛
دوجو هورگ یتيريدم یوق هک هب یارجا تيريدم شناد رادافو دنشاب
؛
داجيا و طسب گنهرف شريذپ رییغت رد نامزاس
؛
داجيا هزیگنا رد تهج دوبهب رمتسم دركلمع نادنمراک
؛
داقتعا هب هكنيا نادنمراک
، زا یياناوت یاه وقلاب ۀ دوخ هب روط لماک رهب ه یرادرب یمن نک دن
؛
شريذپ کي متسیس زاب
، یارب میهست تاعلاطا و
شناد (
،یتمعن 1388 .)
زا نيا
،ور اب هجوت هب لماوع روکذم تيريدم شناد ار یم ناوت یباعشنا زا نامزاس اه ی
هدنریگداي تسناد
. اما مهم نآ تسا هک رد تيريدم شناد
، شناد رییغت یم دنک و یتمسق زا
تاعلاطا نیبزا یم دور
؛ نياربانب
، دياب زا فلاتا تاعلاطا دیفم
یریگولج درک
(
،ماتسگآ 2006 ) .
نامزاس کیفارگولوه
رد رصع
،تاعلاطا هب
تازاوم تکرح هب تمس
،یگدیچیپ نامزاس
اه ب یار ظفح فاطعنا و خساپ
ب ه عقوم هب مازلا یاه یطیحم دنراچان رد هسياقم اب طیحم یاه رادياپ و تابثاب
، هب اهدحاو و یازجا
یعرف
،دوخ یدازآ لمع یرتشیب دنهد و زا هکاجنآ لقتسم ندش و نادرگدوخ ندش
دحاو اه بجوم
زا نایم نتفر زکرمت رد نامزاس یم
،دوش یاهدمایپ وس
یئ ار یارب نامزاس هب لابند اد ر د.
زا نيا ور
،
نامزاس اه دنروبجم هب لابند شور یياه دنشاب هک زا قيرط اهنآ یگژيو یاه لک ار رد کياكي ازجا
رولبتم دننک ات ره زج ء،
نيآ ة مامت یامن لک نامزاس دشاب . یوگلا هئارا هدش یارب نینچ ینامزاس ار
یم ناوت رد لصا یكیفارگولوه نامزاس
اه تفاي . داجيا موهفم یفارگولوه ک ار هب دنمشناد یراجم
هب مان سیند راگوب تبسن یم دنهد هک رد لاس 1948 اب هجوت هب تاحفص یكیناكم
،مارگولوه
لوقم ة یكیفارگولوه ار
حرطم تخاس . ژاو ۀ کیفارگولوه لكشتم
زا ود زج ء
« لوه
1» هب یانعم لک
و
« فارگ
2» هب یانعم امن تس هک ب ه تروص تحت یظفلا هب یانعم یريوصت زا
لک اي مامت ريوصت
تسا . ركفت لک ارگ رد تقیقح
، نامه ركفت یمتسیس تسا
؛ اب نيا توافت هک رد ركفت یمتسیس
،
تأ دیک رب عومجم ة یاضعا هب مه هتسباو تسا هک رد
،نآ ه یگم ازجا
، کي دحاو لک ار لیكشت
یم دنهد ( یضیف
، 1385 )،
اما ركفت کیفارگولوه اپ
ار رتارف هداهن و هولاع رب لوبق ركفت
،یمتسیس
دقتعم تسا هک تیفیک
،لک رد کياكي ازجا هتفهن تسا و ره کي زا ازجا
، هب یياهنت کي لک ار
لیكشت یم دنهد . زا هلمج یگژيو یاه زراب نامزاس اه ی کیفارگولوه یم
ناوت دراوم ريز ار رکذ
درک : نيا نامزاس اه هظفاح یا تفگش زیگنا راد دن هک هب هویش یا ریغ زکرمتم
، یهدنامزاس هدش
دنا و
رد سرتسد رارق هتفرگ دنا
؛
دوبن زکرمت رد نامزاس و هاگديد یاه توافتم رد رما تيريدم
، هب حوضو لباق هدهاشم تسا
؛
رد نامزاس اه زا زکرمت صصخت و
صصخت یيارگ شیب زا دح - هک طیح ة دركلمع دارفا ار
شهاک یم دهد - یریگولج یم
وش د؛
رد یاهاضف
،یكیفارگولوه تیفرظ
،اه تاعلاطا هژيو
و لرتنک هب هنوگ یا عيزوت هدش دنا هک هب
ره درف هزاجا یم دنهد ات هب کي زج ء یتایح زا لک ليدبت دوش
؛
نامزاس اه ی لک ارگ دننامه یاهزغم دنمشوه
دوخ ناماس د دا ه دنا هک سكعنم دننک ۀ مامت
یگژيو یاه نامزاس هدنریگداي دنا ( کلرس
، 1387 .)
هب نایب حضاو
، راعتسا ۀ نامزاس
،کیفارگولوه رگنایب
متسیس ياه ی تسا هک تیفیک لک
هب هنوگ یا رد یمامت ازجا رولبتم تسا هک ره زج ء و
،دحاو یياناوت یهدنامزاسدوخ و
نيرفآزاب ی ار
ب ه روط هتسویپ هتشاد دشاب و رد
،نآ ازجا یياناوت خساپ هب یاهزاین یطیحم ار هتشاد دنشاب و
نامزاس اب دوجو شلاچ رد ره دحاو اي زج ء،
نودب لكشم هب ریسم دوخ همادا دهد . زا نيا ور
،
ناريدم نيا نامزاس اه دياب هنوگچ نتخومآ ار هب یاضعا دوخ داي دنهد ات یاضعا اهدحاو یگنوگچ
دروخرب اب لئاسم ايوپ ار ارف دنریگ و دنناوتب هب هنوگ یا لقتسم هب لئاسم و شلاچ یاه ورارف هبلغ
دننک . رد همادا
، هب یخرب زا مهم نيرت شهوژپ یاه زوح ۀ نامزاس کیفارگولوه هراشا
یم دوش و
یتاحیضوت هب
راصتخا هداد یم دوش .
1. whole 2. graph
جیياندرک و
ناراكمه (
1389 ) رد شهوژپ ی اب ناونع
« تیهام یكیفارگولوه لوحت
رد
نامزاس اه ی رصع تاعلاطا
»
، شلاچ یاه یلصا نامزاس اه ی یزورما ار یشان زا دوبن بوچراچ
یموهفم مجسنم یارب كرد و حيرشت لوحت فيرعت هدرک دنا و خساپ نامزاس هب لوحت اه ار
مزلتسم هب یریگراک کي
لدم یكیفارگولوه بسانم
هتسناد دنا . نینچمه راهظا
هتشاد دنا ره
صخش و ینامزاس رد نامز رییغت
، اب ود یورین داضتم ظفح عضو دوجوم و رییغت عضو دوجوم
هجاوم تسا هک نيا ود ورین رد ود حطس یفطاع و یکاردا رب دارفا ریثأت یم راذگ دن و زا بیکرت اهنآ
یبوچراچ یارب
لیهست قباطت اب نارود ذگ ار يا داج یم وش د ( درک جیيان و ناراكمه
، 1389 ).
کلرس
و یولع ( 1389 ) رد شهوژپ ی اب ناونع
« یبايزرا هنیمز یاه رارقتسا نامزاس کیفارگولوه رد
هاگشناد مولع یكشزپ ناهفصا
» ظو ا في نامزاس اه ی یزورما رد دربشیپ یگژيو یكیفارگولوه رد
نامزاس و مه ندشزاوآ اب رییغت ار رد دراوم ليذ هتسناد دنا :
گنهرف یزاس تیمها شقن هاگديد کیفارگولوه (
هاگديد لک ارگ ) هب نامزاس رد تیعقوم
نامزاس نیب هيامرس یاه یناسنا
؛
داجيا گنهرف عيزوت شناد نیب نانکراک یارب
لاقتنا شناد هب نانکراک دورولاديدج
و
ریثأت یراذگ رد شرگن نانآ
؛
داجيا یاهرتسب مزلا
یارب هدافتسا زا شناد دارفا هبرجتاب
؛
یزاسرتسب یارب
یراتخاس یمیت
و تکراشم لاعف
نانکراک رد
میمصت یریگ یاه نلاک
نامزاس
؛ دیکأت رب یدنمناوت نانکراک
و تیلوئسم رد
دروخرب اب تیعقوم یاه ینارحب ( کلرس و
،یولع
1389 ) .
یزار و یعیمس ( 1391 ) رد ةعلاطم
« شقن تيريدم شناد رد نامزاس اه ی یتلود
» دندقتعم زا
هلمج لكشم یاه نامزاس اه ی زورما رد پ ی هدا یزاس تيريدم شناد نيا ا تس هک تسناوتن ها دن اد ن ش
ار زا هداد و تاعلاطا زيامتم
دننک و یگژيو یاه هبرصحنم درف شناد و نانکراک یشناد ار هديدان
تفرگ ها دن . نانآ لكشم مود رد یارجا تيريدم شناد ار
، دوبن شور بسانم یارب هدایپ یزاس
تيريدم شناد یفرعم هدرک دنا و رد تياهن راهظا تشاد ها دن هک یارب سا ت رارق یصصخت تيريدم
شناد
، دوجو فیط یعیسو زا هنیمز یاه یصصخت یرورض
تسا . هب ۀدیقع
،نانآ تيريدم شناد
،
ینامز ب ه روط لماک ققحت ادیپ دهاوخ درک هک میت تيريدم لاماک دبايرد هک تيريدم شناد تسیچ
و هچ یبهاوم ار ارب ی نامزاس هب لابند دهاوخ تشاد ( یزار و
،یعیمس 1391 ).
بوچراچ موهفم
ی و هیضرف یاه شهوژپ
اب هجوت هب فادها شهوژپ هک شیپ رت نایب ش د و نینچمه اب اكتا هب علاطم ة ینابم یرظن و ةنیشیپ
،شهوژپ رد نيا شخب
، هیضرف یاه یلصا و یعرف نایب یم دنوش و سپس رب یانبم نيا هیضرف
،اه
بوچراچ یموهفم شهوژپ رضاح هئارا یم وش د .
ضرف ی ة یلصا تيريدم شناد رب تیهام یكیفارگولوه نامزاس
اه ریثأت ی رادانعم دراد .
هیضرف یاه یعرف
شناد کيژولونكت رب
تیهام یكیفارگولوه نامزاس
اه ریثأت ی رادانعم دراد .
شناد دنتسم ینامزاس رب تیهام كیفارگولوه ی
نامزاس اه ریثأت ی رادانعم دراد .
شناد یورین یناسنا رب تیهام یكیفارگولوه نامزاس
اه ریثأت ی رادانعم دراد .
ساسارب هیضرف یاه
،قوف بوچراچ یموهفم
شهوژپ رضاح لماش هس دعب یياسانش دش ۀ
ریغتم تيريدم شناد و نینچمه ریغتم نامزاس کیفارگولوه هب
تروص ريز تسا :
لکش 1 . بوچراچ موهفم ی شهوژپ
شور یسانش شهوژپ
شهوژپ رضاح هب ظاحل فده
، یدربراک و زا رظن یروآدرگ هداد
اه یفیصوت - یشيامیپ تسا هک رد
بلاق
،یگتسبمه طباور
م ی نا غتم ی اهر ی تيريدم شناد و نامزاس کیفارگولوه ار
یسررب و لیلحت
یم نک د . یارب یسررب
،ینادیم زا عماج ة یرامآ دیتاسا هاگشناد مولع یكشزپ ملايا ( لمتشم رب
هدكشناد یاه هتسباو ) هدافتسا ش هد تسا . دادعت لک دیتاسا
، 163 رفن تسا و اب هدافتسا زا لومرف
نارکوک
، 115 رفن هب ناونع نومن ة یرامآ شهوژپ باختنا دندش . رد ا ي ن
،شهوژپ یارب
زرا ي با ی
اپ يا یي
، زا رض بي افلآ ی خابنورک هدافتسا هدش تسا . افلآ ی ارب خابنورک ی
ةمانشسرپ دوجوم
رد ا ي ن
شهوژپ
، 8437 / 0 تسا هدش هبساحم هک
ناشن دنهد ۀ اپ یياي لااب ی شهوژپ رازبا تسا
. یارب
کيژولونكت شناد
شناد یورین یناسنا
شناد
دنتسم شنادتيريدم نامزاس
کیفارگولوه
لیلحت هداد یاه ب ه تسد هدمآ رد نيا
،شهوژپ زا دركيور لدم یزاس لداعم ه یاه یراتخاس ( )SEM 1
اب ب ه یریگراک مرن
رازفا لیلحت یرامآ رزیل
2ل هدافتسا هدش تسا . شور هب SEM
هتفرگراک هدش رد
نيا قیقحت
، لماش ود هلحرم تسا
؛ رد لحرم ة لوا اب هدافتسا زا لحت ی ل لماع ی ت يأ ی د
3ی
، هب لابند
یسررب غتم ی اهر ی لدم تسه ی م هک غتم ی اهر ی قحت ی ق رد نيا هلحرم
، ت يأ ی د ي ا در م ی دنوش و رد
لحرم ة مود
، اب هدافتسا زا لدم راتخاس ی
، ضرف ی ه یاه قحت ی ق ار یسررب یم ینک م .
لحت ی ل لماع ی ت یأ ی د ی غتم ی اهر ی بوچراچ شهوژپ
ادتبا لحت ی ل لماع ی ت يأ ی د ی غتم ی ر لقتسم - هک رد ا ي ن
،شهوژپ دم
ي ر ي ت شناد تسا - ماجنا
یم دوش و سپس لحت ی ل لماع ی ت يأ ی د ی غتم ی ر هتسباو - هک رد ا ي ن قحت ی ق
، نامزاس فارگولوه ی ک
تسا - ماجنا م ی گ ی در .
فلا ) لحت ی ل لماع ی ت یأ ی د ی غتم ی ر لقتسم ( دم ی ر ی ت شناد )
زا هکاجنآ غتم ی ر دم ي ر ي ت شناد
، دنچ دعب دراد
، زج ء غتم ی اهر ی هلحرمود ا ی بوسحم یم
؛دوش سپ
ود لحت ی ل لماع ی دراد : لحت ی ل لماع ی بترم ة لوا هک رد
،نآ زا صخاش اه هب داعبا م ی سر ی م و لحت ی ل
لماع ی بترم ة مود هک رد
،نآ زا داعبا هب غتم ی ر تسد م ی یباي م . لكش 2
، جياتن لصاح زا یارجا
لیلحت یلماع یدیيأت بترم ة لوا ار یارب ریغتم لقتسم
، ینعي تيريدم شناد ناشن یم دهد .
1. Structural Equation Modeling 2. Lisrel Software
3. Confirmatory Factor Analysis (CFA)
لکش 2 . لحت ی ل لماع ی یأت ی د ی ةبترم لوا یارب ریغتم
« دم ی ر ی ت شناد
»
رد لحت ی ل لماع ی ةبترم لوا
، ةطبار نایم و داعبا صخاش اه ( شسرپ اه اي وگ هي اه ) ار راب لماع ی
م ی دنمان . رد ا ني هلحرم اب ي د ةمه اهراب ی لماع ی غتم ره ی ر ره(
دعب ) گمه ی گرزب رت زا 5 / 0 دنشاب
ذپ ات ي هتفر دنوش . رد لكش 2
، رد ةمه اهراب ی لماع ی
، ره هس دعب گرزب رت زا 5 / 0 دنتسه
؛ پ س
یم ناوت تفگ هک ا ي ن داعبا
، هب بوخ ی زا قيرط شسرپ یاه جنس طوبرم هدی
دش ه دنا . نامه روط هک
ن لااب لكش رد ی
ز صخشم تسا
، لماع مامت اه
اهراب ی لماع ی اتبسن و رادانعم لااب
یي دنراد . اتن ي ج
لكش قوف
، رگنایب ت يأ ی د لحت ی ل لماع ی ت يأ ی د ی و بوچراچ موهفم ی قحت ی ق تسا . لكش 3
، جياتن
لصاح زا یارجا لیلحت یلماع یدیيأت بترم ة مود یارب ریغتم تيريدم شناد ار ناشن یم دهد .
لکش 3 . لحت ی ل لماع ی یأت ی د ی ةبترم مود یارب ریغتم
« دم ی ر ی ت شناد
»
اتن ي لحت ج ی لماع ل ی ت یدیيأ غتم ی ر دم ي ر ي ت شناد لدم هک داد ناشن هزادنا
گ ی ر ی نآ و بسانم
یمامت اهرتماراپ و دادعا ی
لدم
، رادانعم نچمه .تسا ی
اتن ن ي ج
، رگنایب گتسبمه طباور دوجو ی
تبثم
ب رادانعم و ی
داعبا ن غتم ی ر دم ي ر ي ت شناد تسا .
ب ) لحت ی ل لماع ی ت یأ ی د ی غتم ی ر هتسباو ( نامزاس فارگولوه ی
ک )
غتم ی ر هتسباو رد ا ي ن شهوژپ ینعي نامزاس کیفارگولوه
، اب هدافتسا زا شسرپ اه اي هيوگ یاه
ةمانشسرپ شهوژپ جنس هدی هدش تسا . لكش 4 جياتن لصاح زا یارجا لیلحت یلماع یدیيأت یارب
ریغتم هتسباو
، ینعي نامزاس کیفارگولوه ار
ناشن یم دهد .
لکش 4 . لحت ی ل لماع ی ت یأ ی د ی ریغتم
« نامزاس فارگولوه ی ك
»
اب و هب هجوت یگژي
یاه لدم هئارا هدش لكش رد 4
، اتن ي لحت ج ی لماع ل ی ات یي د ی غتم ی ر نامزاس
فارگولوه ی ک لدم هک داد ناشن هزادنا
گ ی ر ی نآ و بسانم ةمه
اهرتماراپ و دادعا ی
لدم
، رادانعم
تسا .
سررب ی لدم راتخاس ی ( لحت ی ل سم ی
1ر ) شهوژپ
سپ زا یسررب و لیلحت یلماع یارب مامت ی اهریغتم و شهوژپ لدم داعبا و بسانم
ندوب لدم
یارب نییبت یگژيو یاه
،شهوژپ رد
نيا شخب اب هدافتسا زا شور لیلحت ریسم
، هب سررب ی لدم
راتخاس ی هتخادرپ م ی دوش . رب نيا ساسا
، ارب ی سررب ی لک تی قحت لدم قی لحت و لی م طباور نای
غتم اهری اب اهنآ داعبا و اكتا
هب ةیضرف یلصا قحت
،قی زا مرن رازفا لحت لی رامآ ی ل لرزی .دش هدافتسا
اتن جي ارجا زا لصاح ی
ا ني رد لدم لكش 5 .تسا هدش هداد ناشن
1. Path Analysis
لکش .5 لدم رادانعم ی ضرف ةی لصا ی قحت ی ق رد تلاح ارض ی ب رادانعم ی
سررب ی شزارب لدم1
شهوژپ
رد لودج 1 اتن ي ج ارجا ی لدم راتخاس ی یارب یمامت غتم ی اهر ی بوچراچ موهفم ی شهوژپ هئارا
هدش تسا . نيا لودج
، رض(R
ي ،)درادناتسا ب رادقم
2t
و صخاش اه ی لدم شزارب
، بق زا ی اک ل ی
،ود
RMSEA
، م ناشن ار ...و GFI
ی رادقمرگا .دهد
2
تبسن ،مک
2
هب جرد ة دازآ ی ( )df
کچوک زا رت 3 ،
RMSEA
کچوک3
زا رت 1 / 0 ن و ی ز
4GFI
و
5AGFI
گرزب رت زا 90 دصرد ،دشاب
م ی تن ناوت ی هدشارجا لدم هک تفرگ هج بسانم شزارب
ی رض .دراد ي درادناتسا ب طبار
ة ن دوجوم ی رد ز
تروص ی شزرا هک زا ،t
2 گرزب رت ي زا ا 2 - کچوک مطا حطس رد ،دشاب رت ی
نان 99 نعم دصرد ا
راد
.دوب دهاوخ
1. Fitness of Model 2. T-value
3. Root Mean Square Error of Approximation 4. Goodness of Fit Index
5. Adjusted Goodness of Fit Index
لودج 1 . اتن ی ج ارجا ی لدم راتخاس ی م ی نا غتم ی اهر ی لدم موهفم ی شهوژپ
ضرفیه
اك ی ود RMSEA df
GFI طباور AGFI
لع ی م
ی رثا ناز
تلاح(
)درادناتسا
نعم ددعا رادی
تنیجة ضرفیه
1 05 / 25 054 / 0 19 93 / 0 95 / 0 دم ي ر ي شناد ت نامزاس
فارگولوه ی ک 68
/ 0 25 / 8 تأ یي د
2 33 / 303 057 / 0 244 96 / 0 93 / 0 ن شناد ی ور ی ناسنا
ی نامزاس
فارگولوه ی ک 68
/ 0 25 / 4 تأ یي د
3 33 / 303 057 / 0 244 92 / 0 91 / 0 شناد ژولونكت ي ك
ی نامزاس
فارگولوه ی ک 73
/ 0 58 / 4 ت دیيأ
4 33 / 303 057 / 0 244 94 / 0 92 / 0 دنتسم شناد نامزاس
فارگولوه ی ک 53
/ 0 97 / 3 ت دیيأ
نامه روط هک م هدهاشم ی
لاوا ،دوش نعم هب هجوت اب ا
شزرا ندوبراد
، t
گدنزارب و رابتعا ی
بسانم
أت لدم یي م د ی دوش
؛ اک رادقم هک ارچ ی
رادقم ،ود
RMSEA
اک تبسن و ی
هب ود جرد ة دازآ ی
، مک
رادقم و وGFI
نAGFI
ی لااب ز ی 90 دصرد تسا
؛ اربانب ني
، مامت ی ضرف ی ه اه ضرف(
ی ة لصا ی هس و
ضرف ی ة عرف ی لدم شهوژپ ت ) أ یي م د ی .دنوش
داقم ي ب ر ه تسد لودج زا هدمآ 1
م ناشن ی ضرف لدم هک دهد ی
ة لصا ی قحت ی بوخ شزارب ق ی
راد د.
اب ا هب هجوت ي م هكن ی گنا ی اهاطخ روذجم ن ی
ن لدم ی ز رتمک زا 08 / 0 نچمه و تسا ی
اک ن ی ود
هب جرد ة دازآ ی ن ی ز وک چ ک رت زا 3 تسا
، لدم
، لااب بسانت و شزارب یي
دراد ظنت طباور و ی
م دش ۀ
غتم ی اهر ساسارب بوچراچ
،شهوژپ قطنم ی هدوب تسا .
هجیتن یریگ و پ ی اهداهنش
شهوژپ رضاح شلات درک ات طبار ة نایم تيريدم شناد و داعبا یياسانش دش ۀ نآ ار اب نامزاس
کیفارگولوه یسررب
دنک و شقن تيريدم شناد ار رد نامزاس رگولوه کیفا لیلحت دنک . یارب نيا
روظنم
، ساسارب علاطم ة ینابم ت ئ کيرو و نینچمه نیشیپ
ة
،شهوژپ یضرف ه اه و یبوچراچ یموهفم
هئارا دش . جياتن لصاح زا هيزجت و لیلحت هداد یاه شهوژپ
، لاد رب تحص و دیيأت یضرف ه یاه
دروم رظن دوب . رد همادا
، هجیتن یریگ زا هیضرف اه نییبت یم دوش . ضرف ی ة لصا ی شهوژپ
، عدم ی
دم هک تسا ي
ر ي شناد ت رب
هام ی فارگولوه ت ی
ك ی نامزاس اه ریثأت ی .دراد رادانعم ساسارب
لودج 1
،
رض بي ب درادناتسا نی
غتم ود ری نونكم دم ي ر ي فارگولوه نامزاس و شناد ت ی
ک
، 68 / 0 اب و ،تسا
هجوت هب ب t ه تسد ( هدمآ 25 / 8 ) هک گرزب رت زا 96 / 1 تسا ، یضرف ة دروم رظن أت دیي م ی وش سپ .د
م ی تن ناوت ی دم هک تفرگ هج ي
ر ي شناد ت رب
هام ی فارگولوه ت ی
ك ی نامزاس اه ریثأت رادانعم و تبثم
ا زا .دراد ي ن ور
، ف ضر ی ة لصا ی أت شهوژپ یي
د یم دوش .
ضرف ی ه یاه عرف ی شهوژپ رگنایب نآ تسا هک شناد ژولونكت ي ك ی
، شناد دنتسم و شناد
نی ور ی ناسنا ی
، رب هام ی ت نامزاس فارگولوه ی ك ی نامزاس اه ریثأت ی راد رادانعم ن
د . سپ زا لیلحت
هداد اه
، داقم ي ر
T-Value
اه ی ب ه تسد هدمآ لودج رد 1
- مه هک ة اهنآ گرزب رت زا 96 / 1 دنتسه - رد
مه ة ضرف ی ه یاه عرف ی قحت ی ق أت دیي م ی وش ن د .
نامزاس هديدپ یا تسا هک تیلک نآ رد هلاه یا زا ماهبا هدیشوپ هدش
، یديرجت و یعازتنا تسا
و ناكما دراد یازجا نآ رد طاقن فلتخم هدنکارپ دنشاب . نیمه یگدنکارپ و
دوبن ماجسنا رد یازجا
نامزاس
، رد یدراوم دنچ
، یاهدمایپ یبرخم
ار هب لابند هتشاد تسا
؛ ارچ هک هب ماگنه نارحب اي لأخ
یراک رد کي زج
،ء رد یبایتسد نامزاس هب فادها و راک رياس اهدحاو للاتخا داجيا م ی دوش . زا
ا ني ور
، هچنآ هب یگزات هب نآ هجوت هدش تسا
، لوقم ة فارگولوه یكی رد نامزاس اه تس . فارگولوه کی
رد نامزاس اه ناشن م ی دهد لحارم هک تسه نآ ناكما هک ی
ا داجي رک د هک رد نآ ناوتب لک ار رد
مامت تمسق اه راذگدک ی رک د؛
هب هنوگ یا هک ره شخب
، امن رگناي .دشاب لک رد
نيا نیب
، تيريدم
شناد رد نامزاس هب ناونع م ؤ هفل یا هک شقن متسیس یاه تاعلاطا ی نامزاس اه ی رصع نيون ار
یزاب یم دنک
، دشر رد نامزاس اه ی ه و یفارگول شقن یرثؤم افيا یم دنک . زا نيا ور
، ا رد هچنآ ني
سررب شهوژپ ی
دش تسا ه
، سررب ی هام تی فارگولوه یكی نامزاس اه نچمه و نی سررب ی شقن
دم تيري دشر رد شناد نامزاس
اه ی فارگولوه ی تسا . لحت هب هجوت اب لی
سفت و ری هداد م اه ی ناوت
ب هک تشاد ناعذا نی
دم داعبا تيري ولوا اب شناد تي
دنب ی : ژولونكت شناد ی
اب
t-value
لداعم
58 / 4 ا هک ني دم زا دعب تيري
شناد رد علاطم ة ( کلرس 1387 ) هتفرگ رارق هجوت دروم و
س متسی اه ی تاعلاطا ی مازلا زا ار شناد رشن و یاه
نامزاس اه ی فارگولوه کی هب رامش هدروآ هک
ا تسا دقتعم ني
س ی س مت اه ی ابن تاعلاطا رشن دي
ب ه زکرمتم تروص
، ب هكلب ه و هدنکارپ تروص
اتبسن رج رد لقتسم ناي
دنشاب . د رگي داعبا حورطم شناد ن یوری ناسنا ی اب
t-value
لداعم 28 / 4
،
اب دنتسم شناد
t-value
عم ا لد 97 / 3 ژولونكت شناد زا دعب ی
، هب ترت
،بی ب نيرتشی أت ثی هطبار و ر یا
لوقم اب رادانعم ة
فارگولوه یكی رد نامزاس اه دراد .
اب هجوت هب
،عوضوم داهنشیپ اه ی ريز هئارا یم دوش :
1 . رتشیب علاطم ه یاه تروص هتفرگ رد نیمز ة دم تيري رعت هب شناد في
فرعم و ی دم داعبا تيري
هتخادرپ شناد دنا
و رتمک شهوژپ یياه یارب ئارا ة پ و لدم هدای یزاس نيا هلوقم تروص هتفرگ
هک لاامتحا شهوژپ یاه یتآ رد نيا هنیمز
، ب رتشی هب فوطعم نییبت
لدم یارب یارجا تيريدم
شناد دنهاوخ دوب .
2 . نامه روط دش هراشا هک
، نونکات شهوژپ یاه ز یداي رد زوح ۀ فارگولوه کی هتفرگن تروص
ا هکاجنآ زا و تسا ني
نامزاس راتخاس زا عون ی
، ون ني ب ظاحل زا و ه
یریگراک مهبم
تسا
، هیصوت
یم دوش علاطم ه یاه ب یرتشی یارب داعبا جارختسا گ تروص
دری و و یگژي یاه عونتم یرت زا
فارگولوه نامزاس فيرعت
دوش .
References
Abzari, M., Shaemi, A., Talebi, H. & Abdolmanafi, S. (2011). Considering the gap between current and optional condition of knowledge management in Iran automobile industry. Public Management Journal, 3(6): 19-34. (In Persian)
Aggestam, L. (2006). Learning organization or knowledge Management: which came first, the Chicken or the egg? Information Technology and control, 35(3): 295-302.
Akhavan, P. & Bagheri, R. (2010). Knowledge Management: from Idea to Practice, Atinegar Publication. Tehran. (In Persian)
Alavi, M. & Leidner, D. E. (2001). Review: Knowledge management and knowledge management systems: Conceptual foundations and research issues, MIS Quarterly, 25(1): 107-136.
Diniz, L. & Handy, F. (2004). Holographic Structures Creating Dynamic Governance for NGOs. ISTR Conference Working Papers, Volume IV, Toronto Conference.
Doomun, R. & Vunka, J. N. (2008). Business process modeling, simulation and reengineering: call centre. Business Process Management Journal, 14(6):
838-848.
Feyzi, T. (2006). Organization and management basics, Payam-e-Noor University Publication, Tehran. (In Persian)
Hasanavi, R., Akhavan, P. & Sanjoghi, M. E. (2010). Key factors of the success of knowledge management, Atinegar Publication. Tehran. (In Persian)
Hassanpoor, H. A., Jahanshah, H. & Ahmadi Qavaqi, M. (2012). Fuzzy multi- criteria decision-making in the application of knowledge management, Two Quarterly of Human Resources Management Investigations, Imam Hossein University, 4(1): 137-163. (In Persian)
Jung, J., Choi, I. & Song, M. (2007). An integration architecture for knowledge management systems and business process management systems. Computers in Industry, 58(1): 21–34.
Kurdnaeej, A., Taheri, F. & Niakan Lahiji. N. (2010). Holographic identity of Evolution in information era organizations, Organizational Culture Management Journal, 21(8): 63-83. (In Persian)
Malhotra Yogesh. (2000). Knowledge management for e-business performance:
Advancing information strategy to ‘internet time’. information strategy. The Executive's Journal, 16(4): 5-16.
Maniyan, A., Asgharizadeh, E. & Dehghan Bonadaki, M. (2011). The role of knowledge management in the performance of investigational new product development process around SMEs, Case study: Software industry of Yazd Province. IT Management Quarterly, 3(8): 133-150. (In Persian)
Monavariyan, A., Kheirandish, M. & Asgari, N. (2011). Developing organization's structural aspects in proportion to knowledge management approach. IT Management Quarterly, 3(7): 133-150. (In Persian)
Moosākhani, M. & Nadi, F. (2011). Evaluating the performance of knowledge management system based on balanced cards by applying fuzzy integrated assessment method (Case study: Transportation Ministry), IT Management Quarterly, 3(9): 139-162. (In Persian)
Neamati, M. A. (2009). Knowledge management: Challenges & opportunities, Baztab-e-Andisheh Publication, ????. (In Persian)
Nonaka, I. (1994). A dynamic theory of organizational knowledge creation.
Organization Science, 5(1): 134-139.
Otoofi Najafabadi, M. & Banihashem, S. A. (2013). Representation of knowledge management establishment model in national industries based on contextual factors. Public Management Journal, 5(2): 55-72. (In Persian)
Rahnavard, F. & Mohammadi, A. (2009). Identification of key factors of success of knowledge management system in Tehran higher education centers and colleges. IT Management Quarterly, 1(3): 37-52. (In Persian)
Razi, S. & Samiee, F. (2012). The role of knowledge management in governmental (public) organizations, socio-economic. Scientific and Socio-cultural Monthly Journal, (149): 19-25. (In Persian)
Sāedi, M. & Yazdani, H. R. (2009). Representation of processing model to apply organizational learning-based knowledge management in (IK) Iran Khodrow:
A theory originated from data. IT Management Quarterly, 1(2), 67-84. (In Persian)
Sarlak, M. A. (2008). Knowledge era Organizations, Payam-e-Noor University Publication. Tehran. (In Persian)
Sarlak, M. A. & Alavi, A. (2010). Assessment the context of holographic organization establishment in Isfahan medical sciences university. Research
& Scientific Journal of Future Management, 25(9), 109-122. (In Persian)
Sarlak, M. A. & Islami, T. (2011). Knowledge sharing in Sharif Technical University: Social investment approach. Public Management Journal, 3(8):
1-18. (In Persian)
Youssefi, E., Sadegh Feyzi, J. & Soleymani, M. (2011). Considering the extent of the effect of knowledge management on innovation (among managers and employees in technological firms based on Science & technology park, Urmia University), Innovation and Creativity in Human Sciences Quarterly, 1(3): 29-51. (In Persian)
Ziāee, M. S., Monavariyan, A. & Kazemikofrani, E. (2011). Considering the relationship between social investment and the extent of organizational preparation to establish knowledge management: Case study: Iranian steel- making Co, Public Management Journal, 3(8): 179-198. (In Persian)
