T A M Li HOC - S I N H Ll HOC LtfA T U d i
'Onq '
O LE M I N H THIEN*
C
hgn mdt nghe nghiep phij hgp td dieu he't sue quan trgng vd khd khdn ddi voi mdi ngudl, dqc biet td ddi vdi hgc sinh (HS).Chgn nghe phai duge hinh thdnh thdng qua cdng tae hudng nghiep vd ngay tu khi eac em cdn dang hgc d phd thdng. O mien nui, vung sou vung xa vd ndng thdn, do dieu kien kinh te - xd hgi khd khdn, nhdt td do thie'u ngudn thdng Hn, quan niem ve nghe nghiep,... giao dye hudng nghiep eho HS trd nen dge biet cdn thie't. Tuy nhien, tren thye te edng viee ndy duge Hen hdnh nhu the ndo vd hieu qud de'n dau edn td vdn de edn nhin nhgn vd nghien cuu them. Viee tim hieu nhdn fhuc cua HS ndi chung vd HS ndng thdn ndi rieng ve tdm quan frgng cua cdng fdc hudng nghiep ddi viec chgn nghe giup chung to cd cai nhin todn dien hon ve nhgn thue, xu huong nghe nghiep, nhung khd khdn eae em dang gap phdi, tu dd Hm ro each thue hd trg eae em tya chgn nghe nghiep pho h g p ,
De hieu dugc mdt each khaeh quan nhqn thue eua HS ve tdm quan trgng eua cdng tde huong nghiep dd'i vdi viec chgn nghe, ndm 2007 vd 2008, ehung tdi Hen hdnh khdo sat 1036 HS thude eae tdp 9, 10, 11 vd 12 tren dja bdn 4 Hnh: Nam Djnh, Thai Binh, Hd Toy (nay td Hd Ngi) vd Bdc Giong. Ke't qud thu duge:
1. Nhqn thire eua HS ve vol trd eua viee chgn nghe ddi vol sy nghiep tuong lai
9 6 , 1 % HS (996 trdn td'ng sd 1036 HS duge khdo sat) eho rdng viee tya chgn nghe cd vai trd rdt quan trgng ddi vdi sy nghiep cuo ede em trong tuongtai, 3,7% (38/1036 HS) eho td binh thudng va chi ed 0,2% (2/1036) eho rdng khdng quan trgng. Ke't qud khdo sat eung nhu phdng vdn sou HS eho thdy: hdu he't HS deu thd'y duge tdm quan trgng eua viee chgn nghe phu hgp. Cac em ddng y vol y kie'n eho rdng, chgn duge dung nghe phu hgp se thue ddy sy nd lye, tqo hung
Tap ehi Giao due so 2 5 0 (kia - n/aoio)
khdi trong edng viee, la dgng tyc eho sy phdn ddu vd thdnh edng trong sy nghiep sou ndy.
Theo nhgn xet, danh gia eua HS, trong 4 hinh thuc giao dye nghe, chi cd hinh thue dqy hgc too dgng sdn xudt vd too dgng kT thuqt (boo gdm hoqt dgng dqy nghe vd td chue too dgng ve sinh trudng Idp, too ddng edng ich...) duge nhd trudng td ehue nhieu nhdt vd thu hut ddng ddo HS tham gia. Hoqt dgng dqy nghe dugc 87,9 % HS khdng djnh cd to ehue. Hep den, hogt dgng tao dgng tqp the giCr ve sinh trudng lop va too dgng edng ieh duge gdn 80% HS khdng djnh ed td ehuc.
Mgt sd hinh thuc khae nhu hoqt dgng sinh hogt hudng nghiep vd sinh hogt ngogi khoa rdt it duge td ehue. Ngodi ra, mgt so hogt dgng ey the nhu:
tham quan trudng dgy nghe, co sd sdn xudt a dja phuong; giao tuu voi eac guong dien hinh son xudt, kinh doanh gidi, guong vugt khd; gioi thieu thj trudng too dgng tren ed nuoe vd dja phuong hdu nhu khdng duge td ehuc (gdn 90%
HS eho rdng khdng c6 ede hogt dgng ndy). Nhung hoqt dgng: gioi thieu eac trudng dqi hgc, coo ddng, dqy nghe; gidi thieu Hnh hinh phat trien kinh te - xd hgi tren ed nude vd eua dja phuong;
gioi thieu ngdnh nghe; thdo lugn ve chgn nghe dd dugc td ehue nhung khdng dang ke (tdn lugt tuong ung voi eac H te: 80,6%, 80%, 78,3%, vd 75%> HS cho rdng khdng dugc td chue).
Nhu vqy, quo nghien cuu thye t i l n chung tdi nhqn thdy cdc hinh thue huong nghiep trong eac trudng phd thdng hien nay ehua thye sy phong phu vd ehua duge td ehuc thudng xuyen. ^^lhi/ng hinh thue hdp ddn, ed sue thuye't phyc tdt nhu tham quan thye te' eae eo sd sdn xua't d dja phuong, nghe cdc ehuyen gio, nhung ngudi too dgng sdn xuat gidi ndi chuyen v l nghe... rdt it duoc thuc hien.
Vien Tarn li hoc
2. Nhdn thuc eua HS ve voi fro eua hudng cung ed dnh hudng den con edi, dde biet trong nghiep vol viee chgn nghe tbeo tung dio phuong viec chgn ngdnh n g h i . Khdng it phy huynh cho rdng, eon gai khdng the ty tya chgn dugc nghi md t)d me phdi chgn giup, ehinh d i l u ndy dd Idm gidm di sy ty Hn, tinh dde tqp quyet djnh eung nhu sy nang dgng d ede em. Hon nua, HS nCr thudng bj b d me qudn ti v l thdi gian vd gidm sdt nhi/ng mdi quan he, khien cdc em edng khd khdn Ke't qud d bdng eho thd'y: cdc em HS d i u cho trong viee Hm kiem thdng Hn. Mudn thuyet phyc rdng, hudng nghiep cd voi trd quan trgng dd'i duge b d me, ede em phdi ed nhirng bdng ehung
TT 1 2 3 4 5
Tinh Bac Giang
Thai Binh Nam Dinh Ha Tay T6ng - TB
Rat quan trpng
(%)
88,0 77,9 69,0 70,3 76,3
Binh thucfng
(%)
11,6 21,1 28,4 25,2 21,4
Khong quan trpng
(%)
0,4 1,0 2,6 4,5 2,3
S6 ngudi
216 289 306 222 1033
T6ng
(%)
100 100 100 100 100
voi viee chgn n g h i sou ndy. Ti te ndy d Bdc Giang td 88,0 %, coo nhdt trong ede tinh dugc khdo sdt.
Bdc Giang td mgt Hnh trung du mien nui, cdn nhleu khd khdn v l d i l u kien kinh te, giao thdng;
HS d khu vyc ndy it ed d i l u kien di tgi, giao tuu tie'p xuc voi ben ngodi, ede khu cdng nghiep d Hnh tgl each xa khu vyc cdc em sinh sdng, ddn den eae em bj thieu thdng Hn ve ngdnh n g h i trong qua trinh lya chgn n g h i nghiep. Tgl Thai Binh, HS cung danh gia cao voi trd eua edng tde huong nghiep. V l mat dja ti, kinh te - xa hgi. Thai Binh Id mgt tinh ndng nghiep, vung ehung tdi Hen hdnh khdo sdt Iqi td vung thudn ndng, khdng ed n g h i truyin thdng, mgt sd the he thanh nien di truoc, sou khi tdt nghiep neu khdng hgc tiep thudng duge gio dinh tqo d i l u kien cho di xuat khdu too dgng, dieu kien Hep xuc vai thdng Hn nghe nghiep khdng ddy do, do dd, ddi voi top di sou, huong nghiep edng ed vol trd quan trgng.
3. Nhqn thuc eua HS ve vai trd eua hudng nghiep vol viee chgn n g h i theo glal
cy the hoge phdi gidi thieh mgt cdch thuye't phyc.
Day eung la ti do cdc em nir eho rdng hudng nghiep cd vol trd quan trgng, neu edng tae hudng nghiep dugc tdm tdt se td kenh thdng Hn huu ich, giup cdc em cd eo sd thuyet phyc duge cha me.
4 . N h q n thue cue HS ve vol tro eua huong nghiep vdi viec chgn nghe theo cdc Idp
TT 1 2 3 4 5
L6p Lc(p9 Ldp 10 Ldp 11 Ldp 12 Tdng- TB
R I I quan trpng
(%)
82,5 75,6 73,5 71,3 75,7
Binh thudng
(%)
16,6 23,3 23,1 26,1 22,3
Khdng quan trpng
(%)
0,9 1,1 3,4 2,6 2,0
Tdng so
(%)
100 100 100 100 100
TT 1 2 3
Gidi Nam NO Tdng- TB
Rit quan trong
(%)
71,7 78,7 75,2
Binh thudng
(%)
26,0 19,5 22,8
Khong quan trgng
(%)
2,3 1,8 2,0
Sd ngudi
442 591 1033
Tong
(%)
100 100 100
Ti te HS nu danh gid eao vol trd eua edng tae huong nghiep ddi vol viee tya chgn n g h i coo hon H te HS nam. Li gidi vd'n de ndy, theo quan diem cuo chung tdi, nhin chung phy nir o ndng thdn van edn ehju nhilu dnh hudng, tae dgng tu phia gio dinh, bgn be. HS nu d ndng thdn, ngodi viee hgc tgp, d i l u kien giao luu di tqi rdt hqn ehe, cdc em eung phdi tham gia nhilu edng viee trong gio dinh. Hon nua, a ndng thon, khdng phdi gia dinh ndo eung ddu tu eho eon gai dn hgc, quan niem trgng nam khinh nir van tdn tqi trong mgt sd gio dinh. Sy dp dgt y kien cuo cho me
Danh gia cua HS v l tdm quan trgng cuo edng tde hudng nghiep H le nghjeh vol top hgc eua cdc em. Cdng ten lop coo, nhqn thuc v l vol trd eua edng tde huong nghiep ddi vol viee chgn nghe cdng gidm. O d a y , ehCing tdi ehi Hen hdnh nghien cuu HS top 9, vi: d eae trudng trung hgc co sd, ehl CO HS top 9 moi duge dgy nghe, edn d edp ba, eae top deu duge hgc. Ket qud nghien cuu eho thay, HS tdp 9 ddnh gia eao voi trd eua edng tde hudng nghiep, ey the, 82,5% eho rdng huong nghiep ed vol trd quan trgng vd ed dnh hudng tfeh eye den viee chgn n g h i eucKae em. Thyc te d ndng thdn, nhilu em sou khi tdt nghiep cdp hoi, neu gia dinh khdng co d i l u kien kinh te de hgc eao hon, ede em ed the chgn eho minh hgc mgt n g h i nao dd. Viee hgc nghe ddi vdi HS lop 9 cung cd khd khdn nhdt dinh, dd td: chi ed mgt sd it cdc nghe chdp nhqn HS tdt nghiep trung hgc eo sd vdo hgc, cdn phdn Ion yeu cdu tdt nghiep trung hgc phd thdng. Dd'i voi HS trung hgc co so d eac vung ndng thdn, thdng Hn v l n g h i rdt thie'u; cae trung tam dqy n g h i vd huong nghiep phdn tdn ndm d trung tdm eae huyen, xa noi ede em 6.
Tap ehi Giao due so 2 5 0 (ki a • n/aoio)
Hon nua, ede em cung ehua du mqnh dqn, ty Hn vd dieu kien cung nhu hieu bie't de den nhirng noi ndy neu khdng ed ngudi ton hudng dan hoqe dua di.
Vol HS trung hgc phd thdng, sou khi tdt nghiep, eae em ed the Hep tyc thi vdo eae trudng dgi hgc, coo ddng, trudng n g h i hoqe hgc mgt n g h i ndo dd tuy thieh. D i l u ehde chdn td d trung hgc phd thdng, HS cd nhilu ngudn hd trg thdng Hn hon.
Do dd, H le HS danh gia eao tdm quan trgng cua cdng tde hudng nghiep gidm ddn d nhCrng Idp hgc coo.
Hgc lyc eua HS khde nhau cung ed dnh hudng den sy ddnh gia v l muc do quan trgng eua edng tac hudng nghiep. 63,9% HS ed lye hgc gidl eho rdng, hudng nghiep ed vol trd rdt quan trgng trong viee chgn n g h i sou ndy. Trong khi d d , danh gid ndy o HS ed tyc hgc kha Id 72,8%; HS ed lye hgc trung binh Id 73,9%; HS lye hgc kem Id 75,%.
HS ed lye hgc edng kem danh gia eang coo vol trd cuo cdng tae huong nghiep. Li gidl vdn d l ndy theo ehung toi, HS ed lye hgc trung binh vd kem khd ed co hgi thi vdo cdc trudng dgl hgc d tdp tren, thqm chi ed nhirng truang d tdp trung binh, nen eae em rat edn phdl biet khd nang eua minh vd duge djnh huong de tya chgn ngdnh nghe phu hgp. Cd HS tdm sy, mye dieh cuo em td vdo dqi hgc, cdn vdo truang ndo hoy hgc d ddu khdng quan trgng. Chinh vi vqy, viec cdn nhdc lya chgn de thi dd td myc dieh quan trgng ddi vol em. Ben egnh dd, mgt sd em dd trai quo nhCrng ki thi dqi hgc vd dang td sinh vien eho biet: O frudng, khi hdi y kien cdc thdy nen thi
vdo frudng ndo, ngodi y fhfch cua cdc em, cdc thdy cd cung khuyen cdc em nen biet lugng sue minh, dya theo lyc hgc cua cdc em de khuyen. Vi dy: Em ndo hgc lyc hgc gidi thi thi vdo nhi/ng trudng tdp cao, hgc khd thi thi vdo nhCfng trudng d top vua phdi, cdn hgc frung binh vd kem thi thi vdo frudng cao dang, trung cd'p hay hgc nghe.
Viee ddnh gia cuo cac thdy ed vd bdn than cdc em phdn ton cdn eu tren lye hgc, hudng nghiep dung nghTa se Id ngudn thdng tin tdt bd trg eho nhung quyet djnh cuo cdc em.
Ldm tdt cdng tae hudng nghiep se giup HS khdm pha dugc sd thieh, nang lye cuo bdn than, giCip cdc em ed ddy du thdng tin v l n g h i , nhi/ng yeu edu cua K/ng ngdnh n g h i . . . tu do bdo ve duge quan diem cuo minh, chgn eho minh mgt
nghi phu hgp. •
Tai lieu tham ktiao
1. Bai viet dugc riit ra tir Icet qua nghien ciru cua de tai
"Nhiing khia canh tdm li trong cdng tdc hudng nghiip cho thanh nlin ndng thdn". De tai Ichoa tipc cap Bo, do NguySn Tiii Hoa lam chii nhiem. Ha N6i, 12/2008.
2. Dang Danh Anh. "Can dat diing vi tri ciia tu van hudng hoc va nghiep tu van hudng nghiep trong trudng pho thong". Tap chi Khoa hgc Gido due, sd 163/5/2007.
3. Dang Danh Anh. "Quan diem mdi ve giao due hirdng nghiep". Tgp chi Gido due, sd 38/8/2008.
4. Pham Tat Dong (chu bien). Hoat dpng giao due hudng nghiep (sach giao Ichoa thf diem - sach giao vien). Ldp 9, \&p 10, ldp 11, ldp 12. NXB Gido due, H. 2002.
..»'
Quan ll day hoc tieu hoc...
'''-*'' (Tiep theo trang 21)
(cdp thdp hon); cdl Hen khdng ngung qud trinh dgy hgc vd ed the dqt duge hieu qud coo do qudn chung, thdng quo qudn ehung trong sudt qua trinh dqy hgc. Lanh dqo nha truang edn biet phdl hgp, hgp tae va thdng nhdt QL qud trinh dqy hgc d nhd trudng vdi edn bd, GV, nhdn vien eua minh. Ddng thdi cdn ed Hnh kien tri, nang lye thuyet phyc, sy kheo leo trong eu x u dya tren trinh do hieu biet sdu vd rgng vdn de dang qudn ti. Nen quan tam tqo mdi trudng thuqn Igi, co ehe tdm viec nhe nhdng vd d i l u kien tdm viec tdi uu nhdm giup GV vd nhan vien ty giae Idm viee mgt each tfeh cyc, hieu qud. Ngi dung QLCLTT trong QL dgy hgc eua hieu trudng trudng tieu
hgc bao gdm QL hogt dgng eua td ehuyen mdn, cdc dodn the trong nhd trudng, dgi ngu GV, tgp the hgc sinh, ban dqi dien cha me hgc sinh. Bien phap QL dya tren ehue nang QL bao gdm: tqp ke hoqch, td ehue vd ehi dqo thye hien ke hoqch;
td ehue kiem tra, danh gia ket qud thye hien vd de xudt gidl phap cdl tien chdt tugng dqy hgc.
Cho y kieh thich, dgng vien, tqo dgng lye eho dgi ngu GV, nhan vien trong nhd trudng, giijp do hg hoan thdnh va ty hodn thdnh nhiem vy vol ket qud xudt sde nhat. •
(1) NguySn Manh Dung. Quan ii chat luong san pham va ve sinh an toan thuc pham trong che bien nong lam san. NXB Ndng nghiep, H. 2008.
(2) Le Dire Ngoc. Tdng quan ve dam bao chat luong va kiem dinh chat luong giao due. Bo GD-DT, H. 2008.
