ﻢﻬﺳ ﯽﺳرﺮﺑ ﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز
رد يﺰﯿﺧ ﻞﯿﺳ لﺪﻣ ﮏﻤﮐ ﺎﺑ نﺎﺟرﺰﻃ ﺰﯿﺨﺑآ هزﻮﺣ
HEC-HMS
يدﺎﺑآزوﺮﯿﻓ ﯽﻧﺎﻘﻫد ﻪﻤﺠﻧ
،1
*
و1 -*
يرادﺰﯿﺨﺑآ ﺪﺷرا سﺎﻨﺷرﺎﮐ
، (Email:[email protected])
هﺪﯿﮑﭼ
هژوﺮﭘ ﯽﺋاﺮﺟا ﺖﯾﻮﻟوا ياراد ﻖﻃﺎﻨﻣ بﺎﺨﺘﻧا و ﻞﯿﺳ ﺮﺑ يادﺰﯿﺨﺑآ تﺎﯿﻠﻤﻋ ﺮﺛا ﯽﺑﺎﯾزرا ﺪﻣآرﺎﮐ ﻢﯿﻤﺼﺗ ﮏﯾ ﻞﯿﺳ لﺮﺘﻨﮐ يﺎﻫ
رﺎﯿﺴﺑ و ﺖﺳا ﻢﻬﻣ . ا ﻦﯾ ﻖﯿﻘﺤﺗ لﺪﻣ زا HEC-HMS ﻞﯿﺳ رد ﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺖﯾﻮﻟا ﯽﺳرﺮﺑ و ﯽﺑد تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ياﺮﺑ
ﻮﺣ يﺰﯿﺧ زه ﺰﯿﺨﺑآ نﺎﺟرﺰﻃ ﺪﯾدﺮﮔ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ لﺪﻣ .
هداد يﺎﻫ
،ﯽﺗاﺪﻫﺎﺸﻣ ﯽﺠﻨﺳاو
و ﯽﺑﺎﯾرﺎﺒﺘﻋا فاﺮﮔورﺪﯿﻫ و ﺪﯾدﺮﮔ
ﻞﯿﺳ ﺎﺑ هرود ﺖﺸﮔزﺎﺑ يﺎﻫ 2 ﺎﺗ 1000 ﻪﯿﺒﺷ ﻪﻟﺎﺳ زﺎﺳ
ي .ﺪﯾدﺮﮔ ﺮﺑ سﺎﺳا ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻪﯿﺒﺷ ﺮﯾز ،يزﺎﺳ هرﺎﻤﺷ ﻪﺿﻮﺣ فﺮﺑ)2
ﯽﺑد ﺶﻫﺎﮐ يﺪﻨﺑ ﺖﯾﻮﻟوا ظﺎﺤﻟ زا (نﺎﺟرﺰﻃ ﻪﻧﺎﺧ ﺮﯾز ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو يازا ﻪﺑ ﻪﺿﻮﺣ ﯽﺟوﺮﺧ جوا
ﯽﺑد) ﻪﺿﻮﺣ (هﮋﯾو
ﻪﺒﺗر رد
ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ لوا .ﺖﺳا
ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﺮﺜﮐا ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﻦﯾا رد ﻞﯿﺳ رد ﺮﺛﻮﻣ يﺎﻫ
ﻪﺘﻓﺮﮕﻧ راﺮﻗ لوا ﺖﯾﻮﻟوا رد يﺰﯿﺧ ﯽﻣ ﺲﭘ ،ﺪﻧا
ناﻮﺗ
و ﯽﻓاﺮﮔﻮﯾﺰﯿﻓ ﻞﻣاﻮﻋ زا ﺮﯿﻏ ﯽﻠﻣاﻮﻋ ﻪﮐ ﺖﻓﺮﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ ﺮﯾز ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو ﺖﮐرﺎﺸﻣ رد ،شرﺎﺑ
،ﻪﺿﻮﺣ هدﻮﺑ ﺮﺛﻮﻣ زا ﯽﮑﯾ ﻪﮐ ،ﺪﻧا
ﻦﯾا ﯽﻧﺎﮑﻣ ﺖﯿﻌﻗﻮﻣ ﻞﻣاﻮﻋ ﻦﯾا ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺮﯾﺎﺳ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز
ﯽﻣ ﺎﻫ .ﺪﺷﺎﺑ
:يﺪﯿﻠﮐ نﺎﮔژاو ،ﻞﯿﺳ ﯽﺑﺎﯾزرا
،ﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﻢﻬﺳ لﺪﻣ
HEC-HMS شرﺎﺑ ﺪﻨﯾآﺮﻓ ،
- ﺰﯿﺨﺑآ هزﻮﺣ ،بﺎﻧاور .نﺎﺟرﺰﻃ
- 1 ﻪﻣﺪﻘﻣ
ةﺪﯾﺪﭘ ﻞﯿﺳ ﯽﻠﻋ ﻢﻏر ﯽﮔﺪﯿﭽﯿﭘ ﮥﻤﻫ ﺶﯾﺎﻫ
ﻞﺑﺎﻗ ﯽﺳرﺮﺑ و ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ هدﻮﺑ و ﯽﻣ ناﻮﺗ رد ﺖﻬﺟ رﺎﻬﻣ ﺶﻫﺎﮐ و نآ تارﺎﺴﺧ و
ﯽﺘﺣ هﺮﻬﺑ يرادﺮﺑ يدﺎﺼﺘﻗا زا ﻞﯿﺳ هار ﻞﺣ يﺎﻫ ﯽﺒﺳﺎﻨﻣ ﻮﺠﺘﺴﺟ دﺮﮐ ﻦﻃو) ،اﺪﻓ (1379 ﯽﺳرﺮﺑ . ﯽﻣ نﺎﺸﻧ ﻊﺑﺎﻨﻣ ﺪﻫد
ﻪﮐ
ﺖﻟﺎﺧد نﺎﺴﻧا رد ﻪﺧﺮﭼ ﯽﻌﯿﺒﻃ بآ ﻖﯾﺮﻃ زا ﺐﯾﺮﺨﺗ ﺷﻮﭘ ﺶ ﯽﻫﺎﯿﮔ رد ﻪﺻﺮﻋ يﺎﻫ ﯿﺨﺑآ سﺎﮐﻮﻟ) ﺰ و
نارﺎﮑﻤﻫ ،
،(2000 يﺮﺑرﺎﮐ
ﺮﯿﻏ ﯽﻟﻮﺻا ) ﯽﺿارا پورﻮﻟ نارﺎﮑﻤﻫ و
، حﻮﻄﺳ ﻪﻌﺳﻮﺗ ،(1998
ﻞﺑﺎﻗ ﺮﯿﻏ ذﻮﻔﻧ ) نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﻣﺎﺗ
، ( 1998 لﺎﺜﻣا و لﺎﻤﺘﺣا نآ
ﻞﯿﺳ يﺰﯿﺧ ﻖﻃﺎﻨﻣ رد ار نﻮﮔﺎﻧﻮﮔ
ﺶﯾاﺰﻓا هداد ﺳا .ﺖ ﯽﮑﯾژﻮﻟورﺪﯿﻫ لﺪﻣ HEC-HMS
ﺮﺑ ﻪﯿﺒﺷ سﺎﺳا ﯽﮔﺪﻧرﺎﺑ يزﺎﺳ
- بﺎﻧاور
هزﻮﺣ رد ﺖﯿﻠﺑﺎﻗ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا هﺪﺷ ﯽﺣاﺮﻃ ﺰﯿﺨﺑآ يﺎﻫ ﯽﻋﻮﻨﺘﻣ ﻞﺋﺎﺴﻣ ﻞﺣ ﻪﺑ ردﺎﻗ ﯽﺸﯾﺎﻤﻧ يﺎﻫ
ﺖﺳا ،ﯽﻤﯿﺣر)
.(1381 ﻢﻬﻣ رد ﯽﻠﺧاد تﺎﺒﺳﺎﺤﻣ ﻦﯾﺮﺗ HEC-HMS
ﻪﯾﺎﭘ ﯽﺑد دروآﺮﺑ ،بﺎﻧاور ﻪﺑ دازﺎﻣ شرﺎﺑ ﻞﯾﺪﺒﺗ ،تﺎﻔﻠﺗ تﺎﺒﺳﺎﺤﻣ ﻞﻣﺎﺷ
هزﺎﺑ رد ﯽﺑﺎﯾﺪﻧور و ﻪﺿﻮﺣ ﺖﺳا نزﺎﺨﻣ و ﺎﻫ
(USACE, 2000) ﻪﺿﻮﺣ لﺪﻣ رد دﻮﺟﻮﻣ ﯽﮑﯾژﻮﻟورﺪﯿﻫ راﺬﮔ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﻞﻣاﻮﻋ .
ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز راﺬﮔ ﺮﯿﺛﺄﺗ ﻞﻣﺎﻋ ﺖﻔﻫ ﺮﺑ ﻞﻤﺘﺸﻣ هﺎﭼ و نﺰﺨﻣ ،ﻊﺒﻨﻣ ﺎﯾ ﻪﻤﺸﭼ ،فاﺮﺤﻧا ،ﺪﻧﻮﯿﭘ ﺎﯾ ﻊﻃﺎﻘﺗ ،هزﺎﺑ ﺎﯾ ﺮﯿﺴﻣ
ﯽﻣ ﺪﻨﯾآﺮﻓ .ﺪﺷﺎﺑ
ﺮﺻﺎﻨﻋ زا هراﻮﻤﻫ تﺎﺒﺳﺎﺤﻣ ﻻﺎﺑ
ﻦﯿﯾﺎﭘ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻤﺳ ﻪﺑ و هﺪﺷ عوﺮﺷ ﻪﺿﻮﺣ ﺖﺳد ﯽﻣ ﻪﻣادا ﻪﺿﻮﺣ ﯽﺟوﺮﺧ ﻪﻄﻘﻧ و ﻪﺿﻮﺣ ﺖﺳد
-
.ﺪﺑﺎﯾ يﺮﮑﺷ و نارﺎﮑﻤﻫ ) (2012 ﻪﺑ رﻮﻈﻨﻣ بﻼﯿﺳ ﻦﯿﻤﺨﺗ هزﻮﺣ
كﺪﻨﯾا زا لﺪﻣ HEC-HMS هدﺎﻔﺘﺳا
ﺞﯾﺎﺘﻧ .ﺪﻧدﻮﻤﻧ نﺎﺸﻧ
داد ﻪﮐ فﻼﺘﺧا ﻦﯿﺑ ﯽﺑد جوا هﺪﻫﺎﺸﻣ هﺪﺷ و يزﺎﺳ ﻪﯿﺒﺷ هﺪﺷ
رد ﻞﺣاﺮﻣ ﯽﺠﻨﺳاو و ﯽﺑﺎﯾرﺎﺒﺘﻋا ﺮﺘﻤﮐ
زا ﺖﺳا ﺪﺻرد10 و
لﺪﻣ
ﺖﻗد ﯽﯾﻻﺎﺑ ار رد ﻦﯿﻤﺨﺗ ﯽﺑد جوا و بﻼﯿﺳ يزﺎﺳ ﻪﯿﺒﺷ اراد
ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ .
لﺎﺳ رد نارﺎﮑﻤﻫ و هداز ﻦﯿﺴﺣ ﻪﺿﻮﺣ رد يﺰﯿﺧ ﻞﯿﺳ تﺪﺷ رد ﺰﯿﺨﺑآ ي ﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣ ﺮﯾز ﺖﮐرﺎﺸﻣ ﺶﻘﻧ ﯽﺳرﺮﺑ ﻪﺑ1394
ﻪﺑ ﻪﺿﻮﺣ اﺪﺘﺑا ﻪﮐ ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ كرﺎﺼﺣ ﺰﯿﺨﺑآ لﺪﻣ ياﺮﺟا ﺎﺑ ﺲﭙﺳ و ﺪﺷ ﻢﯿﺴﻘﺗ ﻪﺿﻮﺣ ﺮﯾز3
HEC-HMS يﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز
ﻣ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﺞﯾﺎﺘﻧ .ﺪﺷ يﺪﻨﺑ ﺖﯾﻮﻟا يﺰﯿﺧ ﻞﯿﺳ ﺮﻈﻧ زا كرﺎﺼﺣ ﺰﯿﺨﺑآ ﻪﺿﻮﺣ ﻞﮐ جوا ﯽﺑد رد ﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣ ﺮﯾز ﺖﮐرﺎﺸﻣ ناﺰﯿ
) ﻪﺧﺎﺷود ﻊﻃﺎﻘﺗ ﻪﺿﻮﺣ ﺮﯾز .دراﺪﻧ ﯽﮕﺘﺴﺑ ﻞﻣﺎﻋ ﮏﯾ ﻪﺑ ﺎﻓﺮﺻ ) هرد ﭗﭼ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز و ﻢﻬﺳ ﻦﯾﺮﺘﻤﮐ (S1
ار ﻢﻬﺳ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ (S3
.دراد راﺮﻗ لوا ﺖﯾﻮﻟا رد وﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ اراد ﻪﺿﻮﺣ ﻞﮐ جوا ﯽﺑد رد
ﯽﻧﺎﺒﻌﺷ ) نارﺎﮑﻤﻫ و ﻦﯿﺸﻧزﺎﺑ ﯽﺳرﺮﺑ ﻪﺑ (1395
ﻞﯿﺴﻧﺎﺘﭘ ﻞﯿﺳ يﺰﯿﺧ يﺎﻫ هزﻮﺣ ﺰﯿﺨﺑآ
و ﻦﯿﯿﻌﺗ ﻖﻃﺎﻨﻣ ﺪﻟﻮﻣ هزﻮﺣرد ﻞﯿﺳ
ﺰﯿﺨﺑآ ﺎﮑﻧ ﺎﻬﻧآ ﺞﯾﺎﺘﻧ .ﺪﻨﺘﺧادﺮﭘ نﺎﺸﻧ
داد ﻪﮐ ﻢﻬﺳ ﺎﻫ هزﻮﺣﺮﯾز رد
ﻞﯿﺴﻧﺎﺘﭘ ﻞﯿﺳ يﺰﯿﺧ ﻞﮐ هزﻮﺣ ﺮﯿﻏ زا ﺖﺣﺎﺴﻣ ﺮﯿﺛﺎﺗ ﺖﺤﺗ
ﯽﻠﻣاﻮﻋ نﻮﭼ ﺖﯿﻌﻗﻮﻣ ﯽﻧﺎﮑﻣ ﺎﻫ هزﻮﺣﺮﯾز و
ﯽﺑﺎﯾﺪﻧور ﻞﯿﺳ رد ﻪﻧﺎﺧدور ﯽﻠﺻا .ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ
ﺺﺧﺎﺷ ﻦﯿﯿﻌﺗ تﺪﺷ ﻞﯿﺳ
يﺰﯿﺧ يازا ﻪﺑ ﺪﺣاو ﺢﻄﺳ
،ﺎﻫ هزﻮﺣﺮﯾز رد
يﺪﻨﺑ ﺖﯾﻮﻟوا تﺎﯿﻠﻤﻋ
ﻞﯿﺳ لﺮﺘﻨﮐ يازا ﻪﺑ
ﻪﻨﯾﺰﻫ و تﺎﻧﺎﮑﻣا ﺪﻧاﻮﺗ ﯽﻣ زا ﺺﺧﺎﺷ ﺮﮕﯾد
ﯽﯾارﺎﮐ يﺮﺘﺸﯿﺑ ﻪﺘﺷاد ﺪﺷﺎﺑ . رد ﺖﯾﺎﻬﻧ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﯽﯾﺎﻫ هزﻮﺣﺮﯾز ،ﺪﺷ ﻪﮐ
رد يﺎﻫ ﺖﻤﺴﻗ ﯽﻧﺎﯿﻣ
هزﻮﺣ ﻊﻗاو
،ﺪﻧا هﺪﺷ ﻦﯾﺮﺘﺸﯿﺑ
ﺮﯿﺛﺄﺗ ار رد ﻞﯿﺳ يﺰﯿﺧ هزﻮﺣ ﺪﻧراد .
فﺪﻫ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻦﯾا ﻖﯿﻘﺤﺗ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز يﺪﻨﺑ ﺖﯾﻮﻟوا
ﻞﯿﺳ ﺮﻈﻧ زا ﺎﻫ يﺰﯿﺧ
ددﺮﮔ ﺺﺨﺸﻣ .
ﻖﯿﻘﺤﺗ شور
-1 ﻪﺿﻮﺣ تﺎﺼﺨﺸﻣ
ﯽﺗﺎﻌﻟﺎﻄﻣ هدوﺪﺤﻣ ﺖﺣﺎﺴﻣ ﻪﺑ ًﺎﻌﻤﺟ
/32 ﻂﯿﺤﻣ و ﻊﺑﺮﻣﺮﺘﻣﻮﻠﯿﮐ 18 /5
رد و دﺰﯾ نﺎﺘﺳا بﺮﻏ بﻮﻨﺟ رد ﺮﺘﻣﻮﻠﯿﮐ 18
ﯽﻠﺻا ﻪﻫاﺮﺑآ لﻮﻃ .ﺖﺳا هﺪﺷ ﻊﻗاو ﺖﻔﺗ نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ /22
و ﺮﺘﻣﻮﻠﯿﮐ7 ﯽﻧزو ﻂﺳﻮﺘﻣ ﺐﯿﺷ
ﺑآ ﻪﻫاﺮ /64 ﻂﺳﻮﺘﻣ عﺎﻔﺗرا و ﺪﺻرد18
ﻪﺿﻮﺣ /61 ﻮﺣ ﺐﯿﺷ ،ﺮﺘﻣ 2719
ﻪﺿ /70 ﺪﺻرد 51 ﭻﯿﭘﺮﮐ شور ﻪﺑ ﺰﮐﺮﻤﺗ نﺎﻣز و /57
شرﺎﺑ ﻂﺳﻮﺘﻣ .ﺪﺷﺎﺑ ﯽﻣ ﺖﻋﺎﺳ 0
/74 تراﺮﺣ ﻪﺟرد ،ﺮﺘﻣ ﯽﻠﯿﻣ 301 /21
.ﺖﺳا داﺮﮔ ﯽﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟرد 11 ﺮﺗ ﻖﯿﻗد ﯽﺳرﺮﺑ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ
، ﻮﺣ ﺿ ﻪﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ﻪ 4
ﻮﺣﺮﯾز ﺿ ﻪ (ﻞﻘﺘﺴﻣ) ﮏﯾژﻮﻟورﺪﯿﻫ زا ﻪﮐ هﺪﯾدﺮﮔ ﻢﯿﺴﻘﺗ
ﺎﺗ1 ﺖﺳا هﺪﺷ يراﺬﮕﻣﺎﻧ4 و
ﻮﺣ ﺮﯾز2 ﺿ ﺮﯿﻏ) ﮏﯾژﻮﻟورﺪﯿﻫﺮﯿﻏ ﻪ (ﻞﻘﺘﺴﻣ
ﻪﮐ و5 ﺷ يراﺬﮕﻣﺎﻧ6 ﻢﯿﺴﻘﺗ هﺪ
ﺪﯾدﺮﮔ ناﻮﻨﻋ ﺖﺤﺗ ﯽﻠﮐ ﻪﺿﻮﺣ ﮏﯾ و .ﺖﺳا هﺪﺷ يراﺬﮕﻣﺎﻧT
نﺎﺟرﺰﻃ ﺰﯿﺨﺑآ هزﻮﺣ ﺎﻫﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﻪﺸﻘﻧ :(1) ﻪﺸﻘﻧ
-2 ﺮﯾز ﻢﻬﺳ ﻪﺿﻮﺣ ﻪﺿﻮﺣ ﯽﺟوﺮﺧ رد ﺎﻫ
اﺪﺘﺑا رد ﯽﻨﺤﻨﻣ هرﺎﻤﺷ ﺮﻫ
ﺮﯾز ﺎﺑ ،ﻪﺿﻮﺣ ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ عﻮﻧ يﺮﺑرﺎﮐ
،ﯽﺿارا هوﺮﮔ ﮏﯾژﻮﻟورﺪﯿﻫ كﺎﺧ
و نآ ﻖﯿﻔﻠﺗ ﺎﻫ رد ﻂﯿﺤﻣ تﺎﻋﻼﻃا ﻢﺘﺴﯿﺳ
ﯽﯾﺎﯿﻓاﺮﻐﺟ ﻦﯿﯿﻌﺗ
ﺪﯾدﺮﮔ . ﻪﻨﯿﻬﺑ و اﺮﺟا ﺮﺑ هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ لﺪﻣ يزﺎﺳ
هداد سﺎﺳا دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫ
ﺲﭙﺳ و جاﺮﺨﺘﺳا تﺎﻋﻼﻃا درﻮﻣ زﺎﯿﻧ ياﺮﺑ
ﯽﺠﻨﺳاو و ﯽﺑﺎﯾرﺎﺒﺘﻋا لﺪﻣ HEC-HMS ﺪﻌﺑ ﻪﻠﺣﺮﻣ رد .ﺖﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا
ﺮﻫ ﯽﺑد ﺮﯾز زا ﮏﯾ ﻪﺿﻮﺣ ﯽﺟوﺮﺧ رد ﺎﻫ و
ﯽﺑد ﻧآ هﮋﯾو ﺎﻬ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ
ﺖﯾﺎﻬﻧ رد و ﺪﯾدﺮﮔ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز يﺪﻨﺑ ﺖﯾﻮﻟوا
نآ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺎﻫ .ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ
ود زا ﺎﺠﻨﯾا رد ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﻢﻬﺳ ﻦﯿﯿﻌﺗ ياﺮﺑ شور
رد ﺎﻫ
لوا شور رد .ﺖﺳا هﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا ﻪﺿﻮﺣ ﯽﺟوﺮﺧ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺖﮐرﺎﺸﻣ ﻢﻬﺳ ﻦﯿﯿﻌﺗ ياﺮﺑ
ﯽﺑد رد ﺎﻫ ،ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﻪﺿﻮﺣ ﻞﮐ ﯽﺟوﺮﺧ جوا
ﯽﺑد ناﺰﯿﻣ ﺮﯾز و ﻪﺿﻮﺣ جوا ﻪﺿﻮﺣ
هرود رد ﺎﻫ ﺖﺸﮔزﺎﺑ
ﯽﺑد ﻦﯿﺑ ﺲﭙﺳ و هﺪﺷ جاﺮﺨﺘﺳا لﺪﻣ زا ﻒﻠﺘﺨﻣ ﯽﺑد و ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺮﻫ جوا
.ﺪﯾدﺮﮔ راﺮﻗﺮﺑ ﻪﻄﺑار ﻪﺿﻮﺣ ﻞﮐ ﯽﺟوﺮﺧ رد
ﺿﻮﺣﺮﯾز ﺖﮐرﺎﺸﻣ ﻢﻬﺳ ﻦﯿﯿﻌﺗ ياﺮﺑ مود شور ﻪ
ﺰﯿﺨﺑآ هزﻮﺣ ﯽﺟوﺮﺧ جوا ﯽﺑد رد ﺎﻫ
ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز زا ﯽﮑﯾ فاﺮﮔورﺪﯿﻫ لﺪﻣ ياﺮﺟا رﺎﺑ ﺮﻫ رد ،نﺎﺟرﺰﻃ ﺪﻧور زا ﺎﻫ
ﯽﺑد و فﺬﺣ ﻪﺿﻮﺣ ﯽﺑﺎﯾ نآ ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد نوﺪﺑ ﯽﺟوﺮﺧ جوا
ﺮﯾز ﻪﯿﺒﺷ ﻪﺿﻮﺣ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز فﺬﺣ زا رﻮﻈﻨﻣ ﺮﺿﺎﺣ ﯽﺳرﺮﺑ رد .ﺪﺷ يزﺎﺳ
زا ﮏﯾ ﺮﻫ ﺖﺣﺎﺴﻣ دﺪﻋ يﺎﺟ ﻪﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻦﯾا ﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز
ﺎﻫ
رﺎﯿﺴﺑ دﺪﻋ ار ﺖﺣﺎﺴﻣ ﺮﻔﺻ دﺪﻋ يﺎﺟ ﻪﺑ لﺪﻣ رد) دﻮﺷ هداد راﺮﻗ ﺮﻔﺻ ﻪﺑ ﮏﯾدﺰﻧ و ﮏﭼﻮﮐ
0000001 /
هداد راﺮﻗ0 فﺬﺣ زا ﺲﭘ .(ﺪﺷ
هرود رد ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺮﻫ ﯽﺘﺑﻮﻧ ﺖﺸﮔزﺎﺑ
ﯽﻣ اﺮﺟا لﺪﻣ ،ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ رد و ددﺮﮔ
ﺮﻫ ﯽﺑد رﺎﺑ ﯽﺟوﺮﺧ جوا ﺮﯾز ﺖﮐرﺎﺸﻣ نوﺪﺑ ﻪﺿﻮﺣ ﻞﮐ
درﻮﻣ هﺪﺷ فﺬﺣ ﻪﺿﻮﺣ راﺮﻗ ﯽﺳرﺮﺑ
.ﺖﻓﺮﮔ ﺮﻫ ﺲﭙﺳ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز زا ﮏﯾ (ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو رد ﯽﺑد) هﮋﯾو ﯽﺑد و جوا ﯽﺑد ،ﺖﺣﺎﺴﻣ ظﺎﺤﻟ زا ﺎﻫ
ﺖﯾﻮﻟوا .ﺪﻧﺪﺷ يﺪﻨﺑ
ﻪﺠﯿﺘﻧ يﺮﯿﮔ
)لوﺪﺟ ﺖﯾﻮﻟوا :(1 ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز يﺪﻨﺑ شرﺎﺑ يازا ﻪﺑ ﯽﺟوﺮﺧ جوا ﯽﺑد رد ﺮﯿﺛﺎﺗ ظﺎﺤﻟ زا ﺎﻫ
-2 ﻪﻟﺎﺳ10
ﺖﺸﮔزﺎﺑ هرود
ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺖﺣﺎﺴﻣ
ﺖﺣﺎﺴﻣ ﺖﯾﻮﻟوا جوا ﯽﺑد
جوا ﯽﺑد ﺪﺻ رد ﯽﺑد ﺖﯾﻮﻟوا
جوا هﮋﯾو ﯽﺑد هﮋﯾو ﯽﺑد ﺖﯾﻮﻟوا
2 1
/25 7 1
/07 1 /52 32 2
/15 0 2
2 /92
3 3
/45 1 /77
46 1
/37 0 1
01 3 / 2 4
/5 0 /13
3 16 /12
3 0
22 4 / 4 1
/027 0 /87
5 0 /02
5 0
5 /06
1 5
/04 0 /29
1 4
/04 0 4
86 6 / 6 0
/013 0 /42
6 0 /02
6 0
5 25 1
/ 1 7
/6 1 /65
2 32 /22
2 0
92 2 / 3 3
/4 2 /98
1 48 /61
1 0
01 3 / 2 4
/8 0 /33
3 16 /2
3 0
4 /22
1 4
/03 0 /61
0 5
/02 0 5
06 5 / 5 1
/05 0 /02
4 1 /05
4 0
86 6 / 6 0
/02 0 /41
6 0 /02
6 0
1 10 /25
1 7 /05
2 /61
2 33 /28
2 0
92 2 / 3 3
/96 2 /52
48 76 1
/ 1 0
01 3 / 2 4
/96 0 /74
3 15 /24
3 0
22 4 / 4 1
/045 0 /74
5 0 /04
5 0
5 /06
1 5
/06 0 /98
0 4
/06 0 4
86 6 / 6 0
/025 0 /41
6 0 /03
6 0
25 25 1
/ 1 7
/77 2 /54
2 33 /38
2 0
92 2 / 3 3
/07 4 /27
1 49 /04
1 1
01 3 / 2 4
/26 1 /25
3 15 /31
3 0
4 /22
1 4
/06 0 /73
0 5
/05 0 5
06 5 / 5 1
/07 0 /85
4 0 /07
4 0
86 6 / 6 0
/03 0 /36
6 0 /03
6 0
50 25 1
/ 1 7
/6 3 /62
2 34 /5
2 0
92 2 / 3 3
/8 4 /15
1 46 /22
1 1
3 /01
4 2
/827 1 /57
17 3
/46 0 3
22 4 / 4 1
/065 0 /63 5 0
/05 5 0
06 5 / 5 1
/075 0 /72
4 0 /07
4 0
6 /86
0 6
/033 0 /32
0 6
/04 0 6
100 1
/25 7 1
/24 5 /65
35 2
/72 0 2
92 2 / 3 3
/43 6 /74
1 43 /64
1 1
01 3 / 2 4
/84 2 /32
3 19 /71
3 0
22 4 / 4 1
/07 0 /48
5 0 /06
5 0
5 /06
1 5
/08 0 /54
0 4
/08 0 4
86 6 / 6 0
/04 0 /27
6 0 /05
6 0
500 1
/25 7 1
/46 7 /87
35 2
/03 1 3
2 /92
3 3
/48 8 /77
40 1
/16 2 1
01 3 / 2 4
/4 4 /15
3 21 /1
2 1
4 /22
1 4
/1 0 /48
0 5
/08 0 5
06 5 / 5 1
/3 0 /44
4 1 /28
4 0
86 6 / 6 0
/06 0 /29
6 0 /07
6 0
1000 25 1
/ 1 7
/17 10 /71
2 36 /4
3 1
92 2 / 3 3
/78 10 /92
1 38 /75
1 2
01 3 / 2 4
/1 6 /02
3 22 /52
1 2
22 4 / 4 1
/15 0 /54
5 0 /12
5 0
06 5 / 5 1
/4 0 /44
4 1 /38
0 4
6 /86
0 6
/1 0 /36
0 6
/12 0 6
نﺎﻤﻫ ﺮﯾز ،ﺪﺷ ﻪﻈﺣﻼﻣ ﻪﮐ رﻮﻃ هرﺎﻤﺷ ﻪﺿﻮﺣ
فﺮﺑ)2 ﯽﺑد ﺶﻫﺎﮐ يﺪﻨﺑ ﺖﯾﻮﻟوا ظﺎﺤﻟ زا (نﺎﺟرﺰﻃ ﻪﻧﺎﺧ ﻪﺿﻮﺣ ﯽﺟوﺮﺧ جوا
ﺮﯾز ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو يازا ﻪﺑ ﯽﺑد) ﻪﺿﻮﺣ
ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ لوا ﻪﺒﺗر رد (هﮋﯾو ﻪﺒﺗر رد ﺖﺣﺎﺴﻣ ظﺎﺤﻟ زا ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﻦﯾا .ﺖﺳا
ﻢﮐاﺮﺗ ،3
ﻪﺒﺗر رد ﯽﺸﮑﻫز ﻪﺒﺗر رد ﻪﻫاﺮﺑآ ﺐﯿﺷ ،5
ﻪﺒﺗر رد ﺐﯿﺷ ،2 ﻪﺒﺗر عﺎﻔﺗرا ،1
ﻪﺒﺗر رد بﺎﻧاور ﯽﻨﺤﻨﻣ هرﺎﻤﺷ ،1 رد ﺮﯿﺧﺄﺗ نﺎﻣز و1
ﻪﺒﺗر ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ3 نﺎﻤﻫ .ﺖﺳا
ﯽﻣ ﻪﻈﺣﻼﻣ ﻪﮐ رﻮﻃ هرﺎﻤﺷ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز رد ،دﻮﺷ
ﺮﺘﻣارﺎﭘ ﺮﺜﮐا2 ﻞﯿﺳ رد ﺮﺛﻮﻣ يﺎﻫ
ﺖﯾﻮﻟوا رد يﺰﯿﺧ
ﻪﺘﻓﺮﮕﻧ راﺮﻗ لوا ﯽﻣ ﺲﭘ ،ﺪﻧا
ﯿﻓ ﻞﻣاﻮﻋ زا ﺮﯿﻏ ﯽﻠﻣاﻮﻋ ﻪﮐ ﺖﻓﺮﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ ناﻮﺗ ﺮﯾز ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو ﺖﮐرﺎﺸﻣ رد ،شرﺎﺑ و ﯽﻓاﺮﮔﻮﯾﺰ
،ﻪﺿﻮﺣ
ﻪﺘﺷاد ﺶﻘﻧ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺮﯾﺎﺳ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﻦﯾا ﯽﻧﺎﮑﻣ ﺖﯿﻌﻗﻮﻣ ﻞﻣاﻮﻋ ﻦﯾا زا ﯽﮑﯾ ﻪﮐ ،ﺪﻧا
ﯽﻣ ﺎﻫ .ﺪﺷﺎﺑ
ﻪﺑ ﯽﻣ ﯽﻠﮐ رﻮﻃ ﻞﯿﺳ ﺺﺧﺎﺷ ﻦﯿﯿﻌﺗ ،ﻪﮐ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗ
ﺖﯾﻮﻟوا رد ،ﻪﺿﻮﺣ ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو يازا ﻪﺑ يﺰﯿﺧ تﺎﯿﻠﻤﻋ ﯽﺣاﺮﻃ يﺪﻨﺑ
ﻪﺑ ﻞﯿﺳ لﺮﺘﻨﮐ ﯽﻣ دﻮﺟﻮﻣ تﺎﻧﺎﮑﻣا يازا
ﯿﻌﻣ ﺖﺣﺎﺴﻣ ﮏﯾ ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ ﺪﻧاﻮﺗ ﻢﻫ .دﺮﯿﮔ راﺮﻗ ﺮﻈﻧ ﺪﻣ ﻦ
ﺶﺨﺑ رد ﻦﻨﯿﻨﭼ ﯽﯾاﺮﺟا يﺎﻫ
حﺮﻃ يدﺎﺼﺘﻗا ﻞﺋﺎﺴﻣ ﻪﮐ هﺪﻨﻨﮐ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﻞﻣاﻮﻋ زا ﯽﮑﯾ ﺎﻫ
ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو يازا ﻪﺑ ﯽﺟوﺮﺧ ﻞﯿﺳ ﺶﻫﺎﮐ ناﺰﯿﻣ ،ﺖﺳا
هزﻮﺣ رد .دراد يﺮﺘﺸﯿﺑ ﺖﯿﻤﻫا ﺮﯾز ﮏﯿﮑﻔﺗ نﺎﮑﻣا ﻪﮐ يﺰﯿﺨﺑآ يﺎﻫ
ﻪﺿﻮﺣ ﻪﺑ ﺎﻫ ﻞﯿﺳ ﻦﯿﯿﻌﺗ ﺺﺧﺎﺷ ،دراﺪﻧ دﻮﺟو ﻦﮕﻤﻫ رﻮﻃ
ﯽﻣ ﺢﻄﺳ ﺪﺣاو يازا ﻪﺑ يﺰﯿﺧ ﻪﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ .ددﺮﮔ ﻊﻗاو ﺪﯿﻔﻣ ﺪﻧاﻮﺗ
) ﯽﻫﺎﺷوﺮﺴﺧ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺎﺑ ﺮﺿﺎﺣ ﯽﺳرﺮﺑ زا هﺪﻣآ ﺖﺳد رﺎﮐﻮﺟ ،(1380
) ) ﻪﻘﭘ ،(1381 ) ﻮﻠﻧاﺰﯾا و (1382
.دراد يدﺎﯾز ﺖﻬﺑﺎﺸﻣ (1385
هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ
.1 ا ،.ح ،ﻮﻠﻧاﺰﯾ 1385 ﻞﯿﺳ ﯽﻧﺎﮑﻣ و ﯽﻧﺎﻣز يﺪﻨﺑ ﺖﯾﻮﻟوا. ﺮﯾز يﺰﯿﺧ
ﮏﺷﻮﮐ ﺰﯿﺨﺑآ يﺎﻫ هزﻮﺣ لﺪـﻣ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ يﻮﺿر نﺎﺳاﺮﺧ دﺎﺑآ
HEC-
هﺪﮑﺸﻧاد ،سرﺪﻣ ﺖﯿﺑﺮﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ،يرادﺰﯿﺨﺑآ ﯽﺳﺪﻨﻬﻣ ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ ﻪﻣﺎﻧ نﺎﯾﺎﭘ ،HMS
،ﯽﯾﺎﯾرد مﻮﻠﻋ و ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ ص80
.
.2 ،.ا ،ﻪﻘﭘ 1382 ﺮﯾز ﺮﺛا ﻢﻬﺳ ﯽﺳرﺮﺑ. ﻪﺿﻮﺣ
ﻞﯿﺳ رد ﺎﻫ ﺧ لﺪـﻣ زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎـﺑ ﺖـﺷﺪﺑﺎﻣﺮﮔ ﺰـﯿﺨﺑآ هزﻮﺣ يﺰﯿ HEC-HMS
نﺎـﯾﺎﭘ ، ﻪـﻣﺎﻧ
هﺎﮕﺸﻧاد ،يرادﺰﯿﺨﺑآ ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ مﻮﻠﻋ
يزروﺎﺸﮐ و ﻊﺑﺎﻨﻣ ﯽﻌﯿﺒﻃ ،نﺎﮔﺮﮔ ص147
.
.3 ،.ج ،رﺎﮐﻮﺟ 1381
ﭘ ،ﯽﺑﻼﯿـﺳ يﺎـﻫ نﺎـﯾﺮﺟ يزﺎـﺳ ﻪﯿﺒـﺷ زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎـﺑ رﻮﭘﺎﺷ ﻪﻧﺎﺧدور يﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز يﺰﯿﺧ ﻞﯿﺳ ﯽﺳرﺮﺑ. ﻪـﻣﺎﻧ نﺎـﯾﺎ
ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ ،سرﺪﻣ ﺖﯿﺑﺮﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ،يرادﺰﯿﺨﺑآ ﺪﺷرا
ص126 .
.4 ،.م.م ،هداز ﻦﯿﺴﺣ .س ،ﯽﻨﻤﯾا و ،.ك ،ﯽﺗﺮﺼﻧ
يدرﻮﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ؛يﺰﯿﺧ ﻞﯿﺳ تﺪﺷ رد ﺰﯿﺨﺑآ يﺎﻫ ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺖﮐرﺎﺸﻣ ﺶﻘﻧ ﯽﺳرﺮﺑ .1394
ﯽﻤﻠﻋ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ ،كرﺎﺼﺣ ﺰﯿﺨﺑآ ﻪﺿﻮﺣ : ،ﻦﯿﻣزﺮﺳ يﺎﯿﻓاﺮﻐﺟ ﯽﺸﻫوﮋﭘ–
)12 :(48 -101 .87
.5 م ،ﯽﻫﺎﺷوﺮﺴﺧ . ،
1380 ﻧ ﻦﯿﯿﻌﺗ. ﻪﺿﻮﺣﺮﯾز ﺶﻘ ﻞﯿﺳ تﺪﺷ رد ﺰﯿﺨﺑآ يﺎﻫ
ﻪﺿﻮﺣ يﺰﯿﺧ
، سرﺪﻣ ﺖﯿﺑﺮﺗ هﺎﮕﺸﻧاد ،يﺮﺘﮐد ﻪﻟﺎﺳر ،
.ص188
.6 ،.ي ،ﯽﻤﯿﺣر 1381
ﯽﮔﺪﻧرﺎﺑ لﺪﻣ ﯽﺠﻨﺳاو. -
بﺎﻧاور HEC-HMS ﮏـﯿﺘﻧژ ﻢﺘﯾرﻮﮕﻟا زا يﺮﯿﮔ هﺮﻬﺑ ﺎﺑ
، ،ﺪـﺷرا ﯽـﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ ﻪـﻣﺎﻧ نﺎـﯾﺎﭘ
.ﯽﻠﯿﻤﮑﺗ تﻼﯿﺼﺤﺗ هﺪﮑﺸﻧاد ،زاﺮﯿﺷ هﺎﮕﺸﻧاد .7 ،.ﻒﻟا ،ﻦﯿﺸﻧزﺎﺑ ﯽﻧﺎﺒﻌﺷ .ر ،ﯽﻟوا ﻞﻀﻓ و ،.ع ،يدﺎﻤﻋ
ﻞﯿـﺳ ﺪـﻟﻮﻣ ﻖﻃﺎـﻨﻣ ﻦﯿـﯿﻌﺗ و ﺰﯿﺨﺑآ يﺎﻫ هزﻮﺣ يﺰﯿﺧ ﻞﯿﺳ ﻞﯿﺴﻧﺎﺘﭘ ﯽﺳرﺮﺑ .1395
،ﺰﯿﺨﺑآ هزﻮﺣ ﺖﯾﺮﯾﺪﻣ ﻪﻣﺎﻨﺸﻫوﮋﭘ ،(ﺎﮑﯿﻧ ﺰﯿﺨﺑّآ هزﻮﺣ:يدرﻮﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ) )7
:(14 -28 .20
.8 ﻦﻃو ،.ج ،اﺪﻓ
،1379 ﯽﺳرﺮﺑ ﺖﯿﻌﺿو ﻞﯿﺳ :رﻮﺸﮐ تﻼﮑﺸﻣ و ﻏ ثداﻮﺣ دﺎﺘﺳ زا هﺪﺷ ﺬﺧا شراﺰﮔ ،ﺎﻫﺎﻨﮕﻨﺗ .دﺰﯾ يراﺪﻧﺎﺘﺳا ،ﻪﺒﻗﺮﺘﻣ ﺮﯿ
9. Lorup, J.K., Refsgaard, J.C., and Mazimavi, D., 1998, Assessing the effect of land use change on catchment runoff by combined use of statistical tests and hydrological modelling: case studies from Zimbabwe, Journal of Hydrology, vol 205, PP 147-163.
10. Loukas, A., Vasiliades, L., and Dalezios, N.R., 2000, Flood producing mechanisms identification in southern British Cloumbia Canada, Journal of Hydrology, Vol 227, PP 218-235.
11. Shokri, S., Behnia, A. A., Radmanesh, F. and Akhondi, A. M. 2012. Watershed Flood Hydrograph Estimation Using HEC- HMS and Geographic Information System (Case Study: Idanak Watershed). Journal of Watershed Management, Sari Agricultural Sciences & Natural Resources University, Sari, IRAN, 5:63-80 (In Persian).
12. Tommy, S., Wong, W., and Yunjie, L.I., 1998, Assement of changes in overland time of concentration for two opposing urbanization sequences, Hydrological Sciences Journal, Vol 43, No 1, PP 115-130.
13. USACE (US Army Corps of Engineers), 2000, HEC-HMS Technical Refrence Manual. Hydrologic Engineering Center, Davis, CA, 157 p.
Investigation of the share of sub-basins in the flood waters of the watershed of Tazerjan with the help of the model HEC-HMS
Abstract
Assessment the effect of watershed management activities on floods selection of area that executive priority flood control projects are a very important decision and profitable. This study has been by using the HEC-HMS model to comparison of discharge variations and investigated the Priority of sub-basins in the flood waters of the watershed of Tazerjanect. The model validation and calibration were done with observed data, and flood hydrograph with return periods of 2 to 1000 years was simulated operation. Based on the simulation results, sub-basin2 ( Snow home Tazerjan) of the priority watershed to reducing of output peak discharge in unit area sub-basin (special discharge) is located in first place. In this sub-basin, most of the flood effective parameters are not the first priority. Therefore, it can be concluded that factors other than physiographic and rain factors have been effective at the unit area's participation of the sub-basin, which is one of the factors of spatial location of this sub- basin compared to other sub-basins.
Keywords: Flood Assessment, The share of sub-basins, HEC-HMS model, Rainfall-Rainoff process, Tezerjan Watershed.
