NGHIEN CU'U-TRAO D 6 | KHAO SAT DO BEN KEO Bin vA DO BEN XE CUA VAI PE/CO
VA VAl PEA^I d TRANG THAI KHO VA U'CT
I N V E S T I G A T I O N O F T E N S I L E S T R E N G T H A N D T E A R R E S I S T A N C E O F P E / C O A N D P E / V I F A B R I C I N D R Y A N D W E T STATE
Truwig Thanh Giang'^ Nguyln Nhat TrinhS Cao Thi Hoai Thuy^
'Tru6ng Dai hgc Cong nghifip Det may Ha Ngi
^Truang Dai hgc Bach khoa Ha Ngi TOM TAT
Vdi polyeste pha bong-Pe/Co 65/35 duac sir dung rgng rdi doi vol cdc sdn phdm vdi may mgc vd vdi ky thugt trong cugc song sinh hogt hdng ngdy. Vdi Pe/Co co do ben tuang doi cao vd khd ndng hut dm tot. De gidm gid thdnh sdn phdm, hien nay doi vol mgt so sdn phdm may mgc, cdc nhd sdn xudt su dung xa visco thay thi cho xa bong de pha vai xa polyeste. Tuy nhien, xa visco bi gidm dg bin a trgng thdi uat, do do ldm gidm hieu qud su dung cdc sdn phdm tir vdi polyeste pha visco-Pe/Vi.
Bdi bdo khdo sdt ddnh gid do bin keo gidn vd dg ben xe hai logi vdi Pe/Co vd vdi Pe/Vi a trang thdi kho vd trgng thdi uat. Kit qud khdo sdt cho thdy, vdi Pe/Co a trgng thdi uat do bin keo dut tdng tir l,5%-5,9% so vai a trgng thdi kho, nhung vdi Pe/Vi a trgng thdi uat co do ben keo dirt gidm tir 3,4%-4,9% so vdi a trgng thdi kho. Do bin xe cua vdi Pe/Co vd vdi Pe/Vi a trgng thdi uat gidm nhiiu so vai a trgng thdi kho, mirc do gidm do ben xe vdi Pe/Co khodng tir 22,6%-27,9%, trong khi mure do gidm do ben xe vdi Pe/Vi rdt ldn tir 41,9-45,2%.
Tix khoa: Vdi Pe/Co; Vdi Pe/Vi; Do ben keo diit; Do bin xe.
ABSTRACT
Polyester/Cotton-Pe/Co fabric 65/35 is widely used for producing apparel and engineering products in daily life, Pe/Co fabric has got a fairly high strength and a good moisture absorption.
In order to reduce products cost, at present for some apparel products viscose fiber is used instead for cotton fiber mixing to polyester fiber. However, wet strength of viscose fabric is decreased and
that makes polyester/viscose (Pe/Vi) products get low efficiency.
The article investigates tensile strength and tear resistance of Pe/Co and Pe/Vi fabrics in dry and wet state. The results show that for Pe/Co fabric wet tensile strength is 1.5%-5.9% higher than dry one, for Pe/Vi fabric wet tensile strength is 3.4%-4.9% lower than dry one. Wet tear resistance of Pe/Co and Pe/Vi fabrics is much lower than dry one, the degree of decreasing Pe/Co fabric's tear resistance is about 22.6%-27.9%, but the degree of decreasing Pe/Vi fabric s tear resistance is very high about 41.9%-45.2%.
Keywords: Pe/Co fabric, Pe/Vi fabric, tensile strength, tear resistance. ^ ISSN 0866 - 7056
TAP CHi CO KHi VIET NAM, So 6 nam 2017
NGHIEN CU'U-TRAOOOI
I . D A T V A N D E
Vai polyeste/bong-Pe/Co la vai su dung xa polyeste pha trgn vdi xa bong, vai polyeste/
visco-Pe/Vi la vai su dung xa polyeste pha trpn vai xa visco. Viec pha trgn xa polyeste v6i xa bong nhdm muc tieu phat huy iru diem va khac phuc nhugc difim tinh nang sir dung ciia hai loai xa nay. Xo polyeste co nhifiu uu the hon khi so sanh vai cac loai xo tmyfin thong la CO the chong nuac, chong bui va chong chay, nhung xa khong hiit am. Vai polyeste khong bi CO Idii giat, chong nhan va chong keo gian va la vat lieu each nhifit hifiu qua, do do no dupc diing de san xudt goi, chan, dem, ao khoac ngoai va tiii ngii.
Xo bong la m6t loai xa thien nhien, kha manh, mem, co do quan tu nhifin nen xa c6 dp xop, dac biet dp bfin dai ciia xa bong kha tot.
Thanh phdn chu yeu cua xa bong la xenlulo tu nhifin chifim 94%, xa bong co cau tnic chat che va do dinh huong cao, do do xo bong co kha nang hiit am tot, san pham may mac sir dung xa bong co tinh tien nghi cao. Tuy nhien, de giam gia thanh san pham, cac nha san xuat su dung xo visco thay the cho xa bong. Xa visco CO cau tnic xop, hau nhu khdng co cac phan kfit tinh. Ham lupng a xenlulo trong xo chifim hon 90%. Mat khac, miic dp trung hgp trung binh cua xenlulo trong xo visco dung cho cong nghiep det chi trong khoang 300 - 350 nen dp bfin CO hgc cua xo khong cao. Do cau tnic xop nen xa mfim mai, co dp gian ldn, dfi tham nuac, dfi truong na trong nuoc va dfi hap phu thuoc nhupm. Xa visco tuy la xenlulo tai sinh nhung he so trimg hgp thap hon nhieu so vai cac xa xenlulo c6 san trong tu nhifin.
Cac cong trinh chu yfiu nghifin ciru ve anh hu6ng cua cac thong so dfin do bfin cua vai a trang thai kho, rat it cong trinh nghien ciiu a trang thai uot. Robert va cpng su [1], nghien
cuu tinh dan hoi va mo dun ciia sgi visco a trang thai uat. Bryant va Walter [2], xac dinh do bfin keo diit cua spi visco dugc ngam trong nuoc.
Preston va Nimkar [3] nghien ciiu lire lifin kfit giiia cac xa trong sgi 6 trang thai uat, trong khoang each giiia cdc xo vai nhau xudt hien lire thiiy tinh. A. Das va cgng su [4], nghien ciiu dac tinh dp ben cua cdc spi polyeste pha visco va bong vai ti le pha khac nhau (100%
polyeste, 65/35 P/V, 50/50 P/V, 100% visco, 100% bong) voi cdc spi chi s6 NelO, Ne20, Ne30 va Ne40.
Bai bao khao sat danh gid dp bfin keo diit va do bfin xe vai polyeste/cotton 65/35 va polyeste/visco 65/35 6 trang thai kh6 vd trang thai uot, hai loai vai deu dugc sir dung de san xuat cac san pham may mac thong dung.
2. NGUYEN VAT LIEU VA PHU'ONG PHAP NGHlfiN c t r u
2.1. NguySn v3t liSu
Vai mgc dfit dioi Pe/Co 65/35, do Cong ty Cfi phdn Det may Nam Djnh san xuat, kifiu det van diem 1/1, mat do sgi dgc 275sgi/10cm, mat dp spi ngang 230sgi/10cm, dp manh sgi dgc-sgi ngang N^=20/l, khoi lugng vai: 165g/m^.
Vai mgc dfit thoi Pe/Vi 65/35, do Cong ty Co phdn Dfit lua Nam Dinh san xuat, kieu det van difim 1/1, mat do sgi dpc 515spi/10cmvd spi ngang 300sgi/10cm, do manh sgi dgc va spi ngang N^=40/l, khoi lupng vai: 165g/m^
2.2. Phu-orng phap nghiSn cihi
Vdi dugc giat sach ho, bui ban, dau mo bang hot giat. Thudn hoa cdc mlu vai trong difiu kien chudn (dp am R=60±4%, nhifit do T=20±2'') 24 gi6 truoc khi thir nghifim theo tifiu chudn TCVN 1748-2007.
ISSN 0866 • 7056
M TAP CHi CO KHi VlfiT NAM, S6 6 nam 2017 www.cokhivietnam.vn
NGHIEN CU'U-TRAOD6I Doi voi thli nghiem 6 trang thai uoi,
vai dugc ngam nuac, sau do diing kep dua thiiy tinh gat het nuac trfin mat vai. Giii vai 24h trong binh kin, sau do xac dinh dp bfin.
Dp ben keo diit va dp gian diit cua vdi dfit thoi duac xdc dinh theo tifiu chudn TCVN 1754: 1986.
Dp ben xe rach cua vai dfit thoi dugc xdc dinh theo tieu chudn ASTM D2261.
Thuc nghiem dp bfin keo diit, dp gian diit va do ben xe rach vai Pe/Co va vai Pe/
Vi dugc tien hanh tren may keo diit van nang TENSILON. Thuc nghiem dupc thuc hifin a dieu kien moi tnrong tieu chuan: Nhifit dp 25''C va do dm 65% tai Trung tam Thi nghiem Det may, Truang Dai hgc Bdch khoa Ha Npi.
3. KET QUA VA BAN LUAN
3.1. Do hen keo dut va dp gian dut kho va ir6l cua vai Pe/Co va Pe/Vi
Kfit qud thi nghiem dp ben keo dirt vai Pe/Co dupc the hien a hinh 1 va dp bfin keo dut vai Pe/Vi dugc the hien a hinh 2, cho thay:
Pe/Co dgc Pe/Co ngang
Hinh 1. Do ben keo dut khd vd uat cua vdi Pe/Co
Pe/Vi dpc Pe/W ngang Hinh 2. Dp ben keo dut kho vd udt cua vdi Pe/Vt
Doi voi vai Pe/Co, dp bfin kfio dirt dgc uot tang 5,9% so vai dp ben keo diit dpc kho;
dp ben kfio diit ngang uot tang 1,5% so vdi do ben keo diit ngang kho. Nhu v^y, dp bfin kfio diit vai Pe/co a trang thai uot Ion han dp ben keo dirt a trang thai kho, do la vi a trang thai uot xa bong tang do bfin do xo bi truang na lam tang sir ma sat vai nhau, do do ldm tang do ben cua spi va tang dp ben keo diit cua vdi.
Doi vai vai Pe/Vi, dp bfin keo diit dgc uot giam 3,4%, so voi do bfin keo dirt dpc kho;
dp bfin keo dirt ngang uat giam 4,9% so vdi dp bfin keo diit ngang kho. Nhu vay, vai Pe/Vi CO dp bfin keo diit uat nho hon do ben keo dut kho, do la vi thdnh phan xa visco la xa xenlulo II CO miic dfi polyme hoa thap, dp dinh huang thap va hap thu nuac rat cao va bi giam dp ben a trang thdi uat, han nira be mat xa visco tran nh5n nen 6 trang thai uat giam ma sat vdi nhau, do do do bfin keo diit uat cua vai Pe/Vi thap ban dp ben keo diit kho.
Ket qua thi nghiem dp gian diit dgc va gian diit ngang cua vai Pe/Co dugc bieu difin tren hinh 3 cho thay, a trang thai udt do gian diit giam: Vai Pe/Co co do gian diit dgc uot giam 2,1 % so vdi dp gian diit dgc kho, do gian'^
ISSN 0866 - 7056
T^P CHi CO KHi VlfiT NAM, S6 6 nam 2017
NGHIEN CU'U-TRAO D 6 |
diit ngang uoi ldn hon 2,5% so vai dp gian diit ngang kh6. Nhu vay, co thfi thay dp gian dut udi vai Pe/Co giam khong dang kfi so vdi trang thai kho.
Kfit qua thi nghifim dp gian diit dgc va gian diit ngang cua vai Pe/Vi dugc bifiu difin tren hinh 4 cho thay, a trang thai uot dp gian diit tang: Vai Pe/Vi co do gian diit dpc udi Ion hon 10,5% so vdi do gian diit dpc kho, dp gian diit ngang uoi Idn hon 6,9%) so voi dp gian diit ngang kho. Nhu vay, do gian diit uot vdi Pe/Vi tang dang kfi a trang thai udt.
Pe/Co dpc Pe/Co ngang
Hinh 3. Do gian dut kho vd uat cua vdi Pe/Co
^
O
1
• Kho
,,41,49""
70 60 50
^ 3 0 20 10
0 - PeA/idoc PeA/i ngang
Hinh 4. Bo gian diet kho vd uat ciia vdi Pe/Vi
3.2. Do b^n x6 dot khd va u6t cua vai Pe/Co va PeA'i
Ket qua thi ngiiiem do ben xe doc va xe ngang cua vai Pe/Co va vai Pe/Vi duac biSu dien tren hinli 5 va liinh 6 cho thSy:
Pe/Co doc Pe/Co ngang
Hinh 5. Do ben xe kho vd uat cua vdi Pe/Co
50
40 -
* 3 0 c
>
0 10
0 3158
1
^ B 7 . 2 9•
Pe/Vi dQC 40.85 "KtlO
iLfot
H23.70
• •
Pe/Vi ngang
Hinh 6. Dg ben xe khd vd uat cda vdi Pe/Vi Doi vai vai Pe/Co, dp bfin xe dgc uot giam 22,6% so vai dp bfin xfi diit dgc kho; do bfin xe ngang udt giam 27,9% so vdfi dp bfin xe ngang kho. Nhu vdy, vai Pe/Co c6 do bfin xe udt nho hon do bfin xfi kho. Khi chiu luc xe xo ISSN 0866 - 7056
TAP CHi CO KHi V I £ T NAM, S6 6 nam 2017 www.cokhivietnam.vn
NGHIEN CU'U-TRAOD6|
bi cat ngang true xa, a trang thai uoi xa bong truang no nen de bi dt, do do dg ben xe ciia vai Pe/Co giam.
Doi vdi vai Pe/Vi, do bfin xe dgc uot gidm 45,2% so vdi dp bfin xfi dpc kho; dp ben xe ngang udt giam 41,9% so vai dp ben xe ngang kho. Nhu vay, vai Pe/Vi dp ben xe gidm rdt nhifiu a trang thai udi.
4. KET LUAN
Kfit qud nghien ciiu thuc nghiem c6 thfi dua ra kfit ludn sau:
Vai Pe/Co do bfin keo diit dgc va kfio dut ngang udi Ion hon do ben keo diit dgc va keo diit ngang kho. Vdi Pe/Vi dp ben keo diit dpc va keo diit ngang uot nho hon dp bfin keo diit dpc va keo diit ngang kho. Miic d6 tang dd bfin keo diit vai Pe/Co khoang tii 1 %-6%, miic dp gidm dp bfin keo diit vai Pe/Vi khoang tir 3%-5%.
Vai Pe/Co co dp gian diit dgc va ngang udt gidm so vdi dp gian diit dgc va ngang kho.
Vai Pe/Vi c6 do gian diit dpc va ngang udt lan hon so voi dp gian diit dgc va ngang kho. Miic
dp gidm dp gian diit vai Pe/Co khong dang kfi khoang tur 2%-2,5%, miic dp tang dp gian diit vai Pe/Vi dang kfi khoang tu 6%-10%.
Dp bfin xe dpc va xe ngang udi cua vai Pe/Co va vai Pe/Vi giam so vai dp bfin xe dgc va xe ngang kho. Miic do gidm do bfin xe vai Pe/Co khodng tii 22%-28%, trong khi miic do gidm do ben xfi vai Pe/Vi rdt ldn tir 41-45%. • Ngdy nhdn bai: 15/5/2017
Ngdy phan bifin: 12/6/2017
Tai lifiu tham khao:
[1]. Robert A, Gill & Richard Steele. The resiliency and modunlus of viscose rayon as a functions of swelling and temperature, J.Appl Polym Sci.5(17) (1991) 589-600.
[2]. Bryant G M & Walter A T, Text Res J, 29 (1989).
[3]. Preston J M & Nimkar M V, J Text Inst, 43, (1992) T402.
[4]. A Das, S M Ishtiaque, S Singh & H C Meena, Tensile characteristics of yam in wet condition, Indian Juoraal of fiber & textile research, vol.34, 2009.
ISSN 0866 - 7056
TJyP CHi CO KHi VIET NAM, So 6 nam 2017
