\
^^^J
• ^ ^
^ <
a#=^:"'"
p^
.»M>
rf
'4#
' ' ' ^ » > < ^ ^
\
^ v
'} /
GIAI PHAP CHO .,
CONG U c NHAN Sjl SAU M
Mua bdn, sap nhap doanh nghiep (M&A) dang ngay cang nd ro tai Viet Nam, nhat la trong giai doan kinh te kho khan, doanh nghiep phai doi mat vdi nhieu thach thufc, tham chl pha san nhtf hien nay.
Mot nhan to co the noi la quan trong bac nhat trong SLf thanh iDai cua thucmg vu M&A la nhan Slf. Vay lam the nao de nhan sif giOfa cac doanh nghiep sau mua ban, sdp nhap dong thuan, chung mot muc tieu phdt trien cung doanh nghiep luon la bai toan kho.
Nd rp M&A
Khdi niem mua ban vd sdp nhap (M&A) dtfdc viet tat bdi hai
ttf tie'ng Anh Id Mergers (sdp nhap) vd Acquisitions (mua lai).
Thuat ngtf "mua bdn" vd "sdp nhdp" Id hai khdi niem ludn di kem vdi nhau nhtfng lai thtfdng bi nhim lan hodc dtfdc stf dung thay the' cho nhau, mac dd hai thudt ngtf ndy cd stf khde bidt c(< ban vc ban chat.
Muc dich cda M&A Id gianh quyen kiem sodt doanh nghiep d mtfc dp nhai dinh chtf khdng ddn thuan chl Id sd htfu mot phin vd'n gdp hay cd phin cda doanh nghiep nhtf cdc nhd diu ttf nhd, le. Vi vay, khi mpt nhd diu ttf dai dtfdc mtfc sd htfu phin vd'n gdp, cd phin cda doanh nghidp dd de tham gia, quyd't dinh cdc vd'n dl quan trpng cda doanh nghiep thi khi dd mdi cd the coi day Id boat dpng M&A.
Hoat dpng M&A tai Viet Nam khdi dpng ttf nam 2000 vd gia ldng nhanh chdng vl so'Itfdng vd gid tri cdc thtfdng vu. Nd'u nhtf nam 2005 chi cd 18 thtfdng vu mua bdn, sdp nhap DN, thi den ndm 2009 da cd
295 vu, vdi long gid tri dat 1,14 ty USD. Nam 2010. eon so nay la 345 vd long gid iri giao dich dat 1,75 ly USD. Ndm 2011, tuy khdng cd stf ldng manh vc sd Itfdng cac giao dich M&A nhtfng gid tri giao dich thi ghi nhan stf ldng vol so vdi ndm Irtfdc, dat gan 4 ty USD.
Ndm 2010 2011, boat dpng M&A lai Viel Nam sdi dpng vdi Ciic thtfdng vu "dinh ddm" nhtf:
Pokphand Trung Qud'c mua 70,8%
CTCP Chdn nudi C P Viet Nam;
Tap doan Vien thdng VunpelCom eda Nga ldng ly Id sd htfu trong lien doanh Gtel-MobUe ldn 49%
vd IFC mua 10% cda Vietinbank.
Ngdn hang Mizubo mua co phan chie'n Itfdc cda Vietcombank.. Bdn canh do, hoat dpng thau tdm doanh nghidp cung dien ra manh me lidu bieu nhtf CTCP hang tidu ddng Masan thau ldm CTCP Vuiaeafe Bidn Hoa (VCF), CTCP Hdng Vtfdng thau tdm Cdng ty CP XNK thdy san An Giang
Sd4 2012 TAI CHINH DOANH NGHIEP
^ iNonmiN c/uu \nt\\jzj\j\
Bang 1: Qua trinh d i i n ra mot thi^tfng vu M&A (Galpin, 1999)
Giai doan 1 Chien liTdc tong quan
Thu thap thong tin Tiep can cong ty m u c tieu
Giai doan 2 Phan tich c6ng ty
Due diligence
Giai doan 3 D^m phan Ky ket hdp donj;
Giai doan 4 Hau M&A Qua trinh hdp nha't
2 cong ty
(Agifish)...
Theo nghien ctfu cda Nexus Group, nam 2011, boat dpng M&A d Viet Nam ra't sdi dpng, tap trung vao nganh hang lieu dung, tai chinh, ba't dpng san. 9 thdng diu nam, gid tri M&A nhan dtfdc la 2,67 ty USD, tang den
150% so vdi ca nam 2010. Nganh tidu ddng dtfdc mua bdn, sdp nhap nhilu nha't vdi hdn 01 ty USD (chid'm 38,6%), dtfng thtf 2 Id nganh tdi chinh vdi 453,4 trieu USD (chid'm 16,9%). Ngudn vd'n mua lai chd yd'u dd'n ttf ntfdc ngodi vdi khoang 81,3%, vd'n trong ntfdc chi chid'm 18,7%. Gid tri cdc thtfdng vu M&A qua cdc nam tang trang binh khoang 34%. Hoat dpng M&A cung didn ra d nhilu ITnh vtfc khac nhtf bao hiem, chtfng khoan, cdng nghiep va dich vu...
Ldn sdng M&A d Vidt Nam dtfdc cdc chuyen gia dtf dodn van se tid'p tue didn ra manh me. Rd't nhilu cdc dai gia tdi chinh the'gidi da cd mat tai Viet Nam va btfdc di dau tien hp thi hidn stfc manh cda minh trdn thi trtfdng chinh la vide mua lai mpt phin, gdp vd'n hay tham chi mua dtft cac doanh nghiep Viet Nam. Dilu dd cho tha'y M&A d Viet Nam thtfc stf Id mdt thi trtfdng tilm nang.
Tam quan trong ciia nhan stf trong hoat dpng M&A
Thtfc td' cho thd'y, mdt nhdn td' cd thi ndi la quan trpng bac nhat trong stf thdnh bai cda thtfdng vu M&A nhtfng lai ludn bi danh gid thd'p, thdm ehi xem thtfdng la
"cdng tac nhdn stf" Lanh dao doanh nghiep Vict Nam thtfdng mac sai llm cho ring mua ban, sdp nhap chi ddn thuan lien quan dd'n boat dpng tdi chinh trong khi da sd lanh dao doanh nghiep tren thd gidi diu cho rang thdch thtfc ldn nha't cd the can trd tham vpng mua bdn, sap nhap cda hp la ye'u Id' lien quan de'n va'n dl nhdn stf.
Theo ngdn ngtf dan gian, viec sap nhap hay lien ke't giffa hai doanh nghiep cung gid'ng nhtf viec ke't hdn vay. Cd sd hinh thanh hdn nhan phai la tinh ydu hodc nhffng gid tri ky vpng tdt dep cda ca hai ben. Vl le dd, mpt trong nhffng thach thtfc ldn nha't cda ben mua la qud trinh hda nhap M&A giffa hai cdng ty, trong dd, ngudn Itfc nhdn stf ludn ludn la phan khd khan nha't sau khi hoan thanh giao dich M&A, nha't la ddi vdi dpi ngu nhan vien, nhffng ngtfdi khdng tham gia trtfc tie'p vdo qua trinh thtfc hien giao dich; hp khdng bid't hoac bid't ra't it thdng tin vl vai trd cda ho trong cdng ty giai doan hau M&A. Theo thd'ng ke thi 40% sd vu M&A, ben mua khdng cd mpt kd'hoach hieu qua trong vide hda nhap hai cdng ty, ma nhilu khi mac dd da cd kd hoach, nhtfng trdn thtfc te'hp da khdng thtfc hien theo kd'hoach dinh trtfdc vi nhilu 1^ do. Hau qua cda vide kem hieu qua trong qud tiinh chuyin ddi dan dd'n bdn mua khdng cd kha nang nang cao gid tri cho thtfdng vu, tham chi ma't thdi gian de giai quyd't nhffng van dl nay sinh trong giai doan hau M&A, vd trong mpt so trtfdng hdp da din
de'n tranh chap can stf phan xet cua tda dn.
Them vao dd, sdp nhap va mua lai cd xu htfdng dan de'n that thoat viec lam. Nhffng "nhan vat chu chd't" la nhffng ngtfdi ra't quan trpng dd'i vdi stf to chtfc sap nhap hau hel xem xet vi tri cda hp ra't can than. Nhffng ngtfdi quye't dinh ra di cd khuynh htfdng ttf rdi doanh nghiep sau cdng bd sap nhap. Nhffng dd'i thd canh tranh nhd nhffng chuyen gia san dau ngtfdi de tie'p can trtfc tie'p vdi nhffng ngtfdi chd chd't nay. Thie'u di ngudn Itfc chd chd't, doanh nghiep se td'n thdi gian va chi phi de tuyen dung nhan stf thay the', tham chi cd thi din dd'n khd khan hoac phd san khi dd'i thu tuyen dung dtfdc nhffng "nhan vat chd chdt"
Giai phap nhan stf trong hoat dpng M&A
Phdp luat lao dpng cda Viet Nam cung cd cdc quy dinh bao ve quyen ldi cda ngtfdi lao dpng trong giao dich M&A. Theo cdc quy dinh hien hdnh, ne'u ben bdn chuyen nhtfdng mpt tai san la mpt day chuyin san xua't, ben mua se phai tid'p nhan loan bp lao dpng lidn quan de'n day chuyin dd.
Trong nhilu trtfdng hdp, ben mua sdn sang tid'p nhan loan bp sd' lao dpng hdn quan cua bdn ban nhtfng cung cd nhttng trtfdng hdp ben mua chi mud'n tid'p nhan mpt phin trong sd hp, nhffng ngtfdi ma theo quan dilm cda ben mua cd the tid'p tue lam vide bode cd thi se lam vide dtfdc sau mpt thdi gian ddo tao.
TAI CHINH DOANH NGHIEP Sd4-2012
NGHIEN CL/U T R A 0 D 6 | ;
Thtfc lc, van dl ndy dtfdc xtf 1^
theo nhffng each thtfc khde nhau.
Ve mat nguyen lac, ben mua sc liep nhan todn bo sd lao dpng lien quan. Trong trtfdng hdp dd, ben mua se yeu cau hen ban phdi cam ke't se giai quye't tiian bp cac van de lien quan de'n sd lao d(ing ma hp se tiep nhan trtfdc khi giao dich M&A dtfdc coi Id hodn thdnh. Cac van dc md hen mua quan tdm vd yeu cau ben mua giai quyei co the bao gdm lien ItfPng. lien thtfdng, Ird cap, bao hiem vd ben mua cdng de xua't ben ban phai cam ket rln;.i cic \,1n dC- \u\ il.l Ju'nV giai qu\cl lo.'m ho ini'd'c klu IIIMH
thanh {ii.ii' tlich. TUN HIIKII, IKH
mua kliiMii: ph.II luc 11,10 cung CO ihc in mi;
hda du'o'c qiiNcn va ldi ich cii.i lao ddng CIC hcii khi lien hiinh ihiio'iii:
vu M&A. Troni:
trtfdng hiip iio lanh dao d o a n h nghiep ^0 thi dp dung md hinh
"due diligence de hodn thien van dl nhan stf cho boat dpng M&A.
"Dua diligence" Id gi .' Hien nay van ldn tai rat nhilu quan diem khde nhau ve .sd' giai doan bao nhieu Id hdp 1^. Tuy nhien, cd the chia mpt thtfdng vu M&A ra thdnh 4 giai doan (Bang 1)
0 giai doan 2, sau khi nhffng btfdc diu cda qud trinh ddm phdn dien ra. Luc ndy, se ky ke't nhffng dilu khoan dtfdc thoa thuan ve stf ddm phdn tie'p theo ve thtf(tng vu M&A. Phin cudi cdng cua qud trinh tnrdc khi M&A Id "due dili- gence". Luc nay se dien ra nhffng phan lich, nghien ctfu day dd v l doanh nghidp muc tieu. "Due dihgence" se tap trang vao nhffng rdi ro cua doanh nghiep muc lieu vd nhffng dilu nay se cd ich trdn bdn dam phdn. Nhtf da ndi, "due dihgence" se giup dtfa ra nhffng
bing chtfng ve rdi ro vd giup ich cho vice thdo luan gid ea, giup cho doanh nghiep Ihtfc hidn cd thi trdnh dtfdc nhffng khodn Id nhl^l dinh. "Due diligence" kdlhuc khi hdp ddng dtfdc k;^ ket.
Mdi so dilm dang Itfu f trong md hinh due diligence" giup lim ra nhffng giai phan ldi tfu nha't lien quan den van de nhan stf trong boat dpng M&A nhtf sau:
- Thdng tin can phai dtfdc minh bach, ngoai ra can phai hinh thdnh ddng thdng tin cho lien trinh M&A bang vice phan lich \a hiip iilia'l IK lining lli(iii,!J Im
liKii l a i .
Nga\ sau khi k\ ho'p doni:. Jc doanh nyhicp \aii hanh loi, can phai nhanh cht'iiii; Ju'a r.i kc ho.ich sdp nhap
- Stf til \an ciia nhiTiiL; chu\cn gia Id dicu rai quan iroiii:. iii\
nhien can ph;ii bici sif Jiuii; nluTiii;
ttf vd'n mm cich lufp l\.
- Ndn chii cic nhan \ icii cu.i 2 doanh nglncp CUIIL; ih.im s:ia \ao sudt lien innh NLVi.A.
Can phai CO MI' LJ.ini b.io \ c Itfdng lai cua cac nhfin \ icn Jc trdnh gdj l:ini l\ hoani; 111,1111;. dan den nhffni; .mh luu'ii!: \au cho doanh ngliicp \a iicii iiinii M\:.\.
Phan Uch can inic lao dong vd lao ni moi kc hoach kcl ho'p cho ca'u tnic lao dong nn'ii.
- Phan Uch heihdng thanhloan vd tao ra nioi he ihong ihanh loan mdi.
Nhan dinh vc life ItfPng lao dpng vd chai ItfPng quan ly irong md'i lien he vdi ke hoach M&A.
> ,
\
i J n g d u n g " d u e d i l i - g e n c e " c h o v&'n d e n h a n stf t r o n g h o a t d p n g M&A t a i V i ^ t N a m '
Chung ta cd the tha'y llm quan trpng eda vd'n dl nhan stf trong stf thdnh hai cda thtfdng vu M&A, tuy nhien thtfc te' d Vidt Nam cho thd'y nhilu khi va'n dl ndy khdng dtfdc quan lam mdt cdch dung mtfc. Ben mua va ben bdn thtfdng chi eho ring sdp nhap chi ddn thuin lien quan den boat dpng tdi
chinh ma c h t f a quan lam thdm
chl ddnh gia 4 H ^ ^ I hap, xem
^ ^ J ^ ihtfdng
^ ^ k van de
\ » J nhSn stf.
\ Mo hinh
• - ' due dili- / ^J gcncc" vdn
dtfdc cac quoc gia co hoai doni: \\&.\ phai trien coi nhu' la iziai phap chu \,'in de ve nhan sif irunL; ihiftUig \u M&A thi
\ ICC ,ip dmii; \'do Vici Nam van bi
\cni nhc. Dif.i \ao nen lang ly ihiiNci cii,i nio hinh '"due dili-
L;CIICC" \a phai iricn. di sau hdn
\ao cac eiai ph.ip cu ihc. ldi xin du'.i IM nhrfne dc xual dc co the ap diiiii: 1.11 \'icl Nam:
\li>i la. can difa ra moi ke ho,ich sap nhap cu ihc. phai lien lieu \.~i CO each bicn phap xtf ly dii'o'c cic linh huong co ihc xay ra hau M\:A. Nhan ihtfc dtfPc lam qii.iii Horn; cua \an dc nhan sif irong hoai dong \\Si.\. cac van ue
\ c nhan stf phai dtfoc nghien ctfu mpi each can ihan Irong giai doan bill dau ciia qua irinh lap ke hoach M&.A ciia doanh nghiep.
Hill la. nen nhd stf trd giup va Itf \'an ciia cac chuyen gia ntfdc ngoai irong linh vtfc nay de co nhtfng ldi khuyen htfu ich vi thtfc le Ihl .sd'kinh nghiem ve M&A cua Viel Nam van cdn chtfa nhieu.
Ben canh dd, chuyen gia ntfdc ngoai cd chuyen mdn cao, each
So 4 - 2 0 1 2 TAI CHfNH DOANH NGHIEP
NGHIEN CL/U TRAO DOI
tid'p can vd ddnh gid va'n de, tdt v l doanh nghiep vd kinh dung lai hp. D l lam dtfdc viec ngudn dtf lieu phong phd. Tuy nghiem M&A, cung nhtf cung nay mot each hpp 1^^, cin phai trd nhidn cung khdng ndn qud Id nhau dtfa ra mot ke hoach M&A truyen rd rang, trtfc tiep vdi nhan thupc md phai dp dung mdt each hieu qua nhat. vien, lam rd nhffng f dinh cda uyen chuyin, kheo leo d l dtfa ra Ndm Id, cd ke hoach elt giam doanh nghiep va tra'n an hp. Dilu mpt chid'n Itfpc, mpt ke hoach phd nhan vien. Vi ke hoach cat giam dd se tao dtfdc stf tin ttfdng, long hdp nha't vdi dilu kien doanh ludn gay lo lang cho nhan vien trung thanh va a'n Itfdng dep v l nghiep cda minh. cda 2 doanh nghiep thtfc hien doanh nghiep.
Ba la, thdng bdo chinh thtfc, rd M&A ve stf dam bdo nghe nghiep Bdy Id, thie't lap mpt ca'u true rang cdc thdng tin M&A de'n cdc trong ttfdng lai cung nhtf bd lao dpng mdi, dtfdc hicu la lam nhan vidn va dpi ngu quan ly cua nhiem vao nhffng vi tri trong sao cho nhan vien trong doanh doanh nghiep. Thdng tin minh doanh nghiep mdi. Day Id phan nghiep dtfdc sap xep vd ke't ndi bach, stf trang thtfc va tdn trpng rat quan trpng phai thtfc hien chu mpi ngtfdi lai dtfdc vdi nhau. Viec dd'i vdi nhan vidn va van hod cda dao, rd rang nhim cung cap thdng gitf lai nhffng nhan vien nao da doanh nghiep la nhffng cd sd nin tin trung thtfc, kip thdi, thtfdng quan trpng nhtfng vice bd tri cdng tang d l giff nhffng nhdn vien tdi xuyen nhim tranh nhffng lo lang vice, nhiem vu cua hp d mdi ndng va quan trpng d lai. Nhifng vd lin ddn giffa nhffng nhan vien. trtfdng mdi nhtf the nao cdn quan dilu dd ban che nhffng thdng tin Nhffng thdng lin kieu nhtf the ndy trpng hPn. Dong thdi phai tao ra ba't ldi gay anh htfdng xa'u dd'n trong sudt tien trinh M&A se lam eac ehinh sdch v l Itfdng ihtfdng tam ly nhan vien ma cdn tao dn dinh tinh hinh, giup trdnh ldm sao dc cd the giff chan vd thu khdng khi thoai mdi, giup hp thodt nhffng xdo dpng khdng can thie't bdt nhan tai.
khdi tam trang phap phdng lo sd trong ndi bp doanh nghiep. Tdm la, nang cao nang Itfc, kha vdi nguy cd mat viec khi mpt Sdu la, cin cd mdt che' dp trp nang nghiep vu cda doanh nghiep.
thtfdng vu sdp nhap dtfdc tid'n cap, din bd phd hdp ddnh cho Rd rang dd muc dich M&A la gi di hdnh. nhffng nhan vien bi sa thai. Dilu nffa thi cung cin phai nang cao Bdn Id, cho cac nhan vien nay it nhilu se tao cho hp nhffng hieu qua boat ddng, vi vay viec tham gia trong sudt qua trinh didn an ttfdng tdt ve doanh nghiep nang cao cha't Itfdng lao ddng Id ra M&A, d l sau khi thtfc hien cung nhtfkhdng tao ra nhffng hdnh mdt va'n d l then chd't khdng the mua bdn, sap nhap hp phai hieu ddng lieu ctfc ttf phia nhtfng ngtfdi bd qua khi tid'n hanh M&A. Viec chinh xac ve chien Itfdc, ca'u trde ndy ldm tdn hai de'n doanh ddo tao lai nghiep vu cho cdc va van boa doanh nghiep trtfdc nghiep. Day cung la mpt dilu he't nhan vien se giup hp lam quen khi thtfc hien M&A. Dilu quan stfc cin thie't vd chuyen nghiep dtfdc vdi nhffng cdng vide mdi, trpng la phai tao ndn dtfdc nhffng bdi vi mdi nhan vien diu cd the ddng thdi tang hieu qua ldm vide nhdm gdm nhan vien cua doanh trd thanh nhd cung cap hay khach len rat nhilu.
nghiep vd nhffng chuydn gia ben hang cda doanh nghiep vdo mpt
ngoai lam vide cdng nhau; dd la ngay ndo dd trong ItfPng lai, cung DANG THANH DAT stf kd't hdp ly ttfdng d e nhan thtfc cd the doanh nghiep se tuyin Dgi hgc Quoc gia Hd Ngi Tai lieu tham khao:
1) Nguyin Hda Nhdn: Trudng Dgi hgc Kinh te, Dgi hoc Dd Ndng M&A d Viet Nam, thuc trgng vd gidi phdp ca bdn;
2) Nguyin Mgnh Thdi: Phdt trien thi trudng mua bdn - sdp nhap - hudng di mdi cho VN;
3) Vo Anh Bich Qudn: Gidi phdp tdi chinh dephdt trien hogt dong mua bdn sdt nhgp doanh nghiep d Viet Nam.
4) Hewitt: Survey finding: M&A transactions and the human capital Key to success - Global report;
5) Marvin Bonsen, Wenzel Freilherr von der Heydte, Monika Wlasynowicz: Redesigning the Due Diligence Model focusing on the human part is indispensable for success in interruitional M&A;
6) Michael E. S Frankel: M&A Cdn Bdn (Mua lgi vd sdp nhgp cdn bdn, Cdc budc quan trgng trong qud trinh mua bdn doanh nghiep vd ddu tu;
7) Pablo Mordn; Christine Panasian: The human side ofmerhers and acquitions: a look at the evidenve;
8) Scott Moeller Chris Brady: M&A thong minh (Mua lgi vd sdp nhgp thong minh, Kim chi nam tren trgn do sdp nhgp vd mua lgi);
Danh muc website tham khdo: http://mavietnam2009.com, http://www.saga.vn, http://bwportal.com.vn, http://vneconomy.vn, http://fpts.com.vn, http://doanhnhansaigon.vn, http://www.pwc.com/vn...
TAI CHINH DOANH NGHIEP So 4-2012
