su KIEN/BiNH LUAN
^L Nudi ca tam gop phan thuc day
phat trien kinh te Sen La
• Dung Minh
I, chS biln vd xuit khiu ci tim, So'n La, 17/9/2012
NGAY 1 7 - 9 , TINH UY SON LA PHOI HOP V O I B p NONG NGHIEP VA PHAT TRIEN NONG THON VA HIEP HOI CHE BIEN VA XUAT KHAU THUY SAN VIET NAM (VASEP)OA T S CHLTC H p ! THAO VE NUOI, CHE BIEN VA XUAT KHAU CA TAM 6 SON LA.
Xac djnh yeu cau ben virng ngay ti> bu'O'c khd'i dau
Tham dy hgi thao cd ba Nguyen Thi Xuan Thu, Thii trudng Bp NN&PTNT; dng Hoang Van Chat, Phd Bi thu Thudng tryc ttnh uy, Chu tich HDND tinh Son La; dng Nguyen Huu Dung, Phd Chu tich VASEP;
dai dipn Tdng cue Thuy san, eae CO quan quan ly, nghien ciiu thudc Bg NN&PTNT, Tap doan ca tam Viet Nam, ddng dao DN quan tam deh vipc phat trieh nghe nudi ca tam d Vipt Nam va cae eo quan thdng tin, bao ehi.
Hdi thao dugc to chiic vdi mue dich danh gia tiem nang, dieu kipn thuc tien va co sd khoa hpc de sdm khai thac tiem nang, Ipi the ciia hd thiiy dipn Son La
va cac hd chiia khae ciia tinh vdi myc dich phat trien NTTS, trong dd chii trpng nudi ca tam theo hudng cdng nghiep, cd hieu qua, siic canh tranh cao va phat trien ben viing.
Theo thd'ng ke eua Tdng cue Thiiy san, deh nay d Viet Nam cd 11 tinh dang nudi ca tam, tap trung d Lao Cai, Lai Chau, Binh Thugn, Lam Ddng... Ben canh do, cdn nhieu tinh cd tiem nang ldn nhung chua duge khai thae nhu Son La, Yen Bai, Thai Nguyen, Phii Tho, B3c Giang.
Theo ke't qua nudi thir nghiem ca tam d Viet Nam, mpt long dipn tieh 140m2 cd the nudi dugc 800 eon ca, sau 2 nam binh quan dgt trpng lugng 3 - 4kg/con.
Khao sat khoa hpc cho tha'y.
su KIEN/BINH LUAN
JT
ttnh Son La cd tiem nang dipn tich mat nudc cd the khai thac de ke't hgp NTTS rat ldn vdi nhieu hd thuy dipn da tich nudc phat dien; trong do ldn nha't la hd thiiy dipn Son La vdi dipn tieh hen 200km2, dung tich 9,6 ty m3 nudc, trai dai tren dja ban 17 xa, 132 ban thudc 3 huypn Quynh Nhai, Mudng La va Thuan Chau.
Ngoai ra, edn ed gan 60 hd thuy dien, hd chiia vira va nhd khae.
Mat khac. Son La la tinh mien nui d vimg Tay B3c, it die'u kipn phat trien kinh te. Trong khi do, qua trinh xay dung eae cdng trinh thuy dipn da khieh hang chuc nghin hg gia dinh ndng dan phai rdi khdi que huong, ban quan, tai dinh cu sang nhiing dia ban khac, thieu cdng an vipc lam.
Day se la nguon nhan luc cho NTTS va cac hogt dpng phu trp khae nhu san xua't thiic an, ehe' bieh thiiy san,...
Tren the' gidi ndi chung, ca tam dang dugc nudi theo 2 md hinh chil ye'u, gdm nudi cdng nghipp trong hp thd'ng cdng trinh khep kin va nudi long trong hd chiia thuy lgi, thiiy dipn... Trong do, ca ta'm nudi trong hd chiia cd cha't lugng thit va trung cao hon hin so vdi nudi cdng nghiep khep kin. Tuy nhien, tren the' gidi ed rat it dipn tich ho chiia ed the sir dyng de nudi ca tam. Cac CO sd nudi long ca tam tiong ho chiia chu ye'u cd d Trung Qud'c, Tay Ban Nha, Uruguay. Vdi dieu kipn ty nhien ciia minh, Viet Nam hoan toan cd the trd thanh mgt nudc nudi ea tam dang ke tren the'gidi.
Tai Hgi thao, Phd Chii tich
Long h6 thCiy di$n Styn La v d i diSn tich ho^n 200km2 c 6 t i l m nSng ldn de NTTS
VASEP Nguyin Huu Diing da phan tich xu the' phat trieh cua nghe nudi ea tam tren the' gidi va nhiing dieu can chu y khi khi phat trieh nghe nudi va XK ca tam cua Vipt Nam ndi chung va ciia Son La ndi rieng. Theo dng,
"chi can 10 nam, ne'u nudi thanh cdng ca tam. Son La chac chan se trd thanh mgt trong nhung tinh XK thiiy san cd tam cd dang ke cua ca nude".
Cae chuyen gia ciing ddng tinh vdi nhgn dinh tren khi nhin Iai lieh sir phat trieh eua cac loai thiiy san nhu ca tra va tdm ehan trang, the' manh ciia thuy san Viet Nam trong nhiing nam gan day.
Tuy nhien, theo cac chuyen gia, van de quan trgng nha't khi bat dau trieh khai nudi ea tam tai Son La la phat trien be'n viing, lau dai. Dgi dipn eua Tong cue Thiiy san de nghi tinh Son La can xay dung quy hogch cu the'va cd quy che quan ly ehgt ehe theo hudng nghe ca tam la Iinh vyc
san xua't cd dieu kipn. Ddng thdi, phai to chiic san xuS't theo chuoi, vdi phuang thiie edng nghiep, theo hudng cdng ngh? cao; chii trgng dong bd xSy dyng co sd uom gidhg ca tam, nudi vd ca bo' mp, timg budc tie'n de'n khep kin vdng ddi ea tam.
Dai dipn Vien Nghien ciiu Nudi hdng Thuy san 1 cho rang, ea tam cd chu ky san xua't dai (6-7 nam), do do tinh Son La can xac dinh chinh sach lay ngan nudi dai, tao thu nhgp ho hg ngudi dan va DN trong thdi gian chd thu hogeh. Mat khae, theo nhieu dai bieu, can thi§'t lap mgng lucri tieu thu va cac chuong trinh xuc tie'n quang ba san phain va xay dung thuong hipu ca tam Son La.
Nhieu van de khac eiing duge eae dai bieu thao Iuan nhu bao ve mdi trudng Idng hd thuy dien khi nudi ca tam; giai quyel: hai hda vipc sir dyng vimg ho cho cac myc tieu kinh te khac nhau nhu thuy di^n, thuy Igi, giao thdng, du ljeh, nudi ea ke't hpp
14TIUCHG im THIY «N / s6 154; MANG lOflOi?
su KIEN/BINH LUAN
Ik.
trdng rimg, lya chgn gid'ng ca phil hgp hay da dgng hda ngudn vdh dau tu, v.v...
Thay mat Bg NN&PTNT, Thli trudng Nguyen Thj Xuan Thu nha'n mgnh, trudc mat tinh Scm La can sdm mdi chuyen gia tu va'n tham dinh de xay dyng quy hogch nudi thuy san tren hd thuy dien va cac ke' hogch chi tie't; cimg vdi Bd Tai nguyen Mdi trudng, Bd NN&PTNT, Tap doan dipn luc Vipt Nam EVN xay dyng quy hogch thdhg nha't ve sir dyng, khai thac Idng hd thuy dien Son La; thanh lap khu cdng nghiep nudi tiiiiy san tap trung;
xay dung, ban hanh eac chinh sach khuyeh khich, xiic tie'n, keu gpi cac DN che bie'n, XK tham gia dau tu, xac dinh sim pham chii Iyc, phan ky giai dogn dau tu. Cimg vdi VASEP phdi hgp cac DN trong va ngoai nudc xay dyng du an dau tu nudi ca tam.
Ke't thiic hpi thao, Phd Bi thu tinh uy, Chu tich HDND tinh Son La Hoang Van Chat khang dinh:
"De phat trien thuy san theo hudng cdng nghipp cd kha nang cgnh tranh cao, tinh Son La can kiSn tri theo hudng ben viing, bao vp mdi trudng, gan che' bi&i tieu thy hong nudc va XK, tao viec lam va tang thu nhap cho nhan dan, nha't la ddng bao thupc dien di dan, tai dinh cu vimg ho thiiy dipn Son La. La'y thuy san lam mpt yeu to quan hpng gdp phan dua Son La trd thanh mpt tinh cd kinh te'phat trieh kha d khu vuc mien niii phia Bac. Tinh Son La se timg budc ban hanh quy hoach, de an, CO che'va chinh sach ve vipc nudi ca tam tren cac long hd thuy
Be nu6i ca t^m hinh trdn cCia Cty CPDT Lai ChSu tgi M u a n g La, S o n La
dipn giai dogn 2012 - 2015".
Nghe nudi ca tam d Viet Nam cdn rat mdi. De dat de'n thanh cdng can xae dinh day la hudng di Iau dai, ddi hdi sy phdi hop ehgt che giua Nha nudc vdi cac DN va ngudi dan. Tuy nhien, trien vpng ciia nd eiing ra't sang sua. Thli trudng Nguyen Thi Xuan Thu nhan dinh: "Ne'u cd cac chinh sach huy dgng dugc ngudi dan va thu hiit dupe nguon dau tu eua DN, chac ehan Scm La se hd thanh mgt trong nhiing tinh XK thuy san ldn cua ca nudc".
Xuc tien nuoi ca tam trong long ho thuy dien So'n La
Hien ed 2 don vj dau tu nudi ca tam tren vimg ho thuy dien Son La. HTX Hanh Lgi dau tu 24 long, dipn tich 18m2/ldng, tha nudi 3.000 ca d khu vyc Idng hd gan chan cau Pa Udn, huyen Quynh Nhai. Sau gan 1 nam, trgng Iugng ca binh quan dgt 2-2,5kg/con. Ca da ed the tieu tiiu tai cho vdi gia 300.000/kg.
Dy kie'n tir nay de'n cud'i nam se tiia tie'p tii 5.000 den 10.000 ca ta'm gid'ng.
Cdng ty cd ph&i dau tu phat trien Lai Chau cd 10 long hinh hdn trong khu vuc hd thuge dia phan huyen Mudng La, budc dau tha gan 2.000 ca gidhg. Dy kien tiong nam 2012, Cdng ty se dau tu tie'p 200 long hdn tren hd thuy dipn Son La khu vye gim dap thiiy dien.
Hipn tinh Son La dang xiie tieh trieh khai cac budc chuah bi, tie'n tdi ban hanh ke't lugn eiia Ban chap hanh Dang bg tinh ve nudi, ehe'bie'n va XK ca tam; ban hanh quy hoach, de an, co che'va chinh saeh eiia tinh ve nudi, che bieh, XK ca tam tren eac hd thuy dipn oia tinh hong giai dogn 2012 - 2015 va den nam 2020.
Dugc bie't, tinh Scm La dang can nhac lya ehgn phucmg an phat trieh nudi ea tam hong 2 giai dogn: Giai dogn 1 tgo dieu kipn thanh lgp Cdng ty Co phan ea tam Tay Bac, huy dpng nguon lyc eua DN va eae eo ddng xay dung nha may che bie'n thiic an nudi ca, ehe'bie'n XK san pha'm;
mdi ggi cae DN ed nang lyc dau tu nudi, che bie'n va XK ca tam.
Giai doan 2, huy dgng cac cdng
su KIEN/BINH LUAN
AT
ty timg budc md rgng vi^c nudi, ehe' bieh, XK tning ca tam va thyc hi^n td't khau lien ke't san xua't, bao tieu san pham vdi hd gia dinh vaDN,...
Noi Ithong vm ca tam nhap lau
La Ioai ca quy hie'm, ndi tie'ng thom ngon va giau ham lugng hai loai chat dinh dudng vd cung quy la EPA va DHA, ca tam dugc xS'p vao nhdm thuy san eao cap hen tiie'gidi. O Vipt Nam, ngudi heu dimg d cae dd thi ldn mdi dugc bie't de'n mpt each tucmg dd'i rpng rai chimg vai nam nay, Liie dau, mdn an nay ehi ed trong thue don (nhieu khi phai dgt trudc) hong cac nha hang cd "sao" va gia d tien hdi. The' ma nay, cae ba npi trg da cd the de dang mua dupe ca tlim d ...
ngay chg via he vdi gia chi ham ngan ddng mgt kild! Theo phan anh eiia nhi^u ngudi eung ca'p va nhiing ke't qua dieu tra khdng chinh thiie, cd tdi 95% so' ca tam thuong pham dang tieu thu hen thi trudng hipn nay cd nguon gd'c tir Trung Qud'e.
6 n g Tran Yen, Giam dd'c Cdng ty cd phah dau tu phat trieh Lai Chau cho bie't ca tam Trung Qud'c nhap Iau vao Viet Nam rat nhieu, qua ta't ca cae ciia khau nhu Lao Cai, Lang Son, Mdng Cai, Cao Bang... Ong nhan xet: "Khdng the kiem soat dugc eha't lugng va die'u kien VSATTP cua ca ta'm nhgp Igu tir Trung Qud'c. Tai Vipt Nam, ca tam dii duge nudi theo quy tiinh hen tieh nha't, bang thiie an cao cap nhgp trye tiep tif Ha Lan ding chi cd dat td'c
Ca tim nudi tai huy$n Qujinh Nhai. Sen dp tang trudng 3kg/nam. Trong khi nudi bang thiic an do Trung Qud'c san xuat, ca Idn deh ed dd ehi mat 6 thang".
Tai cupc hgp vdi cae cdng ty nudi ca tam ciia Vipt Nam do VASEP td chiie, dgi dipn Cue Thli y, Bg NN&PTNT cho biet:
"Cho deh nay ehua cd don vi nao dang ky NK ca tam sdhg vao Vipt Nam. Theo Cdng ude Cites, don vi XK phai ed gia'y phep do Cites nude sd tai cap va don vi NK Cling phai duge Cites nude minh cho NK, khi dd hang mdi dugc thdng quan. Cd the khang dinh, phan ldn ca tam tieu thy hen thi trudng la hang nhap lau qua bien gidi. Cue khdng the kiein soat dugc VSATTP ciia mat hang nay".
Ong Nguyen Hiiu Diing, Phd Chu tieh VASEP kieh nghi, "De bao vp ngudi tieu dimg ciing nhu nghe nudi ca tam mdi phat trien d Vipt Nam, cae eo quan quan Iy nha nude can vao cuge sdm va quyet lipt hon."
Da'u thang 5 nam nay, td cdng tac lien nganh phdng, chd'ng budn lau va gian Ian Uiuong mgi tinh Lao Cai da lgp bi§n ban tieu
La, phdt tnen rat tot
hiiy 500kg ca tam nhgp lau qua bi§n gidi vao Viet Nam, Day la 16 hang thuy san tuoi sdhg eao cap dau hen duge eac nganh chiic nang phat hipn, bat giii va tieu hiiy tir nhieu nam nay. Va mdi day, ngay 26-9, Bg NN-PTNT da cd van ban giii cac bg, nganh va dia phucmg cd lien quan de nghi phdi hgp ngan chan ca tam nhgp Igu. Bp hudng Bp NN-PTNT da yeu cau tang eudng Idem tia, kiein soat chat che cae vy nhap Iau thiiy san qua bien gidi, dge bipt la ca tam; nghiem earn viec xae nhgn de hgp thiic hda ngu&i gd'c ddi vdi thiiy san khdng ro ngudn gd'c, thuy san nhgp Igu.
Bd NN-PTNT ciing de nghi BO Cdng an va Bd Cdng thuong chi dao Iuc luting canh sat giao thdng, quan ly thi trudng phoi hgfp vdi Iuc Iugng thu y kiem soat chat vipc van ehuyen thuy san luru thdng trong nude; xit Iy nghiem eac trudng hgp vgn chuyeh tihiiy san tren xe khach, khdng cd gia'y td chiing nhgn kiein djeh, chiing minh ngu&i gd'c hgp le. •
D.M
ISd I M y THAW10/2Q12