KINH TE
VAI TRO VA THLfC TRANG PHAT TRIEN KINH TE TlT NHAN
Of VIET NAM HIEN NAY
• DO THI THANH HUYEN
TOM TAT:
Kinh te' tff nhSn khdng phai la vd'n de mdi nhffng vdn ludn la va'n de nhan dffdc nhieu sff quan tam tai Viet Nam, dac biet la sau mdi ki dai hoi Dang. Khu vffc kinh te tff nhdn (ea ehinh ihtfc va phi chinb tbffe) dang din Idn 16n va ddng vai tro quan trpng trong qud trinh phdt trien kinh te Viet Nam. Tuy nhien trong thffc le, nang Iffc ndi tai cua khu vffc nay cdn yen, khie'n muc tieu dffa khu vffc ndy trd tbanh ddng Iffc quan trong cbo tang trffdng kinh id" se trd 16n khd khan. Bai viet phan tich nhffng thay dd'i ve nhan thffc, vai trd va thffc trang phdt trien, nbjin didn nhffng diem ngben noi lai eiia khu vffc kinh td'tff nhan va dffa ra mdt sd'kie'n nghi, nham phat trien khu vffc nay theo muc tieu Ddng va Nha nffdc dat ra.
Tiif khoa: Kinh te tff nhan, die'm nghen, phdt trie'n kinh te, Viet Nam.
1. Quan diem va sff thay ddi nhSn thffc ve kmh te tU nhdn trong dfftfng 161 chinh sach cua Dang va Nha nifdc
Theo nghTa rdng, kinh te tff nban dffdc sff dung de phan biet vdi kinh te nha nffdc. Theo nghTa hep bon, kinh te tff nban la tbanh phan kinb le dffcfc hinh thanh va phat trien dffa tren sd hffu tff nhan ve tffheu sdn xua't vd Idi ich ca nhan: "Kinb te iff nban bao gdm kinb te cd th^, tid'u cbu va kmh le tff bdn tff nhdn, ton tai dffdi hinh Ihffc bd kinh doanh ca the' va cac loai hinb doanh nghiep tff nhan".
Vdi cdch hieu tren, kmh te tff nhan bao gdm nhffng ndi dung sau: (i) Ve ITnh vffc sdn xua'l kinh doanh, kinh te tff nban boat ddng da dang trong nhieu ITnh v\Xc cua nen kinh te* Iff ndng nghiep, cdng nghiep, giao thdng van tai, xay dffng, che bie'n ndng lam sdn, ddnh ba't vd che'bie'n tbuy sdn, ibffcfng mai va dich vu du lich trff an ninh qud'c phdng. (ii) Ve quy md va md hinh td cbffc: Kinh
te tff nhan gdm cdc bd kinb doanh ea the va cac doanh nghiep tff nhdn - hay kinb te tff bdn tff nhan (doanh nghiep iff nhan, cdng ty TNHH, cdng ly c6 phan, cdng ty bdp danh). Ngodi ra gom cd phan dau tff eiia iff nban vao khu vffc kinh le'nha nffdc, kinh le tap the, kinb te cd vd'n dau tff nffdc ngoai.
(iii) Ve dia ban, kinb le tff nban boat ddng ca d khu vffc ndng thdn vd thanh thi, tren cdc vung kinh t^
eua ea nffdc.
Tuy nhien do han cbe vl viec tbu thap sd' heu nen khu vffc kinh te tff nhan dffdc de cap trong bai vie't mdi chi bao gdm cdc doanh nghiep thude sd hffu tff nban eua ea nban hoac tap the trong nffdc, chffa bao gdm cdc cd sd san xua't kinb doanh ca the vd cung khdng bao gom kbu vffc kinh te tff nhan cd vd'n dau tff nffdc ngodi.
Tai Viet Nam, kbu vffc kinb te' tff nban da phai trai qua mot chang dffdng day thang tram bie'n ddng. Trffdc nam 1986, do dieu kien lich su" (chie'n
So 3 - T h d n g 3/2019 73
TAP CHJ CONG THirifNG
tranh) kmh te' tff nhan vIn ton lai nhffng khdng ed qua trinh pbat trie'n lien tuc. Kd' tff nam 1986, kbi Nha nffdc thffc hidn ddi mdi thi thanh phan kinh te' tff nhan da dffdc cdng khai thffa nhan. Tuy nhien, sff dd'i mdi nay mdi chi dffng lai d viec thffa nban sff ton tai ciia kinh te' iff nhan ciing vdi cac thanh phan kinh te khac chff cbffa chinh tbffe thffa nhan vai trd quan trong la ddng Iffc tang trffdng kinh te' cbo de'n tan Dai hdi Dang lan thff XII (2016). Cu the, tai Dai hoi Dang lan thff VII (1991), Ddng lan dau lien cd neu: Nffdc la la nen kinh le'hang hda nhi^u tbanh pban van ddng theo cd che thi trffdng cd sff quan ly eua Nha nffdc. Cac tbanh phan dd bao gom (5 thdnh phan): Kinh te qud'c doanh ed vai trd cbii dao, kinb tetap the khdng ngffng dffdc cung CO md rdng, kinh te ca the', kinb te' iff nbdn, kinh te tff bdn nha nffdc. Tiep de'n Id Hdi nghi Trung ffdng 5 kbda IX, van de phdt trie'n kmh te' tff nhan da dffdc dffa ra thao ludn trong mdt chuyen d^ rieng va ra ngbi quyet tie'p luc dd'i mdi chinb sdch, phdp lual de tao dieu kien phat trien kinh te' Iff nhan: Kinh te tff nhdn la can thanh quan irong eua nen kinh te' qud'c dan, pbdt trien kinh te tff nhan Id van de chie'n Iffdc lau dai trong phat trien kinh te' nhieu tbanh pbin theo dinh hffdng xa bdi cbu nghTa. Vai trd cua kinh te tff nhan lai tie'p tuc dffdc nang them mot bffdc lai cdc ki dai hpi Ddng lan thff X (2006)- "Kinh le tff nbdn co vai trd quan trpng, la mdt trong nhffng ddng Iffc cua nen kinb te". Dai hpi Dang XI (2011) xdc dinh "kinh te tff nhan la mdt trong nhffng ddng Iffc cua nen kinh le'"
va dS'p luc nbd'n manh vide ein phdi hoan tbidn chinh sdch phdp luat de' khu vffc iff nhan cd mdi trffdng thdng ibodng, lanh manh di phat tnen
"theo quy hoach va quy dinh cua phap luat". Cung tff Dai hdi Ddng XI, cdc tap doan kmh te tff nhan dffdc ehti trpng pbdt trie'n, Nha nffdc cung khuye'n kbicb tff nbdn gdp vd'n vao cac lap doan kinb te Nha nffdc. Mdi day nha't, Dai hdi Dang lan ihii' XII (2016) xac dinb "kinb id' tff nbdn la mdt ddng life quan trpng cua nen kinb te'" va "tao moi dieu kien thuan ldi phat trie'n manh doanh nghiep tff nhan de tao dpng Iffc nang cao nang Iffc canh tranh cua nen kinh te'". Nhff vay, vai trd cua kbu vffc kinb te' tff nhdn tCr chd dffdc thffa nhan nhffng vi tri vdn xe'p sau khu vffc nhd nffdc, thi nay khu vffc nay giff vai trd dpng Iffc quan trpng ciia nen kinh te thi trffdng dinh hffdng xd bdi chu nghTa. Day la bffdc ben dai
trong pbat tnen iff duy nhdn tbffe cua Dang, la yeu cau khach quan cua thffc tidn 30 nam dd'i mdi, tuy nhien, phai mat 30 nam de nhan ra va'n de ndy la mot Idioang thdi gian qua dai dd'i vdi mdt qud'c gia.
Cung vdi sff thay doi trong cbu trffdng dffdng Id'i va quan diem chi dao cua Dang, cae ehinh sach, pbap lual cua Nhd nffdc cung dffdc dieu cbinb, bd sung hoac thay ddi theo. Luat Doanh nghiep 1999 tdn tai song hanh vdi Ludt Doanh nghiep Nha nffdc, Luat Doanh nghiep 2005 ciing cac dao luat ed lidn quan nhff Luat Da't dai, Luat Dau tff, Ludt Thffdng mai... cung dffdc sffa ddi, bd sung theo hffdng nha't the hda ve mat phap ludt, bao dam sff binh dang trffdc phdp ludt dd'i vdi cdc thanh pban kinb le'. Cac Luat Doanh nghiep, Luat Dau iff, Ludt Nhd d, Ludt Kinh doanh ba't ddng sdn vd cdc luat lien quan dffdc sffa ddi bd sung vao nam 2014 va ed bieu Iffc tff ndm 2015 ve cd ban dd gd bd het cac rao can phan biet theo tbanh pban kinb te' (TrIn Kim Chung, 2017).
2. Thffc trang phat trid'n va vai tro cua khu vffc kinh teti/nhSn
Nhff pban tich d tren, sau nam 1986, kinh tetff nbdn mdi cd dij cd sd pbap ly dd ton tai nhtrtig phai de'n khi Lual Doanh nghiep (1999) cd hieu Iffc thi hanh thi kinh te' tff nhdn mdi cd da'u hieu khdi sac.
Chi tinh rieng khu vffc doanh nghiep, tff dau nam 2000 de'n nam 2003, ed 72600 doanh nghiep dang ki kinh doanh vdi sd' vd'n dang ki tren 9,5 ty USD, gd'p 1,7 lan vl doanh nghiep va gap hdn 4 lan vl vd'n dang ki so vdi giai doan 1991-1999 (Ha Thi Minh Hien, 2017). Ke tff sau Dai bdi Dang lan thff X, ngay 31/12/2016 ghi nhan sd Iffdng doanh nghiep trong cd nffdc tang hdn gd'p ddi so vdi nam 2002 (tdc dp tang Id 136,2% so vdi 2002) va ddng gdp nhieu nhd'l cho tang trffdng so Iffdng doanh nghiep thude ve khu vffc doanh nghiep tff nhan irong nffdc (tang vdi tde dp 153,8%) (TCTK 2008).
Den sau Dai hdi Dang lan thff XI (2011) td'c dd tang trffdng doanh nghiep trong ca nffdc va tang trffdng doanh nghiep iff nbdn dat mdc mdi lan Iffdt la 173,1% va 180,6% (TCTK, 2013). Cudi nam 2016, sfftbanhcdngcuaDaibpiDanglan thtf XII vdi cbu trffdng phdt irien kinh id thi trffdng va kinh le' tff nhan, so'doanh nghiep thanh lap mdi dat mffc ky luc vdi 110,1 nghin doanh nghiep, tang 16,2%
so vdi nam 2015. Do dd, linh de'n ngay 1/I/20I7, long sd'doanh nghiep tr6n ca nffdc len de'n 517,9
74 So 3 - T h d n g 3/2019
trieu doanh nghiep (tang 51,6% so vdi nam 2012), trong do cd tdi 96,67% la doanh nghiep thupe sd hffu tff nhan (xem Bang 1).
KINH Tf
ma trffdc ddy chi cd doanh nghiep nbd nffdc hoac doanh nghiep FDI mdi dii kha ndng tham gia nhff cdng nghe - thong tin, tai ehinb ngan hang, cdng Bang I. So doanh nghiep hogt dpng 5XKD hdng ndm phdn theo loqi hinh doanh nghiep
tqithdi diem 01.01 hdng ndm Logi hinh doanh nghl$p
TONG SO-TOTAL Doanii nghiep Niia niJ6c Doanti ngiiiep ngoai Niia nudc Doanii ngiiiep cd vdn d§u tu nudc ngoai
TONG SO-TOTAL Doanh ngiiiep Nha nudc Doanh nghiep ngoai Nha nudc Doanh nghiep co von dau tu nudc ngoai
Nam 2002 Nam 2007 Nam 2012 NSm 2017 So doanh nghi^
56578 5134 49324 2120
133612 3890 125202
4520
346777 3239 334562
8976
517924 269,8 500654
14572 Cdcau%
100,00 9,07 87,1 3,74
100 2,9 93,7 3,4
100,00 0,93 96,48 2,59
100,00 0,52 96,67 2,81 Nguon: TCTK (2008, 2013, 2018b)
Cling vdi sff Idn len ve mat sd Iffdng doanh nghiep, kbu vffc doanh nghiep Iff nhan cdn cd sff pbat ine'n ca ve quy md vd'n, lao ddng, ITnh vffc va dia bdn kinh doanh. Theo cdng bd' ciia Tong cue Thd'ng ke cho tha'y, quy md ngudn vd'n dau tff cua khu vffc nay da lang manh tff 10,26% len 53,5%
tdng ngudn vd'n cua eae doanh nghiep dang boat dpng kinb doanh tren cd nffdc, trong dd nguon vdn chu sd hffu chie'm tdi 30,1 % tdng nguon vd'n dau tff cua khd'i doanh nghiep tff nban, cao bdn so vdi khu vffc doanh nghidp nha nffdc (23,2%). Gid tri tai san ed' dinh ciing Idn gd'p nhieu lln, tff chd chi chie'm hdn 8% len 46,7% tdng lai san cddinb. Mffc doanh thu thuan va Ipi nhuan trffdc thue cung tang len.
Do do, long ddng gdp vao ngdn sdch nhd nffdc eua kbu vffc doanh nghiep tff nhdn trong nffdc cung tang len dang ke, tff gan 10% len khodng 38,7%, trd tbanh khu vffc doanh nghiep ddng gdp nhieu nha't vdo ngdn sdch, vffdt qua khd'i doanh nghiep nhd nffdc (ehi 32,1%) vd doanh nghiep cd vd'n dau Iff nffdc ngodi (29,2%) (GSO 2018b). Khu vffc kmh te Iff nhdn ndi chung vd doanh nghiep thupc kinh te tff nhan ndi rieng bien dang boat ddng d hau he't cac ITnh vffc, nganh nghe, ke ca mot so' ITnh vffc
nghiep dien tff... va xua't bien eae ten tudi nhff Cdng ty cd phan FPT, Cdng ty cd phan Dau tff The gidi di ddng, Ngan hang Tbffdng mai cd phan Sai Gdn, Cdng ty cd phin 6 id Trffdng Hai, Cdng ty ed phan Tap doan Hda Pbdt...
Den nay, kbu vffc doanh nghiep tff nhdn ngoai nbd nffdc mac du cbffa manh nhffng khdng cdn la khu vffc nbd be nhff trong nhffng nam dau the ki 21 Kbu vffc doanh nghiep nay dang ngay cang ddng gdp nhieu hdn vdo phat trie'n kinh te xa hpi.
Sff dong gdp Idn nha't ciia khu vffc kmh le tff nbdn la giai quye't viec lam cho ngffdi lao ddng. Tinh de'n thdi diem ngay 1/1/2017, sd'lao ddng dang lam viec tai khu vffc doanh nghiep tff nhdn la 8,6 trieu ngffdi (chie'm hdn 60% so' lao ddng tai cdc doanh nghiep tren ca nffdc), con sd nay Idn ga'p 6,6 lan so vdi khd'i doanh nghiep nbd nffdc vd gd'p hdn 2 lan so vdi doanh nghiep FDI.
Khdng chi tao cdng an viec lam, khu vffc kinh te' tff nhan la didm sdng trong bffe tranh tang trffdng kmh le Viet Nam trong thdi gian gin ddy. Theo Tdng cue Thd'ng ke (2018a), tff nam 2013-2017, kbu vffc ndy cd td'c dp tang trffdng san Iffdng cao bdn mffc trung binb cua ed nffdc (nam 2016, 2017
So 3-Thdng 3/2019 75
TAP CHi CONG THIflfllG
td'c dp tang trffdng cdn cao gan gap ddi lang trffdng chung cua ca nffdc), cao hdn tang trffdng binh quan ciia khu vffc kinb te nha nffdc, dat sd'p xi hoac tbam ebi cao bdn ca td'c do tang trffdng sdn Iffdng cua khu vffc FDI.
Xet tren gdc dp dau tff, khu vffc iff nban cung dang tiep tuc ebo thd'y nhffng ddng gdp tich cffc cbo tang trffdng dau tff qud'c gia. Nhd cbinb sach ffu dai, bd trd tao dieu kien ebo doanh nghiep dau tff md rpng san xud't kinb doanh, khu vffc kinb te' tff nhan tie'p tuc cd sff phdt trien manh me dffa td'c do vd'n dau Iff cua kbu vffc nay lang dan qua edc nam, eu the nam 2017 vd 2018 chie'm ty Ie (40,5% va 43,3% tdng vd'n) vd td'c dp tang vd'n (17,1% va 18,5%) dat cao nhd't so vdi khu vffc nha nffdc vd FDI (Hinh I).
Hinh 1: Toe do tang fnfdng kinh te cua cac khu vUc kinh te'
Bang 3. Cd cdu doanh nghiep theo quy md
Kinh tS Dgoai DM
•Kinh te tu nhan
2013 2014 2015 2016 2017
Nguon: GSO 2018a
Bdng 2. Mot so' cht tieu ve khu vifc doanh nghiep ta nhdn (trong tong so' doanh nghiep 6 Viet Nam)
Ten chi tieu (%)
So doanh nghiep So iao dong Nguon vdn Gia tn TSCD Doanh thuIhuan Ldi nhuan trudc thue Nop ngan sach
2000
82,78 29,43 10,26 8,25 25,06 4,96 9,96
2017
96,7 61,2 53,5 46,7 55,9 26,4 38,7
long sd DNNN DN Ngoai NN
DNFDi
Tongsff
100 100 100 100
DNIdn
1,9 41,5 1,2 18,8
D N W N
98,1 68,5 98,8 81,2
Ngudn: Tong cue Thdng ke (2016a. 2018b)
Nguon: GSO, 2018b.
3. Nhifng di^'m nghen noi tai cua khu vffc kinh t^' tif nhan trong nuT^c
Qua sd' lieu thong ke cho tba'y, doanh nghiep tff nban cd xu hffdng phdt trien manh ve so'Iffdng nhffng quy md trung binh eua doanh nghiep tff nhan van cdn ra't nhd (ve tieu chi vd'n va lao ddng) so vdi doanh nghidp nha nffdc va doanh nghiep FDI. Trong so' hdn 500 ngbin doanh nghiep ngoai nha nffdc, ehi ed 6,2 nghin doanh ngbi6p Idn (ty le 1,3%); cd dd'n 494,4 nghin doanh nghiep quy md vffa, nhd va sieu nbd (ly le 98,7%); trong dd, doanh nghiep sieu nhd len ddn 380 nghin doanh nghiep (tffdng ffng 76% tdng doanh nghiep ngodi nhd nffdc). Binh quan mdt doanh nghiep ngodi nha nffdc cbi sff dung 17,5 lao ddng, tha'p hdn ra't nhieu lan so vdi doanh nghiep nha nffdc (476 lao ddng/ doanh nghi6p) va doanh nghiep nffdc ngoai (286 ngffdi/ doanh nghiep), ibdm chi doanh nghiep sieu nho cua Viet Nam chi sff dung binb quan 3,99 lao ddng tren mot doanh nghiep'. Do dd, mac dii doanb nghiep tff nban trong nffdc ddng dao vd mat sd Iffdng nhffng kha ndng tao ra nhieu viec lam linh tren dau doanh nghiep lai thude ve khu vffc nhd nffdc va khu vffc FDI. Vd quy md vd'n ddu tff, lai tbdi diem 1.1.2017 vd'n binh qudn eua mot doanh nghiep khu vffc tff nhdn la 30 ty ddng/ DN, cM bang l/U lan so vdi vdn dau iff cua doanh nghi$p FDI va sd'p xi bang 1/97 lan so vdi doanh nghiep nbd nffdc. Vdi gan 500 nghin doanh nghiep ttf nhan cd ddn 77,8% doanb nghiep ed quy md vdn dffdi 10 ty ddng, cbi cd 0,68% doanh nghiep tff nbdn cd vd'n tff 500 ty ddng trd len; trong khi nhffng con sd' nay d doanh nghiep nha nffdc la 7,7% va 26,8%; doanh nghiep FDI la 30,42% va 9,4%l Dieu dang quan tdm dd la, tai nhieu nffdc
76 So 3 - T h a n g 3/2019
KINH T^
phat tridn nhff Nhdt Ban, Han Qud'c,... viSc tdn tai nhieu doanh ngbigp nhd trong thdi ki ddu lang trffdng kinb td la la'l ydu khach quan, khdng the tranh khdi, nhffng theo xu hffdng phat trien kinh te'sd'doanb nghiep quy md Idn tang len, so'doanh nghiep quy md nho vd sieu nhd se giam di. Cdn tai Viet Nam, mac du sd' Iffdng doanb nghidp quy md Idn ed tang len (tai tbdi diem 1.1. 2017 td'c dp tang khoang 29% so vdi 2012) nhffng cbu ye'u rdi vao nbdm FDI va doanh nghiep nhd nffdc (do qua trinh cd pban bda, sap xe'p lai doanh nghiep nha nffdc), trong khi nhdm doanh nghiep sieu nhd (chu yeu thude khu vffc tff nhan) tang trffdng vdi td'c dp cao nhd't (65 % so vdi 5 nam trffdc). Nhff vay, doanh nghiep Iff nhdn nffdc ta dang phat tridn ngffdc xu hffdng, cang lam pban tan nguon Iffc tang trffdng, khd nang cao khd ndng canh tranh qud'c gia khi tbam gia bdi nhap qud'c Ie. Mdt trong nhffng nguyen nhan dan den bien tffdng nay la ban thdn cdc doanh nghiep tff nhdn quy md nbd di len tff cae edsd sdn xua't cd tbd ndn tiem Iffc vd'n khdng nbieu, cbu ydu la vd'n chu sd hffu (ly le vd'n cbu sd bffu eua nbdm doanh nghiep nhd so vdi tdng vd'n ciia doanh nghiep cao hdn so vdi nhdm doanh nghiep Idn vd cao bdn so vdi doanb nghiep nha nffdc), viec tie'p can lin dung chinh thffc dffdc cbo la khd khan nha't dd'i vdi nhdm doanh nghiep ndy (chi 30% doanh nghiep vffa va nhd tiep can dffdc vd'n vay ngan hang vdi long vd'n vay ehi chidm 3% dff nd tin dung^). Do dd, Nha nffdc can cd them cdc chinb sach, ed cbe tiep can tin dung cho khd'i doanh nghiep nay.
Cbinb vi lu'dng vd'n dau tff kha nhd nen doanb nghiep tff nban trong nffdc khd cd khd nang boat ddng va canh tranh manh trong ITnb vffc san xua't cdng nghiep (ddi hoi dau tff tai san ed' dmh Idn), ma chu ye'u se tap trung vdo linh vffc dich vu thffdng mai (vdi hdn 80% boat ddng irong ITnh vffc dich vu tbffdng mai, khoang hdn 10% d san xua't cdng nghiep vd khoang 1% san xua't ndng nghiep, GSO 2017). Mac dii ngdnh san xud't phi vat chd't la can thidt nhffng ngdnh sdn xud't vdt cha't mdi tao ra cua cdi vat chd't cho xa hdi, mdi ddm bao gid tri ddng lien va lao tbffe Iffc that cbo nen kinh id, do dd, doanh nghiep tff nhan khd trd thdnh ddng Iffc thffc sff cho tang trffdng kmh le theo muc tieu dat ra ne'u khdng cd cdc chinh sach bd trd phdn bd lai hoat ddng dau tff kinh doanb
eiia khu vffc doanh nghiep nay trong thdi gian tdi theo hffdng tang cffdng nang Iffc sdn xua't cdng nghiep hdn.
Cung tff nhffng ban che ve quy md, nang Iffc cdng nghe ciing ebo tba'y kba nang ke't nd'i ye'u giffa doanb nghiep tff nhan vdi doanh nghiep nhd nffdc vd doanb nghiep FDI. Muc tieu thu hut FDI la de lan tda khd nang cdng nghe vd tinh lien kdt nham pbat tridn doanh nghiep trong nffdc. Tuy nhien, vdi tinh trang cdng nghe tha'p vd quy md nhd, cdc doanh nghiep iff nhdn trong nffdc khd trd tbanh cdc cdng ty ve tinh hoac dd'i tde cbo eae doanh nghidp FDI Idn d nffdc ta va muc lieu doanh nghiep tff nhdn trong nffdc lam chu cdng nghe tff vide thu hut FDI cdng trd nen xa vdi.
So sanh kdt qua hoat ddng san xud't - kinb doanb eua cac doanb nghiep ngoai nha nffdc tff nam 2011 den het nam 2016 cho thd'y, mac du ket qua cd cai thien bdn 5 ndm trffdc day, nhffng khu vffc doanb nghiep ndy cd hieu qua kinh doanh tba'p nha't so vdi DNNN va doanh nghiep FDI. Cu the, nam 2016 bieu sua't sinh ldi tren tai san (tinh bang tdng Idi nhuan trffdc thud tren tdng tdi sdn) cua khu vffc ngoai nha nffdc dat 1,4% (nam 2011 la 1,2%) va hieu sua't sinh Idi tren doanb tbu (tdng ldi nhuan trffdc tbue'/tdng doanb thu) dat 1,9%
(ndm 2011 Id 1,5%); trong khi nhffng ehi tieu nay eiia kbu vffc doanh nghiep nha nffdc la 2,6% va 6,6%; khu vffc doanh nghiep FDI Id 6,9% va 6,7%. Xet vd nang sud't lao ddng, khd'i doanb nghiep ngoai nha nffdc cung dang d mffc tha'p nha't, cu the NSLD binh qudn loan bd kbu vffc doanh nghiep nam 2014 theo gid bien hanb ffdc linb dat 281,4 tneu ddng/lao ddng, trong do doanb nghiep Nha nffdc dat 732,5 trieu ddng/lao ddng;
doanh nghiep ngodi Nhd nffdc dat 168,2 trieu ddng/lao ddng; doanb nghiep cd vd'n dau tff trffc tidp nffdc ngoai (FDI) dat 317,4 trieu ddng/lao ddng. Mot dd'u hieu tieb cffc Id mac du nang sua't lao dpng eua DN iff nhan tbd'p nha't trong khd'i doanb nghiep nhffng td'c dp tdng nang sud't lao ddng tffdng dd'i dn dinh va cd chieu hffdng tdng so vdi khu vffc nha nffdc vd khu vffc FDI (theo GSO, 2016b), dieu do cho thd'y khd nang cd tbd thu hep khoang each ve NSLD giffa khu vffc tff nhdn vdi kbu vffc FDI vd DNNN ndu cd cdc chinh sach tbao gd cac rao can pbdt trien vd hd trd pbdt trien hpp ly ddnh cho khu vifc nay.
So 3-Thang 3/2019 77
TAP CHi CONG THlTtfNG
4. Kdt luan va kie'n nghi
Nhin nban chung, ban than khu vffc kmh te' tff nhan dang cd nhieu thay ddi, phdt tnen ca ve nhdn thffc ly ludn va thffc tien. Tuy nbien, dd thdnh pban kinh td tff nhan tbffe sff trd tbanh ddng Iffc cho phdt trien kinb te theo nhff ngbi quyet cua Dang (dai hdi XII nam 2016 de ra) se la nhiem vu phffc lap va kbd khan ddi boi toan bd he thd'ng chinh tri can ed kd hoach cu the de thffc hien nhiem vu dd.
Cu the, ve phia Nha nffdc, cdc cd che' chinb sach can dffdc difiu chinh vd sffa ddi bode bd sung dd tao lap sff binh dang that sff trong tie'p can cac ngudn Iffc (vi du nhff thdng lin chinb sach, quy hoach; dd'i dai; lai nguyen; vd'n dau tff; lao ddng, cdng nghe,..), binh dang trong mdi trffdng kinh doanh giffa eae thanh pban kinb te, cac loai binh doanh nghiep va quy md doanb nghiep (doanb nghiep vffa, nbd va doanb nghiep Idn), ddng thdi ed ehinb sach trd giup cac doanh nghiep nhd va vffa (binh ddng theo chieu dpc) nhff tbanh lap cac lien kdt sdn xua'l ngdnh vd tao lap, hodn thien quy ehd boat dpng cua cac quy bd trd doanb nghiep vffa vd nhd.,.; tao mdi trffdng dieu kien vd cd che' de cac doanh nghiep tff nbdn ke't ndi vdi doanh nghiep nha nffdc va dac biet la doanh
nghiep FDI de tao chudi san xud't... cung nhff cai each cdc ibu tuc kinb doanb dau tffde giam thieu chi phi (chinh thffc va phi chinh tbffe) dd doanh nghiep tap trung phat trien san xua't - kinb doanh.
Ve phia edc doanb nghiep tff nban, can phai tff hoe hdi, ddi mdi each thffc, md binb quan tri doanh nghiep va cdng nghe san xua't - kinh doanh de nang cao nang sud't lao ddng vd khd ndng canh tranh trong nffdc vd qud'c le'. Dong tbdi, ban than cac doanh nghiep can tich cffc cbu ddng dd'i thoai vdi Nha nffdc de ndm bat dffdc cac cbu trffdng chinh sdch, phdp lual; cung nhff ddng gdp thdng tin de Nha nffdc ndm bat vd ed cdc bien phap kip tbdi, hdp ly giai quye't cac khd khan cua khdi doanh nghiep iff nhan. Tang cffdng vai tro cua cdc hiep bdi ngdnh nghd de cung ca'p thdng tin, ket nd'i tbi trffdng tdi cac doanh nghiep Iff nhdn, dac biet id nbdm doanb nghiep vij'a, nhd va sieu nbd.
Cac hiep bdi nganh nghe cung phdi phdt trien ve mat td chffc va chuyen mdn dd trd tbanh eae td cbffc uy tin, dai dien tidng ndi va bao ve quyen ldi eiia eae doanh nghiep san xud't truyen thdng, quy md nhd trffdc sff canh tranh gay gat eiia eae lap doan, cdng ty Idn (d nffdc ngodi) tren ehinh tbi trffdng trong nffdc •
TAI LIEU TRICH DAN:
'Tinh todn theo bda cdo ciia GSO 2018b -Tinh todn theo bdo cdo ciia GSO 2018a
%ttp://enternews.vn/rong'Cua-cho-msme-liep-can-von-vay-} 32573.html
T A I LIEU THAM KHAO:
/. Trdn Kim Chung (2017), Vai ird cua khu vUc kinh le lU nhdn trong md hinh phdt irien kinh te Viet Nam giai doan 2016 -2020 vd tdm nhin 2035, Tap chi Qudn ly kinh te sd80, trang 4-13.
2 Tdng cue Thd'ng ke (2008), Ket qud long dieu ira ca sd kinh le, hdnh chinh, .%u nghiep 2007: Tdp 1 kel qud chung NXB Thdng ke, Hd Noi.
3 Tdng cue Thd'ng ke (2013), Kel qud long dieu Ira co .'id kinh le, hdnh chinh. sU nghiep 2012, NXB Thdng ke Hd Ndi.
4. Tong cue Thdng ke (2016 a). Hieu qud ciia cdc doanh nghiep trong nUdc giai doan 2005-2014, NXB Thd'ng ke Hd Npi.
5 Tdng cue Thdng ke (2016 bj, Bdo cdo ndng sudt lao ddng cua Viet Nam - ThUc trang vd gidi phdp, rruv cdp ngdy 20/! 1/2017 taihltps://w\\\y.gso.gov vn/defauli.aspx?tabid=512&idmid=5&IiemlD^I5735
78 So 3 - T h d n g 3/2019
KINH TE
6. Tdng cue Thdng kS (2017). Nien gidm Thdng ke 2016. NXB Thd'ng ke, Hd Not.
7. Tdng cue Thd'ng ke (2018a). Nien gidm thdng ke 2017. NXB Thdng ke. Hd Ndi 8 Tdng cue Thd'ng ke (2018b). Ket qud long dieu tra kinh te ndm 2017. NXB Thdng ke. Hd Ndi
Ngay nh§n bai: 13/2/2019
Ngay phan bien danh gia va su'a chiJa: 23/2/2019 Ngay cha'p nh§n dang bai: 5/3/2019
Thdng tin tdc gid:
D 6 T H I THANH HUYEN
Bp mon Kinh tdhpc - Trffdng Dai hpc Thifdng mai
THE CURRENT ROLE AND DEVELOPMENT OF THE PRIVATE ECONOMY IN VIETNAM
• DOTH! THANH HUYEN
Department of Economics, Thuongmai University
ABSTRACT:
Private economy is not a new issue but it is always a hot matter in Vietnam, especially after each National Congress of the Communist Party of Vietnam. Private economy sector including both formal and informal economy sector is gradually growing and playing an importance role in Vietnam's economic development. However, the internal capacity of this sector is still weak, hence it is difficult to make the sector become an important driver for economic growth.
This article analyzes changes in awareness, role and status of development, identifies the internal bottlenecks of the private sector and gives some recommendations to develop this sector according to the goal set by the Party and the State.
Keyvi'ords: Private economy, bottlenecks, economic development, Vietnam.
S o 3 - T h a n g 3 / 2 0 1 9 79
