กลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 STRATEGIC DEVELOPMENT FOR STUDENTS’ MORAL IN BASIC SCHOOLS
UNDER KAMPHAENG PHET PRIMARY EDUCATIONAL SERVICE AREA OFFICE 1 AND 2
Corresponding author
1, อุดม ลีลา
1, ทวนทอง เชาวกีรติพงศ์
2[email protected] และ สําราญ มีแจ้ง
3Udom Lila
1, Thuanthong Chaowakeeratiphong
2
and Samran Meechang
3บทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพือ 1) ศึกษาจริยธรรมของนักเรียน 2) ศึกษาสภาพ ปัญหา และปัจจัยทีเกียวข้องกับการ พัฒนาจริยธรรมนักเรียน 3) พัฒนากลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานสังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 และ 4) ประเมินกลยุทธ์ กลุ่มตัวอย่างทีศึกษา ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูผู้สอน จํานวน 1,005 คน ผู้ให้ข้อมูลในการพัฒนาและประเมินกลยุทธ์ จํานวน 74 คน โดยเลือกแบบเจาะจง เก็บ รวบรวมข้อมูลโดยการสนทนากลุ่ม การศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์ การประชุมเชิงปฏิบัติการ 2 ครัง การสัมมนาอิง ผู้เชียวชาญ และใช้แบบประเมินกลยุทธ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าเฉลีย ค่าส่วนเบียงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์
เนือหา
ผลการวิจัยพบว่า 1. จริยธรรมของนักเรียน ในภาพรวม มีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูงเมือพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านทีมีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูง ได้แก่ ความกตัญ ูกตเวที ความซือสัตย์ และความอดทน และด้านทีมีค่าเฉลียอยู่ในระดับ ปานกลาง ได้แก่ ความมีวินัย และความรับผิดชอบ 2. สภาพการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในภาพรวม พบว่าโรงเรียนส่วน ใหญ่ให้ความสําคัญต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ปัญหาในภาพรวม พบว่า ขาดผู้เชียวชาญ ผู้มีส่วนเกียวข้องมีส่วนร่วมน้อย การขับเคลือนไม่ต่อเนือง ส่วนปัจจัยทีเกียวข้องในภาพรวม พบว่า จํานวนบุคลากรมีความเพียงพอและมีทัศนคติทีดีต่อการ พัฒนาจริยธรรมนักเรียน วิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถินเอือต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน 3. กลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรม นักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ทีพัฒนาขึนมี
9กลยุทธ์ ได้แก่ 1) ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ทีเสริมสร้างจริยธรรมทีดีงาม 2) ขับเคลือนกิจกรรมเพือสร้างความเข้มแข็งของ จริยธรรมนักเรียน 3) ส่งเสริมวิถีชีวิตทีดีงามตามหลักศาสนาและวัฒนธรรมให้กับนักเรียน 4) พัฒนาการวางแผนการพัฒนา
Received: March 12, 2018 Revised: October 31, 2018 Accepted: November 15, 2018
1นักศึกษาหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชายุทธศาสตร์การบริหารและการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏกําแพงเพชร
2รองศาสตราจารย์ ดร.ประจําสาขาวิชายุทธศาสตร์การบริหารและการพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏกําแพงเพชร
จริยธรรมนักเรียนให้มีคุณภาพ 5) พัฒนาบุคลากรให้เป็นแบบอย่างทีดี มีความสามารถในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน 6) ขับเคลือนแผนพัฒนาจริยธรรมนักเรียนสู่การปฏิบัติอย่างมีประสิทธิภาพ 7) พัฒนาการนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการ ดําเนินงานตามแผนพัฒนาจริยธรรมนักเรียน 8) ส่งเสริมการนําผลการประเมินการดําเนินงานตามแผนพัฒนาจริยธรรม นักเรียนไปปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนืองและ 9) ยกระดับการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน 4.การประเมินกลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานสังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 พบว่า กลยุทธ์มีความสอดคล้อง ความเหมาะสม อยู่ในระดับมากทีสุด ส่วนความ เป็นไปได้และการยอมรับได้อยู่ในระดับมาก
คําสําคัญ : กลยุทธ์ / จริยธรรมนักเรียน / สํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2
ABSTRACT
The purposes of this research were 1) to study students’ morals, 2) to study the states, the problems and the factors related with the development of students’ morals, 3) to develop the strategic development for students’ moral in Basic schools under KamphaengPhet Educational Service Area Office 1 and 2 and 4) to assess the strategies. The samples consisted of 1005 school administrators and teachers. The 74 respondents for students’ morals development and assessment were obtained by purposive sampling. Data collection was focus group discussion, document study, interview, twice workshop, connoisseurship and strategic assessment.
The data were analyzed using means, standard deviation and content analysis.
The results revealed that 1) In general, students’ morals was at the high level. When considering each aspect it was found that gratitude, honesty and tolerance were at the high level. Discipline and responsibility were at the moderate level. 2) In general, the state of the development of students’ moral was found that majority schools notified the importance of students’ morals. The problem of the development of students’ morals was found that there were no experts for the development of student’s moral. Related persons seldom participated in the activities. The process movement was not continuous. In general, the factors related with the development for students’ moral was found that the amount of personnel was sufficient. Personnel had good attitude towards the development of student’s moral. Local living and culture could support the development of students’ moras, 3) The strategic development for student’s moral in Basic schools under Kamphaeng Phet Educational Service Area Office 1 and Office 2 consisted 9 strategies of (1) Supporting learning management for good morals, (2) Activity driving for stable students’ moral. (3) Supporting good living by the principle of religious and culture, (4) Setting good planning for the development of students’ morals. (5) Developing good models for the development of student’s moral. (6) Driving good process of the development of students’ moral plan. (7) Developing the process of evaluation. (8) Reviewing and developing the performances with the results of evaluation and (9) Upgrading all participation in the activities. 4) The evaluation
for the strategic development for student’s morals in Basic schools under KamphaengPhet Educational Service Area Office 1 and 2 was found that the agreement and the appropriateness were at the highest level. The possibility and the acceptance were at the high level.
Keywords : Strategy / Student’s moral / KamphaengPhet Primary Educational Service Area Office 1 and 2
บทนํา
“จริยธรรม” เป็นกรอบหรือแนวทางอันดีงามทีพึงปฏิบัติซึงกําหนดไว้สําหรับสังคม เพือให้เกิดความเป็นระเบียบ เรียบร้อย งดงาม ความสงบ ร่มเย็นเป็นสุข ความรักสามัคคี ความอบอุ่นมันคงและปลอดภัยในการดํารงชีวิต (สํานักงาน คณะกรรมการกฤษฎีกา, 2550, น. 1) สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขันพืนฐานประกาศนโยบายปีงบประมาณ พ.ศ.
2560 ระบุไว้ว่าหัวใจสําคัญของการจัดการศึกษาขันพืนฐานคือสร้างคนไทยให้เป็นคนดีและคนเก่งมีคุณลักษณะอันพึง ประสงค์ตามค่านิยมหลักของคนไทย 12 ประการ รวมถึงรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของคนไทยและคํานึงถึง ประโยชน์ส่วนรวมและประเทศชาติเป็นหลัก สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (ฉบับที 3) พ.ศ.
2553 ทีได้กล่าวถึงความมุ่งหมายและหลักการของการจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพือพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ทีสมบูรณ์ ทัง ร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดํารงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อืนได้อย่างมี
ความสุข (สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, 2553, หน้า 3) อย่างไรก็ตามฯพณฯนายกรัฐมนตรีพลเอกประยุทธ์จันทร์โอชา ได้กําหนดนโยบายด้านการศึกษาด้านพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและส่งเสริมการเรียนรู้โดยให้ปลูกฝังค่านิยม12 ประการบนฐาน หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ปลูกฝังให้เด็กรักและภูมิใจในความเป็นไทย รู้จักประวัติศาสตร์ชาติไทยและหน้าที
ความเป็นพลเมืองทีดี(สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขันพืนฐาน, 2560, น. 2-6) นอกจากนี ยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี
(พ.ศ. 2560 - 2579) ระบุว่าการปฏิรูปในมิติด้านสังคมยุทธศาสตร์ การสร้างโอกาสบนความเสมอภาคและความเท่าเทียมกัน ทางสังคม การสร้างความอยู่ดีมีสุขของครอบครัวไทยให้เอือต่อการพัฒนาคนได้เสริมสร้างศักยภาพและบทบาทหน้าทีของ สถาบันครอบครัวในการบ่มเพาะวางรากฐานจริยธรรมคุณธรรมของสมาชิกในครอบครัว(สํานักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, 2560, น. 24)
วิถีชีวิตของคนในสังคมไทย เกิดการปรับตัวเพือแข่งขัน มีค่านิยมทางวัตถุสูงขึน เกิดการเอารัดเอาเปรียบซึงกัน และกัน ขาดจริยธรรม ขาดสมดุลทังทางจิตใจและวัตถุ ประเทศประสบปัญหาคุณภาพคนตําทังในด้านความรู้ ทักษะ และ ทัศนคติ มีปัญหาด้านคุณธรรม จริยธรรม ประชากรจํานวนไม่น้อยไม่เคารพสิทธิผู้อืน (ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์, 2552, น. 1;
สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2560, น. 8) นอกจากนี ในแผนพัฒนาการศึกษาของ กระทรวงศึกษาธิการฉบับที 12 (พ.ศ. 2560 - 2564) ยังได้ระบุว่าช่วงระยะเวลาทีผ่านมาประเทศไทย เกิดความเสือมถอย ทางวัฒนธรรมของเยาวชนและคนในสังคม อาทิ การให้คุณค่าและความนิยมกับความสนุกสนานและความฟุ้งเฟ้อ การละเลยเรืองระเบียบวินัย ขาดความรับผิดชอบ ขาดความเคารพเกรงใจ ต่อผู้อาวุโสกว่าและติดการสร้างอัตลักษณ์ส่วนตัว ผ่านทางสังคมออนไลน์ส่งผลให้เยาวชนมีพฤติกรรมก้าวร้าวและพฤติกรรมเสียงต่อการก่ออาชญากรรม(สํานักงาน ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, 2560, น. 2) ทังนี เนืองจากลัทธิทุนนิยม สอนให้คนสะสมทุนในทุกด้านรวมทังอํานาจและเงินตรา เพือให้
มีศักยภาพการแข่งขันสูงกว่าคนอืน จึงทําให้คนเห็นแก่ตัวมากขึน เพราะคิดว่าอํานาจและเงินตราคือพระเจ้า โดยไม่คํานึงถึง ความเป็นธรรมและผลกระทบทีเกิดขึนต่อสังคมในภาพรวม (วีรวิท คงศักดิ, 2555, น. 27) การทีนักเรียนได้อยู่ในสิงแวดล้อม ทีไม่ดีและมีจริยธรรมทีอ่อนแอทําให้ไม่มีอุดมการณ์ทีดีในการนําทางชีวิต (เทวินทร์ เทวินโท, 2550, น.166) ถึงแม้ได้มี
หน่วยงานทีเกียวข้องต่างๆ ทําหน้าทีในการพัฒนาจริยธรรม แต่เด็กและเยาวชนของไทยยังพบว่ามีปัญหาเกียวกับจริยธรรม
หลายประการ เช่น การเหินห่างจากศาสนา การเป็นทาสของวัตถุนิยมและบริโภคนิยม การรับวัฒนธรรมทีไม่เหมาะสมจาก ต่างประเทศ (กรมการศาสนา, 2553, น. 2 - 3)
จากสภาพและปัญหาดังกล่าวข้างต้น ผู้วิจัยจึงสนใจพัฒนาจริยธรรมของนักเรียน ด้วยการพัฒนากลยุทธ์การ พัฒนาจริยธรรมนักเรียน เพือให้สถานศึกษา สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 นําไปใช้ในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนต่อไป
กรอบแนวคิดในการวิจัย
แนวทางการพัฒนา จริยธรรมนักเรียนของ สถานศึกษาทีประสบ ผลสําเร็จในการพัฒนา จริยธรรมนักเรียนเพือใช้
ในการจัดการศึกษาของ สถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาระถมศึกษา กําแพงเพชร เขต 1 และ 2 -จริยธรรมของนักเรียน -สภาพ ปัญหาและปัจจัย ทีเกียวข้องกับการพัฒนา จริยธรรมนักเรียนใน สถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาประถมศึกษา
กําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ร่างกลยุทธ์
การพัฒนา จริยธรรม นักเรียน ในสถานศึกษา ขันพืนฐาน สังกัดสํานักงาน เขตพืนที
การศึกษา ประถมศึกษา กําแพงเพชร เขต 1 และ 2
คุณภาพของ กลยุทธ์การ พัฒนาจริยธรรม นักเรียน ในสถานศึกษา ขันพืนฐาน สังกัดสํานักงาน เขตพืนที
การศึกษา ประถมศึกษา กําแพงเพชร เขต 1 และ 2 -แนวคิด ทฤษฎี
เกียวกับการบริหาร -แนวคิด ทฤษฎี
เกียวกับจริยธรรม -แนวคิดเกียวกับ การพัฒนากลยุทธ์
และการประเมิน กลยุทธ์
ผลการประเมิน กลยุทธ์การ พัฒนาจริยธรรม นักเรียน ในสถานศึกษา ขันพืนฐาน สังกัดสํานักงาน เขตพืนที
การศึกษา ประถมศึกษา กําแพงเพชร เขต 1 และ 2
กระบวนการพัฒนากลยุทธ์
ผลการวิเคราะห์
สภาพแวดล้อมภายใน และภายนอก (SWOT)
วัตถุประสงค์ของการวิจัย
1. เพือศึกษาจริยธรรมของนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษา กําแพงเพชร เขต 1 และ 2
2. เพือศึกษาสภาพ ปัญหา การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานและปัจจัยทีเกียวข้องกับการ พัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2
3. เพือพัฒนากลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2
4. เพือประเมินกลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานสังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2
วิธีดําเนินการวิจัย
ผู้วิจัยดําเนินการวิจัย โดยจําแนกการวิจัยเป็น 3 ขันตอนดังนี
ขันตอนที 1 การศึกษาจริยธรรมของนักเรียน สภาพ ปัญหา และปัจจัยทีเกียวข้องกับการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ประชากร ได้แก่
ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน จํานวน 402 โรงเรียน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 กลุ่มตัวอย่างทีตอบแบบสอบถามใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชัน (Stratified Random Sampling) โดยใช้เขตพืนทีอําเภอ ขนาดของสถานศึกษา และตําแหน่งงานเป็นตัวแบ่งชันกําหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างแต่ละกลุ่มในแต่ละชันภูมิโดยใช้ตาราง เครจซีและมอร์แกน (Krejcie and Morgan) ประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน จํานวน 1,005 คน วิเคราะห์
ข้อมูลโดยการหาค่าเฉลียและค่าส่วนเบียงเบนมาตรฐาน และดําเนินการสนทนากลุ่ม ผู้ให้ข้อมูลในการสนทนากลุ่มใช้วิธีการ เลือกแบบเจาะจง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษาขันพืนฐาน และผู้ปกครองนักเรียน จํานวน 12 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนือหา
ขันตอนที 2 การพัฒนากลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 โดยแบ่งเป็น 3 ขันตอน ได้แก่
2.1 การศึกษาแนวทางการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานทีประสบผลสําเร็จ ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์ ผู้บริหารและครูผู้สอน โรงเรียนบ้านดงซ่อม จังหวัด กําแพงเพชร และโรงเรียนบ้านห้วยเปล้า จังหวัดอุทัยธานี จํานวน 6 คน เครืองมือทีใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูล แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนือหา
2.2 การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและสภาพแวดล้อมภายนอกและการจัดทําร่างกลยุทธ์การ พัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการประชุมเชิงปฏิบัติการ จํานวน 2 ครัง ได้แก่ 1) การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและ สภาพแวดล้อมภายนอกของการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ประกอบด้วย จุดอ่อน จุดแข็ง โอกาส และอุปสรรค ผู้ให้ข้อมูล เป็นผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน ตัวแทนทางศาสนา ผู้ปกครองนักเรียน จํานวน 16 คน ใช้เทคนิค SWOT Analysis โดยใช้
หลักการบริหารแบบ 7Ss (McKinsey) ประกอบด้วย ยุทธศาสตร์ โครงสร้างองค์การ ระบบงาน ทักษะ ค่านิยมร่วม บุคลากร
และรูปแบบการบริหารงาน เป็นประเด็นในการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายใน ส่วนประเด็นการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม ภายนอกใช้หลัก PEST ประกอบด้วย การเมือง เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม และเทคโนโลยีนําเสนอผลการวิเคราะห์
สภาพแวดล้อมภายในและสภาพแวดล้อมภายนอก เพือเป็นข้อมูลในการประชุมเชิงปฏิบัติการครังที 2 ต่อไป 2) การจัดทํา ร่างกลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษา กําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ประกอบด้วย วิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงค์ ประเด็นกลยุทธ์ กลยุทธ์ ตัวชีวัด และมาตรการผู้ให้
ข้อมูลเป็นผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน ตัวแทนทางศาสนา ผู้ปกครองนักเรียนและนักวิชาการทีมีประสบการณ์ด้านการ พัฒนากลยุทธ์ จํานวน 14 คน วิเคราะห์นําหนักคะแนนเพือกําหนดตําแหน่งกลยุทธ์ยกร่างวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงค์
ประเด็นกลยุทธ์ กลยุทธ์ ตัวชีวัด และมาตรการ ร่วมกันระดมสมอง โดยใช้ผลคะแนนการประเมินค่านําหนักสภาพแวดล้อม ภายในและภายนอกมากําหนดกลยุทธ์ โดยใช้ SWOT Matrix ซึงเป็นการจับคู่เพือสร้างกลยุทธ์วิเคราะห์ข้อมูลโดยการ วิเคราะห์เนือหาและข้อสรุปจากทีประชุม
2.3 การตรวจสอบร่างกลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัด สํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในขันตอนนีผู้วิจัยจัดการสัมมนาอิงผู้เชียวชาญผู้ให้
ข้อมูลเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ ผู้บริหารการศึกษา และผู้บริหารสถานศึกษา ทีมีความรู้และประสบการณ์ด้านการวิจัย การพัฒนากลยุทธ์และการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน จํานวน 8 คน โดยให้ผู้ทรงคุณวุฒิ วิพากษ์และให้ข้อเสนอแนะเกียวกับ องค์ประกอบของกลยุทธ์ด้านความสอดคล้องขององค์ประกอบต่างๆ และความเหมาะสมขององค์ประกอบของกลยุทธ์
วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนือหาและข้อสรุปจากทีประชุม
ขันตอนที 3 การประเมินกลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ ผู้บริหารการศึกษา และผู้บริหาร สถานศึกษา ทีมีความรู้และประสบการณ์ด้านการวิจัย การพัฒนากลยุทธ์และการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน จํานวน 18 คน เครืองมือทีใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบประเมินกลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงาน เขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าเฉลีย ค่าส่วนเบียงเบนมาตรฐาน สรุปผลการวิจัย
1. การศึกษาจริยธรรมของนักเรียน สภาพ ปัญหา และปัจจัยทีเกียวข้องกับการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนใน สถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2
1.1. ผลการศึกษาจริยธรรมของนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 แสดงดังตารางที 1
ตารางที 1 แสดงค่าเฉลีย ส่วนเบียงเบนมาตรฐาน และระดับของจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม
จริยธรรม ของนักเรียน
ครูผู้สอนทีไม่ได้รับผิดชอบ งานพัฒนาจริยธรรม
นักเรียน (n = 201)
ครูผู้สอนที
รับผิดชอบงานพัฒนา จริยธรรมนักเรียน
(n = 201)
รวม (n = 402)
X S.D. ระดับ X S.D. ระดับ X S.D. ระดับ 1. ความซือสัตย์ 3.98 0.31 สูง 4.01 0.20 สูง 4.00 0.26 สูง 2. ความอดทน 3.85 0.31 สูง 3.72 0.21 สูง 3.79 0.27 สูง 3. ความรับผิดชอบ
2.88 0.35
ปาน
กลาง 2.75 0.27
ปาน
กลาง 2.82 0.32
ปาน กลาง 4. ความกตัญ ูกตเวที 4.21 0.20 สูง 4.14 0.21 สูง 4.18 0.21 สูง 5. ความมีวินัย
3.02 0.36
ปาน
กลาง 2.83 0.32
ปาน
กลาง 2.93 0.36
ปาน กลาง รวมเฉลีย 3.59 0.15 สูง 3.49 0.11 ปานกลาง 3.54 0.14 สูง
จากตารางที 1 แสดงให้เห็นว่าจริยธรรมของนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานในภาพรวม มีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูง เมือพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ส่วนใหญ่มีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูง ได้แก่ ความซือสัตย์ ความอดทน และความกตัญ ู กตเวที และด้านทีมีค่าเฉลียอยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ ความรับผิดชอบและความมีวินัย
1.2 ผลการศึกษาสภาพการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขต พืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม สรุปได้ ดังนี มีการกําหนดวัตถุประสงค์ของการพัฒนา จริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษา การบูรณาการจริยธรรมนักเรียนในทุกรายวิชา มีโครงการหรือกิจกรรมพัฒนาจริยธรรม นักเรียนในสถานศึกษานิเทศติดตาม และเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียน
1.3 ผลการศึกษาปัญหาการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขต พืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม สรุปได้ดังนี ขาดผู้เชียวชาญ ผู้เกียวข้องมีส่วนร่วมน้อย การกระตุ้นหรือสร้างแรงจูงใจในการทํางานน้อย ขาดการสร้างเครือข่ายการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ไม่มีเครืองมือในการ ตรวจสอบและประเมินผลทีเหมาะสมและการขับเคลือนการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนไม่ต่อเนือง
1.4 ผลการศึกษาปัจจัยทีเกียวข้องกับการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัด สํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม สรุปได้ดังนีปัจจัยภายใน ด้านจุดแข็ง พบว่า บุคลากรมีความเพียงพอและมีทัศนคติทีดีต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ด้านจุดอ่อน พบว่าขาดการวิเคราะห์กลยุทธ์จาก หน่วยงานต้นสังกัดเพือปรับปรุงกลยุทธ์ให้เหมาะสมกับบริบทของสถานศึกษาและยังขาดการนิเทศ ติดตาม ประเมินผล ปัจจัยภายนอก ด้านโอกาส พบว่านโยบายของหน่วยงานต้นสังกัดสอดคล้องกับการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษา ขันพืนฐาน วิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถินเอือต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ด้านอุปสรรค พบว่า ขาดการยกย่องเชิดชู
เกียรติผู้มีจริยธรรมทีดีเป็นแบบอย่างต่อนักเรียน การประสานงานและประชาสัมพันธ์ให้ผู้มีส่วนเกียวข้องเข้ามามีส่วนร่วมใน การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนไม่ทัวถึง
2. ผลการพัฒนากลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานสังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 มีรายละเอียดของกลยุทธ์ดังนี
วิสัยทัศน์สถานศึกษาขันพืนฐาน มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีจริยธรรมทีดีงามอย่างยังยืน พันธกิจที 1 เสริมสร้างจริยธรรมนักเรียน
เป้าประสงค์ที 1 นักเรียนมีจริยธรรมทีดีงาม
ประเด็นกลยุทธ์ที 1 การเสริมสร้างนักเรียนให้มีจริยธรรมทีดีงาม กลยุทธ์ มี 3 กลยุทธ์ ได้แก่
1.1 ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ทีเสริมสร้างจริยธรรมทีดีงาม (กลยุทธ์ SO) มี 1 ตัวชีวัด 15 มาตรการ 1.2 ขับเคลือนกิจกรรมเพือสร้างความเข้มแข็งของจริยธรรมนักเรียน(กลยุทธ์ ST) มี 1 ตัวชีวัด 11 มาตรการ
1.3 ส่งเสริมวิถีชีวิตทีดีงามตามหลักศาสนาและวัฒนธรรมให้กับนักเรียน (กลยุทธ์ SO) มี 1 ตัวชีวัด 6 มาตรการ
พันธกิจที 2 พัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการในการเสริมสร้างจริยธรรมนักเรียน
เป้าประสงค์ที 2 สถานศึกษาบริหารจัดการการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนอย่างมีประสิทธิภาพ
ประเด็นกลยุทธ์ที 2 การพัฒนาการบริหารจัดการด้านการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนของสถานศึกษาให้มี
ประสิทธิภาพ
กลยุทธ์ มี 5 กลยุทธ์ ได้แก่
2.1 พัฒนาการวางแผนการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนให้มีคุณภาพ (กลยุทธ์ WO) มี 2 ตัวชีวัด 11 มาตรการ
2.2 พัฒนาบุคลากรให้เป็นแบบอย่างทีดี มีความสามารถในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน (กลยุทธ์ ST) มี 2 ตัวชีวัด 9 มาตรการ
2.3 ขับเคลือนแผนพัฒนาจริยธรรมนักเรียนสู่การปฏิบัติอย่างมีประสิทธิภาพ (กลยุทธ์ WO) มี
2 ตัวชีวัด 10 มาตรการ
2.4 พัฒนาการนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการดําเนินงานตามแผนพัฒนาจริยธรรมนักเรียน (กลยุทธ์ WT) มี 2 ตัวชีวัด 8 มาตรการ
2.5 ส่งเสริมการนําผลการประเมินการดําเนินงานตามแผนพัฒนาจริยธรรมนักเรียนไปปรับปรุงและ พัฒนาอย่างต่อเนือง (กลยุทธ์ WT) มี 2 ตัวชีวัด 12 มาตรการ
พันธกิจที 3 เสริมสร้างการมีส่วนร่วมและสร้างเครือข่ายในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน
เป้าประสงค์ที 3 สถานศึกษามีเครือข่ายหลากหลายและทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ประเด็นกลยุทธ์ที 3 การสร้างการมีส่วนร่วมและเครือข่ายในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนให้หลากหลายกลยุทธ์
มี 1 กลยุทธ์ ได้แก่ ยกระดับการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน (กลยุทธ์ ST) มี 1 ตัวชีวัด 13 มาตรการ 3. ผลการประเมินกลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐานสังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2ในภาพรวมทัง 9 กลยุทธ์ พบว่า กลยุทธ์มีความสอดคล้อง ความเหมาะสม อยู่ในระดับ มากทีสุด และความเป็นไปได้การยอมรับได้อยู่ในระดับมาก
อภิปรายผล
1. การศึกษาจริยธรรมของนักเรียน สภาพ ปัญหา และปัจจัยทีเกียวข้องกับการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนใน สถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2
1.1. การศึกษาจริยธรรมของนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม พบว่ามีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูงเมือพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า 1) ด้าน ความซือสัตย์ ในภาพรวม มีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูง ทังนีเนืองจาก โรงเรียนได้ปลูกฝังความซือสัตย์ให้กับนักเรียนในการเรียน การสอนและสอดแทรกในกิจกรรมต่างๆ สอดคล้องกับผลการวิจัยของ ไชยพร เรืองแหล้ (2556) ได้ศึกษาบทบาทของ สถานศึกษาในการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมแก่นักเรียนสังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษาขอนแก่นเขต 1 พบว่า เมือพิจารณาเป็นรายด้านทุกด้านมีความคิดเห็นในระดับมากทีสุดโดยเรียงลําดับจากมากไปหาน้อยได้แก่ด้านความ ซือสัตย์สุจริต ด้านรักชาติศาสน์กษัตริย์ และด้านการใฝ่รู้ใฝ่เรียน 2) ด้านความอดทน ในภาพรวม มีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูง ทังนีเนืองจาก สภาพแวดล้อมของนักเรียนในจังหวัดกําแพงเพชร ต้องแข่งขันกันทํางานเพือหารายได้ในการดํารงชีพซึง ผู้ปกครองส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมทีต้องใช้ความอดทนสูง สอดคล้องกับผลการวิจัยของสมพิศ เกิดนวล (2557) ทีได้ศึกษาแนวทางการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนในโรงเรียนชุมชนบ้านไม้งามสังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษาตาก เขต 1 พบว่า คุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนด้านการมีจิตสานึกดีประพฤติดีโดยรวมสภาพการปฏิบัติอยู่
ในระดับมากทีสุดเมือพิจารณาเป็นรายข้อพบว่าข้อทีมีสภาพการปฏิบัติมากทีสุดคือนักเรียนมีความขยันอดทน 3) ด้านความ รับผิดชอบ ในภาพรวม มีค่าเฉลียอยู่ในระดับปานกลาง ทังนีเนืองจาก นักเรียนได้รับการดูแลจากผู้ปกครองด้วยค่านิยมทีไม่
เหมาะสม และเด็กไม่ได้รับการกวดขันด้านความรับผิดชอบสอดคล้องกับผลการวิจัยของ ฉันทนา โรจน์บูรณาวงศ์ (2552) ทีได้ประเมินโครงการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมนักเรียนโรงเรียนบ้านมะกอก อําเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมาโดยบูรณาการ กิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมรูปแบบเดิมกับแนวทางการปลูกฝังจิตสํานึกคุณธรรมผ่านระบบการศึกษาของมูลนิธิพุทธฉือจี
ไต้หวัน พบว่า ผลผลิตของโครงการเกียวกับคุณธรรมจริยธรรมนักเรียนในภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมือพิจารณารายด้าน พบว่าด้านทีมีค่าเฉลียน้อยทีสุด คือ ความรับผิดชอบ 4) ด้านความกตัญ ูกตเวที ในภาพรวมมีค่าเฉลียอยู่ในระดับสูง ทังนี
เนืองจาก ความกตัญ ูกตเวทีเป็นวัฒนธรรมไทยทีดีงาม ซึงได้สอดแทรกความกตัญ ูกตเวทีไว้เกือบทุกเรืองในการ ดํารงชีวิต สอดคล้องกับผลการวิจัยของ บุษกร วัฒนบุตร (2560) ได้ศึกษาเรือง คนดีทีมีความกตัญ ูบนพืนฐาน พระพุทธศาสนาพบว่า ความกตัญ ูกตเวทีเป็นคุณธรรมทีสําคัญสําหรับมนุษยชาติ เป็นคุณธรรมพืนฐานของมนุษย์ทําให้มี
ความสัมพันธ์กันในสังคมมนุษย์และ 5) ด้านความมีวินัย ในภาพรวม มีค่าเฉลียอยู่ในระดับปานกลางทังนีเนืองจาก นักเรียน ชอบทําอะไรตามใจตัวเอง ชอบเลียนแบบความประพฤติทีไม่ดีของผู้อืน สอดคล้องกับผลการวิจัยของฐาปนีย์พสิษฐ์เนาวคุล และ พรสวรรค์ สุวัณณศรีย์ (2551) ทีได้วิจัย เรืองการศึกษารูปแบบการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมนักศึกษามหาวิทยาลัย ราชภัฎเลย พบว่า ปัญหาด้านคุณธรรมจริยธรรม ได้แก่ ขาดวินัย การแต่งกายผิดระเบียบ ชู้สาว ไม่ใฝ่รู้ ใฝ่เรียน ไม่ซือสัตย์
ขาดความรับผิดชอบ
1.2. การศึกษาสภาพการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม พบว่า โรงเรียนส่วนใหญ่ให้ความสําคัญโดยมีการกําหนด วัตถุประสงค์ของการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษา บูรณาการจริยธรรมนักเรียนในทุกรายวิชา มีโครงการหรือ กิจกรรมพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ทังนีเนืองจาก การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนมีความสอดคล้องกับภารกิจของโรงเรียน ซึงโรงเรียนได้กําหนดแผนงาน โครงการ กิจกรรมพัฒนาจริยธรรมนักเรียนไว้ในแผนปฏิบัติราชการเพือใช้เป็นแนวทางในการ พัฒนาจริยธรรมอย่างเป็นระบบ สอดคล้องกับนักวิชาการได้เสนอกระบวนการบริหารทีต้องกําหนดวัตถุประสงค์และ พิจารณาว่าสิงใดควรทําเพือให้บรรลุเป้าหมายนัน ด้วยหลักเหตุผล 3 ประการ คือ 1) เพือกําหนดทิศทางสําหรับอนาคตของ องค์การ 2) เพือกําหนดทรัพยากรขององค์การให้บรรลุเป้าหมาย และ 3) เพือกําหนดงาน ซึงจะต้องมีการปฏิบัติให้บรรลุ
เป้าหมาย(เสนาะ ติเยาว์, 2543, น. 13; รังสรรค์ ประเสริฐศรี, 2549, น.13 - 4; สุนทร โคตรบรรเทา, 2552, น. 6 - 7) 1.3. การศึกษาปัญหาการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนที
การศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม พบว่าขาดผู้เชียวชาญ ผู้เกียวข้องมีส่วนร่วมน้อย การขับเคลือนการ พัฒนาจริยธรรมนักเรียนไม่ต่อเนือง ทังนี อาจเป็นเพราะผู้มีส่วนเกียวข้องไม่มีเวลาสําหรับการร่วมพัฒนาจริยธรรมนักเรียน อย่างจริงจังและต่อเนือง สอดคล้องกับผลการวิจัยของศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) (2557, น.16-18)ทีได้ศึกษาวิจัย กระบวนการพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมจริยธรรมในโครงการกองทุนการศึกษาพบว่า บางโรงเรียนนันชุมชนและผู้ปกครองของ นักเรียนบางส่วนมีค่านิยมด้านวัตถุ รักสบาย ให้ความสําคัญกับฐานะทางการเงินมากกว่าสิงดีงามไม่ใส่ใจดูแลพฤติกรรม ของบุตรหลานและไม่ค่อยให้ความร่วมมือกับทางโรงเรียน
1.4. การศึกษาปัจจัยทีเกียวข้องกับการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงาน เขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ในภาพรวม พบว่า ด้านจุดแข็ง บุคลากรมีจํานวนเพียงพอและมี
ทัศนคติทีดีต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ด้านจุดอ่อน พบว่าขาดการวิเคราะห์กลยุทธ์จากหน่วยงานต้นสังกัดเพือปรับปรุง กลยุทธ์ให้เหมาะสมกับบริบทของสถานศึกษา ขาดการนิเทศ ติดตาม ประเมินผล ปัจจัยภายนอก ด้านโอกาส พบว่านโยบาย ของหน่วยงานต้นสังกัดสอดคล้องกับการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน วิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิน เอือต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน ด้านอุปสรรค พบว่า ขาดการยกย่องเชิดชูเกียรติผู้มีจริยธรรมทีดีเป็นแบบอย่างต่อ นักเรียน การประสานงานและประชาสัมพันธ์ไม่ทัวถึง ทังนี อาจเป็นเพราะ สถานศึกษาต้องดําเนินการจัดทําแผนยุทธศาสตร์
แผนกลยุทธ์ และแผนปฏิบัติราชการให้สอดคล้องกับหน่วยงานต้นสังกัด เพือกําหนดทิศทางการดําเนินงานพัฒนาจริยธรรม
นักเรียนให้เป็นไปในทิศทางทีกําหนด สอดคล้องกับแนวคิดของศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) (2557, น.19) ทีเสนอว่า ใน การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมนักเรียนนัน แต่ละโรงเรียนได้กําหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมจริยธรรมตามปัญหา และบริบทของแต่ละโรงเรียนและสอดคล้องกับแนวคิดของศูนย์โรงเรียนคุณธรรมมูลนิธิยุวสถิรคุณ (2560ข, น. 14) ทีระบุไว้ว่า กระบวนการและปัจจัยความสําเร็จในการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมในครอบครัวคุณธรรมไทย ต้องจัดสภาพแวดล้อมให้ลง มือปฏิบัติในวิถีการดําเนินชีวิตประจําวัน
2.การพัฒนากลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษา ประถมศึกษากําแพงเพชร เขต 1 และ 2
กลยุทธ์การพัฒนาจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขันพืนฐาน สังกัดสํานักงานเขตพืนทีการศึกษาประถมศึกษา กําแพงเพชร เขต 1 และ 2 ทีพัฒนาขึนมี 9 กลยุทธ์ ได้แก่
กลยุทธ์ที 1ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ทีเสริมสร้างจริยธรรมทีดีงาม จากผลการศึกษาพบว่า โรงเรียนมีโครงการ กิจกรรมต่างๆ ทีสามารถส่งเสริมจริยธรรมนักเรียน การจัดการเรียนการสอนมีการบูรณาการจริยธรรมนักเรียนในทุกกลุ่ม สาระการเรียนรู้ ซึงสอดคล้องกับแนวคิดของศูนย์โรงเรียนคุณธรรมมูลนิธิยุวสถิรคุณ (2560ก, น. 10) ทีได้กล่าวไว้ว่า กระบวนการพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมประกอบด้วยกิจกรรม การบูรณาการสร้างเสริมคุณธรรมจริยธรรมไว้ในการเรียนการสอน กิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและกิจกรรมต่างๆของโรงเรียนและสอดคล้องกับผลการวิจัยของ สายฤดี วรกิจโภคาทร และคนอืนๆ (2552, น. 97) ทีได้สรุปผลการวิจัยเรือง คุณลักษณะและกระบวนการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมในประเทศไทย พบว่า วิธีการถ่ายทอดคุณธรรมทีมีประสิทธิภาพสูงสุด คือ การสอนโดยสอดแทรกเข้าไปในกิจกรรมทีทําร่วมกัน รองลงมาเป็นการ สอนด้วยวาจา และตามมาด้วยการปฏิบัติให้ดูเป็นแบบอย่าง
กลยุทธ์ที 2 ขับเคลือนกิจกรรมเพือสร้างความเข้มแข็งของจริยธรรมนักเรียน จากผลการศึกษาพบว่าโรงเรียนมี
โครงการและกิจกรรมในการพัฒนาจริยธรรมทีหลากหลาย แต่ขาดความต่อเนืองในการดําเนินงาน การดําเนินงานตาม แผนพัฒนาจริยธรรมนักเรียนไม่เป็นไปตามระยะเวลาทีกําหนดสอดคล้องกับแนวทางการขับเคลือนโครงการโรงเรียน คุณธรรม สพฐ. ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 (2560, น. 4 - 7) ทีได้กําหนดแนวทางขับเคลือนกิจกรรมเพือขับเคลือน โครงการโรงเรียนคุณธรรม สพฐ. มีการขับเคลือนตามโครงการย่อยและกิจกรรมสําคัญของแต่ละโครงการกิจกรรมและ สอดคล้องกับแนวคิดของสมปอง ใจดีเฉย และคนอืนๆ (2560, น. 11-12) ทีกล่าวไว้ว่า การจัดกิจกรรมเสริมหนุนการสร้าง โรงเรียนต้นแบบด้านคุณธรรมจริยธรรม ได้แก่ การอบรมเชิงปฏิบัติการ การปฐมนิเทศ จัดฐานการเรียนรู้ ค่ายคุณธรรม ศึกษาดูงาน สือสารเชิงลึก และประชาสัมพันธ์กระบวนการสร้างโรงเรียนคุณธรรมจริยธรรมสู่สาธารณชน
กลยุทธ์ที 3 ส่งเสริมวิถีชีวิตทีดีงามตามหลักศาสนาและวัฒนธรรมให้กับนักเรียน จากผลการศึกษาพบว่า ประเพณี วัฒนธรรมของท้องถินสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน มีแหล่งเรียนรู้ทางสังคม ศาสนาและ วัฒนธรรมทีเอือต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียนและชุมชนมีทัศนคติทีดีต่อการพัฒนาจริยธรรมนักเรียน แต่ยังพบว่ามี
สภาพแวดล้อมทีไม่พึงประสงค์บางประการในชุมชนซึงเป็นแบบอย่างทีไม่ดีต่อนักเรียน เช่น การพนัน ยาเสพติด ผู้ปกครอง ตามใจบุตรหลาน จนละเลยในเรืองจริยธรรม เป็นต้น สอดคล้องกับผลการวิจัยของ จวน พงษ์จุมพล (2550) ทีได้ทําการวิจัย เรืองสภาพการปฏิบัติงานส่งเสริม คุณธรรมจริยธรรมและค่านิยมทีพึงประสงค์ต่อนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดสํานักงานเขต
