Vai tro cua the che ho tro' thj tripo-ng tang cu'd'ng canh tranh: TriFO'ng ho'p thj trLFang djch vu vien thong Viet Nam
NGUYEN QUOC VIET"
CHU THI NHU'dNG"
DiiNG THI BONG'"
Cdc chinh sdch, the che cita nhd nuac cd val tro quan trong trong viec khdc phuc nhimg hgn che ciia nen klnh te thl tru&ng ndl chung, gdp phdn han che doc qu^en tren thi truang ndi rieng. Val miic lieu ddnh gla vai tro ctia cdc chinh sdch, the chi ddi vdi hgn che doc quyen vd thitc ddy cgnh trgnh tren thl truang vien thdng Viit Nam trong thai gign qua, bdi viet ldm ro ca sd ly thuyet ve tdc ddng cug thi che ddi vdl tdng cuang tinh cgnh tranh ciia thl trudng, thuc trgng phdl Iriin cua thl truang viin thdng vdl nhiing mdc quan trong ddnh ddu sir dnh hudng mgnh me ciig the che de tie dd xem xet vol trd cua cdc chinh sgeh, lugt li trong viic ho tra canh tranh tren thl trudmg vien thdng Viet Nam, yiu td chinh tgo dd cho su phdt triin cita thi trudng ndy trong thai gian qua. Bin cgnh dd, bdi viit cUng chi ra nhiing lire cdn, thdch thirc vd de xudl mdt sd gidiphdp nhdm ddm bdo duy tri sir cgnh Iranh ldnh mgnh vg linh minh bgch cho thi trudng ndy.
Tu- khoa: Dich vu viin thdng, cgnh tranh, the che ho tra thl trudng, chlnh sdch cgnh tranh 1, Loi mix dau quyen ngay trong cac lmh virc co the thi truang Canh tranh la mpt quy luat tit yiu cua nin hoa hoac sit dung sure manh doc quyin di ap dat kinh ti thi trudng. Trong bii canh Viet Nam gid, md khong di ciing vol tang chit luong sdn dang tich-circ phat triin kinh ti thj tmong, vd phim... se Id di nguprc lai vai muc tieu cua nhd hoi nhap kinh ti quic ti sau rong, canh tranh nirac... Diiu nay se kim ham sir phdt triin ciia dugc khing dinh Id dpng lire quan trpng di thiic nin kinh ti dong thai can tra kinh te Viet Nam ddy phdt triin kinh ti, tiin bp xa hSi va Id yiu ti hpi nhap sau, rpng va todn diSn vdo nin kinh ti nin tdng ddm bdo mpt nin kinh ti thi truang the gioi vai tu each binh dang voi cac quoc gia hieu qua. Tuy nhien, tren thuc ti, tai Viet Nam phat trien tren nguyen tic khong phdn biet dii hien nay con tin tai xu huong doc quyin trong xu. Do do, de thiic diy tiin trinh canh tranh, nhiiu ngdnh kinh ti quan trpng nhu: dien, nuoc, han chi dpe quyen, cdc co che, chinh sach ciia xang, diu khi... Cdc cong ty doc quyin nha nha nuac co vai tro het siic quan trpng.
nuoc duac lap nen vai muc tieu ca bdn la nhdm j ^ ^ ^ ^ , ^ ^ g j ^ q„3_ nl,(jj,g ^^y jj^j,, chinh hodn thanh nh.Jm vu cong ich dupc Nhd nuoc ^ .^j^ ^. ^^^ ^^ ^^^yj„ y,,^^ ^ ^ ^ ^ giao pho VOI nhiem vu dam bao miie song on
dinh tfii thilu cho nguoi dan va can thiep a noi ^^.. ^..^ .^^i ^^^^ ^^^ ,^^„ ^^ ^^. ^^^^ ^^.^ ^^^
ma thl truang bat lire . Tuy nhien, neu dgc ^^J^ nhiau quan dilm khac nhau, tiiy theo muc tieu,
• nhiem vu ctia tung quoc gia.
*,***Dai hoc Kinh te - DH Quoc gia Hk N$i http://www.luatminhkhue.vn/quan-tri/doc-quyen-quoc-
**Trung tSm thong tin vi du b^o KTXH Quoc gia doanh-can-mot-dao-luat,aspx.
NhOng vin di KINH i t VA CHJNH TRj T H £ Gidl So 12(224) 2014 %g
Vai tr6 cua t h l che h6 tro thj tru£^ng... Nguyfen Qu6c Viet - Chu Thj Nhuang - Bang Thj B6ng ciia Viet Nam da va dang gop phan tieli cue
trong viec han eh^ dgc quy^n va thuc day su phat trien ciia thi trucmg, trong do thi tnrong vien thong dugc xem la mpt truang hop dien hinh. K6 tir nam 1995, voi chu truong ma ciia thi trucmg (cho phep Cong ty Dien tCr viin thong quan doi Viettel tham gia cung iing dich vu), cung voi sir hoan thien cac van ban phap luat, cung CO hanh lang phap ly tao ra ca hpi cho sir phdt tri^n canh tranh, vien thong Viet Nam da CO nhiing buoc tang toe manh me, tro thanh thi truang co miic tang truang vao hang nhanh nhSt thk gicri. Tuy nhien, hien nay co nhieu quan ngai ve han che trong canh tranh, thong tin thieu minh bach va nguy co dpe quyen tra lai tren thi trudng nay.
2. Vai tro cua the che trong viec thiic day thi trirvng tSng cirtmg canh tranh
Khai niem canh tranh xuat hien va ton tai nhu mpt dac tnmg eo ban cua ldnh tk thi tnrong. No duoc hieu la "sir ganh dua, kinh dieh giiia cde nha kinh doanh tren thi tnrong nhSm tranh gianh cung mpt loai tai nguyen san xukt hoSc Cling mpt loai khach hang ve phia minh"
(theo TCr diln Kinh doanh Anh nam 1992).
Theo Michael Porter, eanh h-anh la gianh Idy thi phan. Ban chat ciia canh tranh la tim kiSm lpi nhuan, la khoan Ipi nhuan cao hon miic lai nhuan binh quan ma doanh nghiep dang co (M.
Porter, 1980). Trong kinh ta chinh tri hpe, eanh tranh la ganh dua vk kinh tl giiia nhirng ehu thl trong nlii san xuit hang hoa nhdm gianh gidt nhfhig dieu kien thuan lpi trong san xudt, tieu thu hoac tieu diing hang hoa dk tir do thu dupc nhieu lgi ich nhdt cho minh.
_Vai cde each giai thich nay co Xhk thdng nhdt ve each nhin nhdn d6i vai khai niem canh tranh hi hai khia canh: i) Duoi goe nhin cua chii th6 hanh vi, canh tranh la phuang thiic giai quylt mau thuan vk lgi ich giua cac nha kinh doanh gan vdi quylt dinh ciia ngucri tieu dimg; ii) Duoi goc nhm khai quat quy mo toan xa hpi, c ^ tranh la phuang thiic t6i uu hoa h-ong phdn bo nguon lire, tai nguyen, dgng lire phat tri^n
kinh te. Dii each nhin nhan khac nhau nhung cdc quan diem dSu khdng dinh canh tranh co vai tro quan trgng, kh6ng the thieu doi voi thuc ddy phat trien sdn xuat. O ddu thieu canh tranh hoac CO bieu hien dpe quyen thi thuang sam hay mu6n ciing se xudt hien tinh trang tri tre va kdm phat triln. Cdc hatih vi phan canh tranh co thl ddn den viec phdn bo khong hieu qua cac ngu6n lire, lam suy giam hieu qua hoat dpng cua ngdnh va phuc Ioi cua ngudi tieu dimg.
Thi trudng dam bao co canh tranh khi co sir ganh dua giiia cac nha kinh doanh tren thj tnidng nham gianh giat nhfing uu the hon cung mgt loai san phdm dieh vu hoac cung mgt loai khach hang ve phia minh, lam tang thi phdn ciia doanh nghiep tren thi trudng thong qua sir vi6c nang cao chat lugng, ha gia thanh sdn phdm cua cac doanh nghiep. Thuc te thi tnrdng khSng hoat dpng mot cdeh hoan hdo, nin kinh tl thi trudng lu6n ton tai nhiing thdt bai von eo: doc quyen, ngoai iing tieu circ, thong tin bat doi xiing... Dgc quyen thugc ve cdu tnic cua thi tnrdng, khong the xoa bo ma chi c6 thl han chl toi miic toi da. D6 thj trudng co thl hoat dong hieu qua, dam bao canh tranh binh ddng va lanh manh, thi tnrdng (cdc chu thl tham gia thi tnrdng) doi hoi phai eo nhirng thl chl^ ho trg cho no. Cac nhd kinh tl hpe thl ehl mdi (Richard Ponser, 1973), Wiliamson, 1975), North (1981) da chi ra cd ba loai thl chl hinh thanh va ho trg thj trudng: i) Thl chl xac djnh va thuc thi quyen sd hiru; ii) Thl chl tao vd phan phfii thong tin ma thi trudng cdn de hoat dpng tot (giam thong tin bdt cdn ximg); iii) The che lam tdng eanh tranh, ngan chan dpe quyen hay doc quyin nhdm. Cac loai thl chl nay giiip quan ly nii ro giao dich thi tnrdng, nang cao hieu qua va kha nang sinh ldi. Trong do, vai tro eiia the che ho trg thi trudng tang cudng canh tranh thl hien d tap hgp nhiing bien phap (quy dirih, chii fruong, chinh saeh) ciia nha nudc nham tao dgng lire canh tranh giua cac nha
Hd thong nhOng quy pham phdp luSt nhSm diSu chinh c^c chii thl kinh tS, cdc hdnh vi san xuAt kinh doanh vd cdc quan he kinh te.
50- -NhOng vin di KINH It VA CHINH TRj IHt GIOI S6 12(224) 2014
Nguydn Qu6c Vi^t - Chu Thj Nhiwng - Dgng Thi B6ng Vai tro cua the c h l ho trg thj trydng...
cung ling vdi nhau, d6ng thdi bao ve ngudi tieu diing chong lai tinh trang dgc quyin. Thl chl nha nudc ve canh tranh dua ra nhirng quy dinh dieu chinh hanh vi cua cac doanh nghiep, cam cac hanh vi han chl canh tranh nhu tiiong d6ng dinh gia, cdc thda thuan thong d6ng khac hoac cac hanh vi lam dung vi thl thong ITnh thi trudng. Cac quy dinh dugc dua ra ve canh tranh noi chung nhu Luat Canh tranh hoae Luat chong dgc quyin vd cac quy dinh rieng doi vdi cdc nganh de ngan chan cac hanh vi Chong canhtranh.
Tai Viet Nam, ke tir sau Doi Mdi, Ddng va Nha nudc da the hien quan diem va hinh thanh chien lugc trong viee xdy dimg va bao dam moi tnrdng canh tranh lanh manh, kiem soat dgc quyin va bao ve lgi ieh hgp phap cua ngudi san xuat, ngudi tieu diing va xa hpi. Dieu nay dugc thl hien qua nhieu quy dinh trong cac vdn bdn phdp luat, cac chinh sach ndng cao canh tranh noi chung va cac quy dinh, chinh sach tang cudng eanh tranh doi vdi tung nganh cu the.
Vien thong la mgt thi trudng duge eoi la thanh cong trong viec phd vo dgc quy«n nhd sir ho tra ciia cac the che nha nude.
3. Ddnh gia vai tro cua thl che thuc day canh tranh cua thi trydng vien thdng Viet Nam trong thoi gian qua
3.1. Dgc diem cff bdn cua thi trirdng dich vu vien thdng Viet Nam
Thi trudng dieh vu vien thong la noi dien ra cac hoat dgng mua ban, cung iing eac dich vu lien quan dSn viin thong^. Do la loai san phdm thiet yeu cua ddi song xa hgi, la cae san pham vo hinh khong nhin thdy dugc, tieu dung mgt
^Theo Phdp l^nh Vien thong Viet Nam: "Dich vy viin thong Id djch vu truyen ki? hieu, tin hifiu, s6 lieu, ch(J viet, am thanh, hinh dnh hode cdc dang khac cua thong tin giiia cdc diem ket cu6i ciia mang vien thong". Thong ta s6 05/2012/TT-BTTTT phan dich vy viin thSng ldm hai loai: Djch vu viin thfing c6 djnh bao gfim dich vu viin thfing c6 dinh mjt ddt, dich vy viin thfing co dinh va tinh vd dich vu viin thong di dpng bao gfim dich vu viin thong di d^ng mat dat, dich vu viin thfing di dfing V? tinh, dich vy vien thong di dgng hdng hai, dich vy viin thfing di dfing hdng khfing.
ldn vd ngay trong qua trinh tao ra no. Qua trinh tieu dimg va sdn xudt cac dich vu vien thong khong CO tinh khong tach rdi. Mpt ddc tnmg eo ban ciia thi trudng ndy Id ca chl doc quyen tu nhien. Tiic la ton tai doanh nghiep cung cap ldn nhat (hoac doanh nghiep cung cap ddu tien) trSn thi trudng nay, eo lgi thl vugt trpi v6 chi phi so vdi nhfing doi thii khac dang co mat tai thi trudng hoac co dir dinh tham gia thi trudng. Lgi the nay dugc ggi la "lgi the cua ngudi den ddu tien"). Sd dT dieu nay xdy ra bdi nganh vien thong la ngdnh eo chi phi c6 dinh ldn. Chi phi cho viec ddu tu cac trang thiet bi, may moc hien dai la rdt.ldn nhung chu ky song ciia cac trang thiSt bi nay lai tucmg doi ngan, khdu hao nhanh.
Khi nha cung cap dau tien da chiem dupc phdn ldn thi phan, chi phi eo dinh cho mgt san phdm se la nho. Trong khi do, nhiing nha cung cdp khac CO thi phdn nho vi thl chi phi co dinh binh quan cho mpt san phdm ldn hon nhiSu. Ngoai ra, trudc kia, co nhieu quan diem eho rang nganh vien thong nen dugc Nha nudc cung cap dge quyen vi ly do an ninh, do do m6t s6 quy dinh eua Nhd nudc tao nen rao can cho eac doanh nghiep mdi gia nhdp nganh ciing la mgt ylu t6 khiln cho ngdrih nay trd thanh doc quyen tu nhien.
6 Viet Nam, thi trudng dich vu vien thdng xudt phdt dilm la thi trudng doc quyen tir nhien.
Thdi ky ddu phat triln dich vu vien thong, Viet Nam cung chi c6 mpt doanh nghiep cung ling la T6ng cong ty Buu chinh Vien thong Viet Nam (VNPT). Tuy nhien, dpe quyen tren thj trudng vien thdng dang thay doi, mpt phan vi chinh sach md ciia canh tranh ciia Chinh phii, va mgt phdn tir tac dpng ciia su phat trien cua cac eong nghe mdi giiip gidm rao edn cua cac doanh nghiep mdi gia nhap thi midng. Hien nay, dua theo so lugng va quy mo ciia doanh nghiep cung nhu sue manh thi trudng ciia cac doanh nghiep viin thong, thi thi trudng viin thong Viet Nam dang dung d gifia thi trudng canh tranh dge quyen va dgc quyen nhdm". Nhilu ehuyen gia cho rdng.
* Canh tranh dpe quyin (Monopolistically competitive markets) Id cdu trilc thj truimg nSm 6 gitta canh tranh vd
NhOng vin di KINH it VA CHlNH TRj TH^ Gidl So 12(224) 2014 -
J3
Vai tr6 cua th^ che ho trp- thj tru'dyng... Nguyin Qu6c Viet - Chu Thj Nhuang - D|ng Thj B6ng thi trucmg nay dang co xu huang thien ve dpe
quyen nhom nhieu hon. Ngoai ba nha mang chiem thi phan chu ySu tren thi truong la Viettel, Mpbifone, Vinaphone thi con co cac doanh nghiep khdc tham gia nhu S_fone, EVN Telecom, SPT, Hanoi Telecom... tuy nhien cac doanh nghiep ndy chiem thi phan nho da vd dang cp xu huong nit ddn khoi thi truong.
3.2. Thu-c trang phdt trien cua thi trwdng vien thdng VietNam
Thi trudng vien thong Viet Nam den nay da trai qua bon giai doan phdt trien: glal dogn phitc vu (truac nam 1990); glal doan kinh doanh ddc quyin (trong giai doan tir 1990 - 1995); glal dogn md cira Igo cgnh Iranh (2000 - 2007; va glal dogn hdi nhgp qudc ti (tir khi gia nhdp WTO dSn nay). Tinh canh tranh trong mdi giai dojn khac nhau la tuang d6i khdc nhau. Trong giai doan phuc vu vd kinh doanh doc quy^n, thi trudng ndy hoan toan khong co tinh canh tranh, viec cung cdp dich vu viin thong do Nha nuoc (T6ng Cong ty Buu chinh Viin thong Viet Nam) dam nhiem. Tir giai doan ma cira (nam 1995, danh ddu bdng su kien cho phep Cong ty Vien th6ng Quan dpi Viettel, va Cong ty c6 phan dich vu Buu chinh Viin thong Sdi Gon (SPT) tham gia cung img dich vu viin thong), canh tranh da duac hinh thdnh va gia tang trSn thi truong ndy. DSn ndm 2003, thi trudng dich vu vien thong thuc su giam ddn doc quy6n vd chuyen sang canh' tranh vcri sy tham gia cua 6 cong ty ha tdng mang'. Su canh tranh dd bit diu dien ra giO-a VNPT va cac doanh nghiep mai.
Tuy nhiSn, thi phin mang di dpng vd intemet van chu yeu thupc sd huu cua VNPT. Chi cho
dpe qayir,, c6 nhieu ngirM bin vJ ngudi mua, cac s t a pham vira diroc tieu chuin h6a vira ci su khic biet dS dtag g,a nhap va riri bo thi mrimg. Doc quySn nh6m (Oligopoly) CO mot so nho cac cong ty, san p h t a giang nhu c?nh tranh doc quyen, thira nhta sir t t a tai phu
^ thuOc lin nhau, khii khan gia nhap ngjnh ' T§p dota Buu chinh Viin thong Viel Nam (VNPT) Tong C t a g ty Vien thong Quan dpi (Viettel), Cong tv Vien th6ng Dien luc (EVN Telecom), Cong ty c6 phSn dich vu Buu chinh Viin thong Sii GSn (SPT) Cong tv Co phan Vien th6ng HJ Noi (Hanoi Telecom) v i Cong ty Thong tin dien tir Hing Hai (Vishipel).
dSn khi mang di dong cua Viettel chinh thtic di vdo hoat dpng vdp nam 2004, gid cudc da khong ngimg giam, dan tdi canh tranh gay gdt giiia hai nha mang nay.
Canh tranh dd thiic diy sir phat triSn cua thi trudng dich vu vien thong Viet Nam vd gitip chp thi trurdng nay trd thanh mdt trong nhiing thi trudng vien thdng phdt triln nhanh nhit thS gioi. Nam 1995 Id mdc danh ddu su tham gia chinh thllc ciia cdch doanh nghiep vdo hoat dpng thi trudng viin thong, liic nay thi trudng mdi chi co 719.955 thue bao, trong dd co 15.000 thue bao di dpng (miii chi co Mobifone cung iing dich vu thue bao di dpng). Sau gin 10 nam khi chi'nh sdch md cira thi trudng vien thong vdi su gia nhap cita nhilu doanh nghiep va hpi nhap qudc tl, tdng sd thue bao da tdng gap 38 ldn (thue bao di dong tang gip khodng 1.260 lin) vdo ndm 2006 vd din ndm 2012, tdng sd thue bao tilp tuc tang nhanh gip 5 lin nam 2006.
Hinh 1: So thue bao dien thoai, thue bao di|n thoai di a6ng giai floan 1995 - 2012, nghin thue bao
Nguon: BQ Thdng lin vd Truyin Ihdng Vift Nam.
Ddi vdi dich vu intemet, chilng ta thiy sir tdng trudng manh m5 vdi sd lupng ngudi sir dung ngay cang tang nhanh. Sd lieu cua Bp Thdng tin va Truyin thdng chp thiy, hien nay so ngudi diing intemet da chiem din 1/3 dan sd.
52^ Nhiing vin ai KINH T t VA CHiNH TRj THt GIOI S6 12(224) 2014
NguylrKiu6c Vi#t - Chu Thj Nhuang -Pgng Thj B6ng Vai tr6 cua the che ho try thj trtf^ng.- Hinh 2: So lirotig ngiroi dung internet (Ngiroi) Hinh 3: Ty le ngiroi dung internet tong dSn so
a m 2W ZOOS 2SDS j m 2003 20M 2005 2007 2008 20CS 2010 2011
Nguon: Bd Thdng tin vd Truyen thdng Viet Nam.
Vai sir phat trien nhanh, nganh viin thong da dem Iai doanh thu Ion, dong gop vao sy tang tmong chung cua ca nuac. Toe dg tang doanh thu binh quSn h ^ g nam trong giai doan 2006 - 2013 la 12,5%. Trong do, dang lun y la nara 2010 toe do t3ng rat cao, khoang 37% so voi nam tnrac do. Tuy nhien, anh huang cua khung hoang kinh te the giai keo theo sir sut giam Hinh 4: Tong doanh thu vien thong
Ban vi: trieu USD
l O O O O -
2006 2W7 2008 2M9 2010 2011 2012 2013 Ngudn: BQ Thong tin vd Truyin thong Viet Nam
doanh thu cua vien thong vao nam 2011. Hien nay, doanh thu tu linh vuc nay da dan dugc phuc hoi va trong xu hucmg tang trd lai. Dong gop manh nhat vao sir phat trien cua thi tmong nay la su tang doanh thu tir dich vu di dpng, trong 8 nam doanh thu di dong tang gap 4,2 lan (tir 1.547,47 hi€u USD Ien'6472,3 trieu USD).
Hinh 5: Doanh thu dich vu di dong
S7«i7 S«7,£f 6000 ^
nK A
! / ' 2306,98"
1547.47 3000-
1500
:'A
itos 2007 vm im mn ioii m.
Bd sung su biin ddng doanh thu cita cdc hgng Ciing vdi sir biln dpng trong doanh thu cua todn nganh vien thdng, cac doanh nghiep viin thdng cflng biln dpng khdng ngimg dac biet la cac doanh nghiep chiem thj phan ldn tren thi trudng nhu: Mobifone, Viettel, Vinaphone:
mimg vin ai KINH 1 6 VA CHiNH TRj T H g GIOI S6 12(224) 2014 -
-53
Vai tr6 cua the che ho trg thi tryang.- Nguyin Qu6c Viet - Chu Thj Nhipgng - Dang Thj B6ng
Hinh 6: Bien dpng doanh thu cua cac nha mang Dan vi: Ty VND
Nguon: So li^u Bo Thdng tin vd Truyen thong.
Doanh thu Viettel va Mobifone lien tuc tang dam bao vi tri thii nhat thii nhi, con Vinaphone CO sir tang giam khong on dinh dac biet vao nhimg nam kinh te kho khan thi doanh thu cua Vinaphone cung co su giam siit.
Quy mo cua cac doanh nghiep ngay cang dugc md rgng khong chi tren pham vi ca nuac ma con sang ca thi tmong nuac ngoai (vi du nhu Viettel da xam nhap thi tmong cua nhieu quoc gia nhu Campuehia, Lao, Haiti, Mozambique & Pern), luon duy tri moi quan he on dinh & hgp tac song phuang voi cac d6i tac fai nhi^u khu vuc tren th§ gidi nhu AT&T, Sprint, Verizon, NTT, KDDI, Softbank, LG Telecom, KT..., khong nhihig th8, vi thl va sue manh thj tmong cua cdc doanh nghiep viin thong ngay cang dugc khang dinh: Viettel co thuang hieu manh nhat nganh viin thong Viet Nam (nguoi tieu dimg binh chgn 2012), la doanh nghiep d4u tien pha th6 dgc quySn tren thi tmong viin thong Viet Nam, la mang di dgng dung dau Viet Nam voi viec cung cdp dich vu GPRS, mang di dgng co tdc do phat trien nhanh nhit th6 gioi (tap chi Wireless Intelligence binh chgn), doanh nghiep s6 1 vk dot pha ky thuat, mang luoi phan ph6i a Viet Nam. Vinaphone la mang dSu tien phii song tren 100% cac tinh, thanh ph6 va la mang di dgng dku tien phii song 100% s6 huyen tren dia ban ci nuoc kl cac huyen miln mii, hai dao.
vung sau vung xa, Mobifone la nha cung c5p mang thong tin di dgng dau tien va duy nhdt tai Viet Nam (2005 - 2008) dugc khach hang yeu min, binh chgn cho giai thuofng mang thong tin di dgng tot nhat trong nSm tai Le trao giai Vietnam Mobile Awards do Tap chi Echip Mobile t6 chuc va hien nay van tiep tuc duy tri duac la mgt trong ba doanh nghiep dung dau thi truang vien thong Viet Nam. Siic manh thj tmong da khien doanh nghiep moi khi quylt dinh diu phai nghien cuu va du doan phan iing ciia doi thu de ban than doanh nghiep khong bj thua lo. Van de sap nhap v^ co phan hoa thi tmong vien thong cung dien ra kha manh me va tao nen nhieu thay doi. Canh tranh tren thi tmdng vien thong da lam giam di so lugng doanh nghiep tren thi tmong nay mgt each nhanh chong chi trong vong 5 n5m, cu the EVN Telecom sap nhap vao Viettel dau nam 2011, Sfone nit khoi nganh tir nam 2012 va Beeline vao nam 2013, mgt so doanh nghiep vien thong bi Bg Thong tin va Tmyen thong thu hoi giay phep cung cap mang viin thong ao (Dong Duong Telecom, VTC), dSc biet la tai cau tnic cua cac nha mang lan: Viettel dirge Thu tuang phe duyet quylt dinh s6 753/QD-TTG ngay 17/5/2013 theo do Viettel thirc hien sap xep, doi moi, thanh lap, thoai von tai nhieu tong cong ty, cong ty con cua minh. VNPT duac phS duySt de an tai co cau VNPT theo Quylt dinh s6 888/QD-TTG ngay 10/6/2014, tach Mobifone ra khoi VNPT.
Gia ca da co sir thay doi manh me khi canh tranh giOa cac hang dien ra gay gat, dSc biet 1^
sir thay doi gia cua ba nha mang 1cm.
Gia ca da lien tuc giam manh a tat ca cac g6i cuac, sy chenh lech gia giua cac goi cuoc d3 khong con xa nhau va dac biet, hien nay gia ca giGa hai goi ngi mang va ngoai mang ciia ba hang da sdt niit nhau. Them vao do, chat lugng dich vu cung dugc nang cao rat nhieu, tai Viet Nam de dam bao loi ich cua nguoi tieu dimg va day manh su giam sat doi vai cac doanh nghiep viin thong, Nha nuac thanh lap Cue Quan \j chat lugrng Cong nghe Thong tin va Tmyen thong va cong bo quy chuan ky thuat quoc gia
54 -NhOng vin di KINH T^ VA CHJNH TR! TH^ Gidl S6 12(224) 2014
jjg^|y|n^Qu6c V i $ t - Chu Thj Nhu-o-ng -Ogng Thj B6ng Vai tro cua t h l ch§ h5 tro'thj tru-ang..
ve chat lugng dich vu dien thoai mang co dinh mat dit, mang di dgng m5t dit va djch vu tmy c$p intemet ADSL theo QCVN 35: BTTTT, QCVN 36: BTTTT, QCVN 34: BTTTT. Trong do CO dua ra cac chi tieu danh gia chat lugrng dich vu g6m chi tieu chit luong kJ thuat (ty le cugc ggi dugc thilt lap thanh cong, chit lugng thoai, do chinh xac ghi cuoc); chi tieu chat luong phuc vu (do thoa dung cua thue bao, su CO duang day, th6i gian chcr sira chQa su co, ddnh gia cua khach hang, dich vu h6 trg khach hang). Cac chi s6 nay duac Cue Quan ly chat lugng Cong nghe thong tin va truyen thong c6ng bo hang nam, va hien nay ket qua do kiem chit luong 3 mang GSM dang chiem ITnh thi tmong thong tin di dgng la Vinaphone, Viettel, Mobifone. Mobifone nam 2010 la mang di dgng dimg s6 1 vk ba chi tieu: do nhan biet thuang hieu, miic do ua thich va miic do mong muon sir dung thi den nam 2013 vi tri nay da chuyin sang cho Viettel. Tuy nhien, khi tach ra khoi tap doan VNPT thi Mobifone dang din liy lai dugc vi tri cua mmh, Vinaphone tmoc do co phan giam sut nhung din nay da dugc cai thien dang ke.
3.3. Ddnh gid vai trd vd tdc ddng cua cdc thi che trong kd tra cgnh tranh tren thj tnrdng vien thdng
3.3.1. Cdc thi chi diiu chinh cgnh tranh tren thi trudng vien thdng
Nhu da phan tich a tren, thl che co vai h-6 quan trgng trong h5 trg thi tmong canh tranh.
Dli voi thi tmong dich vu viin thong Viet Nam, vai tro nay cua thl che cang dugc thl hien r6 net. K I tic sau D6i Mai, Dang va Nha nuac da thl hien quan diem va hinh thanh chien lugc trong viec xay dimg va bao dam moi tmong canh tranh lanh manh, kiem soat dgc quyen va bao ve lgi ich hgp phap cua nguoi san xuat, nguoi tieu dung va xa hgi. Cac the che ho trg thi tmong dich vu viin thong bao ham hai loai: thl chl dilu chinh hoat dgng canh tranh la cac quy dinh, phap luat vl canh tranh noi chung nhu Ludt Doanh nghiep, Luat Canh tranh va cac quy dinh phap luat chuySn nganh, bao gfim Luat Viin thong 2009, Phap lenh Viin thfing, Nghi dinh sfi 25/2011/ND-CP ngay 06/4/2011 huong din
Luat Vien thong, cac quyet dinh, thfing tu dieu chinh hoat dfing nghiep vu viin thong nhu cac quyet dinh ve gia cuac, ket nfii, quan ly tai nguyen vien thong. Di cung voi cac quy dinh, CO che nay la cac ca quan, ban, nganh chiu trach nhiem quan ly.
Ve cac the che thanh van, trong Hien phap nuoc Cgng hoa Xa hgi chii nghta Viet Nam nam 1992 da CO ghi nhan nguyen tac tu do kinh doanh (Dieu 57), yeu tfi tao n^n tang cho canh tranh. Tu quy dinh mang tinh nguyen tac trong Hien phap nam 1992, Luat Thuang mai Viet Nam nam 1997 da tiep can gan hon, true tiep han trong viec dieu chinh van de canh tranh khi ggi ten va cam doan nhimg hanh vi canh tranh khong lanh manh. (Khoan 1,2 Dieu 9). Luat Doanh nghiep nam 1999 ciing da cu the hoa thdnh cdc quy dinh phap luat ve quyen va nghla vu ciia cac doanh nghiep trong hoat dgng san xuat, kinh doanh, theo do, doanh nghiep dugc quyen canh tranh va tham gia canh tranh trong tat ca cdc nganh, cac ITnh virc cua nen kinh te (trir tmong hgp phap luat co quy dinh khac), ddm bdo nguyen tic ldnh manh va cung phat trien.
Luat Canh tranh s6 27/2004/QHI1 danh diu mgt buac phat triln trong moi tmong phap ly dilu chinh cdc hoat dfing canh tranh tai Viet Nam: Kilm sodt cac hanh vi gay han che canh tranh hoac cdc hanh vi co thl din den viec gay han chl canh tranh, dac biet khi mo cira thi tmong, hgi nhap kinh te qufic te; bao ve quyen kinh doanh chfnh ddng cua cdc doanh nghiep, chfing lai cac hanh vi canh tranh khfing lanh manh; tao lap va duy tri mgt moi tmong kinh doanh binh ding. Tilp theo viec ban hanh luat ndy, Chinh phii da co nhilu no lire trong viec ban hdnh cac van ban huang din thi hanh Luat Canh tranh^.
'TSIghi dinh 116/2005/ND-CP cua Chfnh phii, quy dmh chi tilt thi hanh mpt s6 dilu cQa Luat Canh tranh; Nghi dinh 120/2005/ND-CP v4 xu: ly vi pham ph^p luat trong ITnh VITC canh tranh, Nghi dinh 06/2006/ND-CP quy dmh chiic nang, nhi?m vu, quygn han \k ca cSu t6 chuc cua Cyc Quan ly canh tranh; Nghj dinh 05/2006/ND-CP vg thanh lap v^ quy dinh chirc nSng, nhifm vu, quySn han vi ca cau to chirc ciia Hpi dong canh tranh.
NhOng vin di KINH i t VA CHINH TRj TH^ Gidl S6 12(224) 2014 -
Vai trd ciJa th§ ch§ hd tra thi trudng.. Nguyin Quoc Viet - Chu Th| Nhuang - O jng Thj B6ng
Ben canh cac van ban phap luat quy dinh chimg ve canh tranh, tham gia vao cong tac quan ly cac hoat dong canh tranh tai Viet Nam CO cac CO quan thuoc cac bo, nganh khac nhau.
Bao gom: i) Cue Qudn ly cgnh Iranh chiu trach nhiem tien hanh viec dieu tra, xii ly cac vu viec canh tranh theo Luat Canh tranh, quan ly nha nuoc trong ITnh vuc bao ve quyen lgi nguoi tieu dCmg; ll) Cwc Sd hitu tri tue thuc hien danh gia va cho y kien chuyen mon ve hanh vi canh tranh khong lanh manh lien quan den quyen so hiru tri tue c3n cii theo de nghi ciia cac ca quan, to chirc lien quan; ill) Thanh tra khoa hoc cdng nghe la ca quan tiep nhan va xem xet mgt so vu viec khieu nai ve canh tranh va iv) Luc luang Qudn ly thl trudng bao gom cac co quan quan ly thi truong tu Trung uang toi dia phuang nhu Cue Quin ly thi tnrcmg fruc thuoc Bo Cong Thuang va c^c chi cue quan ly thi truang tai cac dia phuang, chiu h-ach nhiem chinh trong viec kilm tra va xu ly gian lEin thuong mai va cac vi pham khac trong hoat dpng kinh doanh tren thi truang.
3.3.2. Bdnh gig vgi Ird cita thi chi hd tra Ihi Irudng viin thdng cgnh Iranh
Tinh canh franh cua thi truang nay duac t h l hien thong qua ba dac trung co ban: thi truong c6 nhieu ngucri mua va nguai ban; nhirng nguai ban khac nhau cung cap hang hoa, dich vu v l CO ban la giong nhau; cac doanh nghiep co t h l tu do gia nhap hoac roi bo thi trucmg. Sir hd fro cua the chl d l i voi thi truong dich vu nay cung duoc the hien ro qua su tac dong tcri cac dac trung CO ban nay cua tinh canh tranh.
I) The che gliip gidm cdc rdo cgn gia nhgp ngdnh, Ihdc diy s6 luang cdc doanh nghiep tham gla thl trudng cung irng
lit khi Chinh phu co chinh sach m o cira thi tnrcmg vien thong cho din nay da co rit nhilu bien dong. Xuit phiit dilm cua sir hinh thanh, do dac thil mjing nang tinh doc quyin tu nhieni thi trucmg vien thong v i n da t i n tai rao can gil nhap nganh (chi phi dSu tu Ion, doi hoi cong nghe, ky thuat phiic tap...). Trong b l i canh do,
Nha nuac da sil dung cac cong cu chlnh sdch giup giam rao can gia nhap bang each cho phep cac doanh nghiep nha nuoc va tu nhan tham gia vac thi fruong. Sir pha vS t h l doc quyin trong thi truong cung cSp dich vu buu chinh duoc danh d i u vao nam 1994, khi mot s6 cong ty chuyin phat nhanh nuoc ngoai dugc phep cung cip dich vu chuyin phat nhanh qudc t l tai Viet Nam va khi Nha nuoc cho phep Viettel va SPT dugc cung cip dich Buu chinh vien thong (nSm 1995).
Den nam 1997, Chinh phu tilp tuc cho phep 5 cong ty dugc phep cung c i p dich vu intemet, lam gia tSng ap luc canh franh ttSn thi truong nay. Nam 2003, vcii chinh sach hgi nhjip, thi frTrong dich vu viin thong thuc su giam dan dpe quyin va chuyin sang c ^ tranh v6i su tham gia cua 6 cong ty ha ting m a n g ' va tinh din hit nam 2012, co 9 doanh nghiep boat dpng v l dich vu CO dinh, 6 doanh nghipp dich vu di dpng va 57 doanh nghiep vol dich vu intemet.
Dac biet, chinh sach m a cua hpi nhjp, tham gia Hiep dinh Thuang mai Viet - My, WTO da thu hiit mgt so doanh nghiSp nuoc ngpai diu tu vao khau cung ling dich vu vien thong:
VimpelCom voi 4 9 % c6 p h i n tai GTEL Mobile (Beeline), SK Telecom (Sfone),
Hutchison (Hing Cong) (Vietnammobile - tit nam 2009).
Ben canh chinh sach c i p phep gia nh?p nganh, nhirng chinh sach uu tien cho doanh nghiep moi gia nhap nhu Quylt dinh s6 217/2003/QD/TTg (doanh nghiep khpng nim thj phan k h i n g c h l dugc tu dua ra quylt dinh gia cuoc cac dich vu con VNPT chilm thj phin khong che phai tuan theo quy dinh gid cuoc cOa nha nugc), va mpt s6 quylt dinh h i trg cac doanh nghiep moi nhu thay d l i cuac kit nli giita cac doanh nghiep cung c i p djch vu vien
Gom: Tap do^n Biru chinh Vien thfing Viet Nam (VNPT), TSng Cong ty Vien thSng Quan dJi (Viettel), C6ng ty Viin thong Dien lire (EVN Telecom), C6ng ty c6 phin dich vv Bini chinh Vien thong SAi G6n (SPT), Cong ty C6 phSn vien thong HS Nfli (Hanoi Telecom) v4 Cflng.ty Thflng tin dien tij Hing Hai (Vishipel).
5 * - -NhUng vin ai KINH ri. VA CHlNH TRj THS G i d l So 12(224) 2014
Nguyin Qu6c V i $ t - Chu Th| Nhuang - B j n g Thl Bdng Vai tr6 cua t h l c h l ho trg thj trugng..
thong (S-Fone vao mang Vinaphone va Mobifone, chi phi SPT fra cho VNPT se dugc giam 7% frong khi mli cugc gpi VNPT tir mang Vinaphone & S-Fone, VNPT vin fra cuoc nhu cit...) da tao nen sir canh tranh soi dpng tren thj truong, khong chi giiip gia tang s6 lugng doanh nghiep gia nhSp ma con lam thay dli thj phin cua cac doanh nghi$p theo hucmg gia tSng thj phan cua cac doanh nghiep mai. Trong phdn
khiic dien thoai khong day vd intemet, thi phin cua thj trudng dd co su thay dli ldn frong giai doan 2006 - 2012, vcri su phan bl lai thi phin cho Vinaphone, Viettel, Mobifone va cac nha mang khdc. Dac biet la thi phin dipn thoai khong day cua Viettel da co gia tdng Ion ttr 11,4% vdo ndm 2006 len toi 44,05% ndm 2012 (tdng gip gin 4 ldn), ttong khi do, thi phin Clia doanh nghiep tien phong (VNPT) cho thiy sir gidm sut.
Thj phan dien thoai khong day va internet Thi phan difn Ihogi khong day%
7/2006 2012
• Mobifone • Vinaphot
• Viette - M^ngkhic
Ngudn: Bd Thdng tin vd Truyen thdng Thiphan internet
7/2006 2012
fV^ing kh^c
Ngudn: Trung tdm Internet Viet Nam (VNNCI), 2012
ii) Mdt (rong cdc he qud cua su gia tdng dgng ciia sdn phdm cung ung vd xu hudng gidm cgnh tranh tren thi trudng Id su phdt triin da gid dich vu cung cdp
NhOng vin di KINH T 6 VA CHINH TRj IHt Gidl S6 12(224) 2014-
Vai tro cue t h l che h6 trg- thj tru'dng.. Nguyin Quae Viet - Chu Thj Nhipdng - Dang Thj B6ng Cong cu gia dugc sir dung nhu mot trong
nhung chiSn lugc canh tranh cua doanh nghiep.
Su ma cua thi truang viin thong giup tang so lugng gia nhap thi truang da khiln cho ap luc canh tranh gia tang. Ben canh do, chinh sach gia cuac va chinh sach kit noi cung ho trg cac doanh nghiep moi tham gia nganh tang siic canh tranh, han ch8 su ISn at vk gia khi doanh nghiep tmac co lgi ihk cua "nguai tien phong". Dilu nay giup cho
"gia ca" tren thi trucmg nay giam ro ret. Ba dSu moc cua su giam gia cuoc la quy dinh xoa bo each tinh cudc vung vao nam 2001 (truac do co cuac lien vung & each vung), va su ra dai ci!ia S- fone nam 2003 va su gia nhap vao lmh vuc cung ling mang di dgng ciia Tap doan Viettel. So sanh vai thi truong vien thong Philippines va Indonesia CO the thay, gia cuac ciia Viet Nam co tSc do giam nhanh trong giai doan 2000 - 2008.
Hinh 8: So sanh toe do giam di dong, gia ciro-c giira Viet Nam, Philippines va Indonesia
18 18
\l c'2
S»
8 6 4 2 0
^\. ™
1999 2m 2001 2002
RP -|MA
2«)3 2!)M 2005
VN • • • • R P INA
- . ^ ' • ' '
2004 2005 2006 2007 2008
Cu'6'c phi thu6 bao djch vu di dong hang thcing NguSn: lUT (2008).
4. Mot so thach thire va giai phap dam bao canh tranh lanh manh cho thi trirorng vien thong Viet Nam
4.1. Nhihig thdch thirc vd lu-c cdn su- canh tranh trong thi trwdng viin thdng
i) Xudl hien cgnh tranh khdng ldnh mgnh- Canh tranh giQa cac nha cung cap djch vu trong hai linh vuc di dgng va intemet da nay sinh nhieu van de va xu huong canh tranh khong lanh manh tren thi truomg dich vu viin thong. Theo bao cao vl khao sat cac doanh nghiep hoat dgng trong ITnh vuc viin thong cua Cue Quan ly Canh tranh - Bg Cong thuong^
cac doanh nghiep da dua ra nhQng thong tin phan hoi danh gia cac hanh vi canh tranh khong lanh manh tren thi truong viin thong, ket qua khao sat va phong vin true tilp cung cho thiy,
B4o c^o D i n h gid Canh tranh trong 10 ITnh v u c (2010), C^ic Q u a n ly Canh tranh - Bo C o n g thiitmg
Cu'O'c phi ket noi du'd'ng day cd djnh
hanh vi canh tranh khong lanh manh pho bien nhat tren thi trucmg vien thong la "khuyen mgi nhdm thu hut khdeh hdng", voi 100% doanh nghiep dugc hoi cho biet da tung bi anh huong, Vi pham thudng gap tilp theo la "chi ddn gdy nhdm ldn" va "dem pha doanh nghiep khdc"voi 75% doanh nghiep dugc khao sat.
Mgt nira doanh nghiep khao sat cung gap phai cac hanh vi gay roi true tiep hoac gdy nhieu loan thong tin ("gay roi hoat dgng kinh doanh",
"quang cao nham canh tranh khong lanh manh",
"xam pham bi mat kinh doanh"). Tren thj trudng cung chiing kiln kha nhilu doanh nghiep cung cap dich vu vien thong di d6ng va intemet dua nhau ha gia cuac, canh tranh nhau ve cac djch vu gia tri gia tang gay ra nhiing hanh vi canh tranh thieu lanh manh, vi pham phap luat, cac cugc chien ve gia cudc va hinh thicc khuyen mai cung la cac hanh vi canh tranh chii yeu tren thi trudng hien nay.
58 -NhOng vin di KINH i t VA CHJNH TRj IHt Gidl S6 12(224) 2014
Nguyin Qu6c Viet - Chu Thj Nhu'gng - Dang Thj B6ng Vai tr6 ciia thd che ho trg thj tru-dng..
ii) Nguy ca ddc quyen nhdm
Hien nay, mac du s6 lugng cac doanh nghiep cung ling dich vu da tang dang kl so vdi giai doan hinh thanh ciing vdi su da dang, phong phli ve cac lofd san phdm, dich vu vdi miic gia cudc giam, tuy nhien, thi phan tren thi trudng nay, dac biet d phan khiic mang di dgng vin chii yeu thugc vl cac doanh nghiep nha nudc ldn la Viettel, VNPT va Mobifone. Cho den thdi diem hien nay, vdi su nit lui cua Sfone, Beeline, 3 doanh nghiep tren chiem den den 95% thi phan cua thi trudng.
VKRd I UaMm I VbuPkwM I S-FOM I
EVNTil*com ^ ^'^.
• 1 D 1 1
• IDIO
v l nguyen tic, khong nen to chiic nhieu dan vi canh tranh trong mot chii sd hiiu (nha nudc).
Viec doanh nghiep nha nudc co thi phSn thong ITnh tren 95% la mgt trd ngai to Idn doi vdi su phat trien cua cac doanh nghiep nho ndi rieng va viec thu hiit cac nha dau tu nudc ngoai dau tu vao ITnh vuc vien thong ndi chung tai Viet Nam cung nhu dam b^o mgt moi trudng canh tranh lanh manh, khong co su thong dong, cau ket giiia cac doanh nghiep. Su kien cac doanh nghiep vien thong nudc ngoai dan nit khdi thi trudng Viet Nam (Beeline, Sfone) va viec sap nhap cac doanh nghiep nhd vao doanh nghiep Idn (sap nhap EVN Telecom vao VNPT) ciing cho thiy diu hieu dang lo ngai ve su di xuong cua carih tranh va dgc quyen cd kha nang quay trd lai.
Khi do, nhiing thl che ho trg canh tranh co nguy CO bi triet tieu bdi cac the che bao ve lgi ich ciia nhdm dgc quyin.
iii) Ndng Ivc cgnh tranh cita cdc doanh nghiip viin thdng trudc bdi cdnh hdi nhdp
Vdi su diy jnanh cai tien con^ nghe, cac doanh nghiep viin thdng da mang den nhimg san phim da dang cho thi trudng. Tuy nhien, so sanh
tuong quan vdi su phat triln trong ITnh virc vien thong tren the gidi, Viet Nam cdn di sau ve cong nghe va chat lugng dich vu (trong khi the gidi da trien khai cac iing dung 4G, 5G, Viet Nam van dimg lai d iing dung 3G. Nhilu ting dai cua VNPT d cac tinh vin la tdng dai Toll sii dung cong nghe lac hau (TDM) ma chi vai nam nua the gidi se khong cdn su dung, Viettel hien van con sir dung nhieu phuong tien, thiet bi va con^
nghe kem hien dai (cua Zyxel, Huawei)). Boi canh hgi nhap hien nay, idii Hiep dinh Ddi tac Kinh te Chien lugc xuyen Thai Binh Duang - (TPP) ma Viet Nam sap siia ket thiic dam phan cd nhieu khia canh lien quan cong nghe thong tin, trong dd cd canh tranh, sd hihi tri tue, thuang mai dien tii, dau thau dien tir, cai each doanh nghiep nha nudc... se dat ra nhieu thach thiic trong van de cai thien nang luc canh tranh cua toan cau trong tuong lai.
Tuy nhien, trudc nhiing luc can va thich thiic trong duy tri va phat huy tinh canh tranh cua thi trudng, viSc thuc hien tai cau tnic doanh nghiep vien thong nha nudc \k ky vgng ldn hudng ldi tang cudng canh tranh. Theo De an Tai ciu tnic DNNN, tap doan VNPT phai chuyen nguyen trang Mobifone ve Bg Thong tin va Truyin thong, ddng thdi phai thoai von hoan toan khdi 63 cdng ty ma doanh nghiep nay c6 vdn dau tu, trai rgng tren nhieu ITnh vuc nhu tai chinh, bit dgng san, dien luc, san xuat va dich vu. Viec cd phan hda Mobifone se la ca hgi de tim cac nha dau tu cd chien lugc tdt, cd cdng nghe tdt, tir do se tao ap luc canh tranh cho cac doanh nghiep cdn lai tren thi tmdng. Ben canh dd, xu hudng dau tu ra nudc ngoai cua cac doanh nghiep vien thdng (dau tu sang Lao) ciing se md ra co hgi phat trien mdi cho cac doanh nghiep vien thdng, giiip tSng cudng nSng luc canh tranh va tim kilm cac lgi ich tmdc bdi canh thi tmdng vidn thong trong nudc cd kha nang tien tdi bao hda trong tuong lai.
4.2. Mot sd de xudt nhdm tdng cudng thi che canh tranh cho thi trudng vien thdng
Trong bdi canh tdn tai nhiing thach thiic va luc can doi vdi su phat trien canh tranh cua thi tmdng viin thong Viet Nam, chiirtg tdi xin dua ra mgt so de xuat can ban ve ca che, chinh sach nham hd trg thi tmdng canh tranh lanh manh va hi?u qua:
NhOng vin di KINH it VA CHJNH TRj IHt GIOI So 12(224) 2014- 59
Vai trd ciia the che ho trg thi tru-ang.. Nguyin Qu6c Viit - Chu Th| Nhypng - Oang Thj Bdng
I) Bdm bdo tlnh Ihdng nhdt aia cdc quy dinh phdp lugt duy tri cgnh Iranh vd chdng $dc quyin
Dam bao tlnh thfing nh4t toan dien cua phap luat chong canh tranh khong lanh manh va han che doc quyen, phti hop vcri thirc tien cua Viet Nam. Chlnh phu da co nhieu no lire trong vice huong dan thi hanh Luat Canh tranh. Tuy vay, cac huong dan nay van chu yeu tap trung vao han che canh tranh va to tung canh tranh, con nhieu van de chua dugc cu the hoa, giai thfeh, huong dan thirc thi. Co the thay rang, nhung quy dinh ve dam bao canh tranh co moi quan he chat che vgi cac che dinh phap luat khac nhu Luat Thuang mai, phap lenh Quang cao, Bp luat Dan sir, phap lenh gia... LTnh vuc vien thong cung co Luat Viin thong va nhi^u nghi -dinh ho trg canh tranh khac. Nhieu npi dung quy djnh ve cac hanh vi cam doan, su dung dau hieu hanh vi de gpi ten nhimg chua r6 rang nen khi thuc hien rat kho de ap dung.
II) Phdt huy val trd cita cdc ca quan glam sdt cgnh trgnh vd chong hdnh vl ddc quyen
Do canh tranh, cac doanh nghiep th6ng ITnh thi trucmg thucmg dua ra cac giai phap kinh td de bu cheo va pha gia thong qua khuyin mai, Tai lieu tham khao:
giam gia cudc qua miic nhim triet tiSu cac doanh nghiep nho, tir do dan dfa dgc quyfa tro lai. Nhin chung, cac giai phap nay tac d6ng ngay dfa thi tnrcmg vgi s6 lugng khong nh6 cac khach hang chuyfa tir mang cua doanh nghiep nay sang mang ciia doanh nghiep khac chi trong vai ngay. Cue Vifa thong va cac co quan 06 t h i m quyfa cfa phat huy vai tro giam sat sir bifa dong khong binh thuong ciia thi truong do anh huong cua canh tranh khong lanh manh, kip thoi CO bien phap dieu tife thi tmong, huong toi muc tieu lau dai la duy tri sir phat trifa bfa vGng, canh tranh ciia thi trucmg vifa thong.
Hi) Tiip tiic tap trung hd Irg gidm rdo cdn gia nhgp nggnh
Do dac thil doc quyen ciia ITiih vuc vifa thong nen ben canh giai phap nhfai tang cuong canh tranh giOa cac doanh nghiep tham gia trgn thi truong nay, cln thift tifa tiic co nhiing chinh sacli ho trg, khuyen khich cac doanh nghiep moi (trong nuoc va nuoc ngoai) gia nhap nganh va thuc hien tai cau true, co phan hoa doanh nghiep nha nuoc, nhSm thay d6i tmh trang gin nhu toan b5 thi phin ciia thi tnrcmg do 3 doanh nghiep nha nuoc ldn nim (VNPT, Viettel, Mobiphonej*
1. Bao cac Danh gia Canh tranh frong 10 ITnh virc (2010), Cue Quan ly Canh franh - B6 Cong thuang 2. B4o cao Hpi nghi Tong kSt cong tac nam 2013 va frifa khai nhiem vu nam 2014 cua Bo Thong tin
va Truyen thong, thang 12/2013, Ha Npi
3. Ba thong tin va truyin thong: http://www.mic.gov.vn/Trang/default3.aspx 4. Cue bim chi'nh vien thdng: http://wTvw.mic.gov.vn/gioithieu/Trang/CucVienthong.aspx 5. Garry D.Smith, Danny R.Amol, Bobby G.Bizzell (1997): Chiin luoc vd sdch luac klnh doanh
NXB.Thongke.
6. John Roberts, Pamela Morrison and Charlie Nelson (2004): Implementing a Pre-Launch Diffusion Model: Measurement and Management Challenges of the Telstra Switching Study Marketing Science.
7. Luat Canh tranh s6 27/2004/QHOl, Qu6c hpi 8. Luat Viin thong sS 41/2009/QH12, Quoc hai
?n D " ' ' ' '^ * " " ' ^ ' '""'''"""""I Change and Economic Performance. Cambridge, University Press 10. Porter, M.E. (1998): Compelilive Strategy - Techniques for Analyzing Industries and
Competitors, The Free Express.
11. Phap lenh Buu chinh viin thong, s6: 43/2002/PL-UBTVQHlO, Uy ban Thucmg vu Qu6c hoi 2. Raymond Alain, Thietart (1999): Chien luac doanh nghiep Nha Xuit ban Thanh ni6n.
l^flSSk o'^/2006 4y20"06l'5S6.""' "'"^ """^ ""' ' ' ^"^ ^'""' ^'='" *'"^' **"« "^''''
14. Tong Cong ty Buu chinh viin thong Viet Nam (2005): Binh huang phdl Iriin Bm, chinh viin Ihong Viet Nam den ndm 2015, Ha Npi.
15. Trung tam Litemet Viet Nam: http://www.vnnic.vn/
