[ ^ Mr.uigN CCrU Vi LUAN VA T 6 N G KgTTHirc TIJN
TAI CO CAU VON DAU Tl/
DEDAYMANH CONG NGHIEP HOA, HIEN DAI HOA DAT NI/OIC
• PGS, TS AN NHU" HAI W^n Kinh te. Hoc vien Chinh tri - Hdnh chinh
quoc gia Ho Chi l^inh
1. v6n dau tu doi vdi tang trudng kinh te Tilp cgn theo he thdng kinh t l vi md, vdn ddu tu la mflt bfl phan cdu thdnh tfing ciu.
Diu tu trd thdnh mflt giii phap va dilu kiln true tilp thdc diy tang trudng sdn lupng (GDP) khi nin kinh t l cdn nhilu ngudn lpc chua dupc su dung'". Chinh vi thi, cdc chinh phu deu coi gia tang diu tu nhu li mflt cliu cdnh, mflt cflng cu kinh t l mgnh dl fin dinh vd thdc day tang tixrdng cda nin kmh tl.
Vigt Nam dang tien hanh diy mgnh cfing nghilp hda, hiln dal hda (CNH, HDH) gin vdi phit triln kmh te tti tiiuc dl din nam 2020 co bdn trd thanh nudc cfing nghiep theo hudng Ugn dgi. Trong qua tiinh ndy, lua chpn mflt co ciu vdn diu tu hpp ly, hilu qui phdi dupc coi la nguyen tdc vd Id gial phap cd tinh bit bupc.
Chung ta dang ddi mat vdi mdu thuin gay git giua nhu cdu vl von diu tu dl tiln hdnh hai cflng vile cdng ldc la chuyin nin kmh t l tu
ndng ngMlp li chd ylu lin nin kinh t l cong nghilp, ddng thdi phdi chuyin lin trinh do cda mflt nen kmh te tri thuc ttong kM nin kinh t l cfl dilm xuat phdt thdp, ngudi dan con ngheo, nguon vfin tich ldy cdn rit hgn hgp. DS cd vfin dau tu, co thi thu hut tu hai nguIn:
ttong nirdc vi nudc ngoii. Tuy nMIn, nlu viSc su dung von khdng hilu qui tW vi|c thu hiit vdn se gdp rit tiMlu khd khdn. Chi kM nao lya chpn dupc mflt co ciu diu tu hpp ly tM khi do mdi thpc hiln thinh cdng chiln lugc CNH, HDH rut ngin.
Trong nhiing nam qua, Vi|t Nam da c6 nhilu thinh cdng trong vile huy dpng c^c ngufin vdn trong vi ngoii nudc cho diu tu phdt triln. Nlu nam 1996, tfing von diu tu ciia ci nudc (theo gii so sdnh) Id 74.3151^ ding, thi ndm 2000 tdng lin 115.109 tJ dfing, ndm 2005 Id 213.931 ty dong, ndm 2010 tdng ISn 400.183 ty ddng vi nam 2011, trong dilu ki^n khfi khdn, tfing diu tu vdn Id 362.8451^ d6n&
gip 4,9 lin so vdi nam 1996'». Ting trudng vfin diu or toin xd hfli lufln giir d muc cao hon so vdi tdng trudng GDP, rieng ndm 2007, tdng trudng diu ttr gip 3,3 lin tdng trudng GDP (Mnh 1).
LVLUAN CHfNH TRI-Si8/2013
M
Hinh 1: Ting trudng vdn diu tu vi ting trudng GDP a Viet Nam pal doan 1996 - 2012"' 30 —
25 ^ 20 „ 15 — 10 -
5 -
0 _
bcidUtt
il Tangtri/dng
ririhnr *^"'^""
II Tang tnidng GDP (%)
g! g!
Ty ttong cua vdn diu tu ttong GDP da duy tri dmuc cao, tinh trung binh giai dogn 1996 - 2012 vdn diu tii chilm 48,8% GDP/ndm. Ddy Id miic cao hon so vdi nhilu qufic gia trong khu vpc vd chl ddng sau Trung Qufic. Tfing vfindiutuhdngndmcdng thudng cao hon so vdi tfing lupng tich luy tdi sin trong nudc, ttong dd 4 ndm hin tpc (2007-2010) ty lg diu tu ttong GDP cao gip 1,5 -1,6 lin ty lg tich luy ttong GDP (Mnh 2).
2. Bat cgp trong ctf cau von dku tu Pbanldnngudn vdn diu tucuaxibdichokhu vpc dich vu va ngay cang tdng ien. Trong 10 ndm (2003 - 2012), khu vpc dich vu cMlm ti*n I/2 tfing vfin diu tu toin xa hfli, nhung ddng gdp cua khu vuc niy vio GDP khdng tuong xung ehu ylu mdi dmiic tten dudi 40%/ndm (tM du giai dogn 2000 - 2004 khu vpc dich vu ddng gdp hi30 - 38,8% vdo GDP/ndm; giai dogn tu 2005 din nay tuy cd tdng nhung cdng cM dmuc 40,3 - 43,4%)'« (binh 3).
mnb 2: Tfli vdn diu tuvitfli ticb luy trong GDP & Viit Nam (1396-2012) <»
- Ty le dau tU trong GDP (%)
- Ty le tich ldy trong GDP (%)
LfLUAN CHfNH TRI-SS 8/2013
[ j j | ur-u.gig ctfu i^ i^fjf^f,yn jfyiQ KfTTHI/CTIJN
Hinh 3: Tyli diu tuxa hdi cbo kbu vuc dich vy va ddng gdp cua Idiu vuc niy vao GDP (2002 - 2011)
. (%) trong tdng vdn ddu W todn xa hdi
. (%) ddng gdp trong GDP 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
Trong khi dd, khu vuc ndng ngMlp tuy cM nhdn dupc khodng 6 - 8% trong tfing von diu tu hing ndm, nhung vin ddng gdp khoing 20% vio GDP (Mnh 4).
Xet vl tfic dfl chuyin dich cp ciu kinh t l nginh trong giai doan 2000 - 2012, tiii ty trpng cda ndng nghilp dd giim 6,5% (tu 24,5%
xufing cdn 18%), t^ ttpng cua cdng nghigp tdng 1,9% (tu 36,7% lin 38,6%), dich vu tdng 4,6% (tii 38,8% lin 43,4%).
So vdi chuyin dich co ciu diu tu cho mii khu vuc, tMcociugiitri sdn lupng ba khu vpc cua nin kinh t l da cd su chuyin dich tuong doi phd hpp nhung tfic dp chuyin dich chgm.
Hinb 4: Tyle diu tuxa hdi cho ndngngbi$p va ddng gdp ciia nganb niy vao GDP (2002 - 2011)
. (%) trong tdng vdn ddu t l i toan xa hdi
(%) ddng gdp trong GDP
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
LtLUAN CHfNH TRI-So 8/2013
Co ciu kinh tl Vi|t Nam dang phin inh trinh dfl phdt triln d mue thip, nen kinh t l vin dira nMlu vdo ndng ngMlp (t^ ttpng ndng ngMlp khodng 20%). Nlu tinh cd ndng nghigp vd cflng ngMlp tM t^ 11 vdn diu tu hing ndm vdp hai khu vpc niy khodng 42-43%, nhung ddng gdp ttin 60% gid tri ttong GDP cda nin kinh tl. Khu vpc dich vu din ndm 2012 ddng gdp 43,4% vdo GDP, tiiip hon nhilu so vdi Xin- gapp (65%), Hin Qudc (62%), Thai Lan (50%), Phihppln (53,5%)»'i.
Hinb 5: Cadu kinb ti nginh cia Viit Nam nim 2000 vi nim 2012
Cff dfu kinh te nganh nam 2000
24,50%
38,80% Nong nghiep Cong nghiep Dich vu
Cff cau kinh te ng^nh nam 2012
18,00% Nong nghiep
Cong nghiep Dich vu
Sp bit cdp ttong CO ciu diu tu cdn thi M|n dspddntrditrlndilnrdngdkhdpcac ngdnh, linh vpc ttong cd ba khu vpc, chua cd su tdp trung nhim tgo dflt phi, nhit Id dflt phd vdo phdt triln cdc ngdnh, sdn phim sd dpng tri thirc, cdng ngh| chit lupng cao, phit huy tilm ndng sdng tgo cdg ngudi Vigt Ngm. Chdng
hgn, ndm 20II tdng diu tu cho nginh cdng ngMlp chlbiln, chl tao cMlm 9%, nginh vdn tdi, kho bdi cMlm 4,9%, xdy dung vd kmh doanh bat dflng sin Id 3,5%; trong kM dd, diu tu eho gido due, dio tgo cU d muc 3,3% tfing diu tuxdhfll'^, thip hon nMlu so vol tyle diu tu cho gido due, ddo tgo d Hdn Quoc (17 - 22%) nhung nam tiln hdtih cfing ngM|p hda 1960-1980 vd M|n dang duy tn trong khodng 12%'"'. Diu tu cho nghiin cuu vd phdt triln khoa hoc - cdng ngh$ cda Vi|t Nam moi dat 1,2% tfing ddu tu todn xa hdi, trong kM Han Qufic dgt 3,5% GDP, tiic Id khodng 12,2% tfing diu tu ttong nudc'".
Vdn diu tu chiy qui nhiiu vao bat ddng sin trong kbi khan hiim ngudn vdn diu tu vio khoa hgc vi cdngngh$. Hi|n ngy, tfing gid tri hing tfin kho bit dflng sin d nudc ta khoing 40.750 ty dfing, vdi 16.469 can hfl chung cu, 4.116 cdn nhd thip ting vd ban 1,6 Ui|u m' dat nin khdng cd diu ra. Phdn ldn ttong sd ndy Id dang xdy dpng dd dang'"». Gid tri hang tfin kho bit dflng sdn tuy cM bing 5%
tdng diu tu toin xa hfli, nhung lfin gip 9,5 lin diu tu cho khoa hpc - cflng nghi vi gdp 3,3 lin diu tu cho gido due, ddo tgo trong cung thdi ky. Din nay, lupng hdng tdn kho nay vin bi deh tic, chua tim dupc Ifii thodt. Trong kM dd, ddu tu vdo mflt sfi nganh, linh vpc ngMIn cdu phdt triln cdc cfing ngh| cao vd phdt triln cdc ngdnh sin xuit cfing, nfing ngMlp, dich vu sd dpng cac cfing nghg cao cfin qud it di, kem higu qui, chdm di vdo hogt dflng, nhu Khu Cflng nghe eao Hda Lgc, Khu cdng nghe ego thdnh phd Hd CM Minh... Diu tu cho ngdnh cdng ngWIp ho ttp ndi chung, cdng ngMlp ho ttp d Bnh vuc cdng nghg ego ndi rilng cdn rit tiiip, tiinh dfl vd quy mfl efin so khai va manh mdn. Phdn ldn edc sin phim phpc vp cdng ngMlp cdng nghg cao diu do cdc doanh
LVLUlkN CHfNH T R | - S d 8/2013
EL
N G H I E N CCTU LY L U A N V A TdNG K £ T THirC T l i Nnghiep cd vfin diu tu true tiep nudc ngodi (FDI) sin xuat.
Tip trung vdn diu tu vao doanh nghiip nbi nu&c, nhung khu vuc nay hoat dong kem biiu qua. long tai san cua 1.309 doanh nghilp nha nudc Men cMlm tdi 45% tdng tdi sin CO dinh va diu tu todn xa hfii, nhung cM ddng gdp dupc 35% tong GDP ca nudc trong giai doan tii nam 2000 - 2010. Tong so np cua doanh ngMep nha nudc la 1.008 nghin ty dong, binh quan, ty le np tren von chu sd hdu cua cac doanh nghiep nay la 1,36 lan. Tinh din thang 9-2011, du npvay ngdn hang cda cac doanh nghiep nha nudc la 415.347 ty ddng, chiem tdi 16,9% tong du np tin dung.
Trong do, chi rieng 12 tap doan kinh te cda nha nudc du np da len tdi 218.738 t^ ddng, chilm 8,76% tong du np toan nginh ngan hang va chiem 52,66% du np cho vay doanh nghiep nha nudc. Khong nhung the, cac doanh nghiep nha nudc, nhdt la cac tap doin kinh te nha nudc khdng nhitng khdng tap trung dau tu theo chuc nang dupc Nha nudc giao ma cfin diu tu ra ngoai ngdnh. Tinh din cuoi nam 2010, chi rilng cac tap doan kinh t l nha nudc da dau tu ra ngoai nganh gan 22 nghin ty ddng, trong dd hon 80% lupng von tren dau tu vao kinh doanh bao hilm, chdng khoan, ngan hang, quy dau tu la nhdng nganh kinh doanh von xa la vdi chuc nang chinh cua cac doanh nghiep nay"". Tinh trang diu tu ddn trai, hieu qua thip, tiiit tiioat von, thua lo, np dpng von dau tu cua cac doanh nghiep nhd nudc khong cM phan anh tinh bit hpp ly trong CO cau dau tu ma con la su lang phi ngudn von dau tu con rat han hep cua qufic gia trudc yeu cau day manh CNH, HDH.
Su bit cap ttong CO ciu dau tu cdn till hien d tinh trang mat can dfii, dau tu nhieu hon so vdl tietkiem. Giai doan 2000 - 2012, tiet kiem
ttong nudc bing khoing 30 - 40% GDP, ttong kM muc diu tu lufin tren 40% GDP (hinh 2);
Phin thilu hut cua vfin diu tu hang nim li khfing nhd, dd dupc bu lgi bdng klu gpi ddu tu true tilp vd di vgy tii bin ngodi. Dilu dfi, khiln nin kinh t l Viet Nam phii phu thuflc vio bin ngoai vi tiem an nhilu nil ro.
HI qui cda nhiing bit cap trong cp ciu diu tu nlu tten Id ttong sudt thdi gian ddl, n kinh t l tuy cd muc tdng trudng khd cao nhm mdi chi chu ylu dpa vio tdng vdn diu tu, khai thdc tii nguyen vd sd lupng lao dpng. Vai tro cua tri thuc khoa hpc vi cdng nghi nhit ]i cflng nghg cao van chua thdt su dupc coi trpng. Ndi each khac, cp ciu diu tu d nudc ta dang chi tip trung vio chilu rflng, chu chua tap trung vdo tdng trudng chilu sdu. Chung ta dang dua qua nhieu vao khai thdc khoang sdn va cac nganh nflng, lam, ngu ngMgp. Tuy khu vuc cflng nghigp chl tgo cd phit triln, nhung chu yeu la gig cdng su dung nhilu lao dfing, ft ky nang Xet dudi gdc dfl bdc thgng trong ddy chuyen gia tri gia tang khu vpc vd toin ciu thi nen kinh t l cua Viet Nam ndm d giai dosn thip. Neu CO cau diu tu vin hudng vao khai tilde nhiing nganh, linh vuc nhu hiln nay thi khfing the khic phpc dupc tinh trgng Mlu qui thip, bat lpi trong canh ttanh vi khd cd thi thuc Men dupc muc tieu CNH, HDH nit ngdn da xac dinh.
3. Giai phap khde phuc
Mpt li, nang cao nhan thuc ve tam quan trgng cua viec day manh CNH, HDH gin vdi phit then kinh tetri thdc deed dinh hu&ngsi dung hieu qui vdn diu tu. Chu truong gdn CNH, HDH vdi phit trien kinh t l tri thuc din nay dd hon 10 nam. Tuy nhiin, nhdn thire cda ddingucdnbfl, ding viln vd nhdn ddn vl vdn de nay cdn nhilu hgn chl. Do dd, can tuyln truyin sdu rflng ttong todn xd hfli d l cdn be,
L V L U A N C H I N H T R I - S O 8/2013
m
Sdn xudl d td tai Khu kinh te md Chu Lai, Qudng Nam ddng vien va nhan dan nhan thuc sdu sdc
rdng, vi?c day manh CNH, HDH gdn vol phdt triSn kinh tef tri thiic la nhiem vu trung tam.
Hifn nay, nen kinh t€ the gioi dang chuydn manh sang kinh t^ tri thiic, gdn voi no la xu hubng loan cau hba va hoi nhap kinh te quoc tg. D^ sdm thodt khoi tinh trang mgt nen kinh iSlac hau, phdi lira chon con duong day manh CNH, HDH gdn vai phat trien kinh tg tri thiic.
Hai la, cin xic dinh dung ndi dung day m^nh CNH, HDH gin vdi phit tnin kinh titri thuc dddinh hudng mot eo ciu diu tuhop ly, CO hi$u qui. Hi^n nay, ddu tu khong chi nhdm chuyin nin kinh te tir nong nghiep len cbng nghidp ma con phai chuyen len trinh do cao hon, 66 Id phdt triln kinh te tri thiic; ddu tu khbng chi nhdm thiic day tang truong kinh tg md cbn nhdm nang cao siic canh tranh cua nin kinh t l vd bdo ddm phdt triln bin vung. Vbi
dac diem va yeu cau tren, viec ddu tu trang bi cbng nghe cho cdc nganh kinh t l quoc dan phai kit hap phat triln tudn tu vbi phat triln nhay vpt, kit hgp phdt triln cbng nghe npi sinh vbi phat trien cong nghe ngoai sinh bdng nhieu con duong. Mpt mat, phai tao ra dilu kien thuan lgi huy dpng mpi ngubn Iuc cho su tang truang nhanh theo chilu rgng tren tat ca cac nganh, linh vuc; mat khde, phai tang tbe va phdt trien nit ngdn bdng each bo qua mgt so thi he cbng nghe cu, cbng nghe trung gian, di thdng vao cbng nghe cao, cbng nghe mbi nhdm tang nhanh cac nganh cbng nghiep, nbng nghiep, dich vu cb hdm lugng tri thiic, gia tri gia tang cao, phu hpp vbi thuc te trong nuac va xu hubng thi truong, tap trung phdt triln cac nganh, san pham chu luc cb tinh dot pha.
Ba la, day manh tai co ciu dau tu theo huong chuyin manh tu diu tu theo chieu
LY LUAN CHlNH TRI-568/2013
m^
NGHIEN CCru Vi LUAN VAldNG KflTHl/CTliN rgng sang diu tu chiiu siu. Co ciu ddu tu nhdm phdt triln theo chilu tflng tuy cd vai trd quan trpng trong viec khai thdc tii nguyen vd ngufin Mc lao dflng cfln tilm tang trong nhdn ddn, tgo su tang trudng cua nen kinh tl, nhimg ngdy nay yeu ciu mdi cua phit triln kinh t l tri thdc, hfli nhgp kinh te qufic t l vd phdt triln bin virng, chung ta phil nhanh chfing chuyen hudng sang phdt trien theo chilu sdu. Cin tiln hdnh khan truong hon viec ciu true lgi he thfing cfing nghg san xuit cda loan bfl nen kinh t l theo hudng gia tang him lupng khoa hpc, eflng nghg vd ty trpng gid tri nfli dia trong sdn pham. Kinh t l tri thuc phii dupc coi Id ylu tfi quan trpng cua nin kinh t l va CNH, HDH.Phai ndng cao ham lupng tri thuc trong cdc nhdn td phat trien kinh te - xa hfli. Tai eo ciu diu tu phii hudng vao phat trien manh eac ngdnh va san phim cd gid tri gia tang cao dua nhieu vdo tri thdc, ket hop vile su dung ngudn von tri thdc cua con nguod Viet Nam vdi tri thdc mdi nhit cua nhan loai dl phat triln cac ngdnh kinh t l mui nhpn.
Bdn li, dieu chinh hudng dau tudi thit su tip trung ngudn vdn vao phit triin khoa hgc, cdngnghe vi giao due, dao tao. Khoa hpc vd cdng nghe la dfing lpc, quylt dinh lpi thi canh tranh vd toe dfl phat triln cda todn bfl qud trinh diy manh CNH, HDH gin vdi phat triln kinh te tri thuc. Vi vay can diy manh thuc hiln Chiln lupc phat trien khoa hpc va cdng nghe qudc gia. Trudc mdt, phdi xac dinh ro chuc nang, nhigm vu cda cac khu cdng nghe cao, dau tu thda dang de sdm dua vio hogt dflng. Tap trung dau tu phat trien ngdnh cflng nghiep hfl trp nhat li d linh vuc cdng nghe cao nhim tang ty le npi dia hda vd tdng sdc canh tranh cda sdn pham Viet Nam d trong nudc vd qudc tl.
Chit lupng nguon nhdn luc cd vai ttd quyft dinh dfii vdi qud tiruih ddy manh CNH, HDH gdn vdi phat triln kinh t l tri thuc. Do dd, phii cdi cdch todn diln gido due, dao tgo theo hudng coi trpng chit lupng, chuyin tu ttang hi tri thuc sang bdi dufing, ren luyen phuong phip tu duy, phuang phap giii quylt vin ii ndng lpc sing tao, khi ndng tu ddo tgo, tiiich nghi dl phdt triln. Phdi that su coi uu tiln phdt triln giao due, ddo tao vd phdt triln khoa hpc, cfing nghe l i qudc sich hing ddu, n^n tang cua CNH, HDH dit nudc.
Bin cgnh cdc giai phdp trln, phdi logi b6 nhiing rio can vl lpi ich nhdm dl bdo dim tdi cp ciu ddu tu dung hudng, cd hilu qud 0
(1) Theo I.M.Keynes, khi dau tu tdng mpt don vi thi se lam cho GDP tang hon mot don vi.
(2) Tdng cue Thong k6: So lieu thong ki, Diu tu, http: / /www.gso.gov.vn
(3), (4), (5) Tfing hpp tuJVien^'am Thdngkitdm tit 2012, http://www.gso.gov.vn vd cac ngudn til So lieu thong ke cua Tong cue Thong ke.
(6) http://www.tinmoi.vn
(7) Tfing cue Thong ke: Men giam thSngki 2011 tt.158.
(8) Ngan hang Thi gioi: Bao cio tinh hinhphU trien thg gi&i 1998,1999, Nxb Chinh tri quSc gia, HaNpi, 1998, tr. 254,268.
(9) Thai bao Kinh teSai Gon, ngay 10-11-2011.
(10) Theo tra loi cua Bfi trudng Bo Xdy dpng Trinh Dinh Dung trong phien chat vdn cda Dgi biSn Quoc hfii, ngay 12-11-2012
(11) Duong Thu Phuong: Thifc trang doanh nghiep nhinuAc dau tu ngoii nganh vi giil phip thoii vdn, http://www.tapchitaichinh.vn LV LUAN CHfNH TRI-So 8/2013
