FAKULTI PENDIDIKAN DAN BAHASA. docx

(1)

g

e

3

8

FAKULTI PENDIDIKAN DAN BAHASA

SEMESTER 5 /2012

HBML1203

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI : 711204016188001 NO. KAD PENGNEALAN : 711204-01-6188

NO. TELEFON : 0133808847

E-MEL : [email protected]

(2)

Pa

2. KAJIAN PENGHASILAN BUNYI VOKAL DAN KONSONAN BAHASA MELAYU

2.1 Bunyi-bunyi vokal 5

2.2 Bunyi-bunyi konsonan 15

3. PERBEZAAN DI ANTARA FONEM DAN ALOFON DALAM SISTEM FONOLOGI BAHASA MELAYU

3.1 Fonem 34

3.2 Alofon 35

4. CIRI-CIRI SUPRASEGMENTAL BAHASA MELAYU DAN KEPENTINGANNYA DALAM PENGAJARAN KEMAHIRAN LISAN

Bahasa merupakan alat komunikasi yang penting bagi manusia. Dalam ilmu linguistik, tajuk fonetik dan fonologi pasti akan dibicarakan.

(3)

g

e

3

8

(bunyi-bunyi bahasa) dan bagaimana bunyi-bunyi itu dihasilkan, didengar dan diinterpretasikan. Kajian fonetik juga menumpukan kepada bunyi-bunyi bahasa dan bagaimana ianya dilafazkan oleh organ-organ pertuturan manusia.

Raminah Haji Sabran pada tahun (1984), memberi maksud fonetik ialah kajian tentang fenomena bunyi atau pertuturan manusia sejagat dalam bukunya yang berjudul ”Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan”.

Dalam Kamus Dewan (1996:354) pula menyatakan fonetik ialah ilmu bahasa linguistik yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya.

Nik Safiah Karim dan Wan Malini Ahmad pula menyatakan melalui teks Bahasa Melayu STPM (2006) fonologi ialah cabang bahasa yang mengkaji bunyi bahasa sesuatu bahasa dan fungsinya dalam sesuatu sistem bahasa tersebut. Fonologi terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik.

Profesor Emiritus Dr. Abdullah Hassan (1993) menyatakan fonologi ialah suatu bidang bahasa yang menyelidik bunyi-bunyi bahasa menurut fungsinya yang dikeluarkan oleh ujaran organ-organ manusia.

Fonologi adalah kajian tentang sistem bunyi bahasa. yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat artikulasi manusia. Fonologi sebenarnya ada kaitan dengan anatomi dan fisiologi yang berkaitan dengan organ-organ ujaran manusia dan bagaimana manusia menggunakan organ-organ tersebut. Sementara itu, fonem adalah satuan bunyi terkecil dari sebuah bahasa yang mampu menunjukkan kontras makna. Apabila kontras makna tidak terjadi, maka sebuah bunyi bahasa tidak dapat disebut sebagai sebuah fonem yang berbeza. Kontras makna ini adalah syarat bagi sebuah fon atau bunyi bahasa untuk disebut sebagai fonem.

(4)

Pa

g

e

3

8

Dalam penghasilan bunyi, setiap organ memainkan peranan yang penting. Bunyi bahasa yang juga dikenali sebagai segmen atau fonem merupakan istilah yang abstrak, namun bermakna apabila berdiri dalam rentetan fonem lain. Namun demikian, fonem-fonem ini apabila berada dalam kata atau ayat, telah melalui beberapa proses. Proses terlibat seperti intonasi, nada, jeda, tekanan, panjang, pendek dan sebagainya.

Rajah kedudukan fonetik dan fonologi dalam tatatingkat linguistik.

KAJIAN PENGHASILAN BUNYI VOKAL DAN KONSONAN BAHASA MELAYU BUNYI – BUNYI BAHASA

(5)

g

e

3

8

BUNYI VOKAL

Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar berterusan melalui rongga tekak dan rongga mulut tanpa mengalami sekatan atau himpitan. Bunyi vokal mempunyai ciri-ciri kelantangan dan kepanjangan. Ini bermakna bunyi-bunyi vokal dapat didengar lebih jelas dan lebih panjang daripada bunyi-bunyi konsonan. Bunti vokal ialah bahasa yang tidak mengalami sebarang gangguan pada arus udara. Pita suara adalah alat yang penting sekali dalam penghasilan bunyi vokal.

Bunyi vokal dipengaruhi oleh lidah, keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. Lidah amat berperanan menghasilkan jenis-jenis vokal yang dihasilkan sama ada bahagian depan lidah, tengah atau belakang lidah. Bunyi vokal depan terhasil apabila bahagian depan lidah yang memainkan peranan. Sekiranya bahagian tengah lidah yang berperanan, maka bunyi vokal yang dihasilkan ialah bunyi vokal tengah. Begitu juga dengan penghasilan bunyi vokal belakang iaitu menunjukkan bahagian lidah belakang yang memainkan peranan. Kriteria untuk menentukan jenis-jenis vokal adalah seperti berikut;

i- Bahagian lidah yang memainkan peranan sama ada bahagian depan, tengah atau belakang lidah.

ii- Ketinggian lidah, sama ada tinggi, separuh tinggi,rendah dan separuh rendah.

iii- Keadaan lelangit lembut, sama ada dinaikkan dan udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut sahaja atau dinaikkan tidak rapat sehingga udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dan hidung.

iv- Keadaaan bibir, sama ada bibir dihamparkan atau dibundarkan.

v- Pembukaan rahang, sama ada luas atau sempit.

Terdapat tiga jenis vokal iaitu vokal hadapan, vokal tengah dan vokal belakang. Vokal [

(6)

Pa

g

e

3

8

Kedudukan bunyi vokal dalam Bahasa Melayu

Rajah di atas menunjukkan kedudukan vokal bahasa Melayu mengikut keratan rentas lidah manusia. Bahagian di sebelah kiri adalah bahagian hadapan lidah dan di bahagian kanan merupakan bahagian belakang lidah manakala bahagian tengah merupakan bahagian tengah lidah. Garis-garis melintang merupakan adalah garis yang menunjukkan ketinggian lidah yang dinaikkan ketika bunyi vokal dikeluarkan. Ketika menyebut bunyi vokal [i] dan vokal [u] depan lidah dinaikkan tinggi dalam mulut. Contohnya perkataan beli. Manakala bagi bunyi [e] pada perkataan enak bukaan saluran udaranya lebih luas depan lidah dinaikkan tidak setinggi sewaktu membunyikan vokal [i]. Manakala apabila membunyikan vokal [a], kedudukan lidah diturunkan kerana saluran udara menjadi luas. Kedudukan tulang rahang juga akan turun pada ketika ini. Cara penghasilan vokal ini berkaitan dan mengikut ketinggian lidah diangkat.

PENGHASILAN BUNYI VOKAL

Cara membunyikan setiap vokal bahasa Melayu akan menjelaskan peranan, keadaan dan kedudukan alat-alat artikulasi seperti bibir, lidah anak tekak, lelangit lembut dan pita suara.

(7)

g

e

3

8

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [i]

(Sumber: Abdul Hamid Mahmood dan Nurfarah Lo Abdullah, 2007:44)

(Sumber: Siti Hajar Abdul Aziz, 2011:103)

Keadaan bibir hampar. Depan lidah dinaikkan setinggi mungkin ke arah lelangit keras tetapi tidk menyentuhnya. Anak tekak dan lelangit lembut diangkat bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melaluinya. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. Pita suara digetarkan. Contoh:

Awal kata Tengah kata Akhir kata

[ ipar] [ bila] [ tari]

(8)

Pa

g

e

3

8

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [e]

Keadaan bibir hampar. Depan lidah dinaikkan separuh tinggi ke arah gigi gusi. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung tetapi udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. Pita suara digetarkan.

Contoh:

[ elok] [ bendi] [ kole]

(9)

g

e

3

8

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [

ₔ

]

Keadaan bibir antara hampar dengan bundar. Tengah lidah dinaikkan ke arah ke arah lelangit keras tetapi tidak menyentuh lelangit keras. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung dan pita suara bergetar. Contoh:

[

ₔ

mpat] [ p

ₔ

mb

ₔ

li] [ sosialism

ₔ

]

(10)

Pa

g

e

3

8

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [a]

Keadaan bibir hampar. Depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung. Pita suara bergetar. Inilah vokal paling banyak terdapat dalam bahasa Melayu. Contoh:

[ ayu] [ baja] [ bola]

(11)

g

e

3

8

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [u]

Bentuk bibir dibundarkan. Belakang lidah dinaikkan setinggi mungkin ke arah lelangit lembut untuk menyempitkan rongga mulut tetapi tidak menutup ruang aliran udara. Pita suara digetarkan. Contoh:

[ ulat] [ mulus] [ biru]

(12)

Pa

g

e

3

8

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [o]

Keadaan bibir dibundarkan Dihasilkan dengan menaikkan belakang lidah separuh tinggi ke arah lelangit lembut. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melaluinya. . Pita suara digetarkan. Contoh:

(13)

g

e

3

8

(vii) Vokal depan separuh luas [ ] Ɛ

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [ ]Ɛ

Bentuk bibir hampar. Depan lidah dinaikkan separuh rendah kea rah gusi. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan untuk menutup rongga hidung agar udara tidak keluar melalui rongga hidung. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. Pita suara digetarkan.

Contoh:

(14)

Pa

g

e

3

8

(viii) Vokal belakang separuh luas [Ɔ]

Kedudukan bibir semasa menghasilkan bunyi [Ɔ]

Bentuk bibir dibundarkan. Belakang lidah dinaikkan separuh rendah. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan untuk menutup rongga hidung agar udara tidak keluar melaluinya. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. Pita suara digetarkan.

Contoh:

(15)

g

e

3

8

BUNYI KONSONAN

Huruf mati atau konsonan ialah huruf-huruf selain vokal. Bunyi-bunyi konsonan ada yang bersuara dan tidak bersuara. Udara yang dilepaskan dari paru-paru tersekat atau terhalang oleh salah satu alat sebutan seperti bibir, gusi, lelangit lembut atau rongga tekak. Bunyi konsonan boleh mempengaruhi bunyi vocal dalam sebutan seperti apabila menyebut konsonan sengau, bunyi vokal yang menurutinya akan disengaukan. Proses ini dinamakan sengauan. Dalam bahasa Melayu terdapat 19 bunyi konsonan Melayu asli iaitu [p], [b], [t], [d], [k], [g], [?], [č], [ ], [s], [r], [h],[l], [m], [n], [m], [ŋ], [w],[j].ǰ Terdapat lapan konsonan pinjaman. [f], [v], [Ɵ], [ ], [z], [š], [x], [y].ǒ

Jadual menunjukkan bunyi-bunyi konsonan Melayu asli

Jenis-Jenis Konsonan

Konsonan Bahasa Melayu terdiri daripada bunyi letupan, sengau, letusan, getaran, sisian dan separuh vokal.

a) Konsonan Letupan

(16)

Pa

g

e

3

8

i) Konsonan [p] dan [b]

(Sumber: HBML1203 Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu OUM, 2012:32)

(17)

g

e

3

8

ii) Konsonan [t] dan [d]

(18)

Pa

g

e

3

8

iii) Konsonan [k] dan [g]

(19)

g

e

3

8

iv) Konsonan [c] dan [j]

(20)

Pa

g

e

3

8

v) Hentian [?]

(21)

g

e

3

8

b) Konsonan Geseran

(i) Konsonan Geseran [s]

(22)

Pa

g

e

3

8

(ii) Konsonan Geseran [h]

(23)

g

e

3

8

c) Konsonan Getaran [r]

(24)

Pa

g

e

3

8

d) Konsonan Sisian [I}

Hujung lidah dinaikkan ke gusi dan laluan udara tersekat. Lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar. Udara keluar melalui bahagian tepi lidah. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sisian gusi bersuara [I].

(25)

g

e

3

8

Terdapat empat bunyi nasal di dalam Bahasa Melayu. Perbezaan berlaku pada daerah udara yang disekat yang berlaku pada rongga mulut. Pita suara digetarkan dan lelangit lembut dinaikkan.

(i) Konsonan Sengauan [m]

(26)

Pa

g

e

3

8

(ii) Konsonan Sengauan [n]

(27)

g

e

3

8

(iii) Konsonan sengauan[ ɲ]

(28)

Pa

g

e

3

8

(iv) Konsonan sengauan[ g]

Belakang lidah dinaikkan ke lengit lembut. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara [g].

f) Separuh Vokal

(29)

g

e

3

8

(i) Fonem Konsonan [w]

Keadaan pada peringkat awal lidah seperti untuk membunyikan [u], kemudian bergerak pada vokal yang lain. Bunyi ini dinamakan separuh vokal dua bibir bersuara.

(30)

Pa

g

e

3

8

Kedudukan lidah pada peringkat awal adalah seperti untuk membunyikan [j], kemudian bergerak kepada kedudukan vokal yang lain. Ini dinamakan separuh vokal lelengit keras bersuara.

g) Konsonan Pinjaman

Selain konsonan-konsonan yang kita nyatakan, ada konsonan yang dimasukkan ke dalam Bahasa Melayu melalui kata-kata asing yang dipinjam. Banyak konsonan dalam kata pinjaman telah digantikan dengan konsonan melayu seperti bunyi-bunyi dari[pada Bahasa Arab dalam bunyi [th] menjadi [s], [gh] menjadi [g], damn [dh] menjadi [d] dan [dz] menjadi [z]. Walau bagaimanapun , ada yang bunyi asalnya terus digunakan di dalam banyak kata dan digunakan sehingga kini. Bunyi- bunyi itu ialah bunyi-bunyi geseran.

(31)

g

e

3

8

Bunyi- bunyi ini dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah atas sehingga apabila udara melalui terdapat geseran. Lelangit lembut dinaikkan .Pita suara tidak bergetar untuk membunyikan [f] iaitu bunyi geseran bibir gusi tidak bersuara.

(32)

Pa

g

e

3

8

Bunyi ini dihasilkan seperti menghasilkan [s]. Proses membunyikan [z] berbeza apabila pita suara bergetar. Oleh itu, konsonan yang dihasilkan ini dinamakan geseran gusi bersuara.

Carta Konsonan Melayu

(33)

g

e

3

8

PERBEZAAN DI ANTARA FONEM DAN ALOFON DALAM SISTEM FONOLOGI BAHASA MELAYU

Bidang linguistik yang membincangkan sistem atau fungsi bahasa dinamakan fonemik. Bidang fonemik akan menganalisis dan menentukan taraf sesuatu bunyi itu sama ada bunyi distingtif atau tidak distingtif. Jikalau bunyi itu bersifat distingtif, yakni membezakan makna, maka bunyi itu dianggap sebagai fonem. Namun jikalau bunyi itu tidak membezakan makna, bunyi itu dianggap sebagai alofon.

(34)

Pa

g

e

3

8

Fonem merupakan unit bunyi terkecil yang menunjukkan perbezaan erti. Fonem tidak akan memberikan makna jika diletakkan secara berasingan. Penentuan fonem dapat dilihat dari segi penyebaran bunyi-bunyi dalam sesuatu bahasa. Perbezaan makna ini dapat dilihat pada pasangan minimal seperti perkataan padang dan pedang. Dalam pasangan minimum kata padang dan pedang terdapat bunyi yang berbeza (distingtif), yakni bunyi a dan bunyi e. Oleh kerana, perkataan padang hampir sama bunyinya kecuali bunyi a dan bunyi e, oleh yang demikian bunyi a dan bunyi e adalah bunyi yang distingtif yang membezakan makna. Oleh itu, bunyi a dan bunyi e adalah bertaraf fonem yang berbeza dan bunyi fonem ini diletakkan dalam kurungan fonem, yakni / a / dan / e /. Contoh-contoh pasangan minimal yang lain yang

Anggota-anggota kepada satu fonem disebut alofon. Alofon merupakan kelainan bunyi antara satu sama lain tetapi masih tergolong dalam satu fonem yang sama. Perbezaan bunyi yang tergolong dalam satu fonem berlaku kerana pengaruh bunyi tertentu sama ada yang terawal atau terkemudian daripadanya. Contohnya bunyi fonem / k / dalam bahasa Melayu mempunyai beberapa kelainan bunyi (alofon) kerana terpengaruh oleh bunyi disekitarnya, seperti alofon k, kw dan . Bunyi alofon k terjadi akibat kehadirannya dalam perkataan kiri (atau yang diikutiɁ

oleh vokal depan i).

Bunyi kw terjadi kerana dalam perkataan kuda (iaitu k yang diikuti oleh vokal belakang

(35)

g

e

3

8

perkataan kaka . Dalam hal ini, alofon k, kɁ w dan adalah alofon-alofon daripada keluargaɁ

yang sama, iaitu fonem / k /.Ketiga-tiga bunyi k, kw dan itu mempunyai kesamaan fonetik. IniɁ

bermakna bunyi-bunyi alofon itu mempunyai persamaan dari segi pengucapan dan penghasilan yang sama. Ketiga-tiga bunyi itu saling lengkap melengkapi.

Alofon bervariasi bebas mempunyai bunyi-bunyi yang berbeza pada perkataan tertentu tetapi membawa erti yang sama seperti perkataan esok dengan besok dan fikir dengan pikir.

Beralternasi bebas merupakan istilah bagi bunyi yang sudah bertaraf fonem kepada perkataan yang hampir sama sebutannya tetapi tetap mempunyai makna yang sama (tiada beza), seperti perkataan agama, ugama dan igama. Walaupun perkataan mempunyai makna yang sama tetapi vokal a, u dan i adalah berasal daripada fonem yang berbeza kerana terdapat pasangan minimum masing-masing yang membezakan maknaseperti perkataan paru, peru dan puru. Oleh kerana vokal a, u dan i adalah distingtif (membezakan makna), maka bunyi a, u dan i adalah bertaraf fonem. Justeru itu, apabila bunyi a, u dan i bertaraf fonem, maka a, u dan i bertaraf alternasi bebas.

Distribusi komplementar atau saling melengkapi untuk satu anggota bunyi daripada satu-satu fonem yang berada dalam lingkungan atau tempat yang dihadiri (diisi) atau tempat itu tidak boleh diisi oleh anggota bunyi selain daripada fonem yang sama dalam perkataan. Ini membawa maksud bunyi tersebut mempunyai tempat tertentu yang boleh dihadiri atau dilengkapi. Contohnya bunyi [k] dalam perkataan [kata ]Ɂ. Bunyi [k] boleh hadir hanya pada awal suku kata (koda) manakala bunyi [ ]Ɂ boleh hadir pada lingkungan akhir suku kata (onset) sahaja. Olehkerana tempat yang boleh diisi oleh [k] dan [ ]Ɂ adalah ditempat tertentu sahaja, maka bunyi [k] dan [ ]Ɂ adalah saling melengkapi. Jadi, bunyi [k] dan [ ]Ɂ adalah alofon-alofon kepada fonem / k /. Beberapa perkataan lain yang mempunyai kehadiran bunyi [k] dan [ ] Ɂ pada tempat tertentu sahaja seperti [kaka ], beŋko , boŋko dan peka .Ɂ Ɂ Ɂ Ɂ

CIRI-CIRI SUPRASEGMENTAL BAHASA MELAYU DAN KEPENTINGANNYA DALAM PENGAJARAN KEMAHIRAN LISAN

(36)

Pa

g

e

3

8

merupakan satu segmen atau penggalan daripada arus tuturan. Ciri-ciri suprasegmental terdiri daripada tekanan, nada, jeda, kepanjangan dan intonasi. Suprasegmental ini amat penting dalam pengajaran lisan untuk membezakan keupayaan menyampaikan maklumat, pendapat idea atau perasaan secara lisan dengan sebutan dan intonasi yang betul dengan sopan.

TEKANAN

Tekanan menunjukkan cara menyampaikan sesuatu suku kata, perkataan atau ayat dengan memberikan tekanan pada tempat-tempat tertentu yang menandakan keras atau lembutnya penyebutan sesuatu suku kata itu. Tekanan selalunya terjadi pada suku kata dalam perkataan. Namun begitu dalam bahasa Melayu tekanan tidak membezakan makna. Lambang yang digunakan untuk tekanan ialah / ‘ /. Lambang ini diletakkan di atas suku kata yang menerima tekanan. Tekanan vokal biasanya dalam bahasa Melayu sering terjadi. Biasanya dalam bahasa Melayu bunyi vokal disebut dengan lantang dan boleh dipanjangkan. Lazimnya tekanan dalam bahasa Melayu juga berlaku pada suku kata yang kedua dalam sesuatu perkataan.

Contoh;

[ sa’ya] [ka’mi] [ba’ru]

(37)

g

e

3

8

Nada atau tona ialah kadar meninggi atau menurun pengucapan sesuatu suku kata atau perkataan. Nada ditandai dengan nombor-nombor seperti berikut;

1 (rendah) 2 (biasa) 3 (tinggi) 4 (tinggi sekali)

Ayat penyata biasanya dimulakan dengan nada 2, kemudian nada itu menaik apabila ada tekanan dan turun hingga 1. Namun begitu, terdapat juga penggunaan nada yang bermula

Walau bagaimanapun, pengunaan lambing nada mendatar, nada meninggi, nada turun-aik dan nada menurun juga digunakan. Contohnya seperti berikut;

(38)

Pa

g

e

3

8

digunakan untuk jeda ialah #. Unsur ini boleh membezakan makna. Dalam bahasa Melayu terdapat rangkai kata yang boleh mengelirukan makna sekiranya tidak dipakai tanda jeda, seperti ujaran belikantin (belikan tin) dan belikantin ( beli kantin). Bagi membezakan makna sebutan , rangkai kata itu perlu ditanda dengan tanda jeda iaitu;

belikan # tin “membelikan tin + tin yang dibeli” beli # tin “membeli kantin” = kantin yang dibeli”

Jeda atau persendiaan juga merupakan unsure pembeza dalam bahasa. Jeda boleh membezakan makna ayat. Contoh ayat “Saya membaca buku abang” boleh dibezakan maknanya dengan menggunakan jeda seperti berikut;

# Saya membaca buku abang#

(Maksudnya saya membaca buku kepunyaan kakak)

#Saya membaca buku# abang

(Maksudnya saya memberitahu kakak bahawa saya membaca buku)

#Kami makan sate kambing#

(Maksudnya kami makan sate daging kambing)

#Kami makan sate # kambing

(Maksudnya kami memberitahu kambing bahawa kami makan sate)

KEPANJANGAN

(39)

g

e

3

8

dinamakan mora. Jika tanda mora satu titik[.] bermakna setengah mora kepanjangan bunyinya, dua titik [:] menunjukkan satu mora, manakala empat titik mora [::] pula bermakna kepanjangan bunyinya dua mora. Dalam bahasa Melayu unsur ini tidak membezakan makna.

RUMUSAN

Banyak aspek yang dikaji dalam bidang fonetik dan fonologi. Apath lagi kedua-duanya merupakan dua perkara yang berbeza. Fonetik berkaitan dengan sebutan kata dan lambang mankala fonologi ialah pengkajiaan tentang bunyi-bunyi bahasa serta sifat bunyi bahasa tersebut. Dalam bidang ini penglibatan dan penggunaan organ pertuturan manusia secara langsung digunakan. Bunyi-bunyi bahasa yang berbeza akan dihasilkan oleh bahagian-bahagian organ pertuturan yang berbeza juga. Organ artikulasi amat memainkan peranan dalam menghasilkan bunyi bahasa. Bunyi vokal dan bunyi konsonan adalah antara bunyi bahasa yang dihasilkan. Pengkajian bunyi bahasa dihalusi lagi dengan unsur fonem dan alofon yang amat penting dalam bahasa Melayu. Seterusnya, ciri-ciri suprasegmental yang amat diperlukan untuk membentuk tekanan, jeda, nada dan mora yang sempurna dalam pengajaran lisan.

(40)

Pa

g

e

3

8

Abdul Hamid Mahmood dan Nurfarah Lo Abdullah. (2007 ). Linguistik Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Aslita SDN. BHD..

Dr Ali Mahmood dan rakan-rakan. ( 2012 ) HBML1203 Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu. Selangor: Open University Malaysia (OUM)

Prof. Emeritus Dr. Abdullah Hassan. ( 2006) Fonetik Dan Fonologi. Kuala Lumpur: PTS Profesional Publishing Sdn. Bhd.

Raja Mukhtaruddin Raja Mohd Dain. (1985). Ilmu Fonetik dengan Latihan. Petaling Jaya:

Abu Bakar69.blogspot.com. Fonetik dan Artikulasi. dimuat turun pada 30 Jun 2012 daripada

http://abubakar69.blogspot.com/2010/01/fonetik-artikulasi.html

PJJ Matematik Blogspotcom. Kajian Fonetik dan Fonologi. dimuat turun pada 28 Jun 2012 daripada http://pjjmatematik.blogspot.com/2011/05/kajian-fonetik-dan-fonologi.html

Agensi Penerbitan Nusantara.

Scribd.com. Fonetik dan Fobologi. dimuat turun pada 30 Jun 2012.

daripada http://www.scribd.com/doc/61905450/1/FONETIK-DAN-FONOLOGI