EFEK A NTIBA KTERI PA STA G IG I YA NG MENG A NDUNG TEA TREE O IL TERHA DA P BA KTERIS. a ure us, S. m utans d a n S. viridans
Pud ji A stuti, Za ha ra Me ila wa ty
Ba g ia n Bio m e d ik, Fa kulta s Ke d o kte ra n G ig i Unive rsita s Je mb e r
A BSTRA C T
In the o ra l c a vity the re a re a va rie ty o f mic ro o rg a nisms tha t live a s no rma l flo ra o f the o ra l c a vity. The b e ne fic ia l mic ro o rg a nisms a nd p la y a ro le in the de ve lo p me nt a nd de fe nse o f no rma l p hysio lo g y in huma n . Co mp o ne nts o f the se mic ro o rg a nisms c a n b e p a tho g e nic if the e nviro nme nt is c o mp ro mise d o r a re a t a p la c e tha t is no t no rma l. Mic ro flo ra c o mmo nly fo und in the o ra l c a vity suc h a s Sta p hylo c o c c us a ure us , Stre p to c o c c us muta ns , a nd Stre p to c o c c us viridia ns . To da y ha s de ve lo p e d va rio us typ e s o f to o thp a ste c o nta ining va rio us the ra p e utic ma te ria ls to he lp imp ro ve o ra l he a lth. The o ne tha t is b e ing de ve lo p e d is muc h to o thp a ste c o nta ining te a tre e o il, whic h ha s a ntib a c te ria l a nd a ntise p tic p ro p e rtie s a re ve ry hig h. The p urp o se o f this study wa s to de te rmine the a ntib a c te ria l e ffe c t o f to o thp a ste c o nta ining te a tre e o il to the a mo unt o f b a c te ria l g ro wth o f S. a ure us , S. muta ns a nd S. viridia ns . This study use s a sa mp le o f 1 p ie c e o f to o thp a ste c o nta ining te a tre e o il a nd 1 no n to o thp a ste te a tre e o il a s a c o ntro l. Furthe rmo re , the da ta o b ta ine d b y a na lysis o f Kruska l Wa llis we re ta b ula te d a nd te ste d, the n te ste d Ma n Whithne y. The re sults sho we d the numb e r o f b a c te ria S. a ure us , S. muta ns a nd S.virida ns o n to o thp a ste c o nta ining te a tre e o il, muc h le ss whe n c o mp a re d with the numb e r o f b a c te ria in to o thp a ste tha t c o nta ins te a tre e o il . The c o nc lusio n o f this study is the to o thp a ste tha t c o nta ins te a tre e o il ha s a ntib a c te ria l e ffe c ts a g a inst S. a ure us, S.muta ns a nd S.virida ns.
Ke y wo rd s : te a tre e o il , to o thp a ste , a ntib a c te ria l
Ko re sp o nd e nsi (C o rre sp o nd e nc e ): Ba g ia n Bio m e d ik, FKG Unive rsita s Je m b e r. Jl. Ka lim a nta n 37 Je m b e r
Di d a la m ro ng g a m ulut te rd a p a t b e rb a g a i m ikro o rg a nism e ya ng hid up se b a g a iflo ra no rm a l ro ng g a m ulut.Mikro o rg a nism e ini b e rm a nfa a t d a n b e rp e ra n p a d a p e rke m b a ng a n fisio lo g i d a n p e rta ha na n se c a ra no rm a l p a d a m a nusia . Ko m p o ne n d a rim ikro o rg a nism e ini d a p a t m e nja d i p a to g e n jika ling kung a nnya te rg a ng g u a ta ute rd a p a t p a d a te m p a t ya ng tid a k no rm a l.1Mikro flo ra ya ng b ia sa te rd a p a t d i
ro ng g a m ulut a nta ra la in Sta p hylo c o c c us a ure us, Stre p to c o c c us m uta ns, d a n Stre p to c o c c us virid ia ns.
Sta p hylo c o c c us a ure us (S.a ure us)
m e rup a ka n p o rsi ke c il d a ri se luruh m ikro o rg a nism e ya ng hid up d i d a la m ro ng g a m ulut.Te rd a p a t se kita r 10 sa m p a i 1000 ko lo ni S. a ure us p e r m e lilite r sa liva . S. a ure us d a p a t b e rub a h m e nja d i p a to g e n b ila te rja d i tra um a a ta u a b ra si p a d a p e rm uka a n m uko sa .2 S. a ure us
d a p a t m e nye b a b ka n p e nya kit sto m a titis, g ing ivitis d a ninfe ksi sa lura n a ka r.3 Pe nya kit
p e rio d o nta l d a p a t te rja d i ka re na a d a nya m ikro o rg a nism e ro ng g a m ulut ya ng b e rko lo ni p a d a p la k g ig i d a n b e rko nta k d e ng a n m a rg in g ing iva se hing g a m e nim b ulka n se jum la h infe ksi ya ng d a p a t m e m ic u te rja d inya ke ra d a ng a n. Re sp o nke ra d a ng a n ya ng d itim b ulka n d a p a t b e rsifa t no n d e struktif se p e rti g ing ivitis a ta ud e struktif p e rio d o ntitis.4,5
Stre p to c o c c us m uta ns (S.m uta ns)
a d a la h b a kte ri ya ng p a ling b a nya k d ite m uka n p a d a p la k.Stre p to c o c c us m uta ns m e rup a ka n b a kte ri ka rio g e nik ka re na m a m p u d e ng a n c e p a t m e ra g ika n ka rb o hid ra t d a n m e ng ha silka n a sa m . O rg a nism e te rse b ut jug a d a p a t tum b uh d a la m sua sa na a sa m d a n d a p a t m e ne m p e l p a d a p e rm uka a n g ig i ka re na ke m a m p ua nnya m e nsinte sis p o lisa ka rid a e kstra se lula r ya ng sa ng a t le ng ke t d a ri m a ka na n ya ng m e ng a nd ung ka rb o hid ra t.6,7
Stre p to c o c c us virid a ns(S.virid a ns) b e rp e ra n d a la m m e nim b ulka n ka rie s g ig i.S. virid a ns a d a la h b a kte ri g ra m -p o sitif b e rb e ntuk b ula t ya ng se c a ra kha s m e m b e ntuk p a sa ng a n a ta u ra nta i se la m a m a sa p e rtum b uha nnya .Ba kte ri ini m e ng ha silka n b e rb a g a i za t e kstra se lule r d a n e nzim . Be b e ra p a S. virid a ns m e nsinte sa p o lisa ka rid a b e rm o le kul b e sa r, se p e rti d e kstra n d a n p e nting d a la m p e m b e ntuka n ka rie s g ig i.1
Pla k g ig i m e rup a ka n fa kto r ya ng m e nd o m ina si p e nye b a b hila ng nya g ig i o le h ka re na ka rie s d a np e nya kit p e rio d o nta l.Pe rlu d ike ta hui b a hw a se m a kin te b a lnya p la k p a d a g ig i m e ng ha la ng i sa liva untuk m e ne tra lka n p H
ro ng g a m ulut ya ng a sa m ka re na ha sil m e ta b o lism e b a kte ri.Ha l ini m e nye b a b ka n te rja d inya d e m ine ra lisa si e m a il.8 O le h ka re na itu
p e rlu a d a nya up a ya untuk m e nc e g a h a kum ula si p la k.Untuk m e nc e g a h a kum ula si p la k d ila kuka n p e ng o ntro la n p la k ya ng b e na r. Ad a 3 m a c a m c a ra d a la m p e g o ntro la n p la k ya itu se c a ra kim ia , irig a si d a n m e ka nis ya itu d e ng a n m e nyika t g ig i.9
Untuk e fe ktifita s p e nyika ta n g ig i p e rlu m e ng g una ka n p a sta g ig i, ya ng d i d a la m nya d ita m b a hka n sua tu za t kimia a ntimikro b a ke d a la m p a sta g ig i. Krite ria ya ng ha rus d ip e nuhi o le h sua tu za t kimia ya ng a ka n d ita m b a hka n d a la m p a sta g ig i ya itu m e m iliki a ktivita s a ntip la k d a n a ntim ikro b a , sta b il d a la m p e nyim p a na n, d a p a t d ifo rm ula sika n d a la m p a sta g ig i, d a p a t b e rta ha n la m a d a la m ro ng g a m ulut d e ng a n ja ng ka w a ktu ko nta k ya ng sing ka t, a m a n d a ri to ksisita s, se rta b e b a s e fe k sa m p ing se p e rti m e nim b ulka n p e w a rna a n, m e ng irita si m uko sa d a n m e ng g a ng g u e ko lo g i flo ra no rm a l ro ng g a m ulut p a d a sa a t m e nyika t g ig i.10
Za t kim ia ya ng d im a ksud a nta ra la in a d a la h te a tre e o il. Te a tre e o il te rb ukti m e nja d i o b a t a nti virus, a nti b a kte ri, a nti ja m ur ya ng sa ng a t a m p uh.Te a tre e o il tid a k ha nya b e rsifa t se juk d a n d isinfe ksi, na m un m a m p u jug a se b a g a i p e ne tra si d a e ra h d ib a w a h la p isa n kulit d e ng a n sifa t a nti p e ra d a ng a nnya , d isinfe kta n, a na lg e sik (m e ng ura ng i ra sa sa kit) d a n kua lita s c ic a triza nt (m e m b e rika n d a ya se m b uh p a d a luka ).11 Ba ha n ini b e rsifa t m e m b unuh ja m ur
d a nb a kte ri te rm a suk ya ng re siste n te rha d a p a ntib io tika .12Te a tre e o ild ig una ka n untuk
m e m b a ntu m e ng a ta si g ing ivitis, ra d a ng te ng g o ro ka n, d a n jug a m e m b a sm i b a kte ri ya ng a d a d i g ig i. Fung si te a tre e o il a nta ra la in b e rsifa t a ntip la k,m e ng hila ng ka n b a u m ulut, m e m b a ntu m e ng a ta si sa ria w a n, m e m b a ntu m e ng a ta si sa kitte ng g o ro ka n, se rta m e nunja ng p e ra w a ta n g ig i se nsitif.13
Te la h d ike m b a ng ka n b e rb a g a i je nis p a sta g ig i ya ng m e ng a nd ung b e rb a g a ib a ha n te ra p i untuk m e m b a ntu m e ning ka tka n ke se ha ta n g ig i d a n m ulut.Sa la hsa tu ya ng se d a ng b a nya k d ike m b a ng ka n a d a la h p a sta g ig i ya ng m e ng a nd ung te a tre e o il.Ba nya k p e ne litia n ya ng m e nye b utka n b a hw a te a tre e o il m e m p unya i sifa ta ntib a kte ri.Be rd a sa rka n ura ia n d i a ta s, m a ka p e nulis te rta rik ing in m e ng e ta hui b a g a im a na e fe k a ntib a kte ri p a sta g ig i ya ng m e ng a nd ung te a tre e o il d a n p a sta g ig i ya ng tid a k m e ng a nd ung te a tre e
Sto m a to g na tic (J. K. G Une j) Vo l. 10 No . 3 2013: 121-124
14. Ag ustina , A., Tja ha ja ni., d a n Aue rka ri, El. Pe ng a ruh Pa sta G ig i ya ng Me ng a nd ung Xylito l te rha d a p Pe rtum b uha n Stre p to c o c c us m uta ns Se ro tip C in vitro . Ind o ne sia n J De nt 2007, 14 (3): 204-9.
15. Kusm a rd i, Shirly Kum a la , Dw itia Wula nd a ri. Pe ng a ruh Pe m b e ria n Ekstra k Eta no l Da un Jo ha r (C a ssia Sia m e s La m k) te rha d a p Pe ning ka ta n Aktivita s d a n Ka p a sita s Fa g o sito sis Se l Ma kro fa g . Ma ka ra Ke se ha ta n 2006, 1(10): 89-93.
16. Pra se tya , Re nd ra . Pe rb a nd ing a n Jum la h Ko lo ni Ba kte ri Sa liva p a d a Ana k-a na k Ka rie s d a n No n Ka rie s Se te la h Me ng ko nsum si Minum a n Be rka rb o na si. IJD 2006,1:67.
17. Sum o no , A., Dha rm a ya nti, W. S. A., Ke m a m p ua n Air Re b usa n Da un Sa la m (Eug e nia p o lya ntha W) Da la m Me nurunka n Jum la h Ko lo ni Ba kte ri Stre p to c o c c us sp . Ma ja la h Fa rm a si Ind o ne sia 2009, 20 (3): 112-117.
18. De a , Ha sim . Da un Sirih se b a g a i Antib a kte ri Pa sta G ig i [o n line ]. 2010.
http :/ / w w w .p d g io nline .c o m / v2/ ind e x.p hp ? o p tio n=c o m _c o nte nt&ta sk=vie w &id = 594&Ite m i=1. [07 Ag ustus 2011]
19. C a rso n, C . F., Ha m m e r, K. A., d a n Rile y, T. V. Me la le uc a a lte rnifo lia (Te a Tre e ) O il: a Re vie w o f Antim ic ro b ia l a nd O the r Me d ic ina l Pro p e rtie s. C linic a l Mic ro b io lo g y re vie w s 2006, 19 (1): 50-62.
20. Fa kulta s Te kno lo g i Pe rta nia n IPB. Ma nfa a t
Alg a e . 2009. http :/ / b e m fa te ta .ip b .a c .id / ind e x.p hp / a rtik
e l-te kno lo g i/ m a nfa a t-a lg a e ? fo rm a t=p d f. Di a kse s p a d a 3 O kto b e r 2011.
21. So via , Le nny. Se nya w a Fla vo no id a , Fe nilp ro p a no id a , d a n Alka lo id a . 2006. http :/ / lib ra ry.usu.a c .id / d o w nlo a d / fm ip a / 06003489.p d f/ . d i a kse s 2 O kto b e r 2011
22. So e tjip to , H. 2008. Aktivita s Minya k Atsiri d a n To ksisita s Ekstra k b ung a Le g e ta n (Sp ila nthe s Pa nic ula ta Wa ll). Be rka la ilmia h Bio lo g i 2008, (7)2: 53-59
