THUC TRANG VA MOT SO GIAI PHAP PHAT HUY VAI TRO CUA KINH TE TLJ NHAN
Of VIET NAM HIEN NAY
• TA NGOC NAM
TOM TAT:
Kinh te td nhdn (KTTN) trong hdn 30 nam ddi mdi da cd sd phdt triin manh me ddng gdp to Idn vao sU phat triin kinh td' - xa hdi ciia da't nUdc. KTTN la mdt lUc lUdng kinh td' quan trong, ndng cd't trong phat trien kinh te' d nddc ta hidn nay. Van kidn Dai boi XII (2016) cua Dang xac djnh: "KTTN la mdt ddng lUc quan tipng cua nln kinh td'". De thdc sU phat huy dddc vai tro eiia KTTN trong thdi gian tdi, bdi vid't diia ra thdc tiang va mdt so giai phap nham gdp phan khac khue nhdng ban che va phat huy hdn nda nhdng tiem nang vdn cd cua KTTN.
Tuf khoa: Kinh td', kinh td' tu nhan, vai trd ciia kinh te td nhan, doanh nghidp td nhdn.
1. Md dau
Ke td Dai bdi Dai bieu toan qud'c lan thd VI, Ddng ta da khang dinh ve sU cdn thid't cua KTTN va ebo phep KTTN phdt trien. Kl td dd, KTTN ngay cang phdt trien. Cung vdi sU phdt triin cua KTTN, vai trd ddng lUc quan trpng cua nd cung ngay cang dUde thda nhdn, Vai trd ddng life dd dddc khang djnh qua cdc ky dai bdi, nba't la trong Hdi nghi Trung ddng 5 (kbda IX). Lan dau tidn, van de phat triin KTTN da dUdc dUa ra thao ludn trong mdt chuyen d l ridng vd ra Nghi quye'l "Ve tie'p tuc ddi mdi cd chd', cbinh sach khuyd'n khich va lao dilu kien phdt tridn KTTN". Danh gid ve vai trd cua KTTN. Hdi ngbj Trung Udng 5 (kbda IX) khang dinb: "KTTN la bp phan cd'u thanh quan trpng cua nen kinh te' qud'c dan. Phat trien KTTN la vd'n dl chid'n lUde Idu ddi trong phdt trien nln kinh te' nhilu thanh phan dinh hudng xa hoi chu nghTa, gdp phan quan trong thdc bidn
thdng Idi nbidm vu trung tam la phat trien kinh le', cdng ngbidp boa, bidn dai boa, ndng cao npi luc cua dd't nUdc trong bdi nhdp kinh id' qud'c te'"
[1]. Dai bdi X (nam 2006) cua Dang cung xac dinb: "KTTN cd vai trd quan trpng. Id rapt trong nhdng ddng Idc cua nen kinh td'" [5]. Sau 25 nam tid'n hanh doi mdi, vdi nhdng ddng gdp cua KTTN vao sU phat trien cua dd't nddc, Dai bdi XI (ndm 2011) cua Dang da nhan manh: "Coi KTTN la mdt trong nhdng ddng lUc eua nen kinh id', tie'p tuc nghien edu cd che' chinb sdch d l lao dieu kidn hlnb thanb mdt sd' tap dodn KTTN va khuyd'n khich lUnhan gdp vd'n vao cac tap doan kinh te' nha nudc ddp dng ydu cau phdt triin kinh td' thi trddng, bdi nhap kinh id' qud'c te'..." [6]. Quan niem coi KTTN la "rndt trong nhdng ddng Idc cua nen kinh t l " trong bai ky Dai hdi X vd XI, dieu dd phan anb budc tie'n mdi trong tudu\ cua Dang vd Nba nUdc vl vi tri, vai trd eua KTTN trong
S o 4 - T h o n g 3/2019
KINH TE
nln kinht^mfdc ta. Van kidn Dai hdi XII (2016) cua Dang xdc dinb: "KTTN Id mdt ddng Idc quan trpng cua nen kinh le'"; "Hoan thidn ed che', chinh sdch khuyd'n khich, tao thuan ldi phdt triin manh KTTN 6 hau bet ede nganh vd ITnh vdc kinh te', trd thanh mdt ddng lUe quan trpng cua nen kinh td'. Hoan thidn chinh sach bd trd phat triin doanh nghiep nhd vd vda, doanh nghiep khdi nghidp.
Khuyd'n khich binh thanh cac tap doan KTTN da sd bdu va td nhdn gdp vd'n vao cdc tap doan kinh td' nba nddc" [7], Quan diem trdn khdng ebi t b i bidn sd ghi nhdn dung vi tri, vai trd cua KTTN trong cd cd'u kinh te' nddc ta bidn nay, ma cdn khuyd'n khich manh me KTTN tid'p tuc phat trien, ddng gdp ticb cdc vdo qud trinh phat triin kinh te' - xd hdi cua dd't nUdc.
Trdn thUc le'bien nay, KTTN dang ddng vai trd ddng lUc quan trpng trong nen kinh td' nddc ta, thd hidn trddc he't d ty Id ddng gdp cao eua nd trong nln kinh td'. Trong lddng lai, do nln kinh te nddc ta cdn thu but nhieu ngudn vd'n dau td td nddc ngoai va td cdc ca nhan trong nddc ndn ty Id ddng gdp eua KTTN so vdi kinh td' nha nUde se cdn cao hdn, Vdl thUc te dd, vai tie ddng Idc eua KTTN 6 nude ta hien nay cdng the hien rd hdn.
2. Thric trang vai tro cua KTTN d Viet Nam Thdc hidn cdc quan diem, dddng Id'i chu trUdng cua Dang vd Nba nddc, KTTN d nddc la da khdng ngdng phdt trien, ngay cang khang djnh vai trd cua minb trong phat trien kinh id' - xa hdi eua dd't nddc.
ThU nhdt, KTTN dang tUng budc tdng ve sd lugng vd da dang logi hinh doanh nghiep.
Theo thdng ke eua Cue Quan ly dang ky kinh doanh, ti-ong giai doan 2001 - 2016, KTTN khdng ngdng phat trien, ddng gdp ngdy cdng Idn eho phat trien kinh td' - xa bdi cua dd't nddc. Doanb nghidp tu nhdn phdt trien d hau hd't cae nganh, linh vUc va cae vung, mien; sd' Iddng doanh nghidp cua td nhdn tang nhanh, nam 2002 Id 55.236 doanh ngbidp thi de'n ndm 2016 da cd khoang 500.000 doanb nghiep vdi nhieu loai hlnb da dang. De'n cud'i ndm 2017, da ed hdn I trieu doanb nghidp thudc KTTN dUdc ddng ky, Neu chi tinh ridng trong nam 2016, 110,000 doanh nghiep da dUdc dang ky va con sd' nay da tang len 126,800 vae nam 2017. Ty Id doanh nghiep trdn 1000 ngudi dan da tang Idn la 10 ddanb nghidp trdn 1000 ngudi vad nam 2017 [2].
Thd hai, KTTN da ddng gdp quan trong cho tdng trudng kinh te.
Trong giai doan 1986-1990, tang trddng kinh td' dupc duy tri d mdc 4,5%. Tdc do tang trUdng kinh td' dat 8,2% trong giai doan 1991-1995 va 7,6% trong giai doan 1997-1999. Trong giai doan 2001-2005, tdc dp tang trddng tuy da cham hdn nhung van dUde duy tri d mdc 7,34% vd eon sd' nay dat 6,32% trong giai doan 2006-2010. Trong nhdng nam gan day, td'e dp dddc duy tri d mdc tang dan, va xoay quanh con sd'7%, Quy md cua nln kinh td'da tang gdp ba trong vdng ba thap ky, giup nude tatd mdt trong nhdng nddc ngheo nha't chau A trd thdnh mdt nen kinh te' cd tbu nhdp trung binh vao nam 2010. Trong nam 2016, KTTN da trd thanb nhdn to' quan trpng dd'i vdi tang trudng kinh te cua nUdc ta. KTTN trong nUdc chid'm 38,6% GDP nam 2016 (trong ty le nay, doanh nghiep dang ky ehinh tbdc chie'm 8,2%, khu vdc hd kinh doanh chie'm 30,43%). KTTN nddc ngoai (FDI) ddng gdp 18,95% GDP. Vi vdy, KTTN dang dan khang dinh vj the' Id ddng Idc cbinb cho nhdng kd't qua tang trUdng kinh te' cua nude ta [2],
ThU ba, KTTN dd dong gdp ddng ke vdo tong vdn ddu tu ciia nen kinh te.
Trong vdng mot thdp ky, tdng vd'n dau tdcua KTTN trong nddc dd tang gd'p bdn lan td 130.398 ty ddng vao nam 2005 Idn 579.700 ty ddng (25,8 ty USD) vdo nam 2016, chie'm 39% tdng vd'n dau tucua xd hdi vao nen kinh td'. Ne'u tinh ca ngudn vdn FDI, KTTN ddng gdp 62,4% tdng vd'n ddu tu cua toan xd hdi trong nam 2016, the hidn tdc dp tang manh me dddc tie'p tuc duy tri td con sd 52,9% ndm 2005. SU md rpng trong ddu tU cua KTTN song hanb vdi ty tipng giam dan ve dau tu cua nba nUde td 47,1% nam 2005 xud'ng cdn 37,6 % trong nam 2016. Nd'u ehi tinh ridng ddng gdp eua doanh nghiep tUnhdn trong nUdc vao tdng vd'n cua khu vUc doanh nghiep tbi ddng gdp eua doanb nghidp td nhan trong nUdc da tang td 9,25% ndm 2000 len 49,77% nam 2015, Nd'u tinh ca khu vUc tu nhdn nddc ngodi la cdc doanh nghiep FDI, con so' nay sd lan lUdt la 32,9% vdo nam 2000 va 68,6% vao nam 2015. Tdng vdn cua eac doanh nghidp tU nhdn trong nUde tdng td 98,3 nghin ty ddng nam 2000 len 11,020,9 nghin ty nam 2015 [2J.
So 4-Thang 3/2019 49
ThU tu, KTTN dd gop phdn tao viec lam, gidm ngheo.
Su gia tdng nhanh chdng so lddng ddanh nghiep Id nhan da thu but mdt Iddng Idn lao ddng trong xa hpi (hang nam thu but thdm khoang 1 tridu ngddi lao ddng), Lao ddng td 15 tudi trd Idn dang 1dm vide trong thanb phan KTTN khdng ngdng lang Idn qua eac ndm: Nam 2000 ed 32.358,6 nghln lao ddng (trdn tdng sd' 37.075,3 nghin lao ddng); nam 2013 cd 45,091,7 nghln lao ddng (trdn tdng sd 52.207,8 nghln lao ddng); nam 2014, KTTN sd dung 85,7% tdng sd lao dOng dang lam viec [8]. Cac doanb nghidp thudc KTTN trong nUde da tao ra 5,98 tridu vide lam trong nam 2010, va con sd nay da tang len tdi 7,7 tridu ngUdi vao nam 2015. Vdi mdt xu thd' tUdng tU, so' viec lam dupe tao ra bdi cac doanh nghiep FDI tang td 2,1 trieu vao nam 2010 len dd'n 3,77 tridu vdo nam 2015. Vide 1dm tao ra bdi cdc bp kinh doanb cung tang Id 7,4 trieu Idn 7,89 trieu vdo nam 2015. Tdng cdng, 19,47 tridu ngUdi lao ddng dang lam vide trong KTTN trong nam 2015, Cbinh vi vay, da gdp phan nang cao ddi sd'ng cua mpi tang Idp nhdn dan trong xa hdi, giam ly Id ddi ngheo xud'ng cdn xd'p xi 7%, ty Id tha't nghiep dddc duy tri d mdc thd'p la 2,28% vao ndm 2017 [2],
ThU ndm, KTTN da ddng gdp Idn vdo viec hinh thdnh, tdi sdn cddinh vd ddu tuddi han cua khu vuc doanh nghiip noi rieng vd cda loan bg nen kinh te ndichung.
Tai san cd djnh vd dau tU dai ban cua cdc doanh nghidp tu nhdn trong nUdc tdng tdi 114 idn tiong giai doan 2000 - 2015, mdt td'e dp tang trUdng nhanh hdn rat nhieu so vdi khu vUc doanh nghidp nha nddc va doanh nghiep cd vd'n dau td nddc ngoai. Ty trpng nam gid bdi KTTN trong nddc dd'i vdi tdng tdi san ed'dinh va dau tddai ban cua khu vUe doanh nghidp tdng manh td 8,24% nam 2000 len 36,9% vao nam 2015 [2].
Bdn canh nhdng thanb tUu ndi bat, so vdi tilm nang vd'n ed, KTTN d nddc ta vdn cdn khd khdn va cd nhieu ban cbd'nhu: 1) KTTN thie'u but lao ddng cd ky nang, nang sua't lao ddng cdn thd'p, Cach thdc quan tri bidn nay cua nhieu doanh nghidp tu nban cdn theo kieu gia dinb, it tidp can qudn tri hidn dai, thdng Id qud'c td'; 2) KTTN han cbe' dau td vdo cdng nghd, ddn tdi trinb dd san xud't, ky thudt ehi d mdc tha'p. Dilu nay bat ngudn td tbdc
Id' nhilu doanh nghidp tdnhan khdng ed du ndng Idc lai chlnh de dau lU vdo tdi sdn cd' dinh, may mdc cdng nghd dl gidm cbi phi, nang cao hieu qua boat ddng. Tdi san cd' dinh binh qudn eua mdt doanb nghiep lU nhdn nho chi duy tri d mdc 7-8 ty dong/ doanh nghiep va khdng cd cai thidn dang ke trong sud't giai doan 2011 - 2015 [3]; 3) vide tid'p can tin dung cua doanh nghidp td nhdn cdn nhidu khd khan. Cbi ed 40% trong tdng sd doanh nghidp dang hoat ddng cd kha nang tid'p can vd'n vay td ngdn hang [3], Nhieu doanh ngbidp khd dap dng quy dinh cho vay cua cac to chdc tin dung do chUa minb bach, ro rdng vl tinb binh tai chinb eua minh;
4) cac ye'u td' khach quan td thi chd', chinh sach cdn tin tai cung can trd sd phdt trien cua KTTN:
Tbu tuc banh chinh cdn pbdc tap; lien thdng giai quyd't thu tuc ebo doanh ngbidp cdn ba't cap; cdn nhdng diem khdng thd'ng nhat gida Luat Ddu td, Ludt Dd't dai, Ludt Dd'u than,,,
3. Mot so' giai phap phat huy vai tro cua KTTN thdi gian tdi
De KTTN cd the phdt trien xdng vdl tiem nang vd'n ed va ngay cang phat huy vai trd ddng Idc quan trpng cua nen kinh td', can tbdc bidn mdt sd giai phdp sau:
Mdt id, nhdn thdc ddy du sdu sac hdn ve vi tri, vai trd cua KTTN trdng nln kmh td' tbi trUdng hien nay. Can lam td't cdng tac phd bie'n, tuydn truyen quan dilm, dudng Id'i, chu trUdng, chinh sdch cua Dang vd Nhd nUdc dd'i vdi vide phdt trien KTTN cho ta't ca mpi ngUdi, ddc bidt la KTTN ve cac chu trddng, chinh sach cua Dang va Nbd nude ve phat trien KTTN; khang dinb vai trd ddng lUc quan trpng eua KTTN trdng nen kinh td', ddng thdi tuyen truyin ndng cao y thdc cha'p hanh phdp luat cua KTTN trong qud trinh san xud'l - kmb doanh. C6 vu vd bieu dddng kjp thdi nhdng doanh nban, ddn vi kinh te lam an ed hieu qua, dung phdp ludt, ed ddng gdp tich cUc vao phdt triin kinh td' - xa hdi, bao dam ldi Ich cua ngddi lao ddng.
Hai Id, xda bd sU phan biet dd'i xd gida cac thanh phan kmh le', xac dinh vai trd KTTN tbeo dung mdc dp va kba nang ddng gdp thuc td'. Can tao Idp mdi trddng dau tU, kinh doanh thuan Idi ebo KTTN phat triin d ta't ca cdc nganh va linh vdc md phdp ludt khdng cd'm. Canrd soat, xda bo cac ed che, chinh sach tad ra ba't binh dang gida KTTN va ede thanh phan kinh td' khac, gida cdc chu the
50 So 4-Thang 3/2019
KINHTE
cua KTTN, nba't la trong canh tranh va tid'p can ngudn Idc xa hdi, cac yd'u to san xuat, cd hdi kinh doanh, tham gia thj trddng, ma trong tam la dd't dai, vd'n, ngudn Idc cua Nhd nddc, Tid'p tuc tao dieu kidn thuan Idi de cac hd va cd nhan td nguydn lien ke't hlnb thanb doanh nghidp bode cdc hinh thdc td chdc hdp tdc khde.
Ba Id, ddi mdi, cai edcb thu tuc hanh cbinh, tao ra nhdng khung khd phap ly, t b i chd' thuan ldi. cdn ra sodt, ddn gian hda va bai bd cdc thu tuc hanb chinh khdng can thid't, tao mpi thuan Idi va giam td'i da thdi gian, chi phi cho doanb ngbidp vd bp kinh doanh nhd: xay ddng cd chd' "mot eda dien td" thd'ng nha't dau md'i tie'p nhan va xd ly hd sd, budng ddn, giai quyd't thu tuc hdnh chinh;
giam thdi gian, chi phi cho cae thu tuc vl thud', bao hilm xa hdi, xdy dUng, dang ky quyen sd hdu, sd dung tai san. Xay ddng cae chinb sdeb hd trd eho cac doanb nghidp tdnhan, ed thi tid'p can td't bdn cac ngudn vd'n Uu dai id cac quy dau tu phat trien, bao lanh tin dung eho doanh nghiep nbd va vda td eac ngan hang thUdng mai. Cdng khai, minh bach tren ede phddng tidn thdng tin, truyen thdng v l ede ed chd', ehinh sdch Uu dai.
Bdn Id, Nha nUdc can tao mdi trUdng kinh doanb Idnh manh trong nln kinh le tbi irUdng nhU:
bd sung, sda ddi mot sd' chinh sach v l ddu tU, tin dung; tao dieu kidn vl mat bang cho san xua't kinh doanh; cbinb sach hd trd dao tao ngudn nhdn Idc, ehinh sach ve khoa hoc cdng nghd, cbinh sach tbue', tdi chinb, ke' toan, kiem todn; cbinb sach ve tien lUdng, thu nhap va bad hiem xa hdi.
Ndm la, KTTN can nd lUc ddi mdi vd hodn thidn minh. KTTN can xdy ddng chid'n lUde kinh doanb bdp ly, ddi mdi md hlnb quan trj pbu hdp vdi thdng Id qud'c td'; hoan thien bp mdy to cbdc quan ly theo bddng vda dam bao tinh nang ddng vda dam bao tinh Idu ddi; ndng cao hieu qua boat ddng cua doanh ngbidp; dac bidt can quan tam den tiinh dp, phdm cha^t, nang lUc cua cdc chu doanh nghidp. Chu trpng cac bidn phap tbdc hidn giam
thieu rui ra trong kinh doanh,; tbUc hidn chuyen giao cdng nghd cao id ede nen kinh le phdt tnen.
Sdu la, nang cao bieu lUc, bidu qua quan ly, kiem soat hoat ddng eua KTTN, Can day manh xay dUng ndng cao vdn hda doanh nghidp va dao ddc doanh nhdn Thddng xuydn luyen truyin, nang cao y thdc tuan thu, quy tac dao ddc ngbl nghidp va cac chuan mdc hanh vi, dng xd trong cac doanb nghidp td nban vd bd kinh doanh; xd ly nghidm cac hanb vi vi pham phdp luat d l rdn de, phdng ngda. Hoan thien cac quy dmh de quan ly, kiem sodt hoat ddng cua KTTN. Rd soat viec td chdc, trien khai thue bien cac van ban phdp luat cua cac cd'p td Trung Udng dd'n dia phUdng nham phuc vu td't hdn ydu eau qudn ly, ddng thdi khdng gay khd khan, phidn ha cho KTTN. Doi mdi phUdng thdc lanh dao cua Dang, phat buy vai tid eua cdc to cbdc dang trong KTTN. Lam td't cdng lac kilm tra, gidm sdt, sd ke't, tdng ke't, chd'n cbinh kip thdi nhdng nhan thdc va banh ddng khdng dung trong trien khai thuc hidn.
4. Kd't lu$n
Ngbj quye't sd 10/NQ-TW (ngdy 03/6/2017) eua Hdi nghi Trung Udng lan thd 5 Ban Cha'p hanb Trung ddng kbda Xll vl "Phat trien KTTN trd thanh mdt ddng Idc quan trpng cua nln kinh td' tbi trudng dinh hUdng xa bdi chu ngbia" dd khang dinh: "Chu trpng ndng cao chd't lddng, hieu qua kinh doanb trong khu vUc KTTN, Pha'n da'u den nam 2020 cd it nha't I trieu doanb nghidp; dd'n nam 2025 cd bdn 1,5 tridu doanh nghidp va dd'n nam 2030, cd it nba't 2 tridu doanh ngbidp";"Td'c dp tang trudng eua KTTN cao bdn tdc dp tang trddng chung cua nen kinh te. Phan dd'u tang d trpng ddng gdp cua khu vifc KTTN vao GDP de dd'n nam 2020 dat khoang 50%, nam 2025 khoang 55%, de'n ndm 2030 khoang 60 - 65%" [1]. Vdi dUdng ldi, chu trddng dung dan dd, chung ta ed the tin rang KTTN se phat huy hdn nda vai trd ddng lUc cua nen kinh te', gdp phan quan trpng vdo sd ngbidp phdi triin dd't nddc •
TAI LIEU THAM K H A O :
1. Ban Chdp hdnh Trung uang, Trung uong Nghi quye't sd lO-NQ/TW Nghi quye't Hoi nghi idn thd ndm Ban Chap hdnh Dang khoa XII ve phdt trien KTTN trd thdnh mot dong luc quan trgng cua nen kmh lethi trUdng dmh hudng xd hgi cha nghia, Hd Ngi, ngdy 03 thdng 6 ndm 2017.
Sd4-Thang 3/2019 51
2. Le Duy Binh (2018), KTTN Viet Nam: Ndng sud't vd thtnh vUOng, Nxb Thanh nien, Hd Ngi. 9/2018.
3. Cue Phdt triin doanh nghiep. Bo KS'hogch vd Dau tu (2017), Dinh hudng chinh sdch ho trg vd phdt trien doanh nghiep.
4. Ddng Cdng sdn Viet Nam (2001), Vdn kien Dgi hgi dai hiiu todn qudc !dn tint IX, Nhd xud't bdn Chinh in Qudc gia, Hd Noi.
5. Ddng Cong sdn Viet Nam (2006), Van kien Dai hoi dgi bieu todn qudc lan thd X, Nhd xitdt bdn Chinh tri Qudc gia, Hd Ndi.
6. Ddng Cong sdn Viet Nam (2011). Van kiSn Dgi hgi dgi bieu todn qudc idn tliiiXI, Nhd .xud't bdn Chinh tri Qudc gia, Hd Ngi.
7. Ddng CSng sdn Viet Nam (2016). Vdn kien Dgi hoi dgi bieu todn qudc lan thu: XII, Nxb Chinh tri qudc gia, Hd Ngi.
8. Tdng cue Thdng ke (2014). Nien gidm thdng ke 2014. Nxb Thdng ke, Hd Ndi.
Ngay nhSn bai: 5/2/2019
Ngay phan bidn danh gia va su'a chffa: 15/2/2019 Ngay cha'p nhdn dang bai: 25/2/2019
Thong tin tdc gid:
ThS. TA NGOC NAM
Hgc vien Chinh tri - BO Quo'c phong
CURRENT SITUATION AND SOLUTIONS TO PROMOTE THE ROLE OF THE PRIVATE SECTOR
IN VIETNAM'S ECONOMY
• Master. TA NGOC NAM Political Academy - Ministry of Defence
ABSTRACT:
For more than 30 years of economic innovation, the private sector in Vietnam has developed strongly to contiibute greatiy to the socio-economic development of Vietnam. The private sector is an important economic force and plays a key role in the development of Vietnam. In the document of the 12th National Party Congress in 2016, the private sector is considered as an important driving force of the national economy. To really promote the role of the private sector in the country's economy in tiie coming time, this article presents the current situation and some solutions to contribute to overcome hmitations and further exploit tiie inherent potential of die private sector.
Keywords: Economy, private economy, the role of private economy, private enterprises.
52 So 4 - T h a n g 3/2019
