van OssewabrandV11ag Sal

(1)

Geregisueer aao die H.P.K. as 'n Nuusblad.

V

of pens

die geski.e- d cni.s is die hoogsw offer teat

vir jon

voll;

gl~

bring Item

1(;0rll jou

I'

LEWE.

:~

~

^;..._

_____ _

EEHS'I'E JAARGANG.

'l)ie

\VOENSDAG, 16 SEPT. El V IBER 1942.

Gesagstaat Ware

van OssewabrandV11ag Sal

Volksregering Wees

Wat bcclocl die Osscwabrandwag as hy praat v:ln die gcs:~;;;st<tat wat hy vir die Afrika·

ncrclom beoog en in hoever ga:~n die imlividuele vtyhcid van sow~:! die cnlleling as die vcrsldl·

lcnclc lewenskringe deur hicrdio gesagstaat in b<tndc gc!c word? Om hicnlic n·aag tc bcanLwoord rnocL ons b:1ic

duidclik stel waL die rigling Nl id<>aal van die

Os~cwahr:lnuw:tg is. Is cliL 'n slclsel wac ons bcOOSl; of is dit iets m«X!r as 'n blolc :;tcbcl w:n di(' groJl(hl:lg \'an ons slrcwe \'Orm? ::)onder aar,;eling l;an ons se daL in die we~c \'::tn die saak dit. nic gaan om die ecn of antler staatstcl- sol of ,·orm nic. Dit gaan oor 'n lcwenshou·

ding. Dio stryu vauclag in die wer<•lcl gaan nio Lusscn twoo teenoorrnelmarsl:1:1ndo siclsols, h.v. !n dcmokrasie Lccnoor 'n dikktLunr nio.

DiL :;:(:wn oor twce lewcnshoudin~c of gcsind- hcdo. J)io con is die gcsindhcid van die libcra- lismc wat wonel in die l<'rans" R!•,·olusic met sy gcloof in die Yl'yhcid \':111 die eukcling.

1-1 ierdie gesindheid of lewenshouding hct vir homsclf 'n stelsel geskep waarin hy sy bcginsels tot uiting kon bring. Hicrclio skcpping is die demokr::t»ie, w:lt dus 'n produk is ,·an die libora- listiesc ~csindheid.

1\ou is daar mensc waL mccn ci:\L ons licwer 11io 11100L pra:tt van die demokr:tsio wnL vor- kccrd is nio, mn::n va 11 d io libcr:ll is Liese dcmokrasio, orndnt ons vooroucrs lcen tlio despote ,·an hul lyd moos stry \'ir die volks\'ryhcdc wat l:tlcr hcli:;:(:;:(:t:tm ~ou woes in die dcmokrasie.

Ons si<•n gcen redo waarom daar oor hy,·oeglikc na:nnwoordc stryu ge,·ocr moet word nie. Die dcmokrasic soos ons hom \'andn~ ken is clio konsckwentc skcpping \':lll 'n lwpaalde gccstel;- ri~t in~ en :ls daar \Tees be~W:ln !la L die kind :;;nam moL die ha(h·aier uitgtl\\'('l'p sal word.

d. w.;;. die volksvryhedc sa am lliC'L die dcmokrn- ii<'sO naam of stolsel, dnn is diL hc.tc1· cht ons ons C:tlvinisiicsc vryheidshoginscl~ so gou moonllik mot 'n naam en stclscl b0ldco waL 'n sniwordcr hegl·ip weergcc as die wa~ tans in ouguns ,·en·:1l hct. Daarom pmaL die Oo~cwn

br:mdw:tp; ook nic meer van ware dcmokrasic nio, m:lar \'an volksresering. Dio gcsagstaat ,·an die tockoms sal ·n ware volksre~cring wccs.

d.w.s, 'n rcgcring wat naas di~: ocr V<tn God strewc om die we!vaart en :;cluk van die VOl!\

to vcrseker.

1~0'l'SG:I!mONDJ£NJ ll•:ID

l•:n so kom ons al v:mself hy clio gcsindheid of ll•wenshouding wat die Ossc\\ ahrandwag be- Jiggnam as die teem;tanclcr \'an die lihcralisLieso lcwcnsri~ting met sy skepping die dcrnokrasic.

llicrdio gcsindhcid is clio ,·an lotsgcbondcnheid tecnoor dio ,·an persoonlike n~·hcid en self- sl:mdighcid. Di& is die twcc bot~end<' gcdagtcs v:nulng in die werelcl. Aan uic ecn kant staan dio dcmokrasio met sy geloof aan persoonlikc sclfst:1ncligbeid wat glo aan dio goudoliko reg van die onkeling (soos daar vrocor gcglo was

<l:ln clio god del ike reg van hecrsers). '.l'ccnoor bom slaRn die gedagl;e van lotsg6bondMheid wat 11iLing \'incl voral in Lwco rigtings. Die eon

sluib hom aan hy tlic nasionalc of volksgcd:1~Lc,

dio auclcr by die klasgedagto. In lO:uropa hn ons hullc as die nasionaal-sosialistiesc rip;lin~ en die kommunistiese rigting. :\cL soos die nasionaal-sosialistiesc ri~ting glo ook die kommu- nismc aan die idee '·an lotsgchoudcnhcid (hoc- we! sy eindideaalstclling ook liberalistics i;;) maar ]ly bc•pC'rk sy loi.sgemccnskap tot clio v:1n die wm·kcndo Jdas dwarsdcur clio wun•ld. !Iy wil 'n magsl;1:t!t in die lcwo roop ten behOC'\I'C van clio W\lrkcrsklns w:1t moeL clion as oorg:nng tob die p;osnlJ:IOso st:tat vnn sy tockomsidca:ll.

.Dio ll:lsionaa 1-sosial isLicsc rigti np; bC'pc rk horn we.'lr lot die n::sion:tlo volk en is cln::rom vt'l'- hcwo omdat hy gees en slof wil vcrenig. A!bei hierdie rigtinge is gebore as rcaksie teen die libera!isticsc demokrasie waar reg en geregtig- heid moes wyk vir die belang van die enkc!ing, en die diensgedagte vcrvang is dcur die wins·

gedagtc. Die dC'mokrasic hot homsclf ontplooi wt sy volheid wn!. uitgcloop hct 01' 'n lolalo sclfvernicliging, want die 1ndividuc.lo vryhc.id vir alrnnl hoL onLwikkol tot 'n vorsla,wing \'an clio mccrdorlwid (\)1 dio baasskap \':\n die lcapiia- ]isticsc dcspolc.

.Die Afrikam•n·olk mocs Jcies nic tusscn die one of die nuwc nie, want die ouo was besig om homsclf tc \'Crnietig, maar iusscn die Lwee rcnk,ioncrc rivtings. Ons moos llics of ons staan vir die lotsgcmecnslwp binne die workers·

k!as of clie lotsgcmcenskap binne die volk, en die Osscwabrandwag hct namens die J\ frikaner·

dom die laaste gekics, en wat dit bctrcf sta:~n

hy op eon voctstuk met die volkerc in Europa wat dieselfdo I(Cuse gedocn het.

01\S EIE

Die kcu~o wa~ die Ossowabrandwng ge!locn

hct \\':ls in oorecnstcmming me~ sy Calvinisticse

lewen~beskouing. Dit gaan \lit Yan die gcloof clat claar \'Orskillcndo ,·olkere gcskep is elk met 'n af:<ondcrlikc rocping in die were I d. Di<' I aak wat bic.nlio \'ollisbcwcging homself op dio !;kou- ers gcnct'm hot, was dns om die nasionnle rocping nm die Afl·iknnordom to help vcrwcsonlik, ci.w.s. om ons volk so te organisoer op aile ter·

reine van die lowe dat hy in st:~at gestel sal word om sy bcstemming as vol!( te bcreik en sy roeping tc vcrvul.

Staatlmndig mod ons \'Oik so gcorganisccr word dat. daar die nodigc gesag sal hccrs om sy la~k ,·ir hom moontlik to m::tak. ~onder gesng k:nl da:n gcon gorcgtighcid bcslaan nic, want n{t die «ondoval moos die rcg meL clw:-tng toegepas word waar dit voorhcen dour dio licfdo gcskied hoL, en sonclcr geregtigllOid kan g('On volk of cnkcling 'n rocping vervul nio, wnnL rocpingsvcrvulling is ook die uitlowing van reg en wnarhoid.

Die ta:~k van die sesagstaat is dus in kort

Volge ns die

pcurty~

politick is die h oogsw offe r wat

· vu· ;ou v olk gcbring kan

· word jot£

l(RUISJE.

No. 45.

om reg en wc:arheid toe te pas en om die moont·

li!<hede te Skcp vir sowc! die volk as geheel as die volksgenote afsondcrlik om •n roeping te vervul. Xaras die beginscl \'::tn gcrcgLigbcid aanvaar on~ die bcgim,el v:111 dicns, die dienendc liofdc. Die staat moct dus ook die moontlilt·

heclc skcp vir sy vo!ksgcnotc om t!iens te !ewer.

So sal die stn:tt by voorbecld niB toola:Lt clat. 'n boor sy lcmocno aan dio borne laat vrot of clit.

bcgrawe nie Ollldal hy nie 'n gocic prys danr- ,·oor kan kry uic. Die lc•woring \'::tn vrugLo a:J.n sy volk is 'n vorm vau dieus, en dit moot nage- kom word. Liefclc is eglcr iols wcdcrk01·igs en die staat sal sy ~t':;n~ gcbruik om toe t-<l sicn daL daarclie boer so 'n malo ,·an vcrgoeding vir t>y dicns onb·ang dat hy 'n gelukkige en kom- mcrn·yo bcslaau kan voor.

Ons aanvaar ook die hogiuscl van gesondc gesinslcwo en cb:uom sal die sLnaL sy gcsag go- h•·uik om die \'ir ellw persoon moontlik te ma.:•k om in dio lru\\'elik lo Lrec, on om kinclors to

h e

on goed op tc voccl. J I icnncc han~ wcor baie

~aam. Eer;o,tcm; sui die slaat bclct. dat huwc- like plaasvind lu!<sC>n monso wic sc same,·ocging 'n skcnding Y!Hl die godclelikc ordinansie is.

Gcmcngde lnn~clikc kan dus nic geclulcl word nic. 'l'wccdcns s;tl die staat, toesicn dat da:lr goon gcldeliko hindernis;;o in die pad van jong pare staan nio. Geboorlo moot aangcmocdig word dour die verskaflin~ van voonlelc aau Jdn- J.crrykc gesinnc. Ry gcsag moeL clio staat vor- dcr gcbruik om tlic kind so opvocding to vor- sckOl' en toe lc sicn d:tL die onclenvys in oor-

(Ven'olg op bls. 2, kol. l)

(2)

TWEE

Gesagstaat van

Os~ewahrandwa~

~ ~

(\' en·olg van l>ls. 1)

censtenuui11g i;, met, die kar:1klt•r t'n aarcl van die volk. 1-lo kan ons aanhou.

Die bcl:\n~ribLc fcit is C'~ter clat di<• nuwc gc,:;indheid bckornmer is nie oor· die een of andcr· ~lclsel :\s sodn,nig nic, maar· oor die.' toc- ]J:\~~ing va11 reg en wn:nheid c•n llii'N' hcpa:1ld

- :-ts rcaksic tee1r die lih('ralism<' die reg en

w:1arheitl ,·an die ,·olk. Met so 'n gesindne:d l;an daar natuur!ik geen spra!<c van willeJ(eu- rigc tirannie of onderdrukking wees nie. Die gcsag van die staat, gcgrond op hierdie tewens- houtling, ltan dus nie g~wctensvryheid inkort nic, want sy doc! en strcwc is volksgcluk en soncler gewctensvryheid kan ctaar geen geluk wces nie.. Oit is gesag met tiefdc en nie mcer gcs:~g met geld nic-seas in clio clcmokraticsc vcrlcde.

'n ~loomlikc gova:n in hiC'rclic ri~liu~

J c

tl:l:uin dat die volk a~ maatslal' ,·an reg en wa:n·heid gcncem kan word, d.w.~. dai as re~

a:\11\':\ar word dit w:H goc1l is ,·ir die ,·olk in ·n onbegrensdc sin. 8oicts k:m hy ,·oorhceld uit- loop op imperiali me omdat uitbrcidinp; ,·an gc- bicd in ht'laup; van die volk kan \H'<'~ en daarom as reg bcskou moeb word. Y..,ilip;cr is dib Olll Le sf> <lab alles w:1b sk:ltlC'lik is ,·ir die volk ill onreg, wanL ons glo dat die \'Oik 'n pick in die ~;koppin~ hot en dus gchandhaal' 1nod word. l·lierdic gcvaar van volltsabsolutismc kan egter aileen bestaan waar die calvinisme gewylt hct, want die Calvinisme gaan uit van die grondge- dagtc dat God soev.1erein is en dat waarheid en reg in die eerste instansie gchandhaaf moet word tcrwille van Hom, en juis omdat Hy dit vcrlang meet die volk beskerm en bevorder word. En die Ossewabrandwag aanvaar die Calvinisme as 'n volkseiendom.

l•:n hicr lo clie hak .-:rn die Kork in die nuwe

~;tnaL. Die plig van die Kork llloot, wee;; om die ~uiworc bcp;inscls to \'Crkondig en daarrlie bc,:::inscls dicnsbaar to SLcl nan die gcsng ,·an die

!ila:IL Op di~ wyso kan rb:1r harmonic in om;

volkslewc bcstaan, want. h:nmonie of cwc"·ig is

\1:1:\rhcid en reg. As volksbewcging sal die Os~cwabrandwag dus as hoek~!t•nc ncem die lol•pa:-~inl! ,·an reg en waarhcid t'll biunc daar- dit• grcn:, lc ook die hoogstc mate van ,·olk~

gcluk en nn:.ion;llo ,·en..-cscnliking.

ONDERSTEUN ON§

AlDVER.TEJEJRDE'R.S

~Vo VOIGT 1RlPKo9

HUGiENOOT.

Fabrikante van .

. Kelder en Besproeiings Mas jienerie, Sleepwaens, Boerewaens, Ens., ETLs.

Foon: Paarl 23.

W ATTER SOORT REPUBLIKEIN?

.,\Vat lcr soort rcpuhlikcinc is dir wal dit' republikeinc in dil' ~rootste republikeins(' bew<>- ging in die land ht'I"Cg ?" , o het genl. .J. C. C:.

Kemp. rncdelt•iPr \':\11 tli\:' H.~.I'., op Hu r~l'r><~

dorp gc\'l·a.

i\'adaL rlr. ~lnlnn al sy ,·olgclingo gc,'l':1 lwL om by die Ossewahrandwag nan to sluit, is ^1'1111 Party-]mnt lwr1l:l;Jidc ma:rl hcwcm· dat flO per- scni. v:111 dil.' O.U. se lctle ook ledc vnn di(' Party is. Dus, die verl1ouding tussen die O.B. en die Party, sovcr clit getallc betref, was op sy minstc 100 teenoor 90. Die O.B. was dus die grootsto n;publil:einsc bcwcging.

Or. Malan het 'n ultimatum aan hicrd!e ,grootste rcpubliltcinse b()wesing" gerig en dit me! 'n oorlog opgovolg wa t ,l<ort en bcs!issend"

tnocs wc.es.

$:nam met l~l·nl. Kemp herhaal ons eli(' vr:1:1g:

'\Vatter sool'l rl'lllrhlil8~ine is diL wnt die ~roo(slo rcpnblil<cinso hc\\'t'~inp: in die 1and hC\"q~1'

KORRESPOI\DENSIEKURSU§

A i<'lUK.-\XEUS LUI~'rt:n IU!::lt! - Hler Is tllo gao,

· wat vir u fil~ goue eters sal 1~: Be.studcer ont Korrespondenslekursu• In Boekhou dcur medium vo.n Afrikaans or Engels stcgs vier roaande tank co wor<l dan •n r;ekwntltlsecrclc Bockhouer met •n goelo •alu.rlt.

Ons kursu• 18 gocdl<oop en doettre!fend. Ono waarborg uttmuntcndc resuttalc. Ons spcsla.llsccr ook In Nt:>·

tuurgeucslng, LIJ:I(Ilamsbou, Skoonheidskultuur. Magoe·

tieso Persoonlll<!l~ld en EnerGicbonkursussc. Laasso·

noemde ltursussc word gra.tts uitgcrcil< nan ons Bock·

hotL•tudente. l:leoonderhde gratis van: Unl&-lloekllou·

koUege. l'o•buo 32. A.lcxno~rla.

DE KOCK

V oortrcWtentruat, flliDDELBURG, Tvl.

liercfordstrnnt, GROBLERSDAL, Tv!.

l'llcna<Jv: D. D. DB [{OCfC

Aaonft0 vlu IPonalac en C.M. V:r&emoaorro

TOT U DIENS!

V. M. K. AANJBJeVEJEL.

§LUllT NOIIJ AA.N BY DIE V.M.K.

DlE aFRUU."'''"ER SE litE :llOl'ORYEREr-'IGL"'O.

V.!U.K. Klubbedte!llng Stull die Volgende In:

Or:ul" stecpdlen~.

r.o~dlcoper moton·erseJ.terlng-. g-rn"o rt-~~.~d,·tea.

V.)t.t{. lUlUbev<tle gnra~es, hotelle, to"!ebhu.lse e.u. kale...""S w~ gn.o\TJ'he!d en IJtiUI<e Alrtk..'l.ncrbedlealno: u lllwa;;.

Snt•llt" nllcw.-rln~sd..iens.

l"a,h•t•r~lu•·, Putl- en rootek..q&rte.

•n Unt~t<e n>o!ort<eoteken.

Vollc Besocdcrbede vao:-

DlF. liOOI•'BESTOURD:ER, DlE TAKRES~rUUROEU,

llus ~o-LJ, l{a.npstlld. lltw 1093, Jo!mJlJlooburc.

DIE TAKB~STUORDEll,

:HuG 383, Uloemtonlt~ln.

DIE O.B., WOENSDAG, 16 SEPT. 1942 . . IN DIE TRONK

Hocwol on~ wee11~ gl'hn·k aan plnasruimte nio gNiiggie., lmn pl:\:1~ w:ll on~ locgcstuur· word nie. maak on~ 'n uitsond(•r·ing in die gcval v:rn onclcrs!a:1ndc pcnnC'vnrg~i~· 1··an 'n gcvangcnc wa(, wag op vcdwor. Dit. is 'n ~reffendo lrit- hecltling Y:ln dil' gC'bcnrlenislo:,c vcrlntcnhoid

nm die tronklc" t'.

om

^THO::\KD.-\.G.

Die geklink van slcutels; die geknak van slotte,

Dis seldeure wat oopruk-'n ander dag!

·n Bulderende stem: ,Scksie aandag!"

Doodse stilte- vergctc gevaugene!

~

Verby die inspeksie. Donderende geluide!

.Oi.s. sel·deurc wat toeslaan ... die end van 'n dag.

§(dhl«»teiDDle&IIDIID\e~~@

^CJ

DFSllillfk I

^II

v m KW ALITEJIT EN TEVREDEN· I

HEID DKE GOJEJIJJ:KOOJPS'li'JID

WYNE:

Fonkelwyn Lewenswyn Vermouth

Hanekraai-C-oclttail Likeurwyn J eripigo, Rooi Jeripigo, Wit Soet Muskadel Port

Worcester Hock Pontak

Spesiale Sjerric Sjerrie

BRANDEWYNE1 5/- 3/6 2/15 3/5 2/- 1/3 1/3

1/~

ua

!./1 1/1

Hd

:WI!!.

5/- 3/6 2/6 3/- 1/S 1/1 1/1 1/- 1/- lld.

l!d.

lOd.

9d.

8/6 6/- 6/- 5/6 5/6 5/- 5/- 4/6 4/-

I

Schocmancllo

5N

Ekstra Spc·sia.al S/~

F.C. 3/-

5/- 4/9 4/3

26/6

25/-1

a4/- JENEWER 6/-

LIKEURS:

Kersie-Brandewyn 5/- Anys-Brandewyn S/- Gemme;·.

Brandewyn 3/-

Lemoen

Brandewyn 5/- Peperment-Likeur 51- Van der Hum

5/-

JENEWER !..IKEURS:

Lemoen Jenewer 6/- Suurh:moen-

jenewer

6/ -

5/-

4/3 4/3 ':IS 4/S 4/S 4/S

5/- 5/-

'64/- 24/- 24/- 24/- 247- '64/-

Voeg Dy 0/· vir kAsale c Dott.elll, 11!1 U/0 ro

,.,.,.tjle wat vergned ~~>t ...,.ord by terogsendlntl'.

--u;,o

tewcr d.rank 1n ons tnhonerR sotnnk on.s vooTI'l:M:Je 'fntl f.u..bouera l.let, eo t\llecnUJc op voonnuudu d.&t d.!&

lllhoueu blllno scst11; dno """ ow terug besorrr

'Word. Weeoo bott.ot oi<Mr•to lmu ouo aU~

ln oun cle b-ott€!la, kiH11lco dr1\nk vc.rpa..k, wnar suttc0

<!rn.n.k 'n m.l.u.lmum pryo "'"' U·UI-0 betoop. lndlen gocdl.;:opez klsaleo vtrl~ntr word rnoet u. u ete tn- i:oucrs v..u..n ons etuUJ'.

Word verkoop tn 12-bol!el-kle•teo or lH;ellln!;"aatJt~

ot gro~cr. U lt!ssle van 12 bottela kall Wyn, Bran-

~ewyn, Je:~ever, Llkcur, Vcrmoutll eo Ra.nekraal bevnt. Terme: K.M.B., plua trelngeld n.a oylyno K.B.A., plua trelnkommlulc. v.o.s. OUDTBHOo&-...

BESTEL VAN

! I

I

!

I

(3)

D,IE

O.B.L_!VOENSD~Q,_~-~~~T

:_.._!_9_ 42.

,Sterkte O.B. .

Transvaal Ses Maal

van tn

Di~ van Party ,

Gen/. Jerling oor Owerheid se Magsmisbruik

Op gcesdriftige vergaderings van oor die tweehOnderd elk te Balfour en Heidelberg hot genl. J. D. Jerling, A. K.G. van Transvaal, op die tiranniekc magsmisbruik van owcrncidswec gewys en aangetoon hoe selfs aanseklaagdes daardeur veronreg word. Die veldkornetskap van Balfour het 'n funksie gehou wat £50 opgebring llet.

Gent. Jcrling hcL \'erwys na dil! vcrvolging wat die Ossewabrandwag vandag moot vcrduur en melding gcmaak van die interncriug van gcnl. 0. L. Net, A.K.G. vau Natal, en nun.

i\lullcr, 'n kranigc kommandant van Sptings, waar by ook stadsraadslid was. Toe ck hom te 1Iarshallplcin opgesock het was korndt. i\lullcr sc boodskap aau sy kommando:

,Se

vir my men- so dit is maar 'n baie klein opoffering vir wat ,-oorlo; ek hct nog steeds 'n onwrikbare vcrtr·one in die Ossewabrandwag en sy Ieiding. Graag sou ek mcer won doen vir my Yolk," bet. gent.

JPrling verklaar, waarop die !>karc op albci \'Cr- gadcrings uit volle bors huldc gcbring het aan gent. Kel en komdt. :'\Iuller.

Voorts het hy gewys op die \'CI·volging cu onreg wat die Afrikaner vandag in sy cie Janel moot' vc-rduur tcrwyl die Regcring 11\COJ' en mcor wit,·oetjio sock by die kommuuis cu die kaffcr- boetie. In ous groot steele vier die kommunisme vandng hoogty, vera! onder die naturcllc en ldcul'lingc en die swart gevaar neem by die dng toe.

.Bricwe en dokumcnte wat na Osse\Yabrandwag- offisierc gepos word, word onderskcp on vcr·

dwyu ~poorloo~.

Onlangs moes e11 in •n appclsaak vcrskyn waarin vier Afrikaners, insluitende die twee jong Afrikaners Visser -en van Blcrk wat onlangs tcr !lood veroordee-1 is, betrol1ke was. My prolwreur hct die opdrag en kennisgewings aan my van Springs af gepos, maar dit het tot vandag toe nog nie by my uitgekom nie. Die gevolg was dat toe die saak in die Hooggere.gshof geroep is, daar gecn verskyning vir die vier Afrikaners kon wccs nie, .en die eerste wat ek van die appeJ •Jernccm het was in die koerant.

Dit is ,,.aL vnnc.l:tj:.( 011dcr ons pragtige demo- kratiese stclsel plaa~vind en gedurig moot ons in die koerautc Ices hoc claar gcveg word om dit tc behou. !\a ouophouclelike aanvalle op dio Ossewabrandwag vi 1· mccr ns 'n jaar moet ons nou \'ernecm Ja~ die lLN.P. ook ''eg vir die behoud van die dcmokrasic. Nou ,-ir die eersle maal word dit. duidclik w:tarom con ,grool ¹ offcnsief" ua die andcr op die Ossewabrandwng geloods is. :\Jaar hulle het. hulself te plettor geloop teen die Osscwabrandwag soos ek ];an

bewys met syfers.

SI~S :\IAAL STERKER Die Osscwabrandwag

nog steeds by die da!;:!;.

is kragtig eu groei Nou dat die H.N.P.-

DRIE

Op 8 Augustus hct die O~sewabrandwag van die Rand aileen oor die £"2,000 ingesamcl. .-\s tl:l:tr dus na die Osscwahmndwag vcrwys word as 'n gcraamte onthou dat daardic gcraarni.e 'n gcweldigc stork rugstring moct besit.

o ns Posbestelling·Afdellng Bewee6 daeliks.

om

^uselfta oortulg sestel van ons

K.M.S.

Fluweel Ry- broeke £4-15/- Bestel vroegtyclig Voorrade Beperk Stuur u mate

So pas ontvang 'n pragtige reeks Somerpakke; kom koop vroegtydig.

V oorrade baie bepcrk.

SILVA (Edms.) Bpk.

ORION·GEBOU Voortrekker-\Vc;: 38G A

CAPITAL PARK

PRETORIA

Yrybcid het die Afrikaner nog nooi1. gcken sedcrt die demokrasie en die politiel1e pnrty- stclsel ¹10 jaar gelede saam met die gngelsman die land ingckom het nie, on \'andag vind daar di<' gruwelikste verncdering en ondcrdrukking van Afrilnuuws onder die naam ,-an dcmokrasio plans. Sondcr 'n skvu van 'n vcrboor word

;·ryhcid-en vadcrlandslicweudc burgers uit hullc familiekringe gegryp eu in kampc gesmyt; van ons gercgshowe word 'n klug gemaak, en in die daclikso !ewe word die Afrikar.cr op ullcrlei manicrc \'Orvolg en vcrncder.

lc-icn; !mile tcu s;unstc van die demokrasic ver·

klaa1· het, sal hy nog mcer groei, want 90%

van die H.:\'.P.-I<:do is ,-anclag anti-tlemokr:tLe en gaan bulle nio Ianger laaL ,·erlei nic. Ons boor SO baic \':lll partykanL daL die Q~sewu

br:'lndwag nog maar uet 'n geraamre- is, maar die skocn is aan die :wdcr· ,-oet. In Transvaal

~= ::::= = : :::=

VOORBEELD

As voorbceld kan cl1 maar noom hoc dit met die sensorering van my briew.e gaan: In my persoonlike gcval word daar nie ccrs die bclcefd- heid gctoon om die gebruiklikc etiket t.e ptak op briewc wat oopgemaak is nie. Nee, die briewe word gestoom en die inhoud uitgehaal.

Oor •n tydperk van dae word die inhoud dan ondersoek en in party gevalle gefotografeer.

Daarna word die biiewe weer sorgvuldig terug- geslt in hul koevertc na 'n oponthoud van enige dae, maar sommige kom noun by dJC bcstcmdc adres uit nie. So het dit al gcbcur dat sommige briewe na 'n tydperk van meer as 'n muand by my uiLkom en audcr spoorloos ver- dwyn.

Selfs dokumcnLc wut ek in my regspraktyk

\'Oor die howe van die land moet gcbruik is nic hierteen gevrywaar nie. Ek hct al met die polisic daaromtrent gepraat ruaar dit help niks.

is die Osscwabrandwag vandag ses maal so stork as die H.N.P. en die party sal geen enkele setel wen sender ossewabrandwag-11ulp nie.

Kyk maar net 11:1 die syfers van die Nood- hulpfonds. Vir t.wcc-jaar was die Ossewabrand- wag vau Transvaal die cnigste in die veld 0111

dcur middel van 'n fonds vir die afhanklikcs j '

\·an gcinterncerdcs le sorg. Skiclik moos die H.:\.P. vir politieke propaganda ook 'n fonds vir hierdie doc! stig. )]o(, groot lawaai hct bulle die bcdrae in hul pcrs vorkondig, maar toe hullo sicn hoc ongunstig dit met die Ossewabrandwag se poging vcrgclyk, het hulle dit gestank.

Transvaal se ossewabrandwag aileen met £8,000 het twcemaal soveel as die H.N.P. in al vier die Provinsies ingesamel. oaarby moet nog kom £4,000 van die Ossowabrandwag in Kaap- land, .£3,500 van die Vrystaat en •n aansienlike bcdrag van Natal.

DIE

ll!:N

VAN

K:AAI?§TAD

r4~ e~ dre:kn-90 ~eikf?kd'e

^(f,M

~ .4oe~Caut r~on

k~~e.·~ en ~i-~~n t:m- clei-IJ-tectrnm,?·

JYtfr

ADDIERL!EY§TRAAT 134 KAAP§TAD

SASBANK

V errig Volksdiena!

TA~nings

vir gesalarieerde persone verkrygbaar.

T~rm.(J

uiters biUik.

Raadpleeg SASBANK

PGsbus Posh us

26S.

5'1.

PAARL: - WORCESTER : -

KAAPST.AD : - J?osbus 2387.

0

^NS ^is dwnrsdetll'

die

Unie., sowel

as

buite ffY ~me.

bekend

vir

goeie

drukwel"'k teen konkurrerende pryse.

B &STE is om OWl te raadplee;~

in verband met n

benodig- hede.

Pryanoteringts word

gratis

veralmf.

Enige

soor'i

d..-rukwerk

van

viaitekaa?U.

tot geleerde Di.sser1Miet.

word onderneem.

HOU KOERB NA

Pro lEcdesia-Drukkery

₉

Drukke:m, Vitgowo:t11 en

Boekbinde::m.

(4)

VIER

'011': 0.13., l\⁷0l<iNSDAO, 16 SEP1'. 1912.

Staatsrr1aa

_{- '}

Sonder Padement

n 'l'~·djie gelede het ons die menin~ uitge- :.preek dat daar geen vcrkiesing aanst:landc jaar gelwu sal "·ord nie en ua die joug:;te uiLlalings van Rop;cring,;lmnt sien ons nog gecn rcde om

l':tll sl:\l)(l)luni; te vcrandor nic. Die dienst.yd

nm die huidige p;ulcm~nt loop ieen <lie helfte 1·:m :l:ms!aande jaar len cinde, m:1:1r dit horus uitsluiLJik by die Rc11;eringsparty om lc beslis wanneer en of dnar ·n 1·erkiesing gehou sal word. Die 1-\uidigc bewindvoerders hot re2ds op

...

>:i ondubilels!nnigc ~·Jyse :.;etoon oat ctit l:>y hulle nic

gann om die wcttlghcid of rc.gverdigheict van 'n

sa~lt :,ie, m.:ar bioot em die nuttigr.e:d vir hu:- self en di2 Empire wat hulle dlen. .h dit ,·ir lmllc voorclelig is om icmnnd in die lronk op to sluit, docu hulle diL nl is di(; in stryd met die eersio heginsels Yan ~crcgligheic,l on menslik- heid. As dit vir die F.mpirc ,·oordelig is dat 'n

~oldnat nit die tronk losgelaat moot won!. doen hullc dit oF dit nou inrnenging in die tocpa~sing vnn die rcg is of nie.

As dnnr dns van 'n 1·rrkicsing gcpraat, word, haug dio gehcel en al af van die nul.lighcid daarv:m vir die He~erin~sparty. :Non het daar ,·an Hegeriug,;kant encrsyds uithtings gekom wat 1·oorgee dat daar 'n verkiesing gchou S<11 IYOrd en andersyds d:~t. daar gcen ''erkit:sing g<.:- hou l'lal word nie. DiL dui gcen beslniteloosl.teicl lly die Hegcring a:~n nit-. Die Rcgering heb reeds klaur besluit 11':11, hy gaau doen. H;; sa!

3een vcrkiesing uits!(ryf voordat die oorlog r.ie so in sy g1ms gedraai hot dat hy hem met ver·

trOlle tot sy ondersieune;·s 1\an wznd nie.

Da:n i~ vandag onle>n·cdcuheid oor die llege- riug so oorlogsbeleid in sy eie krin~e en dn~n word opcnlik in die F.ngcls~ pcrs gesinspcel op onbekw:~amheid iu die ],abinet. Die ge,·olgc 1·an sowcl die w:mbestuur van die oorlog a<; die misloidondo voonrenclscls hot 'n louhcid by Ro- gcringsvolgolinge laat ontstaan wat ~enl. Sumts reeds gcnOO}J het om h:ndop tc kl:t. 'n Verkie- -,ing sal nooclwendig oor die n:~agst.uk ,·an ,·oorbctliug van die oorlog gaan, en waar hiel"- dic onvcr~ldllighoid by 'n groot deel \·an die oorlogsgosindes reeds hc:>Laan, kan dio Rego- ring nie gcesdri(tjge sleun van hullc vcrwag n1o :ens~ hy met oorlogsrc~ul!atc kom wat. hul

;!Cesdrif weer gaandc sal maak, en daardic rgsul- tate :1<m aileen wees 'r. ncclc;·laag van die S!Jl!.

\r oorda t clit· o01·log clus nic 'n gunstigo kcorpuno ,·ir l•~ng('\;tnd bcrcik heL nic, hoof ons gcPn ver- kicsinp: to verwag 11ic·, en claarom hon ous ODt;

by dit' t.mdpunt d:1t daar vir die clnur ,·au die oorlol-( nie weer 'n vcrkie~ing sal wees nic.

Pror.agantla.

Die Rc~cring kan eg(.cr nic wang om hicrdie belcid o]>t•nbaar to mnak nic. Om sta:1ndc> le bly moet 'n party geesdrif 1·crwek en hchnlwe 'n oorlog i~ daar ni:..s waL so1·eel g~esdrif iu die panypolilick ,.e,·wek as juis 'n ,·crkie,ing nie.

Tert'Jille van sy eie bcstcndigileid dt!S is die Rsgerin1;sparty genool!saH!; om die moontiikhoid van 'n verl~iesing a:m sy vo:gelinge voor te

;1ou. Oit !:teet dien om !mile wa;·m to hou en :i:e oor:or;s!ouheid vi:· 'n g~oo< dcel tc vervang a::et vc;·ldesingsl1it tc.

D:1t (lit clio gcval is, word die bcslc bewys dour kol. Dcucys Rcil7. sc jougsto uitl:1tings. Hicrdic' \djunk·J)rcmi(lr was nog altyd besonder

op.mh~rtir, met sy bedoelings en dit is ook van

!10m wat. ons te horc ~ckom heL \';m die groot . ,toeplot-~"-plan n:i die oorlog dour die invoeriug van 'n paar miljoon Hriltc na ~nid-A[t·ika.

:'-lou i1ct hicrdie ~!linistcr weer in Barberton baie uuicJ:)!Hc gcsc d<:t hul!o gecn vcr!dcsing ti::tan :1o:J n:c en al sou huilc ccn hou, sal hulie onge-

<1g c:ic uitslag :1ie die bcwind c.an die Oppos:sie oo1·h:mdig nie. Ht!llc gaan tlie oorlog eers ,detHCiCil". .Dit s~cm n:tiuurlik oorc0n met wa t nns vorlede keer ook gesc het, naamlik claL as da:H per~one a:1u Rege1·iugskaut is wat, by dio uitbreek 1·an die oorlog hcrcid was om lot rebel-

DIE O.B., vVOEN'SDAG, 16 SEPT. 1942.

- - -

^..

- ---·

,Partystels ei pn Vo!s!ae E uvve! e n ~\1is!ukkin g"

Uitspraak van 35 Jaar Gel ede

Skerp ltritiCI\ t'lat coreenstcm met die van clie Ossewabrandwag vandag is reeds voor on

!tort !la totstandlwminr: van die Un:c van vc•·antwoorcielike kant gclug teen die par!ystclscl wat ons :and van oof· see binegevoer en dorhalwc vreemd is aan ons volkskaral\ter.

Tn sy bock ,,)fy J,ifc a:lll Times" waL in 190i

1·crsk~n het, skryf d~. D. P. }i'auro, 'n man waL ook ns objek~iowo jocnwlis die politick van naby leer ken het, die volgemle oor die parLysLelsol (bls. 190~ :

.,l•:k kan .li(' panyregering nie as iets ander3 heskou as ·n vcislac cuwel en tolale mislt:lddng 11ic. lit dia nard van die sank moot, dit, so woes, want, die sielsol bring mee dat in plaas van aij

Vt'l lt•<'nwoordigon; van die volk aileen die be- l:tngc v;m die volk bd1artig word, die belange ,·an die p:nLy die c· rsle en vernaamste oorwe- ging i~, meL die gevolg dat altnal 1•ir die party is rnna1· niem~1nd 1•ir die staa~ nie. Die mccr·

dcrheid van !oclc aan albei kantc van die Huis :<an oortuig wecs dat 'n maa<recl van die lViinis- tct·ie onvr:rsta~'!ciin, onregve~·d!g en Sk4:de!ik vir ciie !and se helango is, en tog stem die lode aan

lio oor Lo gaan indiett die Utlie 011sydig sou hly, hierclic per~ono nio weer die bcwiud uit lllll hamle sal laat, glip nic. Dii is makliker om per stoomroJler in die padcmeni. 'n \·erkiesing nit lc stol :1~ ''at dit is om as opposisic 'n rebcllic to plecg.

llit•rdie uillaling vnn die :'llini:;ter was in str~·d met die Rcgering se beloid van gcheim- h01aling:, en daarom moes kol. Reitz. ·n paar

<1:1c hHcr \\·eer ·n verduideliking gt.-c waarin hy

>'t; dnl afgesicn v:tn waL hy 1·eddaar he\;, "hy dit haio dnidclik wil maak dat, d:1ar nog gecn bcsluil oor die hou 1·:111 'u verkic;;ing gcneem is nic, en dat die Vcrcnigde Party nie sy crgani- sasie moet verslap nie."

DiL is dus duiclelik dal die \·crkiesiugspraar- jies van die Hegcring blole propng;tnda vir sy parL~· is, en dat ;dies daarop <lni daL ous clio huidip;o partybowin<l sal moot vcrduur lob die cimle van die oorlog.

Vrees.

:>log icis w:tL on!\ bcwering sle1·k, is die foiL clal, clio 11egering nic hierclic jaar parLykongresso gaar1 hou nie. Snaaks genoog hcL diesclfde koe- r:!nlc w:n vas glo aan die \·erkiesin!! aanstaande ja:1r. heirdie besluit 1·an die Regcring ,·enolk as '11 Oi>cnbaring l':lll l>ll'ttkheid en vrccs. Die Rt•gcl'iug sou bang wecs dat die gcesdrif op sy kongrcssc sou afslcck by die v:1n die Opposisic. Ons uccm ann daL dit, die rcdc kan wccs, manr dan ,·er.;;lerk diL juis ons slandpunt, wani. in- dicn clio Regering bang is om kongrcsse te hou, hocl•ocl te moor sal hy uic 'n vorkiesing nees nic!

Daar sal diegcnc wces wat wil bcwecr daL die l{(•gcring wei 'n verldcsing sal hou met die oog op die ,·erdeeldheid in oppo:.isiegclcclerc. . 'o- iclt; ~al geen oorwt·ging wecs nie om die eenvou- ciigo rede dat die verdec!dheid iets is wat buito tHe Regering se vermoe

lc

en wat dus tc enigcr- tyd hCI'Stcl !<an word in 'n oomblik van l<risis.

Jlel die Regering <•enmaal 'n verkicsing uii.gc- skryf en die opposil>i~groepe geraak tot 'n oor- ecnkoms, kan die Regering dit nie meer voor·

kom nie. Binnclandsc aangclconthede op sig- seH, sal ·gcen invlocd nitocfcn nie. Dit hang alles ucL af van die oorlogsmoonilikhede vir die GC'alliecrdes.

Die uit!ating v:m kot. Reitz ilfustreer weer op trcffende ~•yse die waarheid van ons l<cmman- dant·generaa! se woorde clat die huidige krisis 'n buits-parlementere krisis gewo1·d het deurdat c1ic staatsmag nou buite die Volksraad sctel en dat daar van::lag d11s 'n buite-par!ementere orga- :lisasic nodi<; is 01~: die vol!t te bcskerm. Daar- om is dit so uootbnaldik dat die Osso\\·abrand- w:tg as die enig::;LC poliLicke organisasic buito die par!ement sl<>rk gemaak moot word in sy suyd teen die Pad,y-dwingelandy w:~t ons van- cbg belcef.

Rcge¥ingskant daarvoor en ondcrstcun hul:c htJ.I partyieicrs !icwer as om 'n ministeri;;le krisis te veroorsaal• en toe te iaat dat die lede aan die opposisieitant liul plel<!r.c inneem. Op ltierdic·

wyse gebeur dit dat, naagstukkc 1·oor die parlc- mc:nt nie volgt.>ns ,·erdiensLc h<·handel word nic, maar meo die oog op partybebnge. Dit is bc- gryplik dat in so 'n skyn-parlomeut 'n per»oon wai. deur clio Rcp:cring '·cronreg is, gcen hoot>

het om reg van clio ParlcmenL ie ontvan~ nic."

liy 1·erwys dan na die ge1·a\ waar mnr. :\foni- man 'n voorsl~l ingedien het teen die itwocr v:n1 'jinesc, maar hoev!el tiaar in die he!e Raad nie sovce! as ses lede ten sunstc van Sjincse- arbeicl was nie, is die voorstcl vcrwerp omctat dit 'n mesic van w<mtrotoo in die Mit;isterie sou bolel:cn het. ,,fn ^{' ! l}~ank wat gaan oor die I'Oortbe::.raan of ondcrgang ,·an l:iuid-Afrika, heL die party oor die land gctriomfcor," skryf by.

, ,Gecn wonder dat daar ~cpraaL word nm die ,poli!icko spcl' as die wclv:1art van dio ]nod (]iensbaar gc~tel word aau die party nic."

:'lfi~kien is dit interessani om le meld d:11. hy voorgestel hot. dat. in p\:1as v:!n politici in dil.' lmhinet die permanenlc hooftlo van die staat~·

dcpartemenlc dn~trdic posisies moot beklco, on hullc is dan vcrnnLwoordclik nnu die Parlcmcnt.

IIy Yerkl:l:Jr dan 1·erder: 11Dit sa! aileen 'n varmetc:c man woes wat beweer dat partyrcse-

i·~ng 'n Stlkses was in ons land. Waarom mocL nuwo state presicsc nabootsings invoer ,·an oucr budo so insicllingc wnm1cer clio omst~ndighcdo

en toest:wde ~0 uaie verskil van die ou lando

r''

\'olgende kccr sal ons die uitspraak gee van

'n .Afrik:mer korL na unie "·aurin hy waar:,);u teen die panystel::.el as icts vrcemds en g.:vuar- liks 1·ir OilS volk.

FONDSDAG V IE RING

Wcenen (.Nal:.\1) hot S August.u,; op gecsdrif- tige wyse ~evit•r dour reeds op die aand van

di~ sewende 'n aan,·:~ug ((• ncem met 'n lo-a~

tigc tocspr:~:~k ,·an gcul. K B. Cadle. By di<•-

~c!fde gelcemh<'id is ,·cldktc. A. '. Heine ingc- lyf as hoof van die vroue-konun~mdo wat tans 'n afsondcrliko conhcid gcword hot. Dus, ,·oor- uilg:'lng!

Die ,·olgendo dng bet mnr. P. R. Lotler die

~ehoor toeg<'spreek. Die opkoms was baio gocd ,.i,· die klein plekkic en dit: ophrengs 1·:~n diC' clag was .£.10.

DHT §POOK

DIE KAAPSTADS E O.B.-TONEELVERENIGING

STEL VOOR

Die Spook van Ver1atenfontein,

clew· J t

¹^•

1V. Boonzaier.

8 OKTOBER, 8 .l5 n .m ..

J. C. Hofmeyr-saal, Groote Kerkgebou.

Plekbesprekiug by D. \V. Pieuaar se Haarsnysalon, Wandelgang, Groote Kerk-

gebou. 'l'el. 3-1047.

Pryse : 2/6, 1/ 10.

(:l~elnstin:; Ingeslull).

(5)

T.HE O.B .. WOEN SD. AG, 16 S l<iP'l'. 1942.

lnhoud van ,B erugt e /Pa mflet" Geopenbaar:

P a rtypolitieke Kronkelgang e

Die Transvaler van 3 September dcel sy lesers mee clat rlie redakt!!ur van Die O.B. die opsteller is van die ,berugtc pamfiCl". Dit moet waarskynlik clien om lcsers bevooroordcelcl te maal< teenoor alles wat in ons blacl vers!(yn, want clie H .N.P. en sy pers het die wiire!<l tliets gemaak dat dit •n bcsonder gemene soort pamflet was met •n pcrsoonlike aanval op dr.

Malan. Nogtans het hulle !lit nooit gewaag om die inhoud rlaarvan opcnbaar tc maak nic, want die stol< sou dan uit hut hancle gevat het.

Met die oog ilierop is ons nou genoodsaak om die inhoud van die ,berugtc pamftet" open- baar te maak, en elkcen kan dan self oordea: oor die bcrugthcid or waarheid daarvan. Die aanhalings is alma! genecm uit Die Burger or Die Votksblad atbei koerante wat dr. Malan nog konselnvent gesteun !let- en lui :~s votg:

"t',..;;ll die party ,o;aarvan dr. :\fal:1u U:it> Ieier js vi,. 0111' '11 republiek verkry 2 l)aa roor hP~:.tnan

t wyfd oJmbL dr. :i\falan in die vl'rlt·de getoon hl'f cbl h~· terwille van pat·Ly-oorwt•~ings binne cnkl'lC .i~trl' i.ola:-.1 van sLandpunl lcau \'crander.

Jlicr h< 'n pa:ll' grope:

1. Op :W Julie 1915 ~c dr. )J:tlan op .\l:tlmcs- bm·y: ,,\\'ij willcn eon politic!' \'an con \'l'ij 7.Clf- ,.;wndi~ .\frikancr \'Olk onder die Britse vlag."

(Die lluqrcr 27 Julie 1915.)

:2. Op 18 :\0\'Cmber

se

^dr.^.\Jalan^{Op C'ercs}^:

,Do llritse dag in die hanclcn dcr Nationalc Par!ij is c\'lm veilig, indien nicL Yeili~N dan met. l'nig<' ander Pa,rLij .'' (Die "llur·ger ]!) NoL

19W.)

'l'oC> was die J3rit. e ,.Jag die vciligsll' iu die nandc ~·nn die Sasionalc P:nl~·, maar kod daar- nn OJ><•nbaar die \'Olk 'n sterk l't'[Hthlikcin~o nci-

gin~ en clie pan~- moot sy ho~k dadclik na die

rcpublikdn~e kant Yan die sku it :tfgooi:

:3. Op H Julie 191

se

^dr^..\l:ll:m op Prie,b:

.• T~t· ka11 gccu Lwyfel :1:111 bcsban dat. onaJ'bank- likhcid heL gev:lar wcg nccm dt~~ )oluid-A frika JlH't'gt•slccpL r.ou worden in hcl m:ta lsLroom van hcL l':uropcse militarisme." (Die .Burger J:) Julio ]918.)

•1. lulnsscn groci die :rcpublikcinst• ge1·ocl stcr- kt•r :1an, C>n dr. :\lalan Yoel hom g<'noods:wk om sy s:wk nog slerker 10 bcklcmtoon:

Op 1 f'epicmbcr 191" s(: hy in 1·crhand met die hc~waar dat die Engcbc ccrs tot. rl'publika- Jtisme oor~C'haal moct word, daL ,!lit l'Cn on- hoHdlnn\' ~>telling'' is omdn diL dit· lot 1·ar.

Sniri-AJ'rika in die haude slcl van 'n mindoorhcid.

(Die 13u r~cr 2 Sept.)

5. So rl'pt!blikcins word die Nasionale Pa.rLy

<la!. hy in ,Janunric 1919 'n' grooL vryhoidskon-

~rc~ in Hlocmfonlcin hou waar bc><luio word on-, 'n dcputasic na Europa tc stunr om die vryheid van Transvaal en die Vrystaat tc ;:;aan tcrug- cis. Dr. ::lfalun w::~s ook lid \':\n dit• nfl·a:udi-

Dr. :If alan so: ..,Ons siandpunt i>< dat ons in

<lie 1cit dat die Unie bcsta:m, gcon slruikclblok wil ~<icn in dil' doen van reg aan 'l'ran!il':tal en dit• Yryshlab 11ie. Bn die t.wcedc oorwcgiug i

f

<la! dio J\:aapprovinsie ook die reg hct op die I voiiC' onnl'hanklild1eid. As ons die Lfnio afbrcek, lwec1k ons dit af om dit opnuw op tc bon en dit op 'u bclcr· fond::unent, want soos die Unie nou Js, rus di t op 'n fondamen t van onrcg." (Die

J3ur~er 17 Jan. 1919.)

?\ou was dr . .\Jalan bereid om selfs die Unie op tc bn·ek tcrwille ,·an die n,vhcid.

G. l\fa:1r inlussen nadcr 'n ,·crkie~ing. lu

])l:la~ van voort te gaan met die rcpublikcim;c

propa~antla 11·at die Nasion~\lc l':u'(.y so Sterk _p;ouwak lleL, word daar JtOU f!:CI'l'.Y u:t die stem van 'n aantal J!jng:elsc in die J\rbcidon;l?an,y.>

Dnarom sf: dr. )lalan in Januaric· LD2l op 1\Jal- moshm·.": ,,Die :.'\asionalo Part~ staan pal by clio konslilusionclc vcrhoudiugc ~oos hulk Y:ln- dag is, en ~oos hulle clcur lord ~lilnN uitccngesii.

is. Die party ::.al nic die• g•·o•Hlwl•i n·rander voordat die mcerderheid 1·an die volk dit. wil

l

nic. (1\yk punt .J.) (Die Burger 1:2 .}.ur. Hl21.)

I

7. Op 2!J Oktober l922 ~c dr. .\!;dan op clio

l(:lnp~o kongres: ,Republi!tanisme is nooit as partybeGinset aanvaa•· geword dew· cnige Nasio- nale Partykongres nie. Die vNslc waL tlic p:nt,y as parL.v ooit gegaan hct, was om op to J<om Yir die Yryheid van elkc lnll'~l'l' om sy

mening omlr<'n! die lJesLe rcgel'ingsvorm v1r Suicl-i\ frik11 uiL lc !>prcck. Se!fs die Vryhcicls-

!leputasie hct nic vir 'n repubtick gaan vra ni~.

. . . 1\S dit' parfy a., pariy ooit 1·cpublikcins Mil

wil word . . . hc•t. die l!ingolssprckcnclc st•ksi(•

die bcpoaldCI \'l'l'~l'lH ring van die X:l,ionalo Ieier., clat- l>Clfl> a~ die party aan die hcwin<l is, die tcenswoonligc rcgoring»\'Orm nie sal afgc- skaf word ni..• tensy hullo dit. ook ,-erlde"! ! ! (Kyk pnul ·1.) (Die Burger 1 :.'\o,·. 1922.)

'. Tn HJ:W t·oik die lmperi:lle Konfcrcu::.ic op aandr;\llg v:1n ~cnl. flcrtr.og 'n l'el·klaring uil war; claarop net•t·kom dat die unic 'n vrywilli~l' lid v~•n eli~ l3rilsc• Slalcbontl is waf s:1arnp:csnoct·

is dour 'n gC>tlll'l'llSlmplikc Lrou ::tan die f'lritsc koning. l ficrclie verklaring word dcur ~0nl.

lfer(r.og en die }\asionale Party sa:tm meL hom verlolk as !'.Oe11crcinc onafhanklikheid w:1t nan die ljnic tocgeken ~<Ou wces.

D1·. ::ll:llan hcf op G Oktobcr 1927 'n loflit·d a:ln oor hierdio socwereinc onafhanklikhcid:

. ,Die vr·yhehl 11at om; 1·andag besiL, i::. grotcr as die vryhcid 11al die gcwese J{cpuhlicko van die

Y1·y~laaL

^t•tt'l'ransn1al bosit hot. Om

daar-~

die rede

sc

ons ook vandag dat daar 'n end in Suid·Afrika gckom het aan wat die afskeidinss·

bcweging (ices republikeinse beweging) gcnoem is . . . I follandssprckcndc , uid-Afrikn. w:\L lc- ,·orc nio in die Hrils.t: \'l'~"heid geglo beL nic, glot vaudag cl:t:1riu as ~l'JT-Tikhcid.'' (Die Volks- blacl 7 Old. I!J2i.)

9. Op U 1'l•ptcmher 19:31

se

^dr. ^:'llal:ln op Pot<"hcf~troom: ., Wat die onafhanldikhcid bc- ucf is gcnl. l"muts 'n ;:\lilneriet.'' (Kyk punt 6.) (Dio Yolkshlad 15 f:iopL. l93L)

10. Op 12 Scplt.mbcr JD39 so dr. )1:\lnn op Portorvillo: .,In on:; Jecft>yd hcL clit 110n al lwcP maal g()hClll' dno bnid-Afrilm in grooL oorloc' gcLrck word, nit• omdat. ons rusio het mot. Jflngc- lancl se vyundo 11ic, maar deur die Britsc kon- neksie . . ,\s ons nie onsydig kan bl~· meL die Bt·itsc komwksie nie, sal ons onsydip; bly sonder clil• Brit~o konucksic. Daar is net el!n mikpunt en di t is 'n vrye republick." ( Kyk p\mL 3 cu ~.) (Die Yolktiblad 13 6ept. l9:3fJ.)

1\s dr . .\l:t!an in 191 bescf bet dat. allt>cll 'n republiek on:> uiL die .Europo5o oorloc kan hon, en drie ja1n da:\r'Ht\ sla:tn hy weer ,pal by dio konsf.iLusioHclc vcrhouclingo soos den;- lord .\Iii- ncr \JitecngcsiV', ,,·atlor sekerhcid heL ons d:tL hy nie aanstaan<lo jaar weer terwillc Yan parLy- belange die l'l'fHtblikcim;e idea a! sal Ycrlocn uic =' Hy l1et diL reeds ecnmaal gcdoen.

'J'otsovcr die ,bcruglc pamflet-".

:-:cdcndicn hct dr. ::llalan nog 'n p;nlcnwn(~n·

omwenteling dC'ul·~aan.

In Junic 1911 hct hy 'n konscpgrondwCL l'ir die l'Cpul>lick aanvaar (waarop hy nogal besonder jaloers was) waarin bepaal word dat, dil' Ropublick Afril«lans sal woes. Scs maandc JaLcr in die Parlruwnt. beL hy 'n Yoorstol ingC'- c1ien vir 'n fen volll• twcetalige rcpnhliok mrl gclyke politickc- ott la:~lrcgte vir albci ,scksics''.

en selfs Die Burger hct Oi> die belangrilthcid van die afwyking gcwys.

'n .\lens lwn ''"' die ,·raag :;tel or clr. :\l:llan nou weer sy HJ:?l-stadinm bcreik bet? .En die Ycrkiesing Jr, glo 110~ 1·oor!

::>rogma:tl,; wil ous bcklemtoon d:u dit nic tlr.

}!alan i>; wat. so kocrsloos is nie, maar die pnrly- politickc stc-lsel wac hy l>cskoJ·m, cis clat hy hom

moe~ aanpas by die wil en g1·il Yan sy bontc Yer;;arncling Jrieser:;, van wic so stem hy \'Oislnc afhanklik is.

STUDENTE-K01\li\1ANDO U.K . STI G STUDIEFONOS

L euin gs v ir Behocftiges

.Ann die oindc v:\n 19·11 hf'L nmr. J"oos ::\'aucle, iocnmaligc kommanclanL ''an clio Kaapstadse Riudcnte.l•ommando. 'n !;(.ndiclcningfonds in die lowe geroep, wan.rdenr die Uni,·ersiLeit Kaap- siad-konP11ando 'n konkrd<• en opbouende by- drae lOt· die Os>CII':thrandwag as ,-olksorganisa-

~ie kau lower. , Die oproep a an !lie studente om gedurende hut vakansie tc werk of op ander maniere geld i:1 te same! en die opbrengs aan

<lie foncls te skenk, het bcsonder byval gevir.d.

Hoewel daat• nog haio ko1·~ kom voordar; lenings op di4 voorgestclde plnn aan :-.ludcnte verleen lmn word, hcL eli<' o(fisi!'n•-iu-ratlc van die Stu- dente-kommanclo dit good gcag om 'n komiLce to bcnoem wat clio r!'(qs opgN;lcl hot met o.a.

die volgendc besonclerht•clc :

Die doel is om YC·rclienstclike en behocfLigc studentc finan!;iccl vir 'n gcdeelte of die hole bcclrag (en opsig!.c van boekc, fooie en losie , le stcun. 'n Komiwc vir die hcstuur van die fonds :sal ,aamge,tcl word lliC die Kommandan&

en kwanierme~stcr van die , 'Ludente-kommando, en origcus sal die onisicre-in-radc minstcns ccn do;,cut van die lfnii·Cr:;ilcit K:HtiJStacl en twec antler ledo wat die O.H. goedgc~ind is, by die begin van elke jaar l\:1uslol.

J)jc lening s:~l j:l;trliks aan studente wat lmllc in die medisync of ingouicnrswesc aan die Uni-

~·c•rsitciL van Ka:1pst:1d bckwaam, op die vorigc jaar so werk, toegcstaall word. Die lcning kan

\'Olgens die di»krcsic van die komitee gestaak word .

Rt•nte sal teen

2%

op die balans uitstaande 1·an t;vd tot> lyd bcrcken word en tot die kapi- ltl ell bygevoeg word i ol, :1:\11 die oinde van die studietcrmyJL Y:tn die cind" van die studie-

Lcrmyn a[ sal TcnLc teen so 'n ko<"rs as wat die komitee be1)aal,

6%

11ie le bowcga:tndc, be- n:ken word.

I ficrdie lofw:undi[~P pogiug \":lll die

o.p.-

"ludl'nte in l<a:tp~Lacl ⁰¹¹¹ \'Oiksdicns t~ verrig.

,-enlicn die heclhartigc :-.amewcrking 1·an die

\'Oik. en w;lar hullc: juis jong .\frikaners wil aa,n- help in twee rigtings w:n nog dcur die Afrika- nenlom vcrowcr moct word, bchoort hulle die ruimsLc sle\1 n to on~vang van l'lke O.B.-lid.

MEER Offi'IFE RS JV AN PENKO!P!PE

Oralvandaan hcL ons berig ont,v:mg van ren- koppe so offerdadc. J Iclene Geldcnhuys van Arbcidsgcnot, Parow, hcL met breiwcrk, oortrek van skoucrijies en :1f~lof die bcdrag van £]

ingebring ten behoewc van die 1\oodhulpfonds.

Tiaar sustcnjie ,·an vier jaar oud, Direen, hct :h. verdi en deur n ^ftc slof waar\'Or haar Mam- mic haar beta:ll hot.

Mev. ?11. v:ln Vuurcu v:m )fagersfontein, 1\Iodderrivior, sLuur dio nan\,e van drie I>cn- koppies, Bee, :MarLin o-tl lzak wa,L elk 3d. voor clio vakansie onLvaug he!. om moo le woeker.

l fulle hot suiker en kbppcr gckoop en lokkor- gocd d::~an·:~n gemaak. Dio opbreng3 wns 9.s.

Anna Lombaard van V rocggedcel, Olifa.nt- hock, bet. £2-10-0 gcstuur vir ,die arm kioden wjc so vadcrs in die inlcrneringskampe is". S_v i!S tien jaar oud en beL begin meL 'n sjieliug wat. sy 1·an haar Ouma gckry hcL

I lcrt?:ogvillc sc pcnkoppo heL tlie bed rag van

£8-10-9 vir die Noodbulpfonds bycengebring. llulle iel 31 en voor die Junic-vakansie hcL l.mllo ontlcr Ieiding van n<lj.-vcldkLlo. V:Ln )3ergen en Sf,rauss elkeen Gd. onL,·::~ug om mcc i.e woe- kcr. llulle bet. baio ywcrig gewerk en die volgende name word genocm: Sarah Bornman wat 17/9 ingcbring bet, Corrio \':tn Wyk met 12/-, Beatrice ,·an Housburg met. 10/-, J<oos Joubcrr.

met 9/6, Wi!lio Yan llcrgcn met 8/9 en Anddcs Joubert meL 7/3.

TW.EE l<'HONTE

Gese 1rord dat daar tw('c fronLe teen dio 0.)3.

i-;- die V-front en clio li.N. P. of V.-front.

(6)

SES

GEOUGE

Dio gcncr:1alskap C:corgc hcL die bcdrag v:m

£.'32:,! op .\u~ustus ingcbring, waan·:1n £110 van Ccor~e ><elf. £1~1 Y:1J1 i\tossclbaai, £i0 van Oulcniqua, ttl n111 Knysna en £10 \':ln \\"itte- drift a fkomst ig i".

'n ~looi sl;iukhonl is dc1n· komclt. D. Gerber gemaak wat, dour die kommando \':ln George aan die Komrn:1nd:1nl-gencr:1al goskenk is as aandcnkin)! \·ir die <l:lg. '!'wee veldkornette het elk £:3 verdit•n met 'n sjieling.

lJoofgonl. Jurp;ens Schocman heL by die ver- rigtings opgctrcc.

DIE O.B.-NOODHULPFONDS

Ute volsendc verdcrc byclracs in Kanpl:md tot ons

roods vir hulpvcrlcning aan :lfhanklikes van t;elnter-

necrdC.'I Is ~u1 Die 0. B. bckcnd gcma.ak.

Reeds erl<cn ..

Vryheid·I<ommnn<io Oos-Londen ..

Voorpos-Kommando Oo~·Londcu .. M. A. L::unbrccht ~llllzcnbcrg . . . . 0. J. v. d. Mt:rw~ ~1urzenbcr.; . . . . . . Wyubcq; Vroue-t-:ommando 2c B)•drao

?i.!ur'. en Mev. P. L. Uys Postmnsburr.::

Offeq:;cld llottcntotshollaud Vrouc-Kommando Asst. Veldl<ornetsl<np Ventc•·stud . . . . Uorp•wyk l\[lddclbuq; i\. P. i-:ommando Vrouc-Kommnndo Hcldclbcr~: K.P.

Die Vl:J.klc Vrouc-Kommnncto . . . . . . Vrlend van :-lumukwalnnd . . . . . . . . . .

£ s. d.

·1,187 19 2 9 12 0 H 15 G 1 0 l 0 3 ll. G 2 lO 0

10 0 3 10 0 :l 10 0 7 9 3 -1 H 3 25 0 0

!4,263 3 8 DIE VOLCE:-1DE PERSOXF: IN CLOCOL.\X (O.V.S.) JIET RF.CSTREI•:KSE BYDHAICS TOT L'lE XOODHULP- FOXDS CELE\I'ER:-

Scf. van r.ooyw !I; C. !,. VI!Jocn 10/-; I!. v::., Xlcitcrk 3/·: C. Anderson 10/·: J. J. van Niekcrk H;

A. i·:. vau l"tt!kerk at·: A. C. B. van Ni~kerk 10/-; Anton Ferreira 10/·:

s.

vun Nlckcrk 12/·: )!. Reyns 2/G: I. E. vun noo)•Cn 5/-: llnnsic van Rooycn 2/6; F. Duwcna~;c 2/6; J. VI!Jotn 5/·; C. Crocnewaid ~/-;

C. !.. Viljoen 10/-; mnr. en mcv. S. v. Jaarsveld 10/-;

Helen v. Jaarsveld 2/-; Pierre ,.. Jaars,·cld 2/-; 0.

Hugo 5/·: F. K. ':>/-: D. Roux 2/6 C. vun Nlckerk 2/G;

Vlviers 2/6; F. 0. J)urow 5/-; C. J. :.Iullcr 5/·; D. v~ln dcr M~rwc 2/ti; F. J. Brink 2/G: S. P. vs'n 1\ieker}{

!1·0-G; t>er A. J. van Rooycn !~·11·0.

GEBOOHTE

L

i\ND)l.-\N. - Aan mnr. en rncv. Knrcl I.andn'l:an,

\Vtt.S<kcrat:·oom, 'n l'rls Hr!Lndwu·r:;-Uogter - klein ccrd:t - op 29 Julie. Naas die Hccr ons lnnlbe clank uan dokter en vcrplccgstcrs.

VEHLOWING

oOS~l·'-'" - CON ItA 1)1 e: Bcntrix vun Pcrdepnn, t..P Christlana.. en Plcter van l{!treeboskui1, Leeuwc.loorn·

stad, mank bckco(! (!at hul v~rloof is.

c;:CIIOF.~I.\N- :scuo~;.\IA~:- vreugd~ktokkies l:onctis .::I ann dat die vcrlowln~:•bootjl~ vun Johanna en Hekkie.

aitwee ,·::ul Scllocmanshocl<, onoer Gods Ieiding velllg voort vaar na dtc hawe van ~~nhctd, ~:;eluk en voorsPQcd.

DANKBETUIGING

1 .

^~^.:-\lHU.- Xnmcn~ ons mocder en s:esin wens ons

~ hiermec die Brr.ndwn~;tc vnn die Worcestersc Kom- mando, hnrtlik te bcdanlt vir die blyke van Ceetoemin;;, r.."let die hccng3an van ons vader. \Y. tie Vo:, R'lble.

.,:\'onnn'• Uc \\"ct.

KAHOO KRAALMIS

10>ES'rEL vroc!:tydtr: en wees verseker van afiewel"ing.

D 1-(aroo KrnalmiM, fyngcmanl, t;csl<llt vir dle gcbruJlt met Kunsmlstocstenc 271- per ll •nt<l<e-ton. lO ton e-o moor 20/-. In n cle oaltlt" 17/-. Vry ~:oiew.r Onle·stnstea.

~. A. SOH.()I':~lAN, l'.S. Cr<>ottont<>ln, SuUlcraet-Ooa.

PLAAS TE KOOP

IfbLAAS 33 t morg ~;root In 1\:lrltwoort. 171 mors besproel·

JJ.. bnrc irmdcrye, 16 morg wel,·cld. Ilui~ met 5 ver·

trekl<e, 2.000 lemocnbome In drag, 19·12-ocs. 5.500 ultvoerklste. Opbrillf;S van l9·i2-ocs ongcvcer van £900 tol !1,200. Prys £3,000 ~n hclrte vnn ocs. Doen ann- sock by A. L. Ht-;LLlNCAN, Kirkwood.

SOUT TE KOOP

B

RM"'DWACTE, om 'n cerllke bestnun te mnak, vru ek u vrleudellke ond~rsttun£n~ deur van my sout tc bcstci. ;\I 4/G. Xo. I -1/-, tyn bottrr~ont G/6 per s!lli, 200 r•ond. fyn but u·r~Mtt :l/fi. 100 pond. Gel ani Soutpn.n, )lartlc Ver•tcr, tth..,"fak Arbc-ld~:"~IOon, Ul.OE:\IFO~T"EI:S.

BE~ODIG

1

,\VF:r; saklce eerstc ktas l'fltc-hrr .. troom l'("arl )liclie- :..aad. )tetd prys vir onmtddelllk~ :lftewerin:; :u:..n:-

0. J .. Xr.J . . . . ~ll•hlletun." GIU.;\'TO\\'X. Nntul.

G

EK\\'ALlFISEERDE Vrocdvrou. £$·10·0 per mnnnd, kos en kamcr vry. :'-foct dadcllk be;;in. Bebinner- verplccg:stcr. !5 t>rr mnnnd, ltos en ltamer vry: .\ucl::- l!unl l'ark \'rrp!r•·:;lnrh:tln~. \\'nH••n ·1-'l:tn 13. Auci:Innd l'arJi. .Joh;_wn<·:..IJu r ~. • '

PA1'A1'RANIO~

TE ROOP P

^A'l'A'.rR^.\N'J\:E vun die bestc {;chalte word u nan~;ebied

teen ·1/G vir 83 lb•- O·mnant!c rnnl<c; ·1/- vir ·15 ibs.

3·maa,odo rnnke: •1/ .. vir ·15 Jbs. borric rnn1H!, K.:\I.B.

s. 1'. Gt:;ltBJ;:H, l"/S. Scrpcntluc, Dist. George:.

n:P,~Tt\1-'!tANIH:. - Moo! ~::csprullo scs-munndo rankc

.n: ^1/Gper 85 lb~.; <ll'io-mnnnclo wit ·!/- ·1~ lbs.; l3orrie 4/- 4~ lbs. KM.B. Cclower Serpentina Syiyn.

,J. CEftil£1t, 1'/"'·• l'.l(. llocl<wll, Dlst. George.

DIE O.B., WOENSDAG, 16 SEPT. 1942:

TE KOOP

trl>OME: Geok.kuJeerde Pelul.ac-ueutbome, Tucg, vrugto

lO> en Rose. 20 Jaar ~evtotls;dc bcslr;hcld. Banll::

Voik31Ul.s, Pletermaritzburl.'. Sk"yC vir Kntaloguo.

BUD~IANS£ ED£:-"l'ALE KWEK.EHY,

EDEI\'VALE NATAL.

l

A

RRA;_sak,'• _K.~I.B.,CIU£.1>' aartappelmocre, _bclewcrG~oq;c-Stasle.