Cong b o - Gidi t h i e u tai lieu l u u t r u So 5 / 2 0 1 0 / / ) \ ,/ A
\ \
A ) A \ N I
CHlSACHCUAlNtVIEINlDIDAIimGlDOIl
« l\ N
I iiniiv Mini IIWI1V viukii iivuiii vviiv vvviiv uui mv mini \k^i4 L^rt]
QUA TAI LIEU LU^U TRtT
Dao DCFC Thuan Nguyen Thj Ngoc Mai Trudng DH Khoa hoc XH & NV
( ( Tdi ydu men thanh nien Phap ciing nhw thanh nidn Viet Nam..."^ "ehiing tdi bidt phan biet giira bon dd quoc, cae tdi td cita bon gay ehien vdi eae ngudi, con em nhan dan lao ddng dung cam cua nwdc Phap va cae nude khae..."^ - quan dilm tren eua Chu tjch H i Chi Minh da la ngpn dulc sang eua chinh sach khoan hing, nhan dao vdi tu, hang binh Au - Phi trong suit 9 nam chiln tranh Odng Duang (1945-1954) {tii binh la nhCi'ng chiln binh bj quan dpi d l i phuang b i t ngay sau mpt cudc xung dot vQ trang, hang binh chiln tranh la quan nhan d i u hang trong mpt cudc chiln giCra cae ben). Trong chiln dich va sau chiln thing Oien Bien Phu, eu t h i hda t u tudng chi dao eua Chu tjch H i Chi Minh va chinh sach eua Dang va Chinh Phu, Quan dpi va nhan dan Viet Nam da nghiem chmh chip hanh, d l lai nhilu I n tugng dep, niim cam dpng eho ehinh tu, hang binh djeh ndi rieng va nhan dan t h i gidi ndi ehung. Bude vao thdi binh, chinh sach tren v i n duge nhjt quan thyc hien va hoan thien cho phu hgp vdi dilu kien mdi. Hien nay, tai Trung tam Luu trCp quIe gia III dang luu giCp khdi tai lieu vdi khoang 370 h i sa thudc Phdng luu trCr Bd Ndi vu - mpt ngudn SLP lieu quy bau dk nghien CLPU
v l van d l nay.
Lye lugng quan Phap trong ehien tranh Odng Duang l i n thCr nhit khdng chi cd quan dpi ngudi Phap ma edn bao gdm binh linh eua nhilu quIe tjch khac nhau nhu DCrc, Ao,
Hunggari, Ha Lan, Ba Lan, Bi, Tay Ban Nha, Maroc, Tuynidi, Angreri, Senegal... Hp gia nhap dpi quan cua Phap vdi nhilu ly do va con dudng khac nhau. Cd t h i hp bj xui gitjc, Idi keo vao eupe chiln tranh bdi nhQ'ng luan dieu xuyen tac nhu: "tiep tuc sw nghiep khai hda van minh, giiip dd ehinh phii bii nhin Bao Dai de bao ve sir dde lap eiia ehinh phit nay" ^ dk ehe day am muu eua cupc chiln tranh la muln bao ve Igi ich cua bpn t u ban; hay do hp bj h i p d i n , mua chupc bdi mdn tiin thudng Idn n i u di linh cho Phap ma vdi hoan canh ngheo ddi, chiln tranh, thit nghiep b i y gid hp khdng t h i ed duge. Cac binh linh g l c Phi vi la ngudi dan eac nudc thude dia cua Phap tCr d i u t h i ky XX, mdt s i binh iinh Chau Au la tu nhan eua chinh quyin Phap trong cupe chiln tranh t h i gidi thCr hai n§n hp bi ep bupc bit sang, hoac t y nguyen sung vao dpi quan viin ehinh cua Phap tham chiln d Ddng Duang nhu mdt each tim ill thoat. Ngay tCr bull d i u cua cudc khang chiln, cdng tae djeh van cua ta da dugc tiin hanh mdt each cd k l hoach va thu duge rihCrng k i t qua tit. Mdt s i lugng dang k l binh linh Au Phi nay da hang ta, mpt s i khac bj bit trd thanh la tu binh va khi chiln tranh k i t thuc, trudc khi h i i huang, hp da ed mdt thdi gian kha dai lam viee tai cac xi nghiep, cdng trudng, doanh diln quIc gia... tai Viet Nam.
Trong chiln tranh Odng Duang l i n thCr nhit, "hang binh eo ngwdi sang ta tir nam
45
Cong bo - Gidi thieu tai lieu luu trii So 5 / 2010
1947' va k i t thuc chiln tranh thi d Viet Nam ed khoang "^784 ngwdi' "*. Hp ra hang quan khang chiln b i n g nhilu con dudng va vi nhilu ly do khac nhau, nhung t i t ca d i u cd chung mdt tam trang la chan ghet cudc chiln tranh xam lugc va khdng m u l n ching lai nhan dan Viet Nam. Ngoai ra, cdn mdt vai ly do khac nhu: hp nghT cupc s i n g ben ta thoai mai han khi lam linh cho quan dpi Phap nen hang d l hudng sy thoai mai dd. Hoae hp nghT quan va dan ta ngu dit, d i u hang ta d l xem each ehi huy eua cae nha lanh dao khang chiln ta ra sao... Sau khi ra hang, hp duge eac dan vi gCri d i n cae "Chieu dai sd" dugc chung ta giao due va giup dd. NhCpng "Chieu dai sd" nay v l sau gpi la "Trai Hang binh Au- Phi'^ Khi l y , d l quan ly s i lugng hang binh khdng nhd nay, chung ta da t l chCrc 5 Trai hang binh tai Viet Bac va cae Khu. Cdn v l tu binh, tinh tdi thdi dilm tren, Quan dpi Nhan dan Viet Nam dang giam giCp "6.800 tii binh"^
Cd t h i ndi, ngay trong chiln tranh chung ta da tilp nhan mpt s i lugng tu, hang binh kha Idn va dac biet sau chiln thing Dien Bien Phu, s i lugng l y cang Idn han. Sy khac nhau can ban giCra hang va tu binh la d each thCre hp rdi khoi hang ngQ quan dpi Phap d Ddng Duang ty nguyen hay khdng va sy khac biet l y cQng it nhilu ehi phii tdi viec ehung ta thyc hien nhQ'ng chinh sach cu t h i nao d l i vdi tCrng d l i tugng.
Tilp ndi nhQ'ng k i t qua thu dugc trong cdng tae tu, hang binh Au-Phi tCr trong chiln tranh. Dang va nha nudc ta v i n nhit quan mdt ehinh sach nhan dao tren ea khi d i t nudc hda binh. Viee quan ly s i tu, hang binh nay v l quan dilm chinh tri, sCre khde, gia dinh, cdng an viee lam, luang bing, phu c l p va than nhan cua hp la mpt v i n d l h i t sCre phCre tap d l i vdi mpt chinh quyin non tre va dang phai tryc tilp giai quylt nhCrng v i n d l rieng eua d i t nude trong va sau cupc chiln. V i n dk Idn nhit dat ra cho Dang va Nha nude ta luc b i y gid la phai cd sach lugc d l i xCr dung d i n , cd tinh, cd ly vdi nhCrng d l i tugng nay. Luc d i u , do d i t nudc mdi thoat khdi chiln tranh, hoan canh edn h i t sCre thieu t h i n nen viec chu d p nhCrng nhu d u vat c h i t (an, mac, d, cham sdc SLPC khde) eho tu, hang binh nay cdn
tuang d l i thilu. Mat khae, thanh phin, tu tudng ehinh tri, nguyen vpng eua hp r i t phu'c tap. H i u h i t hp d i u m u l n ra khdi Trai tap trung, duge t y do va lam an t y do, mdt so hang binh Ddng Au thi mudn v l nwdc ngay, mdt s i bd tron, hoac cd t u tudng m u l n xin v l nudc qua dudng eua Phap. Trudc nhCrng kho khan ay, ehung ta da e l g i n g h i t sCre d l bao dam, d i thien d i l u kien s i n g , sinh hoat eho hp va dua ra cae each giai quylt cu t h i dli vdi td'ng loai tu, hang binh: hang binh Phi, hang binh cae nudc dan ehu Odng Au, hang binh eac nude Tay Au, d l i vdi sd hang binh CO tinh v l vdi djeh.
Trude h i t v l quan tri tu binh, tCp d i u nam 1951, dugc Hdi ddng Chinh phu giao phu trach va nguyen t i c la v i n thi hanh chinh sach khoan hing, ngay 16/4/1951, Bp Ndi vu da gCri Cdng van sd 10/NV/PTB/TT v l viee quan tri tu binh tdi cac Lien khu d l ra chinh sach dai cuang vdi tu binh. Theo dd, Bp nhin manh cac d i l m sau: "a) Phai tuyen truyen giao diic chinh tri. b) cip dudng an moi ngay duoc 1kg gao ke ca tien thirc an, neu ngirdi nao lam vide nhieu, khoe thi duoc thwdng them - Quin ao, chan man, tuy theo kha nang eiia dia phuong, dirng de ho rach rwdi, dm dau qua - Nha a: ed nha sach se, nim trdn san - Thuoc:
dwac chira benh khi 6m dau... e) Canh gae:
can mat, khdng tap trung nhieu tu binh mot nai... d) Phai dung hdt nhan Iwc cita tit binh trong viec tang gia, sira chu'a ciu dudng, khai md,... e) To chirc vide phan gian de kiem soat ngan ngira mwu md hanh ddng pha hoai ta...
phai tiy can cudc va hd sa ty tieh tirng ngwdC^
v l hang binh Au-Phi, sau dinh chiln, trude khi dugc trao tra va hoi huang, phin Idn hp d i u tinh nguyen d lai Viet Nam lam an va trd thanh cdng nhan tai cac xi nghiep, cdng trudng, doanh d i l n q u I c gia... O l quan ly nhdm cdng nhan Au Phi nay mdt each chat che va thing nhit, ngay 30/4/1955, Phu Thu tudng da ban hanh Nghj djnh 519nTg v l cdng tac hang binh, theo dd Bd Ndi VLJ se phu trach v i n d l hang binh Au Phi lam viee d cae xi nghiep, cdng trudng. Nghj djnh tren cQng trd thanh van ban cd hieu lye cao nhit v l v i n d l tren. Tai van ban nay, Phu Thu tudng da quy djnh rd nhQ'ng c h i dp, trach nhiem cua
46
Cong bo - Gioi thieu tai lieu luu tru So 5 / 2010
eac ea quan trong viec d l i xw vdi hang binh chiln tranh: nhCrng ngudi Au Phi "... deu dwac chip nhan. Ho phai lam giiy xin a lai, Chinh phil Viet Nam Dan ehu Cdng hda se tiiy tirng dieu kidn ma giiip da ho trong vide lam an", ve quydn lai va nghia vu ehinh th "dwac Nha nwdc bao hd, dwac hudng quydn tw do dan chit trong pham vi phap tuat nwdc Viet Nam Dan ehu Cdng hda, duoc tham gia vao cac to chirc nghe nghiep va cae to chirc diu tranh bao ve hda binh; ed the tiy ngwdi Viet Nam lam va"; "tdn trong phap luat, chii trwang, chinh sach cita nha nude Viet Nam Dan ehu Cdng hda, neu vi pham se xir ly theo tuat eiia nha nwdc"; vd cdng vide va che do twang: "tiiy tirng didu kidn eu the deu duoc sap xep vd cae dia phuong sinh sdng vdi nhan dan, tam rudng dit, lam nghe khac hoac dwac di tam a cac cdng trwdng, xi nghiep, doanh dien quoc gia. Do Bd Ndi VIJ phan phoi, cd trach nhiem hudng din chinh quyen dja phwang cac eip thu nhan, giup dd phii cap, hudng tuong thieh hgp"; doi vdi nhirng ngwdi ed cdng vdi khang chien thi duoc eip giiy khen, phong eip "giiy ghi cdng", duoc hudng quyen Igi tinh thin nhw mdt cwu binh cita Quan ddi nhan dan Viet Nam, hudng huan ehuong, huong phu eip thwang tat nhw mdt thwang binh Viet Nam, hwdng khoan trg cip ve giai ngu nhw quan nhan Viet Nam..."^
Cung trong nam dd, nhan t h i y hang binh phin Idn da trd thanh cdng nhan lam viec tai eac xi nghiep, cdng trudng nen ngay 10/8/1955, Bd Ndi vu ban hanh m i u bao eao thang v l cdng nhan Au Phi thudc cac xi nghiep, cdng trudng d l cac ca quan, doan t h i bao eao kjp thdi v l tinh hinh hang binh, quan ly t i t han ddi vdi hang binh Au Phi hien dang lam viec tai cac nai nay ve eae mat: s i lugng, tinh hinh cdng viee, tinh hinh sinh hoat vat chit va tinh t h i n (sCre khde, an uIng, an mac, hpc tap ehinh tri, sinh hoat tap t h i , thudng phat), tinh hinh t u tudng, sy lanh dao eua xi nghiep, cdng trudng de gCri len theo nganh dpc (Bd Cdng thuang, Tdng cue Dudng sit), Bd Ndi vij. Cue Djeh van, T i n g cue Chinh tri. Hoat dpng tren chung minh Bp Npi vu da danh sy quan tam dung myc ddi vdi cdng tae tu, hang binh Au Phi.
O l n nam 1956, eae tai lieu hien ed eho thiy: "Da so hang binh Au Phi khdng an tam, thieu tin tudng, khdng tien bd, khdng yeu lao ddng, cdn pham ky luat. Hien nay cd mdt so vd vdi phia Lien hiep Phap va phia Lien hiep Phap cung dang tim each du do goi vd va Igi dung hang binh Au Phi de pha ta..." nen cdng tac quan ly tu, hang binh eung d n dugc nang eao han. Cae hdi nghj toan quIc v l v i n d l nay trong nhCrng nam sau dd, mdt mat da tai khing djnh chu truang giQ' vCrng va thi hanh chinh sach d l i xw nhan dao d l i vdi tu, hang binh. Mat khae, d l ra cac giai phap hieu qua nhim tang cudng cdng tac quan ly, giao diJC tu, hang binh. Vi du Hdi nghj lien bp ngay 23/8/1955 do Bd Ndi vu trieu tap nhim d l ra nhQ'ng nhiem vu d p bach va eae nhiem vu l i n lugt phai thyc hien de cu the hda ehinh sach eua Dang, Nha nudc d l i vdi tu, hang binh Au Phi. Nhd dd, luang bing, phu c l p cho hang binh duge tang len va dugc hudng c h i dp tuang t y nhu cdng nhan Viet Nam trong nhCrng trudng hgp dae biet nhu I m dau, cd vg mang thai; nhin manh ehu y sCr dung hp theo kha nang va SLPC khde eua hp, chu y viec xay dyng gia dinh, quan tam giao diJC t u tudng ehinh tri va da pha nhCpng dinh kiln x i u v l hang binh...
Nhd nhCpng chf dao, quan tam tren ma cdng tac hang binh trong nhCrng nam sau nay dwac quan ly r i t chat che va sat sao tCp trung uang d i n dja phuang. Odng thdi luc nay hoan d n h d i t nudc eung kha len, do dd viec ta da du sCre dam bao va cai thien d i n ddi sing vat chit - tinh thin eua tu, hang binh Au Phi. C h i dp an uIng eua hp cQng giing nhu c h i dp cua chiln sy Viet Nam, nhCpng nhu c l u vat chit (mac, d), viec cham sdc SLPC khde, ehCpa benh cQng ed dilu kien han. Viee t l chLPC ddi sing tinh thin, bing nhCrng buli ndi chuyen, nhQ'ng buli hpc tap chinh trj, hoat ddng t h i duo, t h i thao, vui ehai, giai tri ed n l n i p va dugc cae ea quan lo ling nhilu han.
Nhd dd hp thiy dugc sy ep g i n g cua Chinh phu va nhan dan ta, khiln hp thdng cam vdi nhQ'ng khd khan v i t va (nhit la v l kinh t l ) eua Viet Nam; y thuc lao ddng duge nang cao;
bilt dugc tinh hinh qude t l , nhan bilt dugc nguIn glc, nhCrng nguyen nhan cua "cudc
47
Cong bo - Gioi thieu tai lieu luu trii So 5 / 2010
chien tranh b i n thiu" nay, chpn eon dudng d lai vdi ta, phan biet cdng doan dudi e h i dp t u ban va dan chu, bilt dugc y nghTa cua cdng viee hp d l i vdi phtjc h i i va phat trien kinh t l Viet Nam. Quan trpng han la hp da nhan ra nhCrng ldi i l m da qua va trd thanh nhQ'ng ngudi mdi cd t h i t y do lya chpn mue dich cho cupc sing tuang lai cua minh, trong khi v i n dugc tdn trpng nhCrng t y do ehinh tri va tdn giao. Phai ndi ring chinh quyin eac d p va cae ca quan da lam h i t sCrc minh d l cai thien, xay dyng cho hp mdt mdi trudng thoai mai nhit cd t h i .
Cac dgt trao tra dugc l i n lugt t l chCre mdt each nghiem tuc dung theo dilu khoan cua Hiep djnh dinh chiln d Viet Nam va eae nguyen tic, t h i thCrc, Ijch trinh da dugc thda thuan. Hang loat cac chuyin trao tra va dua tu, hang binh h i i huang v l nude da dugc lien tilp tiin hanh hang nam tu' 1954 d i n 1969 va cd khi t l ehCrc vai l i n trong mdt thang. Trong eae dgt trao tra va dua tu, hang binh h i i huang, cdng tae lap k l hoaeh, ban dy tru v l an udng, sCrc khde, phuang tien, nha d,..:
d i u dugc eac ca quan dang chju trach nhilm quan ly nhCrng tu, hang binh nay ehuin bj r i t chu dao, tham chi hp cdn giai quylt d nhCpng v i n de v l t i i n tieu vat, t i i n lien hoan, t i i n trg c l p thdi viec, thanh toan ddi tiin,... Viee lam nay dugc tu, hang binh h i t sCrc hoan nghenh.
G i n 200 ho sa v l danh sach hang binh trao tra, hdi huang theo cac dgt khac nhau tdi nam 1969, cae tai lieu hinh thanh trong qua trinh trao tra, t l chCre h i i huang cho tu, hang binh thupc Phdng luu tru' Bd Ndi vu la minh chCrng trung thyc cho viee chung ta ludn thyc hien nhit quan, dung vdi nhCrng ehu truang chinh' sach do Dang va nha nude d l ra, theo nhCrng hiep udc quIe t l da ky kit.
Ben canh viee d l i xCr khoan hong vdi tu, hang binh, viee giup dd nhCrng than nhan cua hp eung r i t dang chu y trong he thing eac chinh sach cua Dang va nha nude ta. Tieu bilu la viee giup dd, trg d p cho v g con cua tu, hang binh Au Phi cd ching da h i i huang v l nude nhu giup dd cdng an viec lam, giup dd nhQ'ng ngudi qua tung thilu, trg d p cd tinh eCru t l , duy tri phtj c l p cQ khi chdng hp
chua v l nude, hay thu nhan hp vao benh vien dieu tri...
Tdm lai, tCp sau dinh chiln, d l i vdi tu, hang binh Au Phi, ehinh sach b i t di b i t djeh dugc Oang va Nha nude d l ra va dugc quan, dan Viet Nam thyc hien la khoan dung nhan dao, lam h i t SCPC minh d l dam bao tinh mang, nhan p h i m , tai san va eac d i l u kien sinh hoat, hpc tap, lao ddng, ren luyen eho tu, hang binh.
Dat trong b i i canh lich sCr CLJ t h i , khi d i t nudc Viet Nam cdn ngheo kho, bj chiln tranh tan pha nang n l , khi dli^phuang da gieo rlc bilt bao tdi ac eho ngudi dan vd tpi d ca hai miin Nam - B I C , cang t h i y rd tinh nhan ai, sy bao dung, dp lugng cua Nha nudc va nhan dan Viet Nam d l i vdi tu, hang binh tCpng chiln diu d ben kia chiln tuyln. Chinh sach dd xuit phat tCr n i n tang la dao ly truyin thing cua dan tde Viet Ngm, la t u tudng nhan van H i Chi Minh, la quan d i l m cua Oang Cdng san Viet Nam phan biet rach rdi giCpa t h i lye chu muu va ngudi bj ludng gat, xd d i y vao cupc chiln tranh xam lugc Viet Nam. TLP tinh thin
"hda giai, khep lai qua khCr", cainh sach tren la n i n tang eho quan he ngoai giao, la ca sd de xay d i p tinh hCJ'u nghj giCpa cac dan tde tren t h i gidi. Khii tai lieu thupc Phdng Luu tru Bp Ndi vu k l tren n i u dugc quan ly va khai thac ed hieu qua se giup cho eac nha nghien cCru cd them nguon sCr lieu quy gia, tu' dd them nhilu sy kien Ijch sCr trong chiln tranh Ddng Duang l i n thCr nhit (1945 - 1954) se dugc ngay cang lam sang rd them./.
Tai lieu tham khao
1. Hd Chi Minh: Toan tap, Nxb Chinh tri Qudc gia, HaNoi, 200, 14, tr.457.
2. NhiSu tac gia: Dien Bien Phu tw goc nhin ciia cac nha khoa hoc Viet - Phap, Nxb Chinh tri Qudc gia, Ha Noi, 2005, tr.255.
3. Trung tam Luu trw Qudc gia I: Chi4n tranh Dong Dwang qua tiSng ndi cua binh tinh Phap, Nxb Quan ddi nhan dan, 2004, tr 104
4. H6 sa 3723, Phong lwu trw Bo Noi vu. td 5-6.
5. Le Van: NhCrng ngay sdng ben himg binh chau Au, tap chi "Xua va Nay", sd 207, thang 3- 2004, tr17.
6. H6 sa 3699, Phong Bo Noi vu, ta so 2 7. Hd so 3633, Phong Bo Noi vu, td s6 13 8. Hd sa 3805, Phdng lwu trir Bd Ndi vu tds6 1,2,8.
