HO so
Chi 15 phat sau khi H i n Ou^c tuydn b6 r u t rd v i vide "da dang h o i ngiien ngoai td", TTCK Hf d i sut g i i m I OO d i i m de le ngai dat nude
kim chi cd t h i b i n t h i o d i n g USD. Trung Ouic cOng d i cdng b i du dinh g i i m du trA b i n g d i n g ddla. Cdn cic dai gia d i u md k h i i OPEC
thi len t i i n g sd nghidn cuiu k h i n i n g dinh g i i d i u luia thee ddng euro... P h i i ching vi t r i t h i n g t r i cua d i n g ddla Ny d i d i n n g i y t i n ?
Su sup d i ciia
' DOLA MY?
Hdi Thanh d khi k i t thiic Chiin tranh t h i
gidi thd Hai d i n nay, ddla My ddng vai trd ddc nhit I I ddng tiln chung t h i gidi. Vj tri thdng trj n i y da tao cho ngddi My du thd thugn ldi nhit trdn trddng qudc t i i . NOi td ciia hp dd0c d e ngan hing qudc gia trdn t h i gidi luOn nang niu, chilu ehuOng. H l u h i t c i c nddc d l u dd trd ddng dOla. Thanh toin qudc t l tfnh bang ddng dOla. Sdc mgnh ciia logi giiy bac n i y cung vdi sdc mgnh ciia n i n kinh t l My la ndn ting vQng chac ciing cd quyin ba chii toin c l u cua My.
NhQng nam gin dly, dac bidt I I td nam 2002, thdi t h i da thay ddi. Sdc mgnh ciia ddng ddla va ciia ndn kinh t l My dang suy giim. Trong 6 nam qua, ddng ddla xudng g i i gin mOt nda (40%) so vdi ddng euro. Hidn nay nhilu qudc gia dang phii chju I p Idc ciia tinh trgng ddla xudng g i i , nhit I I d c nddc chlu Au. Cac chfnh phii v l Ngln hing Trung d0ng chlu Au lidn tyc than phien vide ddla xudng g i i khiln hing xuit khiu ciia hp bi hing My giam
gia cgnh tranh. Trpng khi kinh t l chlu Au phy thuOc rit Idn v i o xuit khiu, sd tidn thu nhd xuit khiu chilm 20% GDP. Chlu Au khdng chi lo v l sd cgnh tranh ciia My trdn thj trddng t h i gidi ngay trong liic niy, m l cdn lo v l l l u d i i . Vi khi hing hda mOt nddc x l m nhgp thj trddng thd gidi tdi d l u cung bIm r l d dd. Hing hda v l djch vy ciia My da t i l n v i o mOt thj trddng n i o thi sau n i y hing hda chlu Au mudn day lui sd v i t v i hdn. Khdng chi cd d c nddc chau Au ggp khd khin, t i t c l nhQng nddc ghim g i i t i l n te ciia minh v i o ddng ddla d l u bj xudng g i i so vdi tidn cua d c nddc khlc.
Hgu q u i I I d c nddc n i y phii mua hing nhgp khiu vdi g i i cao hdn vi trdn thddng trddng qudc t l ngddi ta tfnh g i i b i n bang ddla My. Khi hing nhgp cing tang g i i , c i c nddc n i y d l u bj ngn Igm phit de dpa.
Trung binh mdi ngly cd khping 3.200 ty My kim l l m thd t i l n trung gian dd0c diing d l trap dpi hdi d o l i giQa c i c qudc gia. Khoing 86% c i c vy ddi t i l n dd diing ddla My, euro chi cd 37% v l ydn Nhlt chilm 16% (tdng sd Idn hdn 100% vi
nhQng vy trao doi t i l n gida ba ddng t i l n trdn dd0e tinh hai lln). Khi ddng ddla xudng g i i , r i t nhidu thd hing hda da t i n g g i i vi n l u khOng nhQng nddc ban ra se chju thidt thdi. Brazil I I nddc cung cap 40% Id0ng dddng xuit khau tren k h i p thd gidi v l chi b i n rit it sang My. CIc n h i san xuit dddng d Brazil p h i i tra Iddng cdng nhin, tidn thud n h i , tidn dien, t i l n nddc blng ddng real - ddng t i l n ban xd. N l m ngoli, ddng real Idn g i i 17% so vdi dola My. V I thidt thdi ciia c i c n h i san x u i t b i n xd cung tang len theo. NhQng m i t m l t cdn t i i p tyc gia t i n g vi khi b i n hing, khich hing mua dddng cung d l u t r i blng dola.
N h i sin xuit Brazil b i n theo g i i dola cu se ddi dddc it ddng real hdn, da thidt Igi cing thdm thidt.
Rlt nhidu qudc gia da len tidng v l vide sd giam d i n sd phu thupc v i o ddng ddla. Nhdng chii n0 Idn ciia My nhd Trung Qudc da cdng bd dd dinh g i i m dd trd bang ddng dOla. Ngddi ddng d l u Ngln h i n g Trung ddng chau Au (ECB) mdi d l y da Idn t i l n g p h l n n i n ve sd
S6 S/2008|^^3]B
DOl SONG QUOC T^
chdnh lech q u i Idn trong ty g i i chuyin ddi gida ddla vdi euro. Theo dng, hidn tddng n i y i n h hddng rit Idn tdi l0i nhu|n ciia d c cdng ty c h l u Au. Thii tddng N h l t Bin Igi lo l i n g sd rdt g i i ciia ddng ddla sS l l m t i n g Igm phit. Vd p h l n minh, Td chdc d c nddc xuit khiu d l u md (OPEC) dang nghidn cdu k h i ning djnh g i i d l u Ida theo ddng euro, d i l u n i y da p h l n I n h sd m i t n i l m tin ciia d c n h i d l u td Idn nhit ddi vdi My, ddng thdi l l m cho nddc My sd p h i i mua ning Id0ng d i t h0n. Nga da d l nghj l|p mOt thj trddng c i c h0p ddng mua b i n cd ky hgn mua b i n d l u thd tinh b l n g ddng rup thay vi ddla, ddng thdi Nga cQng kdu g0i d c ngln h i n g trung d0ng trdn t h i gidi dung tidn nddc khlc thay vi dO la l l m quy dd trd ngogi td sd hQu. 0 | c bidt nhit I I Iran tuydn bd sSn sing h0p t i c vdi Nga trong vide b i n d l u khdng l i y dOla m l l i y ddng
euro ho$c rup.
Sd syp d6 Idng tin v i o ddng ddla c6 k h i n i n g g i y ndn x l o trOn t i i chfnh trdn phgm vi t o i n c l u . D i l u g) sd x l y ra n l u mOt trong nhdng n g l n h i n g trung ddng ngoli My q u y l t djnh b i n t h i o ddng ddla? Thdc t l cho t h i y , c h l J S phiit sau khi H I n Qudc tuydn bd ryt rd v l vi$c
"da dgng h o i ngudn ngogi t$", thj trddng chdng k h o i n My da g i i m tdi 100 d i i m bdi n h i l u ngddi cho r i n g H I n Qudc c6 t h i b i n t h i o ddng dOla. 6 n g Prestowitz, c d v i n thddng mgi ciia cdu Tdng thdng My Ronald Reagan c i n h b i o : N I U ddng ddla syp dd thi sQ x l o trOn c h i c c h i n sd d i n d i n suy t h o l i v l dd v3 bong bdng t i i s i n . 6 n g Prestowitz n h i n mgnh thdm: "Hidn tgi nddc My dang trong tinh trgng t h i m hyt m|u djch khdng id, ngudn vdn t h i m hyt n i y dd0c bii d i p bdi vdn vay td d c ngln h i n g trung
l o . Do lugt t h u l ciia Phip chi b i t ddng t h u l d ndi cd trii v l ndi l l m vide ndn khdng ft ngddi tim d c h trdn t h u l blng d c h khai dang sinh sdng d nddc ngoli trong khi v i n dang d trong lanh thd Phip.
De chdng minh ngddi bj tinh nghi dang sinh sdng d Phip, DNVSF se v i o cuOc td lye Ipi hda ddn tidn didn, moi thdng tin td h i n g xdm, kidm tra thd tin, thd tin dyng...
d i n r l danh sich d c cuOc gpi didn thogi di dOng ciia ngddi bj tinh nghi. CuOc
"vgeh I I tim slu" n i y sd k i t thuc khi dddng sd gid tay c h i p nhgn "dlu hing".
Tgi Phip, td th|p nidn 80 ciia t h i ky XX d i n nay xuit hi'en xu hddng d c nhin vgt ndi tilng, nhit I I d c ngdi sao ca nhgc, didn I n h , bdng d l . . . tim d c h bd ra nddc ngoli sinh sdng d l vda trinh nOp t h u l thu nh|p q u i cao, vda khdng bj "philn h i " bdi DNVSF. Tuy nhidn, hp Igi l l m vide, k i l m tidn v l cd giao djch t i i chinh trdn lanh thd Phip. Ddi phd vdi tinh hinh niy, DNVSF da I p dyng mOt nguyen t i c b i t di b i t djch v l vide thdc hidn nghTa vy nOp t h u l b i t buOc ddi vdi d c VIP, dd I I : " N I U mOt ai dd khdng mudn thQc hidn nghia vy t h u l cho N h i nddc thi hp buOc khdng dd0c l l m vide, khdng cd n h i d hay b i t dOng sin, khdng dd0c cd trii v l khdng dd0c cd b i t cd thu nhap n i o d Phip". Chfnh vi quy djnh nghidm ngat n i y m l nhidu nhin v | t ndi tilng da p h i i t r i g i i chp nhQng hinh vi lich t h u l , trdn t h u l ciia minh. N l m
ngpli, Richard Cpcciante - ca si v l I I n h i sogn nhgc ngddi Phip da p h i i lanh h|u q u i vi khai gian ch6 d. Cocciante khai ring hp sinh sdng tgi Ireland td hdn 6 n l m qua, nhdng DNVSF da chdng minh dd0c hai ngddi v l n cd ngy d Phip trong sudt thdi gian dd. D | c bidt, n l m 2000, Cocciante da thu duSdc 6 tridu euro td t i l n b i n dia nhgc, b i n b i n quyin sing t i c nhgc trdn lanh thd Phip nhdng chi kd khai nOp t h u l cd 9.300 euro vdi ly do I I da chuyen d i n sinh sdng tgi Ireland td n l m 1997. Theo dd nghj khdi td ciia DNVSF, Tda thddng t h i m Paris da tuydn phgt Richard Cocciante 3 n l m til treo v l nOp phgt 37.500 euro vd tOi khai man t h u l .
Da cd khdng it nhin vgt ndi tieng d Phip trd thinh "ngn nhin" ciia DNVSF N l m 1984, td k i t q u i thanh Jtra ciia DNVSF, ngdi sao ca nhgc ky cQu Richard Anthony, t h i n td0ng ciia gidi trd Phip t h l p nidn 60, 70, bj tuydn phgt 18 thing til vd tOi khdng chju nOp khoin thud thu nh|p 1,4 tri^u fring. Bin I n n i y khidn cho c l nddc Phip bj sdc, d$c biet I I d c ca sT v l nghd si ndi tilng. Bdi cho ddn trddc khi vy I n n i y d i l n ra, hp ludn xem thddng v l qua m$t cd quan t h u l vy. Sau Richard Anthony d i n Id0t d c ngdi sao ca nhgc khlc nhd Claude Francois, Mireille Mathieu, Sylvie Vartan, Michel Poinareff, Johnny Hallyday, d c ngdi sao didn I n h nhd Alain Delon, Charles Trenet cung lidn
ddng c h l u A, chii y l u d Nhgt B i n v l Trung Qudc. T i t c l cic n g l n h i n g trung ddng trdn t h i gidi dang tich trQ q u i n h i l u ddng ddla, n h i l u hdn so vdi mdc
cin thilt"
o l minh chdng khOng chi ridng minh d i n h g i i ddng ddla se m i t g i i , dng Prestowitz trfch d i n nh|n djnh ciia Ong Paul Volcker, cQu Chii tjch Cyc dd trd lidn bang My (FED) khi cho ring, 75% ddng ddla sd p h i s i n trong vdng 5 n l m tdi.
"KhOng ai b i l t c h i c chuydn gi sd x l y ra, nhdng d i l u rd ring I I cic thj trddng t o i n c l u cd t h i "nd tung" r i t nhanh. Vide thilu ddng t i l n thay thd ddng Ddla I I ly do duy nhit d l ddng t i l n n i y cdn chda syp dd" - Ong Prestowitz n h i n mgnh.
Odng ddla dang ddng trddc thich thdc ngly d n g Idn. Nddc My, vdi vai trd I I sidu cddng t o i n c i u sd ra sao so vdi
hidn tgi? $ tuc p h i i ra v i o try sd ciia DNVSF. Nhidu
ngdi sao khdng chju ndi d c quy djnh kbit khe vd thdc hien nghTa vu npp thud da p h i i bo n g h i v l chuyin ra nddc ngoli sinh sdng nhd Sylvie Vartan (My), Charles Aznavour (Thuy ST)...
DNVSF cung khdng chda nhQng n h i n vgt dd0c cho I I b i t k h i x l m phgm. Nam 1998, cdu BO trddng Ngogi giao Roland Dumas, liic dd I I dddng nhiem Chii tich Thd0ng vidn Phip bj "sd giy". C I c nhan vidn DNVSF da ydu c l u vi cdu ngogi trddng Phip phai t r i ldi tai sao Igi cd 10 tridu frIng da v i o rdi ra khdi t i i khoan ciia dng td n l m 1989 - 1997, ma khdng khai b i o gi. N l m 1999, Chii tjch Ngan h i n g qudc gia Phip Jean - Claude Trichet da
"qudn" khai b i o vide minh dddc thy hddng m i l n phf mOt can hO cao c i p cdng vy 300 m2 n l m trong khu vdc Palais Royal d l y nguy nga giQa Paris. Chinh vi tOi "quen khai" m l dng Trichet da bj DNVSF truy thu 100.000 frang tidn t h u l thu nhgp.
Trung binh mdi nam DNVSF d i m ddn kidn d c VIP bi nghi trdn t h u l ra tda tieu hinh d i n hdn 1.000 vu v l hinh phat dd nghj thddng r i t nghidm khlc. TQ nam 2004 d i n nam 2006, nhd d c hogt dOng thanh tra nghidm tiic ciia DNVSF m l mdi nam binh q u i n ngln sich qudc gia da thu dd0c 270 tridu euro td d e khoin t h u l p h l l nOp cua d c n h i n v | t ndi tilng. O
liyj^S6 5/2008
