Giai phap thu hut va su dimg von FDI voi phat tri^n kinh te - xa hoi 6 tinh Cham Pa Sac, Cong hoa Dan chu Nhfin dan Lao
Somsack Sengsackda
Cham Pa s i c da bidt tarn dung cic lgi the so sinh cua tinh dd thu hut vi sii dyng hidu qui vdn diu tu true tidp nude ngoii (FDI). Ngudn vd'n nay d i gdp phin khdng nhd trong qua trinh phat tridn kinh td - xa hdi d tinh Cham Pa Sic. Tuy nhidn, bdn canh nhiing thanh qua d^t dugc,cdng tac thu hut, cung nhu sii dyng vdn FDI eiia Cham Pa sic vin dang bdc Ig nhiing ban chd can phii nhin nhan vi giai quydt biet dd nhim dat myc tidu phat tridn kinh Id - xa hgi dd ra.
1. NlQt SO van de trong thu hiit FDI vao tinh Cham Pa Sac
Sau khi Ding va Nhi nude Lio thue tiien chinh sach md rdng quan he hgp tic vdi nude ngoai, ban hinh Luit Diu tu nude ngoii, nhieu du i n dau tu ciia nude ngoai da dugc c i p phdp vi di vio hoat ddng.
Tinh ddn thang 12/2018, tdng sd vdn diu tu tai tinh Cham Pa Sac da cd 547 dy an duge c i p phep d i u tu vdi tdng sd vdn dang ky khoing 39.272,58 ty kip, trong dd cd vd'n FDI 286 dy i n tdng sd vdn 27.526,92 ty kip chidm hon 70% tdng vdn dau tu toin xa hdi 6 tinh Cham Pa Sac va hon 20 qudc gia va vung lanh thd ddn dau tu. Nguon vdn nay da gdp phin tao su chuyen bidn tieh cyc trong hoat ddng kinh te - xa hdi cua tinh.
Ben eanh nhtrng kdt qua dat duge, thu hut FDI vio tinh Chim Pa Sac hong nhiing nam qua cung edn nhieu han chd dang bdc Id nhung ton tai can khic phyc, Nhtrng han che dd thd hidn trdn eic mat sau:
Mdt la, diu tu nude ngoii vio ti'nb Cham Pa Sic chii ydu tap tmng vao mdt sd nginh tmydn thdng vdn rit dd bi ton thuong bdi nhung cii sdc tir bdn ngoii nhu ning lugng, eao su va c i phe. 80% gii tn kim ng^ch xuit khiu duge tao ra bdi nganh nang lugng, ca he cao su g6 vi dien. Bdn eanh dd, khu vuc FDI mdi chii ydu sin xuit va xuat khiu khoing sin, sin phim sir dyng lao ddng it ky nang, it ham lugng gii tri gia tang va cdng nghd.
Hai la, san xuit cua mdt sd doanh nghidp FDI giy 0 nhidm mdi trudng, hoic nhip khau nhiing cdng ngh^ lac h£iu vao linh Chim Pa Sac, khdng cd sy chuydn giao edng nghd ngudn eho tinh Cham Pa Sic.
Ba la, FDI vao tinh Cham Pa Sic nhidu nhit hong nhting nganh, linh vye thyc sy cdi md, uu tidn phit tridn trong ttmg thdi ky. Trong khi dd, mOt sd linh vye khie du dugc quan lim kdu ggi FDI nhung chua thu hat dugc nhidu dy in, do ehinh sich chua dii hap din, chua thyc sy cdi md hoac chua tgo dugc nidm tin vd ning lye tidp nhin (nhu ndng nghidp, kdt eiu ha ting, cdng nghd cao...). Do viy, ddn nay hiu bet c i e
nginh cdng nghiep ciia tinh Cham Pa Sic vin ehi o trinh dd edng nghd khiem tdn.
Bdn Ii, ve eiu tnic dia Iy, FDI tip tmng rd rdt d vimg kinh td trong didm. Tuy nhien, cd noi tinh Cham Pa Sac tuyen bd danh uu tien cao nhat nhung nhi FDI vin ehua sin sang vao, hong khi ed mdt sd noi lai qui lii, mdt so qui hoach phit trien bi dio ign do cd qui nhidu cam kdt FDI.
Nam la, vd ciu tnie doanh nghiep, ndu nhu trong nhtrng nam dau da so FDI chgn phuong thiic lien doanh vdi doanh nghiep trong nude nhu hg thudng lam d tinh Cham Pa Sic, thi cang nhung nam sau, phuong thiic lap doanh nghiep 100% vdn nuoc ngoii eing trd ndn phd bidn hon, kd ea nhieu doanh nghidp lidn doanh cflng dugc hg mua ndt phin ddng gdp ciia phia Lao de trd thinh 100% ciia hg.
Siu la, ve cau tnic luong diu tu, da sd FDI vio tinh Chim Pa Sic den tii cie nude vi viing lanh thd chiu A, vi da sd nhi dau tu Ii cic doanh nghiep vira vi nhd. Cho tdi nay Cham Pa Sic van chua cd dugc nhidu du an cd chit luong cao vd cdng nghd, ve quy md kinh te, vd Unh bdn viing, ve nang lyc canh tranh qudc td va khi nang kdt ndi vdi cac chudi gia tri loan ciu dd tao ndn nang luc vi Igi thd canh tranh mdi cho ndn kinh te.
Biy Ii, cting vdi nhiing lgi ich do FDi mang lai, tinh Chim Pa Sic dang phai dd'i mat vdi nhung thach Ihiic, trong do dac bidt nghidm trong la tinh trang "nhip khiu" chuyen cie nganh gay 6 nhidm mdi tmdng tu cae nude phat tridn sang eic nude dang phit tridn thdng qua FDI.
2. Mot SO gjai phap thu hut va sir dung FDi s tinh Cham Pa Sac
Nhin nhin dinh gia diing nhiing ban chd tren, tie gii xin dugc dd xuat mdt sd giai phap thu hut va sii dyng hieu qui vd'n FDI vdi phit trien kinh te - x i hdi d tinh Chim Pa Sic nhu sau:
75
2.1. Hoan thien he thd'ng phap luat vd FDI Cin lien tdi thd'ng nhat trong mgt bd luat diu tu duy nhit chung eho e i dau tu bong nude va FDI. Mdt sd' ndi dung cy the cin thuc bien Ii.
- Sira ddi, bd sung dieu eiia luat dau tu nude ngoai d Lio hien nay: Md rdng hinh thiie FDI: Cae hinh thiie FDI m i Luat Diu tu nude ngoai d Lao quy dinh ddn nay edn chua thyc su cu thd phti hgp vi hap din cac nha diu tu nude ngoai. Trong thdi gian tdi can bd sung them mdt sd hinh thirc FDI khac vao Luat Diu tu nude ngoai.
- Thidt lap luat dau tu chung va luit doanh nghiep chung cho ca diu tu trong nude vi diu lu nude ngoai.
Dd thue hidn giii phap nay, ddi hdi can phai ri soit, ddi chieu cic quy djnh trong Luit Dau tu nude ngoai va luat diu tu trong nude, luat doanh nghidp dd tim ra nhtrng diem da thdng nhit va nhtmg diem cdn khic bidt, phii hgp vdi tidn tiinb hdi nhap va cam kdt qude td, khic phyc dugc nhiing didm bit cap cua luat fiidn tai.
- Vd giii quydt vin de phi san va tranh chap ddi vdi doanh nghiep FDi. Vd giai quyet cic tranh chip trong thdi gian tdi cin nghien euu tidp lyc sira ddi Luit Khidu n^i, td c i o theo hudng md rdng quydn khidu kien cua cic nhi diu lu nude ngoii ra toa an, kd ea ddi vdi quydt dinh hanh chinh hoac hanh vi hinh chinh ciia co quan nhi nude.
2.2. Tiep tuc hoan thien chinh sach thu hiit FDI
• Chinh sieh dat dai: Can soit xdt lai gia eho thud dit, midn giim tidn thue dat trong vai nam diu cho FDI diu tu vao cic vung kinh td trgng didm. Cin giai quydt diit didm van dd den bii, giii phdng mat bang dang gay aeh tic ddi vdi vide tridn khai dy an. Thd che boa cae quydn sii dung dat, tao thuan lgi cho cic nhi diu tu chii ddng sii dung dit thud nhu mdt ngudn tii san ciia minh.
- Hoan thidn cac ehinh saeh thud: Tidp tuc cai each he thd'ng thud phii hgp vdi tinh hinh dit nude va cae cam kdt qudc Id theo hudng don giin boa cac sic thud, timg budc ap dyng he thdng thud ehung cho ca dau tu trong nude va FDI. Xay dung chinh sich thud theo hudng tao ra dugc lgi nhuan cao nhit trong dieu kien kinh doanh chung cua khu vyc, eiia mdi nude dd khuyen khieh ho dau tu vao trong nude va vao nhtmg ncri ma Chinh phii mudn khuyen khich diu tu. Tidp tuc cii cich he thdng ehinh sach thud theo huong don giin hoi cae sic thud dd thyc hien, md rgng dien thu thud ddng thoi giam ty le thud phai nop.
Hoin thien chinh sach tien te, tin dyng: Thuc hidn chinh sach tidn Id - tin dyng nhim muc tieu dn dinh de hudng tdi sy tang tnidng, khuydn khich FDI;
md rdng sin xuit kinh doanh; dn dinh thj trudng tai chinh. De dip ting duoc muc tidu dd, can phii ban hanh eae quy djnh vd bao dim vay vdn eho cac doanh nghidp; xiy dyng quy chd quin Iy boat ddng tii chinh cie doanh nghiep, dam b i o cho mdi trudng tii chinh - lidn te lanh manh, ty suit hdi doii dn djnh, mu'c lai
7 6 tClNH Tt CHAU A - THAI al«H QUONG (THANG fi / 2Q . 9
NGHIEN C U U
suit hgp ly sd anh hudng tdt ddn mdi hudng dau tu.
- Chinh sach tiii trudng va tidu tiiy sin phim: Dam b i o ddi xir cdng bang, tiioi dang va binh dang giua cac nhi diu tu bong nude vi nude ngoii. Khuydn khieh xuit khiu nhiing sin phim vi bang boa m i tinh Cham Pa Sac cd kha nang chd lao va lap rip trong nuoc d i e biet Ii nhiing san phim va hing hoi mang thuong hieu cua tinh Cham Pa Sac.
- Chinh sach edng nghe: Cin ban hanh co ehd quin ly ehuydn giao edng nghe, khuydn khich cic nhi dau tu nude ngoii chuydn giao edng nghe hidn dgi vao tinh Cham Pa Sie, giim tinh trang chuydn giao cdng nghe tmng gian, cdng nghd lac hau, gii ca cao, giy d nhiem mdi trudng. Xay dyng cae tmng tam dich vy lu vin vi tham dinh cdng nghd dd giup cac nhi quin ly va ddi tic tinh Cham Pa Sic thyc hien viec giam dinh chat lugng va gia c i mgt cich ding kd, tranh tinh trang nhap khiu hoic chuydn giao miy mde, thidt bi lac hau vdi gii c i cao.
2.3. Nang cao hidu luc va hieu qua quan ly Nhi nuoc dd'i vol vdn FDI
- Chinh quydn tinh Cham Pa Sic cin giao quydn tu ehu nhidu hon cho dja phuong trong quin Iy FDI, ddng thdi ein cd sy chi dao thd'ng nhat cua Chinh phii vi su phdi hgp chat che tii Tmng uong ddn dja phuong, giiia cic Bd, nganh va cac co quan trong quin ly boat ddng FDI; phin djnh rd quyen han, bich nhiem eua tiing ca quan trong vide giai quydt e i e van dd phit sinh.
- Thudng xuydn ra soit phan loai eie dy an FDI da dugc cip giay phep diu tu. Ddi vdi eic dy i n chua tridn khai nhung neu xet thay van cd kha nang thuc hien, can thue day vide trien khai trong mdt khoang thdi gian nhit dinh va giiip giai quydt cic vudng mic, kd c i vide didu ehinh myc tidu va quy md boat dgng du i n diu lu. Ddi vdi cic du i n chua tridn khai vi xdt thay khdng ed tridn vgng thyc hien, co qucin cd trich nhiem can kien quydt thu hoi giay phep dau tu.
- Cii each thii tye hinh chinh irong linh vyc FDI.
Chinh quydn linh Cham Pa Sic can xay dgng md hinh quan ly cic dy an diu tu ggn nhe, theo nguydn tie
"mgt cira" vi duoc thdng nhat. Dong thdi, vide tidp nhan vi quin ly cac dy an FDI duge d i m b i o tinh minh bach, nhit quan vi thuc thi nghiem tuc.
- Thdng nhit chiic nang quan ly boat ddng FDI ttr tmng uong ddn dja phuong Tranh Hnh trang chdng eheo trong quan ly nhu hidn nay giua uy ban nhan dan tinh, ban quan ly cic KCN, sd edng thuong. Nang cip sd kd hoach va Dau tu cd tinh ehuydn trach ed thim quyen va trich nhiem cao hon, thuc hien tdt chiic ning tuyen tmydn, xiic tidn diu tiJ, hudng dan thii tye ihim dinh, cip phep vi quin ly boat ddng eae dy an FDI
2.4. Nang cao chat lugng can bd va lao ddng cho cac doanh nghidp co vdn diu tu nuoc ngoai
Dgi ngu ein bO quin ly trong boat dgng pDl cin phii duoc chuin hoi, phii chu trgng ddn COng tac
dio tgo, ning eao phim chit chinh trj, dao dire, nang lire va trinh do chuyen mdn cua ddi ngfl edng chiie Nhi nude cic cip. Bdn canh dd, nhiing ngudi nay phii Uiyc thi sir menh cfla minh vi trich nhidm dung iheo phip luit.
- Tang cudng dao tao ning cao trinh do, nang luc ddi ngfl cdng chuc lam nhiem vy quin ly FDI, dac biet chu y lyc lugng lao ddng true tiep tham gia quin ly trong cic doanh nghiep lien doanh dd thuc thi lot nhiem vy theo yeu cau. Khdng dd xiy ra trudng hgp chi vi khdng tim kidm dugc nhin su ngudi dja phucmg lim edng tie quin ly m i dy i n khdng tridn khai duge.
- Td chiic dao tao cdng nhin linh nghe lam vide cho cic doanh nghidp cd vdn FDI theo eic ehuong trinh phii hcqa nhu cau vi tridn vgng sir dyng thyc td. Phit tridn ngudn nhan lyc can dugc thyc hien mgt cich ddng bd vi cic cbinh sich cd tinh chit lidn nganh, nham cung cap cho cic doanh nghiep cd vdn FDI.
2.5. Hd trg giiip d o sau khi d u an dugc cap phep vi da tridn khai
Od ning cao hieu qui boat dgng cua du i n FDI da tridn khai, cin thuc hien ddng bd nhidu giii phip. Cac ban, nginh, cic cip phii tich cue hd trg doanh nghidp thio gd khd khan, nhit la trong khau den bii, giii phdng mat bang de nhanh chdng hoan thanh xiy dung CO bin, dua doanh nghidp di vio sin xuit kinh doanh. Ddi vol eic doanh nghidp d i di vio san xuat kinh doanh, cac ban, nganh vi Uy ban d i u tu tinh, trong pham vi thim quydn, cin cd sy dgng vien khen thudng eie doanh nghidp FDI dat hieu q u i eao dd khuydn ktii'eh cic doanh nghidp hoat dgng tdt tiep tye phit tridn vi ling vdn diu tu, ddng thdi can cd bidn phip thieh hgp dd thio gd khd khin cho cac doanh nghiep, dac biet la cac vin dd lidn quan ddn eie nghia vu thud...
2.6. Tang cudng d i u tu xiy dung he thdng kdt ciu ha tang
\^ec xay dyng eo sd ha ling Ii dieu kien vat chit hang diu dd cic nhi dau tu cd thd nhanh chdng thdng qua cic quy dinh de dau tu va tridn khai eie dy i n dau tuda duge eip phep. VI vay, Chinh quydn tinh Cham Pa Sic phii uu tidn diu tu phit trien ca sd ha tang tii ntiieu ngudn vdn nhu vdn ngin sich Nhi nude, von vay ODA, vay thuong mai, khuydn khich vdn tu nhin dau tu cho cic dy i n Nha nude, khuydn khich bin tiiin FDI dau tu vio cic dy i n BOT, BT dd phit tridn ha ting theo quy ho^ieh thdng nhit, bio dam tinh lidn tuc, ddng bd va hi^n dai eila he thdng eo sd ha ting. Trong thdi gian tdi, cin die bidt coi trgng vide ning cip vi hidn dai hoi co so ha ting nhu mang ludi Uidng tin lidn lae, he thdng didn, cip nude, dudng giao thdng, sin bay, kho tang, xir iy chit thai va ve sinh mdi trudng.
2.7. Xiy dung chidn luge thu hiil FDI Chinh quyen Unh Cham Pa Sic pii diy manh nghidn ciiu, xiy dung chidn luge vi quy hoach phat
tridn kinh td xa hdi tmdc mat va liu dii, xic djnh myc tieu cua timg giai doan, timg ITnh vyc, trong dd ed phuong hudng chinh sich diu tu, chinh sich hdi nhip khu vuc vi qudc td, khuyen khich cic ngudn vd'n vi tranh thu su giup dd cua bdn ngoii.
Khuyen khich manh me viee thu hut va sir dyng FDI vao tat c i cic linh vyc ma phap luit khdng eim, khdng thude linh vue loai tni vi ly do qud'e phdng, an ninh. Tidp tue thu hiit v i md rdng eho cac dy i n FDI vio nhiing dja ban cd nhidu lgi thd dd phat huy vai trd cua cac vting ddng lyc, cac khu cdng nghiep, dac khu kinh td, vi khu doanh Igi m i tinh Cham Pa Sic chua ed dieu kidn khai thic. khuydn khich va danh cie uu dai td'i da cho dau tu nude ngoai vao nhiing vung cd nhidu didu kien kinh te - xa hdi khd khan va diy mgnh diu tu xay dung cac edng trinh kdt ciu ha ling d cic dia ban niy bing cic nguon vdn khie nhu vd'n ngin sich, vdn ODA... dd tao didu kien thuin lgi eho hoat dgng FDI.
2.8. Tang cudng hoat d 6 % xiic tidn d i u tu - Can thanh lip Id xiic tidn diu tu trye thugc UBND tinh nhim dam bao tinh ehuydn nghiep cua bd phan nay. Bd phin ndy sd la dau md'i di thu thap va xii ly thdng tin dd eung eip cho nhi diu tu nude ngoii, dam b i o cho qua trinh xuc tien dugc lien lyc, khdng bj giin doan.
- Tang cudng ngin sich cho eie boat ddng xuc tidn dau tu coi diy Ii khoan kinh phi thudng xuydn vi trich nguon ngin sach nhat dinh di duy tii va phat tiidn boat dgng niy trong dai han, cd kd hoach diu tu thucmg xuydn vi sii dyng cd hidu qui nguon kinh phi niy.
- Tao didu kidn thuan lgi va don gian thu tye md van phdng dai dien, cic ehi nhanh ciia cic cdng ty nuoc ngoai boat dgng tai tinh Cham Pa Sic. Thudng xuydn id chiic hdi nghi cic van phdng dai didn nude ngoai dd nim bat nhiing thuin loi khd khan ciia ca doanh nghiep FDI tir do de ra hudng giii quyet.
Tai iieu tham khao
So Ke hoach va Diu tir Tinh Cham Pa Sic (2018),
"Bao cio vd viec dau tu trong nude va diu tu nude ngoii nam 2017 - 20i8 ciia phdng khuydn khich dau tu".
Uy ban nhan din tinh Cham Pa Sic (2018), "Bio cao tinh hinh kinh td - xa hdi, nam 2018, kd hoach 2019".
Thanh uy tinh Cham Pa Sic (2015) Nghj quyet Dai hdi Ding bd tinh Cham Pa Sic lin thii VII (2015 - 2020).
