ANALISIS M E T 0 DE KLASIFIKAS!
TERHADAP
HASlL KLASIFIB(AS1 KELAS SPEKTRAL
D A T A ClTRA SPOT
(STUD! KASUS DAERAH LEMBANG
DAN
SEKITARNYA)
Oleh
MUHAMMAD NUR AID1
STK 87081
FAKULTAS PASCASARJANn
INSTITUT PERTANIAN BOGOR
MUHAMMAD NUR AIDI.
Analisis Netode Klasifikasi Terhadap Hasil
Klasifikasi Kelas Spektral, Data Citra SPOT (Studi Kasus Daerah
Lembang Dan Sekitarnya)
.
A d a n y a l . : . e n y a t a a r ~ b a h w a h a s i . 1 C l a s i f .il.:.asi c i t r a SPOT s a n g a t
t e r g a n t u n g p a d a p e r l a i - u a n t e r - h a d a p c f a t a n y a , m e n d o r o r i g d i a d a k a n
p e n e l i t i a n y a r i g ~r1~terisi.t: tei'l't:anc~ per-lak:,l:.ian s e b e l u n l k l n s i ' f i k a s i . ,
r n e t o d e p e r i g a r n b i l a n c o r i t o h , r n e t o d e l . : . l a s . i f i l . : . a s i d a n p e n g a r - u h n y a
~ 3 a d a k l a s i . f i l : . a s i l.:elas s p e i . : . - t r a l .
T u j u a n p e n e l i t i a ~ ? i 1 7 . i a d a l a t i : 1. I ' l e n c a r i . p e r l a l ; i . t a n t e r - b a i l . '
~ j e b e l u m l.:l.asi.f i k a s i . . 2 . M e n c a r i m e t o d e p e n g a m b i l a n c o n t o h t e r -
. b a i k . 3 . M e n c a r i m e t o d e k l . a s . i f i k a s i t e r b a i k , 4 . M e n c a r i , k o m b i n a s i
p e r l a k u a n s e b e l u m k l a s i . f i k a s i d e r i g a n m e t o d e i.. I a s i f i l r a s i t e l - b a i l . :
.
M a n f a a t d a r i p e n e l i t i a r i i n i d i h a r - a p k a n d a p a t m e m b e r i k a n i n - -
f o r m a s i d a l a m m e m i l i h p e r l a k u a n s e b e l u m k l a s i f i k a s i , m e t o d e k l a -
s i f i k a s i s e r t a k o m b i n a s i n y a y a n g t e r b a i k a g a r d a l a m a n a l i s i s k e -
l a s s p e k t r a l d a t a SPOT m e n g h a s i l k a n i n f o r m a s i y a n g l e b i h a k u r a t .
H a s i l p e n e l i t i a n m e n u n j ul.:,kan b e b e r a p a h a 1 a n t a r a l a i n :
I . K l a s i f i k a s i c a m p u r a n l e b i h b a i k d i g u n a k a n d a r i p a d a k l a s i f i -
k a s i t e r b i m b i n g d a l a m a n a l i s i s k e l a s s p e k t r a l c i t r a SPOT, 2 . D a -
- t a t a n p a f i l t e r l e b i h b a i . k d i a u n a k a r ~ 1 : i a r i p a c l a d a t a c l i f i l t e r d a l a m
a n a l i s i s c i t r a SPCIT',
X.
1)ar.i d u a b e l a s r n a c a i i l k : . o m b i n a s i p e r - l a k u a ns e b e l l : . ~ m k l a s i f i k a s i , r n e t o d e p e n g a r n b l l a l - I c o i ~ t o h , dar-r m e . t o d e k l a s i - -
- f i . b a s . i l t e r n y a t a k l . a s i f i k a r . 1 c a m p u r a r i d a - t a t a n p a 4 i . l k e r d e n g a n
i::oritoh s e l a r ~ g 2 5 p i : . : e l a c l a l a h p i l i h a n t e r b i ~ i k , kernuclian c l i s ~ t s c ~ l
o l e i - ? I l a s i f i l a s i campclr-ari d a t a d i f i i i r e r - 3/16 d e n g a n c o n ' t o t l
s e l a n q 225 p i : . : e l , s e r t a k l a s i f i . l c a s i . t e r b i m b i n g d a t a d i f i . l t e r X / i C ]
k a r i . t e r b i n l b i n g dengan r n e n i n g k a t r ~ y a ~ L I ~ L ~ S c u r l t @ h mer'lgi.irangl
L - L . . c,.,Ldl
.
i l . L , , -.I k,r-., -.~..-.-.-I... r i . L - , c..,, lcll ., ~ e d a n q k a r ! k l a c - ' L f i k , i - s i c ! c!E!~!!~.I~"n l e n i r l q k a t i ? y a s e l a r l g pc.ngacnbi.lar1 c o n t o h alal-I n ~ e n i n q k a t i i a n t o t a l
J L I ~ L ~ L
IF'enel
Ilr~an
:Analisis Wetode Klasifikasi terhadap Hasil
Klasifikasi Kelas Spektral? Data Citra
SPOT(Studi Kasus Daerah Lembang dan Sekitarnya)
INama Mahasiswa
:Pluhammad lU~ir
A i d iINomoi- Polcob
:Sl-b
/87C181.Menye
~ L I J L ~ L1.
Komisi Penasehat
2.
ICetua Program Studi.
Statistika Terapan
an Fakul
tas Pasca-
ana
-
I P BI r . W .
Edi Guhardja
R I W A Y A T
HIDUP
P e n u l i s d i l a h i r k a n p a d a t a n g g a l 1 8 A g u s t u s 1966 d i k o t a
G r e s i k , K a b u p a t e n G r e s i k , Jawa-Timur. I a a d a l a h anak kedua d a r i
empat b e r s a c t d a r a d a r i Ayah H . A b d u l G h o n i I k h s a n dan I b c ~ n d a H.
Malr.hf i y a h .
P e n u l i s memasuki S e k o l a h D a s a r Muhammadiyah d i G r e s i k t a h u n
1 9 6 9 h i n g g a t a h u n 1 9 7 4 . k:emudian i a m e l a n j ~ t t k a n S e k o l a h Menengah
P e r t a m a d a r i t a h ~ ~ n 1 9 7 5 h i n g g a 1 9 7 7 , dan S e k o l a h .Menengah A t a s
t a h u n 1 9 7 8 h i n g g a t a h u n 1 9 8 1 d i E o t a G r e s i k .
T a h ~ ~ n 1 9 8 1 p e n u l i s memasuki I n s t i t c l t P e r t a n i a n H o g o r j a l u r
PP 1 1 , dan l u l u s p a d a t a h u n 1 9 8 5 dengan b i d a n g k e a h l i a n i l m u - i l m u
t a n a h .
Tahun 1 9 8 7 p e n u l i s memasuki p r o g r a m S 2 d i F a k u l t a s P a s c a S a r j a n a IPH dengan P r o g r a m S t ~ ~ d i S t a t i s t i k a T e r a p a n . Hersamaan
d e n g a n i t u p e n u l i s m e n j a d i S t a f P e n g a j a r d i J u r u s a n M a t e m a t i k a ,
FMIPA-IPH h i n g g a s e k a r a n g .
P e n u l i s m e n i k a h dengan F i t r a h E r n a w a t i pada t a h u n 1 9 8 6 dan
s u d a h d i k a r u n i a i d u a o r a n g p u t r a , y a k n i T a u f i q u r Hakhim A d i t r a
#AT& PENBANTAR
Pertama-tama
di~tcapl:an p ~ ~ j i
S ~ L I ~ L I ~Ire Hadirat Allah Yang
Mahagsa, bahwa atas perkenanNya penelitian ini dapat dilakukan
dan tulisan hasil penelitian dapat disajikan meskipun dengan
kelemahan dan keterlambatan.
Selanjutnya
d i . ~ ~ c a p k a n terimakasih
kepada
Pemerintah
Indonesia yang telah membiayai penulis untuk mengikuti pendidikan
S2
di IF'H.
Penulis j~tga
berhutang budi G:,epada Hapal:. Siswadi, yang sejak
awal mengikuti perkembangan penulis.
Reliau selalu mengingatkan
serta menegur penulis agar mempercepat penyelesaian tulisan ini.
Helia~! jugalah yang banyak memberikan masukan-masukan
yang tak
terhingga banyaknya.
Penulis mengucapkan beribu terimakasih.
Diucapkan pula beribu terimakasih kepada Hapak Dr.
Ir.
Uup
S.
Wiradisastra, Hapak Dr. Ir.
A.
Kambe MSt, Hapak Dr. Ir.
H.A.
A.
Mattjik, yang telah membimbing dan mengarahkan penulis dalam
menyelesaikan penelitian ini.
Penulis mengucapkan terimakasih serta diiringi permintaan
maaf kepada istri dan anak-anakku, karena perhatian yang seharus-
nya mereka terima selama ini sebagian besar tersita untuk
peker-
DAFTAR IS1
Hal
aman
DAFTAR TABEL
i iDAFTAR GAMBAR
i
i
iF'ENDAHULUAN
1L..atar Belakang Permasalahan
Kerangka Pemikiran
Tujuan F'enel
itian
Manfaat Penelitian
TINJAUAN PUSTAEA
11Perkembangan Sistem Penginderaan Jauh
Ciri Spektral Penggunaan Lahan
Pemetaan Penutup Lahan
Klasifikasi Penutup Lahan
Analisis Citra Digital Satelit
Koreksi Citra
Klasifikasi Citra
Landasan Klasifikasi Digital Penginderaan
Nilai Ambang (Thresho1,d)
Analisis Gerombol
1114
1 5 1 5 1 7 1 8 19Jauh
23
28 29
HAHAN DAN METODE
77 ..Hahan dan Alat
Daerah Penelitian
Tahap Penelitian
HASIL DAN PEMRAHASAN
5 3Persen Keralahan Klasif
ikasi
Persen Pixel Tidak Terkelaskan
Persen Perbedaan 1-uasan Hasi
1 Penguk:.c~ran
Lapang dengan Citra Satelit
k:eterp.i.sahan
antar k::elas
Spektral
Proses Penyusunan Peta Pen~ttup
Lahan dari
Citra Digital
KESIMPULAN DAN SARAN
75DAFTAH PUSTAKA
77
DAFTAR TABEL
T a b e l
1.
2.
P e r s e n K e s a l a h a n K l a s i f i k a s i 5 1
S k o r P e r - i n g h a t k : : o m b i n a s i M e t o d e I . ; l a s . i f i b . a s i 5
7
d a n P e r - l a k u a n S e h e l u m K l a s i f i k a s i H e r d a s a r k a n P e r s e n k::esal a h a r ~ K l a s i f i l , : . a s i
P e r s e n P i x e l T i d a k T e r - k e l a s k a n S e r t a S k o r P e r i n g k a t ~ n y a
P e r s e n P e r b e d a a n L u a s a n H a s i l P e n g u k u r a n L a p a n g d a n C i t r a SF'OT
N i l a i K e t e r p i s a h a n Kelas S p e k t r a l
S k o r P e r i n g k a t
T a b e l H a s i l K l a s i f i k a s i C a m p u r a n
T a b e l H a s i l K l a s i f i k a s i T e r b i m b i n g
P e r b e d a a n L u a s a n H a s i l P e n g u k u r a n L a p a n g d e n g a n P e n d u g a a n M e l a l ~ ~ i C i t r a SF'OT
M a t r i k s K e s a l a h a n K l a s i f i k a s i T e r b i m b i n g y a n g H e r a s a l d a r i G u g u s C o n t o h S e l a i n P e n y ~ i s u n F ~ . ~ n g s i C : l a s i f i l r a s i
M a t r - i k s k : : e s a l a h a n C : l a s i f i l . . a s . i T e r b i m b i n g y a n g B e r a S a l d a r i G u g u s C o n t o h
F ' e n y u s u n F u n g s i K l a s i f i k t a s i
M a t r i k s K e s a l a h a n K l a s i f i k a s i C a m p u r a n y a n g H e r a s a l d a r i G L I ~ ! . ! ~ C o n t o h S e l a i r i
F ' e n y ~ t s ~ ~ n F ~ . ! n g s i K 1 a s i . f i k a s i
M a t r i k s Kesal a h a n 1 : : l a s i f il.;asi Camp!.!raii y a n g B e r a s a l d a r i . G u g u s C o n t o h
P e n y u s u n F u n g s i K l a s i f i k a s i
J a r a k a n t a r F ' u s a t G e r o m b o l p a d a K l a s i f i - k a s i T e r b i m b i n g
G a m b a r 1. 2. 3 . 4. 5 . 6 . 7 .
G a m b a r
DAFTAR GAMBAR
G a r i s H e s a r P e r m a s a l a h a n
Lokasi D a e r a h P e n e l i t i a n
Diagram R n a l i s i s 1i:lasi.fikasi Terbirnbing
Diagram A n a l i s i s K l a s i f i k a s i Campuran
P r o s e s Interpretasi Fntco lJdara
P r o s e s K l a s i f i k a s i Terbimbing
P r o s e s Klasif ikasi C a m p ~ ~ r a n
Hal aman
?
4
4 0
4 1:)
4 2
4
2
4 3
Hal aman
1. D e n d r o g r a m K e l a s S p e k t r a l Hasil Klasifikasi Terbimbing
3
A.rn Dendrogram K e l a s S p e k t r a l Hasil
K l a s i f i k a s i Campuran
7
.--
.
G r a f i k Jarak P u s a t Gerombol [image:9.605.46.552.79.784.2]DAFTFIR FOTO
F o t o
1.
-9
i.
C i t r - a SPOT D a e r a h P e n e l i t i a n
F o t n C i t r a S P Q i d e n g a n F l l t e r 3/10
D a e r a h P e n e l i t l a n
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s l f l k a s i T e r - b i m b i n g D a t a l e a n p a F i l t e r Sate! G L I ~ L . I S C n r i t n h S e t i a p Kelas S p e k t r a l
F o t a P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s i i i k a s i Ter-- b i m b i n g D a t a T a n p a F i l t e r H e b e r a p a G u g u s C o n t o h S e t i a p Kelas S p e k t r a l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s i f i k a s i T e r - b i m b i n g D a t a H e r f i l t e r S a t u G u g u s C o n t o h S e t i a p Kelae S p e k t r a l
F o t o F ' e n ~ ~ t u p L a h a n H a s i l K l a s i f i k . a s i T e r - b i m b i n g D a t a H e r f i l t e r H e b e r a p a G u g u s C o n t o h S e t i a p E e l a s S p e k t r a l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s i f i k a s i Cam-- p u r a n D a t a T a n p a F i l t e r S a t u C o n t o h S e t i a p 50 P i x e l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l 1 : l a s i f i k a s i Cam- p u r a n D a t a T a n p a F i l t e r S a t u C o n t o h S e t i a p 25 P i x e l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l i . : : l a s l f i l - a s i Cam- p u r a n D a t a H e r f i l t e r S a t u C o n t a h S e t i a p SO P i x e l
F o t o P e n u t ~ l p L a h a n IHasil k : : l a s l i i k a s i Cam- p u r a n D a t a H e r f i l t e r S a t u C o n t a h S e t i a p 25 P i x e l
H a l a m a n
3 5
ANALISIS M E T 0 DE KLASIFIKAS!
TERHADAP
HASlL KLASIFIB(AS1 KELAS SPEKTRAL
D A T A ClTRA SPOT
(STUD! KASUS DAERAH LEMBANG
DAN
SEKITARNYA)
Oleh
MUHAMMAD NUR AID1
STK 87081
FAKULTAS PASCASARJANn
INSTITUT PERTANIAN BOGOR
MUHAMMAD NUR AIDI.
Analisis Netode Klasifikasi Terhadap Hasil
Klasifikasi Kelas Spektral, Data Citra SPOT (Studi Kasus Daerah
Lembang Dan Sekitarnya)
.
A d a n y a l . : . e n y a t a a r ~ b a h w a h a s i . 1 C l a s i f .il.:.asi c i t r a SPOT s a n g a t
t e r g a n t u n g p a d a p e r l a i - u a n t e r - h a d a p c f a t a n y a , m e n d o r o r i g d i a d a k a n
p e n e l i t i a n y a r i g ~r1~terisi.t: tei'l't:anc~ per-lak:,l:.ian s e b e l u n l k l n s i ' f i k a s i . ,
r n e t o d e p e r i g a r n b i l a n c o r i t o h , r n e t o d e l . : . l a s . i f i l . : . a s i d a n p e n g a r - u h n y a
~ 3 a d a k l a s i . f i l : . a s i l.:elas s p e i . : . - t r a l .
T u j u a n p e n e l i t i a ~ ? i 1 7 . i a d a l a t i : 1. I ' l e n c a r i . p e r l a l ; i . t a n t e r - b a i l . '
~ j e b e l u m l.:l.asi.f i k a s i . . 2 . M e n c a r i m e t o d e p e n g a m b i l a n c o n t o h t e r -
. b a i k . 3 . M e n c a r i m e t o d e k l . a s . i f i k a s i t e r b a i k , 4 . M e n c a r i , k o m b i n a s i
p e r l a k u a n s e b e l u m k l a s i . f i k a s i d e r i g a n m e t o d e i.. I a s i f i l r a s i t e l - b a i l . :
.
M a n f a a t d a r i p e n e l i t i a r i i n i d i h a r - a p k a n d a p a t m e m b e r i k a n i n - -
f o r m a s i d a l a m m e m i l i h p e r l a k u a n s e b e l u m k l a s i f i k a s i , m e t o d e k l a -
s i f i k a s i s e r t a k o m b i n a s i n y a y a n g t e r b a i k a g a r d a l a m a n a l i s i s k e -
l a s s p e k t r a l d a t a SPOT m e n g h a s i l k a n i n f o r m a s i y a n g l e b i h a k u r a t .
H a s i l p e n e l i t i a n m e n u n j ul.:,kan b e b e r a p a h a 1 a n t a r a l a i n :
I . K l a s i f i k a s i c a m p u r a n l e b i h b a i k d i g u n a k a n d a r i p a d a k l a s i f i -
k a s i t e r b i m b i n g d a l a m a n a l i s i s k e l a s s p e k t r a l c i t r a SPOT, 2 . D a -
- t a t a n p a f i l t e r l e b i h b a i . k d i a u n a k a r ~ 1 : i a r i p a c l a d a t a c l i f i l t e r d a l a m
a n a l i s i s c i t r a SPCIT',
X.
1)ar.i d u a b e l a s r n a c a i i l k : . o m b i n a s i p e r - l a k u a ns e b e l l : . ~ m k l a s i f i k a s i , r n e t o d e p e n g a r n b l l a l - I c o i ~ t o h , dar-r m e . t o d e k l a s i - -
- f i . b a s . i l t e r n y a t a k l . a s i f i k a r . 1 c a m p u r a r i d a - t a t a n p a 4 i . l k e r d e n g a n
i::oritoh s e l a r ~ g 2 5 p i : . : e l a c l a l a h p i l i h a n t e r b i ~ i k , kernuclian c l i s ~ t s c ~ l
o l e i - ? I l a s i f i l a s i campclr-ari d a t a d i f i i i r e r - 3/16 d e n g a n c o n ' t o t l
s e l a n q 225 p i : . : e l , s e r t a k l a s i f i . l c a s i . t e r b i m b i n g d a t a d i f i . l t e r X / i C ]
k a r i . t e r b i n l b i n g dengan r n e n i n g k a t r ~ y a ~ L I ~ L ~ S c u r l t @ h mer'lgi.irangl
L - L . . c,.,Ldl
.
i l . L , , -.I k,r-., -.~..-.-.-I... r i . L - , c..,, lcll ., ~ e d a n q k a r ! k l a c - ' L f i k , i - s i c ! c!E!~!!~.I~"n l e n i r l q k a t i ? y a s e l a r l g pc.ngacnbi.lar1 c o n t o h alal-I n ~ e n i n q k a t i i a n t o t a l
J L I ~ L ~ L
IF'enel
Ilr~an
:Analisis Wetode Klasifikasi terhadap Hasil
Klasifikasi Kelas Spektral? Data Citra
SPOT(Studi Kasus Daerah Lembang dan Sekitarnya)
INama Mahasiswa
:Pluhammad lU~ir
A i d iINomoi- Polcob
:Sl-b
/87C181.Menye
~ L I J L ~ L1.
Komisi Penasehat
2.
ICetua Program Studi.
Statistika Terapan
an Fakul
tas Pasca-
ana
-
I P BI r . W .
Edi Guhardja
R I W A Y A T
HIDUP
P e n u l i s d i l a h i r k a n p a d a t a n g g a l 1 8 A g u s t u s 1966 d i k o t a
G r e s i k , K a b u p a t e n G r e s i k , Jawa-Timur. I a a d a l a h anak kedua d a r i
empat b e r s a c t d a r a d a r i Ayah H . A b d u l G h o n i I k h s a n dan I b c ~ n d a H.
Malr.hf i y a h .
P e n u l i s memasuki S e k o l a h D a s a r Muhammadiyah d i G r e s i k t a h u n
1 9 6 9 h i n g g a t a h u n 1 9 7 4 . k:emudian i a m e l a n j ~ t t k a n S e k o l a h Menengah
P e r t a m a d a r i t a h ~ ~ n 1 9 7 5 h i n g g a 1 9 7 7 , dan S e k o l a h .Menengah A t a s
t a h u n 1 9 7 8 h i n g g a t a h u n 1 9 8 1 d i E o t a G r e s i k .
T a h ~ ~ n 1 9 8 1 p e n u l i s memasuki I n s t i t c l t P e r t a n i a n H o g o r j a l u r
PP 1 1 , dan l u l u s p a d a t a h u n 1 9 8 5 dengan b i d a n g k e a h l i a n i l m u - i l m u
t a n a h .
Tahun 1 9 8 7 p e n u l i s memasuki p r o g r a m S 2 d i F a k u l t a s P a s c a S a r j a n a IPH dengan P r o g r a m S t ~ ~ d i S t a t i s t i k a T e r a p a n . Hersamaan
d e n g a n i t u p e n u l i s m e n j a d i S t a f P e n g a j a r d i J u r u s a n M a t e m a t i k a ,
FMIPA-IPH h i n g g a s e k a r a n g .
P e n u l i s m e n i k a h dengan F i t r a h E r n a w a t i pada t a h u n 1 9 8 6 dan
s u d a h d i k a r u n i a i d u a o r a n g p u t r a , y a k n i T a u f i q u r Hakhim A d i t r a
#AT& PENBANTAR
Pertama-tama
di~tcapl:an p ~ ~ j i
S ~ L I ~ L I ~Ire Hadirat Allah Yang
Mahagsa, bahwa atas perkenanNya penelitian ini dapat dilakukan
dan tulisan hasil penelitian dapat disajikan meskipun dengan
kelemahan dan keterlambatan.
Selanjutnya
d i . ~ ~ c a p k a n terimakasih
kepada
Pemerintah
Indonesia yang telah membiayai penulis untuk mengikuti pendidikan
S2
di IF'H.
Penulis j~tga
berhutang budi G:,epada Hapal:. Siswadi, yang sejak
awal mengikuti perkembangan penulis.
Reliau selalu mengingatkan
serta menegur penulis agar mempercepat penyelesaian tulisan ini.
Helia~! jugalah yang banyak memberikan masukan-masukan
yang tak
terhingga banyaknya.
Penulis mengucapkan beribu terimakasih.
Diucapkan pula beribu terimakasih kepada Hapak Dr.
Ir.
Uup
S.
Wiradisastra, Hapak Dr. Ir.
A.
Kambe MSt, Hapak Dr. Ir.
H.A.
A.
Mattjik, yang telah membimbing dan mengarahkan penulis dalam
menyelesaikan penelitian ini.
Penulis mengucapkan terimakasih serta diiringi permintaan
maaf kepada istri dan anak-anakku, karena perhatian yang seharus-
nya mereka terima selama ini sebagian besar tersita untuk
peker-
DAFTAR IS1
Hal
aman
DAFTAR TABEL
i iDAFTAR GAMBAR
i
i
iF'ENDAHULUAN
1L..atar Belakang Permasalahan
Kerangka Pemikiran
Tujuan F'enel
itian
Manfaat Penelitian
TINJAUAN PUSTAEA
11Perkembangan Sistem Penginderaan Jauh
Ciri Spektral Penggunaan Lahan
Pemetaan Penutup Lahan
Klasifikasi Penutup Lahan
Analisis Citra Digital Satelit
Koreksi Citra
Klasifikasi Citra
Landasan Klasifikasi Digital Penginderaan
Nilai Ambang (Thresho1,d)
Analisis Gerombol
1114
1 5 1 5 1 7 1 8 19Jauh
23
28 29
HAHAN DAN METODE
77 ..Hahan dan Alat
Daerah Penelitian
Tahap Penelitian
HASIL DAN PEMRAHASAN
5 3Persen Keralahan Klasif
ikasi
Persen Pixel Tidak Terkelaskan
Persen Perbedaan 1-uasan Hasi
1 Penguk:.c~ran
Lapang dengan Citra Satelit
k:eterp.i.sahan
antar k::elas
Spektral
Proses Penyusunan Peta Pen~ttup
Lahan dari
Citra Digital
KESIMPULAN DAN SARAN
75DAFTAH PUSTAKA
77
DAFTAR TABEL
T a b e l
1.
2.
P e r s e n K e s a l a h a n K l a s i f i k a s i 5 1
S k o r P e r - i n g h a t k : : o m b i n a s i M e t o d e I . ; l a s . i f i b . a s i 5
7
d a n P e r - l a k u a n S e h e l u m K l a s i f i k a s i H e r d a s a r k a n P e r s e n k::esal a h a r ~ K l a s i f i l , : . a s i
P e r s e n P i x e l T i d a k T e r - k e l a s k a n S e r t a S k o r P e r i n g k a t ~ n y a
P e r s e n P e r b e d a a n L u a s a n H a s i l P e n g u k u r a n L a p a n g d a n C i t r a SF'OT
N i l a i K e t e r p i s a h a n Kelas S p e k t r a l
S k o r P e r i n g k a t
T a b e l H a s i l K l a s i f i k a s i C a m p u r a n
T a b e l H a s i l K l a s i f i k a s i T e r b i m b i n g
P e r b e d a a n L u a s a n H a s i l P e n g u k u r a n L a p a n g d e n g a n P e n d u g a a n M e l a l ~ ~ i C i t r a SF'OT
M a t r i k s K e s a l a h a n K l a s i f i k a s i T e r b i m b i n g y a n g H e r a s a l d a r i G u g u s C o n t o h S e l a i n P e n y ~ i s u n F ~ . ~ n g s i C : l a s i f i l r a s i
M a t r - i k s k : : e s a l a h a n C : l a s i f i l . . a s . i T e r b i m b i n g y a n g B e r a S a l d a r i G u g u s C o n t o h
F ' e n y u s u n F u n g s i K l a s i f i k t a s i
M a t r i k s K e s a l a h a n K l a s i f i k a s i C a m p u r a n y a n g H e r a s a l d a r i G L I ~ ! . ! ~ C o n t o h S e l a i r i
F ' e n y ~ t s ~ ~ n F ~ . ! n g s i K 1 a s i . f i k a s i
M a t r i k s Kesal a h a n 1 : : l a s i f il.;asi Camp!.!raii y a n g B e r a s a l d a r i . G u g u s C o n t o h
P e n y u s u n F u n g s i K l a s i f i k a s i
J a r a k a n t a r F ' u s a t G e r o m b o l p a d a K l a s i f i - k a s i T e r b i m b i n g
G a m b a r 1. 2. 3 . 4. 5 . 6 . 7 .
G a m b a r
DAFTAR GAMBAR
G a r i s H e s a r P e r m a s a l a h a n
Lokasi D a e r a h P e n e l i t i a n
Diagram R n a l i s i s 1i:lasi.fikasi Terbirnbing
Diagram A n a l i s i s K l a s i f i k a s i Campuran
P r o s e s Interpretasi Fntco lJdara
P r o s e s K l a s i f i k a s i Terbimbing
P r o s e s Klasif ikasi C a m p ~ ~ r a n
Hal aman
?
4
4 0
4 1:)
4 2
4
2
4 3
Hal aman
1. D e n d r o g r a m K e l a s S p e k t r a l Hasil Klasifikasi Terbimbing
3
A.rn Dendrogram K e l a s S p e k t r a l Hasil
K l a s i f i k a s i Campuran
7
.--
.
G r a f i k Jarak P u s a t Gerombol [image:19.605.46.552.79.784.2]DAFTFIR FOTO
F o t o
1.
-9
i.
C i t r - a SPOT D a e r a h P e n e l i t i a n
F o t n C i t r a S P Q i d e n g a n F l l t e r 3/10
D a e r a h P e n e l i t l a n
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s l f l k a s i T e r - b i m b i n g D a t a l e a n p a F i l t e r Sate! G L I ~ L . I S C n r i t n h S e t i a p Kelas S p e k t r a l
F o t a P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s i i i k a s i Ter-- b i m b i n g D a t a T a n p a F i l t e r H e b e r a p a G u g u s C o n t o h S e t i a p Kelas S p e k t r a l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s i f i k a s i T e r - b i m b i n g D a t a H e r f i l t e r S a t u G u g u s C o n t o h S e t i a p Kelae S p e k t r a l
F o t o F ' e n ~ ~ t u p L a h a n H a s i l K l a s i f i k . a s i T e r - b i m b i n g D a t a H e r f i l t e r H e b e r a p a G u g u s C o n t o h S e t i a p E e l a s S p e k t r a l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l K l a s i f i k a s i Cam-- p u r a n D a t a T a n p a F i l t e r S a t u C o n t o h S e t i a p 50 P i x e l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l 1 : l a s i f i k a s i Cam- p u r a n D a t a T a n p a F i l t e r S a t u C o n t o h S e t i a p 25 P i x e l
F o t o P e n u t u p L a h a n H a s i l i . : : l a s l f i l - a s i Cam- p u r a n D a t a H e r f i l t e r S a t u C o n t a h S e t i a p SO P i x e l
F o t o P e n u t ~ l p L a h a n IHasil k : : l a s l i i k a s i Cam- p u r a n D a t a H e r f i l t e r S a t u C o n t a h S e t i a p 25 P i x e l
H a l a m a n
3 5