AHALERA
NOR NOR-NORI NOR-NORK NOR-NORI-NORK
AH ALER A O RA IN A Naiteke Zaitezke Daiteke Gaitezke Zaitezkete Daitezke Naki DA ke Zaki zki ZU ke Daki O ke Gaki zki GU ke Zaki zki ZUE ke te Daki zki E ke Naza ke T Zaitza ke ZU Deza ke ---Gaitza ke GU Zaitza ke te ZUE Ditza ke TE Dezaket Dezakezu Dezake Dezakegu Dezakezue Dezakete Ditzaket Ditzakezu Ditzake Ditzakegu Ditzakezue Ditzakete DA ke T ZU ke ZU (i)O ke ---Dieza (zki) GU ke GU ZUE ke ZUE (i)E ke TE IR AG AN A Nintekeen Zintezkeen Zitekeen Gintezkeen Zintezketen Zitezkeen Nenki DA ke eN Zenki zki ZU ke eN Zeki O ke eN Genki zki GU ke eN Zenki zki ZUE ke te N Zeki zki E ke eN Nintza ke DA N Zintza ke ZU N ke --- eN Gintza ke GU N Zintza ke te ZUE N ke TE N Nezakeen Zenezakeen Zezakeen Genezakeen Zenezaketen Zezaketen Nitzakeen Zenitzakeen Zitzakeen Genitzakeen Zenitzaketen Zitzaketen Nieza DA ke eN Zenieza ZU ke eN Zieza (i)O ke eN Genieza(zki) GU ke eN Zenieza ZUE ke te N Zieza (i)E ke te N ALEG IA ZK OA Ninteke Zintezke Liteke Gintezke Zintezkete Litezke Nenki DA ke Zenki zki ZU ke Leki O ke Genki zki GU ke Zenki zki ZUE ke te Leki zki E ke Nintza ke T Zintza ke ZU ke ---Gintza ke GU Zintza ke te ZUE ke TE Nezake Zenezake Lezake Genezake Zenezakete Lezakete Nitzake Zenitzake Litzake Genitzake Zenitzakete Litzakete Nieza DA ke Zenieza ZU ke Lieza (i)O ke Genieza(zki) GU ke Zenieza ZUE ke te Lieza (i)E ke te
- ¿Me puedes dejar las llaves, por favor? Utz diezazkidakezu giltzak, mesedez ?
- ¡Al menos, ellos podrían darnos las gracias! Gutxienez, ezkerrak eman liezazkigukete!. - ¿Puedes ver la pizarra desde tu asiento? Ikus al dezakezu zure lekutik arbela?
- Yo también podía hacerlo pero no tuve tiempo Nik ere egin nezakeen, baina ez nuen astirik izan.
- Hoy no puedo llevarte en coche porque no voy al trabajo Gaur ezin zaitzaket zu eraman autoan, ez bainoa lanera. - En las reuniones de la Direc. no puede tomar parte cualq. Zuzendaritzaren bileretan ezin dezake edonork parte har. - Puedo invitaros a mi casa pero antes tendré que hacer las compras Nire etxera gonbida zaitzaketet baina aurretik
erosketak beharko ditut.
- Koldo te podía tirar al suelo fácilmente Koldok zu erraz bota zintzakeen lurrera.
- De pequeño no podíamos hacer ninguna pregunta a los profesores sobre esos temas Txikitan irakasleei ezin geniezaiekeen galderarik egin gai horietaz.
- También los tontos pueden aprender a usar el ordenador Tontoek ere ikas dezakete ordenagailua erabiltzen. - Mientras hacéis ese trabajo, yo os puedo defender Lan hori egiten duzuen bitartean, nik zuek babes zaitzaketet.
SUBJUNTIVO
NOR NOR-NORI NOR-NORK NOR-NORI-NORK
S UBJ UN TIB O A O RA IN A Nadin Zaitezen Dadin Gaitezen Zaitezten Daitezen Naki DA N Zaki zki ZU N Daki O N Gaki zki GU N Zaki zki ZUE te N Daki zki E N Naza DA N Zaitza ZU N Deza --- N Gaitza GU N Zaitzate ZUE N Ditza TE N Dezadan Dezazun Dezan Dezagun Dezazuen Dezaten Ditzadan Ditzazun Ditzan Ditzagun Ditzazuen Ditzaten T T N ZU ZU N (i)O --- N Dieza(zki) GU GU N ZUE ZUE N (i)E TE N IR AG AN A Nendin Zintezen Zedin Gintezen Zintezten Zitezen Nenki DA N Zenki zki ZU N Zeki O N Genki zki GU N Zenki zki ZUE te N Zeki zki E N Nintza DA N Zintza ZU N --- N Gintza GU N Zintzate ZUE N TE N Nezan Zenezan Zezan Genezan Zenezaten Zezaten Nitzan Zenitzan Zitzan Genitzan Zenitzaten Zitzaten Nieza DA N Zenieza ZU N Zieza (i)O N Genieza (zki) GU N Zenieza ZUE te N Zieza (i)E te N
T(Z)EKO: Hemos venido a ayudar para que terminéis
Buka dezazuen laguntzera etorri gara = Bukatzeko laguntzera etorri gara
No he traido nada para que bebas Zuk edan dezazun ez dut ezer ekarri = Zuk edateko ez dut ekarri Mandamos el hijo a la escuela para que sea un hombre de verdad
Semea, benetako gizona izan dadin ikastolara bidaltzen dugu Llamó para que no fueramos Gu joan ez gintezen deitu zuen
T(Z)EA: Quiero que vengais a casa Nik zuek etxera etor zaitezten nahi dut = Nik zuek etxera etortzea nahi dut No quieren que salgamos con cualq. chico Edozein mutilarekin irten gaitezen ez dute nahi.
No quereis que os acerque Ez duzue ni zuei hurbil nakizuen
AGINDUA: 3. pertsona (-LA) Que se vaya a freir esparragos Joan dadila pikutara Beste pertsona bat (-N) Empecemos de una vez Has gaitezen behingoz
IMPERATIVO
NOR NOR-NORI NOR-NORK NOR-NORI-NORK
--- Zaitez Bedi --- Zaitezte Bitez NO SE USA Naza --- ZU (B)eza ---Gaitza --- ZUE (B)itza TE T --- ZU ZU (b)ieza(zki) iO GU --- ZUE ZUE iE TE
Beza Bitza Bezate Bitzate Ezazu Itzazu Ezazue Itzazue Bezate Bitzate Ejemplos:- Que vengan lo más rápido posible Etor bitez ahalik eta azkarren. - Dime todo lo que sabes Esan iezadazu dakizun guztia.
- Llévame a casa Eraman nazazu etxera. - Díselo a Pello Esan iezaiozu hori Pellori - Venid aquí Etor zaitezte hona.
- No seais vagos Ez zaitezte alferrik izan.
- Aparece hacia las 4 Ager zaitez laurak inguruan.
- Caiganse los montes sobre los enemigos Eror bitez mendiak etsaien gainean. - No entreis a esa tienda Denda horretara ez zaitezte sar.
- Que no se mueva nadie de aquí Inor ez bedi hemendik mugi.
Los verbos correspondientes a 3ª persona se usan muy poco. Se sustituye por sobjuntivo + LA:
- Joan bedi pikutara Joan dadila pikutara.
- Eraman biezazkio opariak umeari Eraman diezazkiola opariak umeari.
TRINKOAK
EGON ETORRI JOAN IBILI
--- zaude bego --- zaudete beude --- zatoz betor --- zatozte betoz --- zoaz bihoa --- zoazte bihoaz --- zabiltza bebil --- zabiltzate bebiltza
- Zaude isilik! - Zatoz hona! - Zaudete lasai!
Kontrakzioak:
- ESADAZUE egia ESAN IEZADAZUE - ESAIOZU gezurra dela ESAN IEZAIOZU - EMADAN musu bat EMAN IEZADAN - EMAIOZU ostia pare bat EMAN IEZAIOZU - UZTAZU bakean UTZ EZAZU
- UTZKIKIDAZU apunteak UTZ IEZAZKIDAZU - EGIZU hori EGIN EZAZU
- EGIOZU lana EGIN IEZAIOZU
- GALDIOZU non ibili den GALDETU IEZAIOZU - ENTZUIOZU ENTZUN IEZAIOZU
- BARKAIOZU BARKATU IEZAIOZU - AIZU
- JARTZAZU ate ondoan JARRI ITZAZU.
COMPLETIVAS (Forma indirecta)
Interrogativas -N Non bizi den Mikel galdetu dio Le ha preguntado dónde vive Mikel Afirmativas -LA Javi deitzen dela esan du Ha dicho que se llama Javi
Negativas -NIK Ez dut uste etxean dagoenik No creo que esté en casa Mandatos -T(Z)EKO Etortzeko hona esan dio Le ha dicho que venga aquí Exclamaciones -N Zenbat jende dagoen hemen! ¡Cuánta gente hay aquí!
Ze(r) polita etorri zaren! ¡Qué guapa has venido!
Ea -N Ea nondik atera dituzuen A ver de donde los habeis sacado Dakit -N Ez dakit zer nahi duzun No se que quieres
Badakizu arpa jotzen Ya sabes tocar el arpa Bai Baietz Nik uste dut baietz Creo que sí
CONTADORES
ZENBAT (Cuanto/s) + Sustantivo
Zenbat jende etorri da? ¿Cuánta gente ha venido?
Zenbat diru ordaindu behar da? Cuanto dinero tiene que pagar? Zenbati esan diezu ¿A cuantos se lo has dicho?
Zenbatek deitu du? ¿Cuántos han llamado? BATZUK (Algunos) + Sustantivo
Pertsona batzuk oso lotsatiak dira Algunas personas son muy vergonzosas
Ikasle batzuek ez dute azterketarik egin Algunos estudiantes no hacen los examenes Batzuetan leloa zarela pensatzen dut Algunas veces pienso que eres tonto.
ZENBAIT (Algunos) + Sustantivo
Zenbait umek jateko ere ez dauka(te) Algunos niños no tienen ni para comer
Zenbait lekutan hiru musu emateko ohitura daukate En algunos sitios tienen la costumbre de dar 3 besos ASKO (Mucho/s) + Sustantivo, Adverbio, o Adjetivo
Gaur jende asko etorri da Hoy ha venido mucha gente
Jende askori berdin dio nork irabazten duen A mucha gente le da igual quien gane Ikasle askok ez dauka(te) esperientziarik Muchos estudiantes no tienen experiencia Lotsati askoa da Es muy timido
Ondo asko zenekien Lo sabías muy bien GUTXI (Poco/s) + Sustantivo, Adverbio, o Adjetivo
Mutil horrek gutxi daki Ese chico sabe poco
Gaur bezero gutxi etorri da (dira) Hoy han venido pocos clientes
Oso jende gutxik ezagutzen du bide hau Muy poca gente conoce este camino Nahiko esne gutxi geratzen zaigu Nos queda bastante poca leche
HAINBAT (Mucho, bastante) + Sustantivo
Hainbat lagun batu ginen Nos reunimos bastantes amigos Hainbat arazo izan dugu Hemos tenido bastantes problemas UGARI (mucho, en abundancia) + Sustantivo
Jende ugari izan da Bilboko jaietan En fiestas de Bilbao ha habido gente en abundancia DEXENTE (Bastante) + Sustantivo
Horrek diru dexente irabazten du Ese gana bastante dinero SAMAR (Bastante, un poco) + Adjetivo, Adverbio
Handi samarrak dira Son bastante grandes Nekatu samartuta nago Estoy bastante cansado -XE, -TXO, -SKO (Bastante, un poco) + Adverbio
Beranduxe heldu gara Hemos llegado un poco tarde Gaur ondotxo dato Hoy está bastante bien
Lapikoa berosko dago La cazuela está bastante caliente -XEAGO (Un poco más) + Adverbio
Geroxeago etorriko da Vendrá un poco más tarde
Handixeago behar genuke Necesitaríamos un poco más grande NAHIKO (Bastante, suficiente) + Sustantivo, Adverbio, o Adjetivo
Nahiko lan eman digu horrek Nos ha dado bastante trabajo
Nahiko ardo(rik) edan dugu gaurkoz Hemos bebido suficiente vino por hoy Nahiko nekatuta nago. Nahiko altua da.
ASKI (Bastante, suficiente) + Sustantivo, Adverbio, o Adjetivo
Aski jende hurbildu zen Se acercó bastante gente
Aski da txorakeriaz! ¡Basta ya de tonterias! (es suficiente ...) Aski leloa da
PILO BAT, MORDO BAT, MAKINA BAT (Un montón) + Sustantivo
Jende pilo bat etorri da Ha venido un montón de gente Jende mordo bat etorri da Ha venido un montón de gente
Makina bat jendek deitu du informazioa eskatuz Un montón de jente ha llamado pidiendo información APUR BAT, PIXKA BAT, PITIN BAT (Poco) + Sustantivo
Diru apur bat utz diezadakezu? ¿Puedes dejarme un poco de dinero? Diru pixka bat ...
NEURRIAK
PRECIO
Zenbat balio du honek? ¿Cuánto vale esto? Zenbat da hau? ¿Cuánto es esto?
Zenbat da dena? ¿Cuánto es todo?
Zenbatean dago gazta? ¿A cuánto está el queso? Zenbatekoa da gazta hau? ¿De cuánto es este queso?
Honek hamar euro balio du Hamar euro dira
Sei EURO eta berrogeita hamar EHUNEKO dira. Gazta sei eurotan dago
Sei eurotakoa da PESO, CAPACIDAD, CANTIDAD
Kilo erdi madari Medio kilo de peras
Kilo eta erdi sagar Kilo y medio de manzanas Hiru kilo kipula 3 kilos de cebollas
Ehun gramo txorizo Cien gramos de chorizo Lau kilotako pakete bat Un paquete de 4 kilos Hauek bost kilotakoak dira Estos son de 5 kilos Litro erdi ur Medio litro de agua
Litro eta erdi esne Litro y medio de leche Litro bat ardo Un litro de vino
Litro eta erdiko botila Un botella de litro y medio Dozena erdi piper Media docena de pimientos Dozena eta erdi porru Docena y media de puerros Dozena bi piper berde Dos docenas de pimientos verdes
-KADA
Bota bi koilarakada azukre Echa dos cucharadas de azúcar
Platerkada (platazo); eskukada (puñado); katilukada (tazón), basokada (baso) LARGURA, ANCHURA, ALTURA, PROFUNDIDAD
Zenbat metroko luzera dauka?
Bi metro(ta)ko luzera dauka / Bi metro luze dauka Tiene 4 metros de largo Bi metroko zabalera dauka / Bi metro zabal dauka Tiene 2 metro de ancho Metro bateko altuera dauka / Metro bat altu dauka Tiene 1 metro de alto
Lau koma bost zentimetroko lodiera dauka / Lau koma bost zentimetro lodi Tiene 4,5 centímetros de grosor Bi zentrimetrotako sakonera dauka / Bi zentimetro sakon dauka Tiene 2 centimetros de profundidad VELOCIDAD
Laurogei kilometro orduko Ochenta kms por hora Ehun kilometro orduko Cien kms por hora
Hogei metro segundoko Veinte metro por segundo Hamar metro minutuko 10 metros por minuto PORCENTAJES
%5 Ehuneko bost
Gasolina ehuneko bost (%5) igo da La gasolina ha subido un 5 por ciento Ehuneko bosteko (%5eko) deskontua egin dit Me ha hecho un descuento del 5%. TANTEO (ETA, -NA)
Nola doaz? Lau ETA huts (4-0) irabazten ¿Cómo van?. Ganando 4 a cero Hogeita bi ETA hogei (22-20) geratu dira Han quedado veintidós veinte
EMPATE (-NA): ZenbaNA doaz?. HusNA (huts + -NA) doaz ¿Empate a cuanto van?. Empate a 0 BosNA amaitu dute
Hainbana geratu dira Han quedado empatados -NA Cada uno, -NAKA De ... en ...
-NA
Liburu BANA erosiko dugu Hemos comprado un libro cada uno EhuNA pezeta eman dizkiet umeei A los niños les he dado cien pesetas Neska BANAREKIN etorri dira Han venido cada uno con una chica
HamarNA mila pezeta ordaindu dizkigute Nos han pagado 10.000 pts a cada uno Kotxe BANATAN egorri gara Hemos venido en un coche cada uno.
-NAKA
Horrek BINAKA igotzen ditu eskailerak Ese sube las escaleras de 2 en 2
BANAKA-BANAKA (BANAN-BANAN) begiratu dugu Los hemos mirado uno por uno Nik launaka jaten ditut gailetas Como las galletas de 4 en 4
Erdi BANA ErdiZKA
ERDI BANA egin dugu Lo hemos hecho a medias (la mitad cada uno) ERDIZKA egin dugu Lo hemos hecho a medias (A medio terminar) Hogei BAT Indica un numero aproximado
Hogei bat etorriko dira Vendrán unos veinte Hamabost bat izango gara Seremos unos 15. Ehun INGURU Alrededor de...
Ehun INGURU etorriko dira Vendrán alrededor de cien Hamabi INGURU ekarri ditut He traído alrededor de doce. FRACCIONES 1/2 Erdi 1/3 Heren 1/4 Laurden 1/5 Bosten 1/7 Zazpiren 1/10 Hamarren 1/20 Hogeiren 2/3 Heren bi 3/4 Hiru laurden 4/5 Lau bosten 6/10 Sei hamarren 4/100 Lau ehunen
OPERACIONES ARITMETICAS
SUMACinco más seis igual a once
5 + 6 = 11
BATUKETA
Bost gehi sei berdin hamaika RESTA
Nueve menos siete igual a dos
9 7 = 2
KENKETA
Bederatzi ken zazpi berdin bi MULTIPLICACION
Cuatro por dos igual a 8
4 x 2 = 8
BIDERKAKETA
Lau bider bi berdin zortzi DIVISION
Diez entre cinco igual a dos
10 / 5 = 2
ZATIKETA
Hamar zati bost berdin bi POTENCIACION
Tres al cuadrado igual a nueve
3
2= 9
BERREKETA
Hiru ber bi berdin bederatzi RADICACION
Raiz cuadrada de dieciseis igual a cuatro
√16 = 4
ERROKETA
Bi erro hamasei berdin lau
FONETIKA
SILABA BAKARRA Ez da [eztá] Ez dut [eztút] Ez dakit [eztákìt] Ez gara [ezkárà] Ez dakigu [eztákigù] Ez ditugu [eztítugù] Badaukat [badáukàt] Badakigu [badákigù]Etxe bat [etxébàt] Mutil bat [mutílbàt] Nahi baduzu [naibáduzù]
BI SILABA Egin [egín] Mutil [mutíl] Batek [baték] Agur [agúr] Hori [horí] Horrek [horrék] HIRU SILABA Ikusi [ikúsì] Mutila [mutílà] Apurtu [apúrtù] Laguna [lagúnà] Honetan [honétàn] Ditugu [ditúgù] LAU SILABA Batasuna [batásunà] Ikastola [ikástolà] Euskaltegi [euskáltegì] Irakasle [irákaslè] Telebista [telébistà] Emakume [emákumè] BOST SILABA Euskaltegia [euskátegià] Askatasuna [askátasunà] Aizkolaria [aizkólarià] Interesgarri [intéresgarrì] Emakumea [emákumeà] Bertsolaria [bertsólarià] ADITZA
SALDU sáldu, sáltzen, sáldukò, sáldutà HARTU hártu, hártzen, hártukò, hártutà
IKASI ikási, ikásikò, ikásità, ikásterà APURTU apúrtu, apúrtukò, apúrtutà, apúrtukò
ORDUA
Zer ordu da? Zer ordutan?
Es la una Ordu bata da Ordu batean
Son las 2 Ordu biak dira Ordu bietan
Son las 3 Hirurak dira Hiruretan
Son las 4 Laurak dira Lauretan
Son las 5 Bostak dira Bostetan
Son las 6 Seiak dira Seietan
Son las 7 Zazpiak dira Zazpietan
Son las 8 Zortziak dira Zortzietan
Son las 9 Bederatziak dira Bederatzietan
Son las 10 Hamarrak dira Hamarretan
Son las 11 Hamaikak dira Hamaiketan
Son las 12 Hamabiak dira Hamabietan
Es la una y cinco Ordu bata eta bost da Ordu bata eta bostean
Son las 2 y 10 Ordu biak eta hamar dira Ordubiak eta hamarrean
Son las 3 y cuarto Hiru eta laurdenak dira Hiru eta laurdenetan
Son las 4 y 20 Laurak eta hogei Laurak eta hogeian
Son las 5 y 25 Bostak eta hogeita bost Bostak eta hogeita bostean
Son las 6 y media Sei eta erdiak dira Sei eta erdietan
Son las 7 menos 25 Zazpiak hogeita bost gutxiago dira Zazpiak hogeita bost gutxiagotan Son las 8 menos 20 Zortziak hogei gutxiago dira Zortziak hogei gutxiagotan Son las 9 menos cuarto Bederatziak laurden gutxiago dira Bederatziak laurden gutxiagotan Son las 10 menos 10 Hamarrak hamar gutxiago dira Hamarrak hamar gutxiagotan Son las 11 menos 5 Hamaikak bost gutxiago dira Hamaikak bost gutxiagotan
16:54:00 Hamaseiak eta berrogeita hamalau
07:02:06 Zazpi ordu bi minutu eta sei segundo
Desde las 9 Bederatzietatik
21:00etatik
Hasta las 9 Bederatzietara / Bederatziak arte
21:00etara / 21:00ak arte
ZENBAKIAK
225 Berrehun eta hogeita bost
579 Bostehun eta hirurogeita hemeretzi 908 Bederatziehun eta zortzi
1.003 Mila eta hiru
3.456 Hiru mila, laurehun eta berrogeita hamasei
35.436 Hogeita hamabost mila, laurehun eta hogeita hamasei 457.908 Laurehun eta berrogeita hamazazpi mila, bederatziehun eta zortzi
EGURALDIA
Euria egin : Llover Hotz egin : Hacer frio Elurra egin : Nevar Bero egin : Hacer calor Txingorra egin : Granizar Fresko egin : Hacer fresco Zirimiria egin : Sirimiri Sargori egin : Hacer bochorno Haizea egin : Hacer viento Izotz egin : Helar
Eguraldi ona egin du Ha hecho buen tiempo Egun ona egiten du Hace buen día
Euria egiten du Llueve
Bihar EZ du euriRIK egingo Mañana no lloverá Aurten ez du elurrik egin Este año no ha nevado
Atzo elurra egin zuen Ayer nevó Bihar hotz egingo du Mañana hará frío Zelako beroa egiten du ¡Qué calor hace! Ez du batere hotzik egiten No hace nada de frio
Además de esta forma, se utilizan también otras como:
- IZAN :Euria da (Llueve), Elurra izan da (Ha nevado), Bero izango da (Hará calor) - BOTA :Euria botatzen du (Tira agua), Txingorra bota du (Ha tirado granizo) - ARI IZAN :Euria ari du (Está nevando), Elurra ari izan du (Ha estado nevando)
Eguzkia dago : Hace sol Hotza dago : Hace frio Lainoa dago : Hay niebla Beroa egon da : Ha hecho calor Behelainoa dago : Hay niebla baja Sargoria zegoen: Hacía bochorno Haizea zegoen : Hacía viento
NO CONFUNDIR: BeroA dago (Hace calor) con Bero dago (Está caliente)
SENTIPENAK
GOSE NAIZ
Gose izan : Tener hambre Bero izan : Tener calor Egarri izan : Tener sed Beldur izan : Tener miedo Hotz izan : Tener frío Lotsa izan : Tener vergüenza Logura izan : Tener sueño
Gose naiz,goazen zeozer jatera Tengo hambre, vamos a comer algo Umeak egarri dira Los niños tienen sed
Beldur bazara, ez etorri Si tienes miedo, no vengas HOTZAK NAGO
Itxi leihoa hotzak nago eta Cierra la ventana que tengo frio
Beroak zaude, ala? Bai, izerditan nago Tienes calor, o no? Si estoy sudando Hotzak hilda nago Estoy muerto de calor
LOGURA NAIZ
Logura Sueño : Ohera noa, logura naiz eta (me voy a la cama porque tengo sueño) Hazkura Picor : Jertse honek hazkura ematen dit (Este jersey me da picor)
Barregura Ganas de reir : Horrek barregura ematen dit (Ese me da ganas de reir)
Negargura Ganas de llorar : A ze tristura! Negargura naiz! (¡Qué tristeza!, tengo ganas de llorar) -LARRI se usa para indicar URGENCIA: Txizalarri naiz (Tengo que ir a hacer pis urgentemente) BURUKO MINA DAUKAT
Nongo mina daukazu? Tripako mina daukat En donde tienes dolor. Tengo dolor de tripa. Begietako mina daukat Tengo dolor de ojos
Ez nago ezertarako buruko minez nago No tengo para nada dolor de cabeza
DATA
En Bayona, a 6 de abril de 1996 Baionan, 1996ko apirilaren 6an Bayona, a 6 de abril de 1996 Baiona, 1996ko apirilaren 6a.
06/04/1996 1996/04/06
La reunión se celebrará el próximo martes 8 de Junio Datorren asteartean , ekainak 8, egingo da bilera La reunión se celebrará el proximo día 8 de Junio, martes Datorren ekainaren 8an, asteartea, egingo da bilera
DEKLINABIDEA
MUGA GABE SINGULARRA PLURALA IZEN BEREZIAK
NOR-ZER Egoki
Labur Egoki-A Laburr-A Egoki-AK Laburr-AK Gernika Gasteiz Eneko Ines PARTITIBOA Egoki-RIK Laburr-IK --- --- --- --- Gernika-RIK Gasteiz-IK Eneko-RIK Ines-IK
NORK-ZERK Egoki-K
Laburr-EK Egoki-AK Laburr-AK Egoki-EK Laburr-EK Gernika-K Gasteiz-EK Eneko-K Ines-EK
NORI-ZERI Egoki-RI
Laburr-I Egoki-ARI Laburr-ARI Egoki-EI Laburr-EI Gernika-RI Gasteiz-I Eneko-RI Ines-I
NOREN-ZEREN Egoki-REN
Laburr-EN Egoki-AREN Laburr-AREN Egoki-EN Laburr-EN Gernika-REN Gasteiz-EN Eneko-REN Ines-EN
NONGO-NOIZKO Egoki-TAKO
Laburr-ETAKO Egoki-KO Laburr-EKO Egoki-ETAKO Laburr-ETAKO Gernika-KO Gasteiz-(E)KO --- --- ZEREZ/ZERTAZ -NORTAZ Egoki-Z Laburr-EZ Egoki-AZ Laburr-AZ Egoki-EZ Laburr-EZ Gernika-Z Gasteiz-EZ Eneko-Z Ines-EZ NOREKIN -ZEREKIN Egoki-REKIN Laburr-EKIN Egoki-AREKIN Laburr-AREKIN Egoki-EKIN Laburr-EKIN Gernika-REKIN Gasteiz-EKIN Eneko-REKIN Ines-EKIN NORENGATIK -ZERENGATIK Egoki-(REN)GATIK Laburr-ENGATIK Egoki-A(REN)GATIK Laburr- A(REN)GATIK Egoki-ENGATIK Laburr-ENGATIK Gernika-(REN)GATIK Gasteiz-(EN)GATIK Eneko-(REN)GATIK Ines-(EN)GATIK NORENTZAT Egoki-RENTZAT Laburr-ENTZAT Egoki-ARENTZAT Laburr-ARENTZAT Egoki-ENTZAT Laburr-ENTZAT Gernika-RENTZAT Gasteiz- ENTZAT Eneko-RENTZAT Ines-ENTZAT PROLATIBOA Egoki-TZAT Labur-TZAT --- --- --- --- Gernika-TZAT Gasteiz-TZAT Eneko-TZAT Ines-TZAT NON Egoki-TAN Laburr-ETAN Egoki-AN Laburr-EAN Egoki-ETAN Laburr-ETAN Gernika-N Gasteiz-EN --- --- NONDIK Egoki-TATIK Laburr-ETATIK Egoki-TIK Laburr-ETIK Egoki-ETATIK Laburr-ETATIK Gernika-TIK Gasteiz-(E)TIK --- --- NORA Egoki-TARA Laburr-ETARA Egoki-RA Laburr-ERA Egoki-ETARA Laburr-ETARA Gernika-RA Gasteiz-ERA --- --- NORAINO Egoki-TARAINO Laburr-ETARAINO Egoki-RAINO Laburr-ERAINO Egoki-ETARAINO Laburr-ETARAINO Gernika-RAINO Gasteiz-ERAINO --- --- NORANTZ Egoki-TARANTZ Laburr-ETARANTZ Egoki-RANTZ Laburr-ERANTZ Egoki-ETARANTZ Laburr-ETARANTZ Gernika-RANTZ Gasteiz-ERANTZ --- --- NORAKO/ ZERTARAKO Egoki-TARAKO Laburr-ETARAKO Egoki-RAKO Laburr-ERAKO Egoki-ETARAKO Laburr-ETARAKO Gernika-RAKO Gasteiz-ERAKO --- --- NORENGAN Egoki-(REN)GAN Laburr-E(N)GAN Egoki-A(REN)GAN Laburr-A(REN)GAN Egoki-ENGAN Laburr-ENGAN --- --- Eneko-(REN)GAN Ines-(EN)GAN NORENGANDIK Egoki-(REN)GANDIK Laburr-E(N)GANDIK Egoki-A(REN)GANDIK Laburr-A(REN)GANDIK Egoki-ENGANDIK Laburr-ENGANDIK --- --- Eneko-(REN)GANDIK Ines-(EN)GANDIK NORENGANA Egoki-(REN)GANA Laburr-E(N)GANA Egoki-A(REN)GANA Laburr- A(REN)GANA Egoki-ENGANA Laburr-ENGANA --- --- Eneko-(REN)GANA Ines-(EN)GANA NORENGANAINO Egoki-(REN)GANAINO Laburr-E(N)GANAINO Egoki-A(REN)GANAINO Laburr- A(REN)GANAINO Egoki-ENGANAINO Laburr-ENGANAINO --- --- Eneko-(REN)GANAINO Ines-(EN)GANAINO NORENGANANTZ Egoki-(REN)GANANTZ Laburr-E(N)GANANTZ Egoki-A(REN)GANANTZ Laburr- A(REN)GANANTZ Egoki-ENGANANTZ Laburr-ENGANANTZ --- --- Eneko-(REN)GANATZ Ines-(EN)GANANTZ EJERCICIOS Pág. 40
LOTURAK
COPULATIVAS
Eta Y Aita tabernan dago ETA ama jokoan
Ere También
Tampoco
Mutil hori gaur ERE agertu da Mutil hori gaur ERE ez da agertu Ere bai
Baita…ere Baita
También Niri asko gustatzen zait eta Mireni ERE BAI Niri asko gustatzen zait, BAITA Mireni ERE Zuri asko gustatzen zaizu, baina Mireni? BAITA Ere ez
Ezta…ere Ezta
Tampoco Ez zaigu gustatzen eta Mireni ERE EZ Ez zaigu gustatzen EZTA Mireni ERE Zure amari gustatzen zaio? EZTA Ez bakarrik, …ere
Ez ezik, …ere
No solo … sino tb. EZ Jonek BAKARRIK, beste guztiek ERE gaizki dute Hau BAKARRIK EZ, beste guztiak ERE jango dituzu Nik EZ EZIK, zuk ERE txarto egin duzu.
ADVERSATIVAS
Baina Pero Asko gustatzen zait BAINA garestiegia da Ordea Ostera Aldiz, berriz Alabaina Haatik Halarik ere
Sin embargo Portu Bizkaian dago, Mutriku, ORDEA, Gipuzkoan
Hori merkeagoa da; besta hau, OSTERA, hobeto eginda dago.
Gaur egun mantentzen da ohitura hori; ez HAATIK lehengo indarrez Eta HALARIK ERE, ez zara hori egitera ausartu
Hala ere
Hala eta guztiz ere Dena dela/dena den Nolanahi ere
Aún así A pesar de todo Sea como fuera De todos modos
Liburu hori oso ona da; HALA ERE ez zait gustatzen Merkea da; HALA ETA GUZTIZ ERE ez dut erosiko Oso zaila da; DENA DEN saiatu egin behar dugu
Dirurik ez dut; NOLANAHI ere, hori ez da kezkatzen nauena Baizik
Baino Baizik eta
Sino Tipo hori ez da emakumea, gizona BAIZIK BAINO BAIZIK ETA gizona (Izan) ezik/ezean Excepto Laranja (IZAN) EZIK fruta gustatzen zait Besterik
Baino
Sino Ostegunetan BESTERIK ez dut erretzen
Lagun bi BAINO ez gara etorri (No hemos venido sino 2 amigos) Ordez
Barik Beharrean
En lugar de
Amarekin BARIK, aitarekin hitz egiten dut Konpondu BEHARREAN, apurtu egin du -z gain
-z aparte
A parte de Lelokeriak egiteaZ GAIN, zer dakizu egiten? ZutaZ APARTE, nork daki?
DISTRIBUTIVAS Bai…bai… (baita…ere) Nahiz…nahiz Zein…zein Hala…nola / nola…hala Tanto… como… (como tb.)…
Bilbon BAI goizez, BAI arratsaldez, jende asko dabil BAI hemen, BAI hor, BAITA han ERE euriak busti Nolanahi ere, NAHIZ batera NAHIZ bestera, lortuko dugu. ZEIN etxean ZEIN kalean beti ondo dago
HALA lurrean NOLA zeruan Ez…ez… (ezta…ere) Ni…ni…
(ni tampoco)…
EZ du lanik egiten EZ besteei lanean uzten
EZ zu, EZ zure ama, EZTA zure aita ERE, ez zarete atseginak. Oraindik ez dut EZ idazlana burutu, EZ mintza prestatu Edo…edo / ala…ala O …o… EDO zorra kendu EDO eraztuna itzuli
Dela…dela Que si…que si… Haiekin DELA gurekin DELA beti gezurretan dabil
Alde batetik…bestetik Por un lado…Por otro... ALDE BATETIK Errealekoa dela BESTETIK Athletikoak… Ez bakarrik ... ere
Ez ezik ... ere
No solo sino también EZ Jonek BAKARRIK, beste guztiek ERE gaizki egin dute
AGIAN APIKA BEHARBADA
Tal vez, quizás AGIAN hilko da
BEHARBADA etorriko da ALDERANTZIZ
AITZITIK
Por el contrario Gizarte horietan, ALDERANTZIZ, emakumezkoek ez dute zer eginik.
ESATE BATERAKO HALA NOLA
Por ejemplo ESATE BATERAKO, zu zara aberatsa eta ni behartsua Bihar lanak egin behar ditugu, HALA NOLA belarra moztu ALEGIA
HOTS HAU DA
Es decir, esto es 14 olerki hauetatik, 4 soilak ditugu; ALEGIA, zer ikusirik ez dutenak Batasunaren aldekoek, HOTS, guk, ez dugu zuzen jokatu.
Zuk diru asko dituzu, HAU DA, zu zara aberatsa. BERAZ
ORDUAN HORTAZ
Por tanto Ni zu baino gazteagoa naiz; BERAZ, zu ni baino zaharragoa zara. Zer esan behar dugu ORDUAN?
Hasiera da polita; HORTAZ, has gaitezen ahalik eta gehienetan.
BADA Pues, Entonces Zer da, BADA, maitasuna?
HONELA Así HONELA ez goaz inora.
HAU DELA ETA HORI DELA ETA
Por este motivo HORI DELA ETA, gaur egun hori egiten da.
ZENTZU HONETAN En el mismo sentido ZENTZU HONETAN esan behar da ... INOLAZ ERE
INONDIK ERE
De ningun modo Ez dut uzte oker nagoenik eta ez nuke INOLAZ ERE oker egon nahi (No creo que esté equivocado y no quisiera estarlo de ninguna manera)
IZAN ERE De hecho IZAN ERE, argi eta garbi dio Estatuko Boletin Oficialak
ORO HAR En general ORO HAR eta salbuespenak salbu, baliagarria da
(En general y salvo las excepciones, es útil)
ERA BEREAN Así mismo. Gogoan duzu ERA BEREAN, aurtengoarekin datozela 50
(Recuerdas así mismo que este año cumples 50).
HALABER También, así
mismo
Eskola haietan eta HALABER beste guztietan (En aquellas escuelas y también en todas las demás. BAINA ERA BEREAN Pero al mismo
tiempo, a la vez.
Politak dira BAINA ERA BERAN merkeak.
Badu antzen (semejanza) bat, baina era berean, zein ezberdina!
GAINERA Además Ez daukat dirurik, eta GAINERA ez dut erosi nahi
HAIN ZUZEN ERE Precisamente,
concretamente
Franco hil zen urtean HAIN ZUZEN ERE, hasi nintzen euskara ikasten (Precisamente el año que murió Franco, empecé a estudiar euskera) BATEZ ERE
BATEZBESTE
Sobre todo, Generalmente
Zaharragoak dira, BATEZBESTE, gurasoak irakasleak baino (Son mayores, generalmente, los padres que los profesores)
BESTEAK BESTE Entre otros Hor daude, BESTEAK BESTE, aldizkariko lanak
BEHIN ETA BERRIZ BEHIN ETA BERRIRO
Una y otra vez BEHIN ETA BERRIZ esan duenez (Como ha dicho una y otra vez) BEHIN ETA BERRIRO gauza bera esanez dator (Viene repitiendo lo mismo una y otra vez)
BIDE BATEZ De una vez BIDE BATEZ egiten ditu bi mandatu (Hace 2 recados de una vez) BADAEZPADA Por si acaso Eguraldi ona zen, baina BADAEZPADA euritakoa hartu zuen.
BESTELA De lo contrario Ekar ezazu; BESTELA ikusiko duzu zer den ona!
HARIK ETA Hasta que HARIK ETA ikusi arte ez naiz lasaituko (Hasta que no le vea no estaré tranquila)
ZORIONEZ Afortunadamente,
por suerte
ZORIONEZ, Athletic irabazi zuen
NOMINALIZACION
T(Z)EA T(Z)EN T(Z)ERA T(Z)EKO
GUSTATU ARI naiz JOAN ESAN BURURATU ARITU (lehen.)
JARDUN ETORRI naiz BIDALI AGINDU AHAZTU zait (Puntual)
HASI naiz HELDU IRITSI
ESKATU dut TOKATU JARRAITU BEHARTU (Obligar N-Nk) AHOLKATU PENTSATU
ERABAKI
SEGITU dut AMAITU
ERAZI (Obligar) GOGOA dut ASMOA dut
ASMATU BUKATU AUSARTU (Atreverse) PREST dago
NAHI BULTZATU GERTU (preparado)
NAHIAGO dut JOAN KONDENATU ARRISKUA
DEBEKATU ETORRI ZIGORTU JOERA (tendencia)
LORTU IBILI naiz GONBIDATU PREMIA (necesidad)
GOMENDATU EGON ERAMAN BELDUR
ESPERO IMPORTA KOSTATU USTE GELDITU GERATU EKARRI OHITU ADORETU (Animar) LOTSA da GAI GAUZA
EZINEZKOA JAKIN ORDUA da
ZAILA IKASI
ERREZA IRAKATSI dut
BEHARREZKOA LAGUNDU T(Z)EARI T(Z)EAZ
ONA IRITZI ARDURATU
TXARRA da IKUSI LOTU ASPERTU
HOBE ENTZUN dut EKIN GOGAITU (molestar)
KOMENI OHITU UTZI GOGORATU naiz joateaz
KALTEGARRIA SENTITU Erretzeari utzi diot KEZKATU
MEREZI HARRAPATU dut NEKATU
NORMALA ATSEGIN
AHASTU zait (Algo que sabias)
POZTU
Posten naiz zuek ikusteaz
ALFERRIK SAIATU OROITU naiz (acordarse)
ONDO AUSARTU
GAIZKI dago NEKATU
DEBEKATUTA ASPERTU
UTZI (Dar permiso: Nire jostailuak jolasten utzi diot)
COMPARATIVAS
-AGO (más) Zu altuAGOa zara (Eres más alto)
-EGI (demasiado) AltuEGIA zara (BeranduEGI etorri da) -(R)IK -EN (El más) NeskaRIK altuENa zara
…BAINO ASKOZ ERE …-AGO (Mucho más que…) Ni BAINO ASKOZ ERE zaharragoa zara. HAIN (Tan) Ez da HAIN txikia (No es tan pequeño)
HAINBESTE (Tanto) = HONENBESTE, HORRENBESTE Ez dago HAINBESTE diru (No hay tanto dinero) BEZAIN (Tan como) Ni zu BEZAIN polita naiz (Soy tan guapa como tu)
BESTE (Tanto como) = HAINBAT Nik zuk beste liburu daukat (Tengo tantos libros como tu) ADINAKO / BESTEKO (Izen abstraktuak konparatzeko)
Neska hori ederra da. Ni ederra naiz Ni neska hori BEZAIN ederra naiz
Neska horrek edertasuna dauka. Nik ere bai Nik neska horrek ADINAKO edertasuna daukat
NOTA: Adjektiboak deklinatzen dira Ni zu baino azkarragoa naiz
Adberbioak ez dira deklinatzen Ni zu baino azkarrago etorri naiz
ON HOBE ONEN ONEGI ONDO HOBETO ONDOEN ONDOEGI TXAR TXARRAGO TXARREN TXARREGI TXARTO TXARTOAGO TXARTOEN TXARTOEGI HANDI HANDIAGO HANDIEN HANDIEGI ASKO GEHIAGO GEHIEN GEHIEGI GUTXI GUTXIAGO GUTXIEN GUTXIEGI
EJERCICIOS Pág. 43
KAUSALAK
LAKOZergatik zaude nekatuta? Lo gutxi egin dudalako / Lo nahiko egin ez dudalako
ZEBILEN + LAKO = ZEBILELAKO
... ETA
Nekatuta nago: Lo gutxi egin dut ETA / Ez dut lorik egin ETA BAIT + Aditza
Nekatuta nago: Lo gutxi egin BAITUT / Ez BAITUT lorik egin
BAIT + DUT = BAITUT BAIT + GARA = BAIKARA
BAIT + NUEN = BAINUEN BAIT + NABIL = BAINABIL
BAIT + ZIDAN = BAITZIDAN BAIT + DABIL = BAITABIL BAIT + ZAIZU = BAITZAIZU BAIT + DA = BAITA -T(Z)EAGATIK / -T(Z)EARREN
Hori esateagatik betirako haserretu zitzaidan -NEZ GERO
Eguraldi ona egiten duenez gero, mendira joango gara Porque hace bueno iremos al monte. -LA ETA
Lan asko dagoela eta, laguntza eskatu digu Porque hay mucho trabajo, … -LA BIDE / -LA MEDIO / -LA KAUSA
Lana dela bide, istripu asko egon dira Por causa del trabajo, ha habido muchos accidentes. -ZEREN ETA
Busti egin naiz zeren eta euria baita Me he mojado porque ha llovido (Redundante) ZER DELA ETA? = ZERGATIK?
ZE ... (Se utiliza solo hablado)
Etxera noa ze gaixorik nago Voy a casa porque estoy enfermo.
KONTZESIBOAK
NAHIZ ETA
NAHIZ ETA nekatuta egon, ez dut hutsik egingo Aunque estoy cansado , no faltaré NAHIZ ETA esan EZ, pentsatzen dago Aunque no lo dice, lo está pensando NAHIZ ETA dirurik EDUKI EZ, ondo bizi naiz Aunque no tengo dinero, vivo bien NAHIZ ETA etorri behar EZ izan, etorri zen Aunque no tuvo que venir, vino NAHIZ ETA ikustenzaitudaN,... Aunque te vea, ...
NAHIZ ETA ikusten ez zaitudaN, ... Aunque no te vea, ... ARREN
EURIA EGIN ARREN, mendira joango gara Aunque llueva, iremos al monte DIRURIK EDUKI EZ ARREN, ondo bizi naiz Aunque no tengo dinero, vivo bien
OSO GARESTIA EZ IZAN ARREN, ezin dut erosi Aunque no es muy caro no puedo comprarlo Ikusten zaitudan ARREN Aunque te vea
Ikusten ez zaitudan ARREN Aunque no te vea BA... ERE
Filma ikusi badut ere, ez dut ulertu Aunque he visto la película, no la he entendido
Filma ikusi ez badut ere, ondo dagoela esan didate Aunque no he visto la peli me han dicho que está bien -TA ERE / -RIK ERE
Etxera etorrita ere, ez du ezer egin Aunque he venido a casa, no he hecho nada
Etxera ez etorrita ere, gauza asko egin ditut Aunque no he venido a casa, he hecho muchas cosas -AGATIK
Etxera etorriagatik, ez dut ezer egin Aunque he venido a casa no he hecho nada Etxera ez etorriagatik, ... Aunque no he venido a casa, ...
TEMPORALES
ETA GERO, ONDOREN, OSTEAN, -TAKOAN, -Z GERO Después de ... Afaldu ETA GERO joango naiz Iré después de cenar
Lana amaituTAKOAN, etxera joan ginen Después de terminar el trabajo, nos fuimos Zerbait janDAKOAN, hobeto sentituko zara Despues de comer algo, te sentirás mejor Aita HILEZ GERO sortu zen Nació depués de morir su padre
BAINO LEHEN, AURRETIK Antes de ...
Egin BAINO LEHEN, ondo pentsatu Antes de hacerlo, piénsalo bien Etorri AURRETIK, telefonoz deitu Antes de venir, llama por teléfono -T(Z)ERAKOAN Al ir a hacer algo.
Argia pizTERAKOAN ikusi dut kablea solte Al ir a encender la luz he visto el cable suelto
OrdainTZERAKOAN konturatu da poltsa lapurtu diotelaAl ir a pagar se ha dado cuenta que le han robado el bolso -NEAN, -LA(RIK) Cuando ...
Josu heltzen deNEAN, dena da problema Cuando llega Josu, todo son problemas Josu heltzen deNEAN, avísame Cuando llegue Josu, avísame
Ikusten EZ duzuNEAN Cuando no lo ves, o cuando no lo veas
Menditik zetorreLA(RIK)istripu bat izan zuen Cuando venía del monte -T(Z)EAZ, -AZ BATERA Cuando ...
Zuzendaria agerTZEAZ (agertuAZ) BATERA, denak isildu ziren Cuando llegó el Director, todos callaron -T(Z)EAN Al hacer algo.
Atea zabalTZEAN ikusi dut Al abrir la puerta le he visto
Argia piZTEAN jaso dut deskarga Al encender la luz he recibido la descarga -N BITARTEAN Mientras ...
Ikasten duDAN BITARTEAN, musika entzuten dut Mientras estudio, escucho música Hori egiten ez duzuN BITARTEAN Mientras no hagas eso
BEZAIN LASTER, ETA BEREHALA Tan pronto como ...
Jakin BEZAIN LASTER etorri naiz He venido tan pronto como lo he sabido
Konturatu (naizen) BEZAIN LASTER joan naiz He ido tan pronto como me he dado cuenta -NEKO Tan pronto como ...
Etxera heldu nintzeNEKO, oheratu egin nintzen Tan pronto como llegué a casa, me acosté en la cama ORDUKO Para cuando, en cuanto ...
Medikua etorri ORDUKO eria hila izanen da Para cuando llegue el médico, el enfermo estará muerto Konturatu ORDUKO, umea kalean zegoen Para cuando se enteró el niño estaba en la calle
Bilera amaitu ORDUKO alde egin zuen En cuanto acabó la reunión, se marchó -NERAKO, -T(Z)ERAKO Para cuando ...
Gu heldu gineNERAKO, ez zen inor geratzen Para cuando llegamos, no quedaba nadie Zu itzulTZERAKO, gu lotan egongo dira Para cuando regreses, estaremos dormidos -N GARAIKO De cuando...
Argazki hauek Kuban egon ginen garaikoak dira Estas fotos son de cuando estuvimos en Cuba. -NETIK, -NEZ GEROZTIK Desde que ...
Ezkondu zeNETIK, ez dut berriro ikusi Desde que se casó, no le he visto de nuevo
Heldu zireNEZ GEROZTIK, ez dira gelarik irten Desde que llegamos, no hemos salido de la habitación ARTE, -N ARTE, HARIK ETA ... ARTE Hasta que ...
Medikua etorri deN ARTE, ezin izan dugu ezer egin Hasta que ha venido el médico, no hemos podido hacer nada Ez mugitu HARIK ETA nik esaten dizudan ARTE No te muevas hasta que yo te lo diga.
-N BAKOITZEAN Cada vez que...
-N GEHIENETAN La mayoría de las veces que... -N GUZTIETAN Todas las veces que...
Saiatzen naizeN BAKOITZEAN, txarto ateratzen zait Cada vez que lo intento, me sale mal
Joan naizeN GEHIENETAN, damutu egin naiz La mayoría de las veces que he ido, me he arrepentido
Zurekin hitz egiten dudaN GUZTIETAN, gauza bera esaten didazu Todas las veces q hablo contigo, me dices lo mismo. EJERCICIOS Pág. 42
MODUZKO PERPAUSAK
-N BEZALA / -N BEZALAKO(A) Como ...
Jon zuk esan duzun bezala dago Jon está como has dicho Jon zuk esan duzun bezalakoa da Jon es como has dicho Zuk (egin duzun) bezala egin dut Lo he hecho como tú. Zu (zaren) bezalakoa da Es como tú.
Nik zuk EZ BEZALA egin dut Lo he hecho diferente a ti. -N MODUAN / -N MODUKOA Como ...
Nahi duzun moduan egin dezakezu Puedes hacerlo como quieras.
Jonen autoa zuk esan duzun modukoa da El coche de Jon es como has dicho. -T(Z)EKO MODUAN Como para ...
Ez nago zure txantak eramateko moduan No estoy como para aguantar tus bromas. -NEZ Como ...
Irakasleak berak esan duenez egin dut Lo he hecho como ha dicho el mismo profesor. Ikus daitekeenez, oso erraza da Como se puede ver, es muy fácil.
-N ERAN Como ...
Aitak esan duen eran egin dut Lo he hecho como ha dicho aita. -N GISAN Como ...
Aitak esan duen gisan egin dut Lo he hecho como ha dicho aita. -N LEGEZ (Bizkaieraz) Como ...
Nahi duzun legez egin dezakezu Puedes hacerlo como quieras. -N ANTZERA Parecido que ...
Nik ere zuk egin duzun antzera egin dut Yo también lo he hecho parecido que (como lo has hecho) tú. -N NEURRIAN / -N HEINEAN En la medida que ...
Ahal den neurrian (heinean) saiatu egin behar da En la medida que se pueda se tiene que intentar. Ikasten duzun neurrian (heinean), hobeto ulertuko duzu En la medida que aprendas, entenderás mejor. AHALA A medida que … / Tan pronto …
Afaltiarrak sartu ahala haien jarlekuak eraman itzazu Tan pronto como entren los comensales, lleva sus asientos. Disko bat bukatu ahala hurrengoa jartzen dute Tan pronto acaba un disco ponen el siguiente.
Txiste bat kontatu ahala, barrez itotzen ginen A medida que contaba un chiste nos moríamos de risa. Erretzeari utzi ahala edariari ematen zioten Tan pronto dejaron de fumar le dieron a la bebida. BA-... BEZALA Como si …
Niri ez hitz egin leloa banintz bezala No me hables como si fuera tonto. Zure etxean egongo bazina bezala Como si estuvieras en tu casa.
POSTPOSIZIOAK
PARTITIBOA ... GABE Sin
-RIK GABE
Ariketarik gabe Sin ejercicios Ariketak gabe Sin los ejercicios.
Verbo + GABE Egin gabe Sin hacer
*** BARIK Sin
Betaurreko BARIK ez dut ezer ikusten No veo nada sin gafas Gogo BARIK ezin da Sin ganas no se puede.
Con verbo: Begiratu, baina ukitu BARIK
EZEAN, FALTAN Si no ...
Besterik EZEAN, honekin konformatu beharko dugu Si no hay más nos tendremos que conformar con esto Liburu hori irakurri EZEAN, nekez jakingo duzu zertan ari naizen Si no lees ese libro, dificilm. sabrás que estoy
haciendo Ur FALTAN, esnea edango dut Si falta agua, beberé leche
NOREN ...
GAINEAN, AZPIAN, AURREAN, ATZEAN, ONDOAN, BARRUAN, KANPOAN Pertsonak: NOREN kasu-marka hartzen dute beti
Noren GAINEAN dago umea? Aitaren gainean ¿Encima de quien está el niño? Encima de aita. Zure AURREAN dago Está delante de ti
Nire ONDOAN dago Aitor Aitor está a mi lado. Objetuak: normalean markarik gabe
Liburua aulki AZPIAN utzi dut He dejado el libro debajo de la silla Etxe horren ATZEAN ezkutatu da Se ha escondido detrás de esa casa Etxe urdinaren ONDOAN dago Está al lado de la casa azul
INGURUAN Dentro ...
Umeak mahai(aren) INGURUAN daude Los niños están alrededor de la mesa BURUAN Al cabo de
Hiru egunen buruan egingo dut Al cabo de 3 días lo haré. GAINEAN = -(R)I BURUZ Acerca de
Horren gainean badaukat zer kontaturik Tengo cosas que contar acerca de eso. ARTEAN Entre ...
NORTZUEN ARTEAN dago Jon? Ana eta JosuREN ARTEAN ¿Entre quienes está Jon? Entre Ana y Josu. Jendearen ARTEAN dago Está entre la gente
Jende askoren ARTEAN banatu ditugu Hemos repartido entre mucha gente. ALDE, KONTRA (AURKA) A favor, en contra ...
NOREN ALDE zaude? Zure alde nago ¿ De parte de quién estás? Estoy de tu parte Ekonomi askatasunaren ALDE nago Estoy a favor de la economía libre.
Bihar Athletic-ek Osasunaren KONTRA (AURKA) jokatuko du Mañana el Athletic jugará en contra de Osasuna ALDETIK, PARTEZ Por el lado de, Por parte de ...
Ekonomia ALDETIK oso interesgarria da guretzat Por el lado economico es muy interesante para nosotros Josuren ALDETIK ez dut uste arazorik egongo denik Por parte de Josu no creo que haya ningun problema Goraintziak eman gurasoei Josuneren PARTEZ (aldetik) Da recuerdos a los padres de parte de Josune KONTURA, KABUZ Por mi cuenta ...
Ez daukat irakaslerik, neure KONTURA ikasten dut No tengo profesor, aprendo por mi cuenta Bere KABUZ egin du Lo ha hecho por su cuenta
BIDEZ, BITARTEZ Por medio de ...
Bidai agentzia baten BIDEZ lortu dut txartela Por medi de una agencia de viajes he conseguido la entrada Anaiaren BITARTEZ lortu dut Lo he conseguido por medio del hermano.
ZAIN A la espera ...
Amaiaren ZAIN nago Estoy a la espera de ama BILA En busca de ...
Amaiaren BILA joan da Ha ido en busca de ama ARABERA Según ...
Legearen ARABERA, besteak dauka arrazoia Según la ley, el otro tiene razón Inkestek adierazten dutenAREN ARABERA Según lo que anuncian las encuestas
ESKU En manos de ...
Azken erabakia zure ESKU dago La ultima decisión está de tu mano
Hau ezin dugu edonoren ESKU utzi Esto no lo podemos dejar en manos de cualquiera TRUKE A cambio de ...
Honen TRUKE zer emango didazu? ¿A cambio de esto que me darás? GISA A modo de ...
Azeriaren GISA jokatu behar duzu Tenemos que jugar como el zorro
Adibide GISA proba bat egingo dugu Haremos una prueba a modo de ejemplo LEKUAN En su puesto
Zuk ere, bere LEKUAN, gauza bera egingo zenukeen Tu también, en su puesto, hubieras hecho lo mismo ORDEZ En lugar de ...
Joan naiteke zure ORDEZ Puedo ir en tu lugar MAILAN A nivel de ...
Ekonomia MAILAN gauzak hobetzen doaz A nivel de economía las cosas van mejorando ARLOAN En el campo de ...
Fisika ARLOAN oso ezaguna da teoria hori En el campo de la física es muy conocida esa teoría.
NORI ...
BURUZ Sobre ...
Nori BURUZ hitz egin du? Gabriel Arestiri BURUZ ¿De quién ha hablado? De Gabriel Aresti. Zeri BURUZ hitz egin duzue? Ekonomiari BURUZ ¿Sobre qué habéis hablado?. Sobre economía. Noiz da ekonomiari BURUZKO hitzaldia?. ¿Cuándo es la conferencia sobre economía?
EZKER Gracias a ...
Zuri ESKER lortu dugu Lo hemos conseguido gracias a ti.
Lagun bati EZKER lortu dugu Lo hemos conseguido gracias a un amigo BEGIRA Mirando a ...
Guri BEGIRA dago Nos está mirando
NON ...
ZEHAR A lo largo de ...
Historian ZEHAR A lo largo de la historia Mendeetan zehar A través de los siglos Hortik ZEHAR Por ahí.
GORA, BEHERA Arriba de , Abajo de ... Aldapan GORA
Mendian BEHERA
NONDIK ...
KANPORA, AT, LANDA, LEKORA Fuera de ... Etxetik KANPO bazkaldu dut gaur Hoy he comido fuera de casa Herritik AT dabil Anda fuera del pueblo.
ZEREZ ...
GAIN Además de ... Horretaz GAIN Además de eso
BESTE KASUAK
GAZTEIZ ALDEAN En la zona de ...
Donostia ALDEAN bizi da Vive por la zona de Donostia Zazpiak ALDERA, Zazpiak INGURU Alrededor de ... Aditz + BEHARREAN En lugar de ...
Kalera joan beharrean geratu etxean En lugar de ir a la calle, quédate en casa.
ESTRUCTURAS
ZENBAT ETA …AGO HAINBAT ETA …AGO Cuanto más … más … ORDUAN ETA … AGO
Zenbat eta gehiago irakurri, hainbat eta arinago ikasten du Cuanto más lee, más rapido aprende.
Zenbat eta ardo gehiago edan, hainbat eta gehiago moskortzen zara Cuanto más vino bebes, más te emborrachas. edaten duzun
Zenbat eta azkarrago egiten duzun hainbat eta goizago oheratu ahalko zara Cuanto más rápido lo hagas, más pronto te podrás acostar
Zenbat eta gehiago egin behar hainbat eta gogo gutxiago eduki izaten dira Cuanto más haya que hacer, menos ganas se suelen tener
Zenbat eta gehiago eztabaidatzen genuen, orduan eta urduriagoa zen giroa Cuanto + discutíamos, el clima era + tenso GERO ETA …AGO Cada vez más …
Bilbo gero eta kutsatuago dago Bilbao está cada bez más contaminado. Gero eta alferragoa zara Eres cada vez más vago.
-Z GERO 1.-Después de … / 2.- Si Después de ...
Aita hilez gero sortu zen Nació depués de morir su padre.
Barbaroen inbasioaz gero ez da sekula horrelakorik ikusi Desde la invasión de los Bárbaros no se ha visto nada semejante
Si ...
Gogor ikasiz gero, azterketa gaindituko nuke Si estudiara con empeño aprobaría el examen. HAIN … { NON } … BAIT/-N Tan … que … / Tanto … que
{ EZEN }
Hainbeste euri egiten zuen non ibaiak gora egin baitzuen Llovió tanto que se desbordó el río. Hain leloa zara ezen ez baitzara/zaren ezertaz jabetzen Eres tan tonto que no te enteras de nada. Hori hain txikia da non ezin baitu/duen ikusi Eso es tan pequeño que no se puede ver.
-LAKOAN Creyendo que… / En la creencia de que … / Pensando que …
Gurekin etorriko zarelakoan zuretzako ere prestatu dugu Pensando que vas a venir con nos. nos hemos prep. para ti Etxera etorriko zinelakoan, janari gehiago prestatu du Pensando que ibas a venir a casa, ha preparado más comida Eguraldi ona egingo zuelakoan goizeko 7etan altxatu gara Pensando que iba a hacer buen tiempo nos hemos
levantado a las 7 de la mañana
Nire eskakizuna kontutan hartuko duzulakoan, adeitasunez agurtzen zaitut Confiando que tenga a bien mi petición, le saluda afectuosamente …
AHALIK ETA (izena-RIK) adj./adb.-EN Lo más … posible
Ahalik eta azkarren joan behar dugu Tenemos que ir lo más rápido posible
Ahalik eta lorerik politenak ekarri behar dituzu Tienes que traer las flores más bonitas posibles AHAL DEN/DUZUN (izena-RIK) adj./adb.-EN Lo más … que puedas
Ahal diren hizlaririk onenak ekarriko ditugu Traeremos los mejores conferenciantes que se puedan
ALBAIT adberbioa-EN Lo más … posible
Albait isilen sartu ginen gelara Entramos a la habitación lo más silencioso posible DENA, OSOA, GUZTIA
- DENA (sin nombre) DENA jan dugu
- OSOA Tarta OSOA – toda la tarta
EJERCICIOS Pág. 42
EJERCICIOS Pág. 42
EJERCICIOS Pág. 42 EJERCICIOS Pág. 44
- GUZTIA Tarta GUZTIAK – todas las tartas BATAK BESTEA – El uno al otro
Gure etxean batak besteari mozten dio ilea En nuestra casa el uno le corta el pelo al otro. NORENGANDIK (Procedencia) – DE QUIEN
Umeek gurasoengandik gauza asko ikasten dute Los niños aprenden muchas cosas de los padres. BERDINA Igual - BERA (BERBERA) El mismo
Gogoratzen duzu atzoko autoa?
- Bai, hori bera (berbera) da Si, es el mismo; - Bai, hori berdina da Si, es igual. Los dos cantaron la misma canción Biek kanta bera abestu zuten.
Las dos hermanas son iguales Ahizpa biak berdinak dira.
Hoy me he puesto el mismo vestido que ayer Gaur atzoko soineko bera jantzi dut. Los dos vivían en la misma casa Biak etxe berean bizi ziren.
Es la misma chica que hemos visto por la mañana Goizean ikusi dugun neska bera da. Siempre viste los mismos zapatos Beti zapata berak janzten ditu.
SINGULAR ETA PLURAL HURBILA SINGULAR
- Aurton Este año.
- Aspaldion Esta última temporada. - Asteon Esta semana.
- Berton Aquí mismo. - Hileon Este mes.
PLURAL
Tiene tres significados:
- Estás dentro de un grupo Gazteok uste dugu ... - Para expresar cercanía Mendiotara goaz - Sentido despectivo Umeok tontoak dira.
Ejs Declinación: Lagunok, Gazteokin, Guztioi, kaleotan, kaleotara, kaleotatik ... NOIZ ARTE?
Izenak -RA ARTE Ingandera arte, asatelehenera arte, datorren astera arte Adberbioak ARTE bihar arte, etzi arte, orain arte, gaur arte
INOR, NORBAIT, EDONOR
Afirmativas Negativas / Interrogat. Cualquier ...
NOR NORBAIT INOR EDONOR
ZER ZERBAIT EZER EDOZER
NORK NORBAITEK INORK EDONORK
NORI NORBAITI INORI EDONORI
NOREN NORBAITEN INOREN EDONOREN
NORENA NORBAITENA INORENA EDONORENA
NORENTZAT NORBAITENTZAT INORENTZAT EDONORENTZAT
NOREKIN NORBAITEKIN INOREKIN EDONOREKIN
ZERTAN ZERBAITETAN EZERTAN EDOZERTAN
NOLA NOLABAIT INOLA EDONOLA
NON NONBAIT INON EDONON
NORA NORABAIT INORA EDONORA
NONDIK NONBAITETIK INONDIK EDONONDIK
NONGO NONBAITEKO INONGO EDONONGO
NONGOA NONBAITEKOA INONGOA EDONONGOA
NOIZ NOIZBAIT INOIZ EDONOIZ
EDOZEIN + SUSTANTIVO (Muga gabe) = Cualquier ... Ej.: Edozein pertsona = Edonor = Cualquier persona.
- EDOZEIN MUTIL (EDONOR,o EDOZEIN) etor daiteke Arkautera Cualquier chico puede venir a Arkaute - EDOZEIN GAUZA (EDOZER o EDOZEIN) ekar dezakezu Puedes traer cualquier cosa
- EDOZEIN UMERI (EDONORI o EDOZEINI) gustatzen zaio txokolatea A cualquier niño le gusta el chocolate. - EDOZEIN NESKARENTZAT (EDONORENTZAT o EDOZEINENTZAT) erosiko ditu lore horiek Para cualquier chica ... - EDOZEIN HONDARTZARA (EDONORA o EDOZEINETARA) joan gaitezke Podemos ir a cualquier playa.
ERE También, tampoco, incluso, ni siquiera
Gu ere Gasteizen bizi gara Nosotros también vivimos en Vitoria Izenik ere ez zidaten galdetu No me preguntaron ni el nombre Jo ere egin zuten Incluso le golpearon
Ez al da inor etorriko? Inor ere ez ¿No vendrá nadie?. Ni uno HOBE ...
HOBE DA
Hobe da ondo pentsatzea Es mejor pensarlo bien HOBE DUGU
Hobe dugu etxean geratu Mejor nos quedamos en casa -TAKO /-DAKO(AK)
Esan dugun ardoa Errioxakoa zen El vino que hemos bebido era de la Rioja Edandako ardoa Errioxakoa zen (Esandakoa Errioxakoa zen)
Soldadutzara joan direnak ez daude pozik = Los que se han ido a la mili no están contentos Soldadutzara joandakoak ez daude pozik
Etorri den gizona nire aita da El hombre que ha venido es mi padre Etorritako gizona nire aita da (Etorritakoa nire aita da)
REFLEXIVOS (Nire burua) Se ha suicidado Bere burua hil du
-T(Z)EKOTAN = -T(Z)EKO ASMOTAN (Con la intención de...)
Siempre estoy con la intención de ir y nunca voy Beti nago joatekotan eta ez noa inoiz.
Podeis entrar a la reunión a condición de no decir nada Bilerera sar zaitezkete ezer ez esatekotan.
Cambiaría de trabajo a condición de ganar un poco más Lanez aldatuko nuke apur bat gehiago irabaztekotan. Han ido al cine con intención de ver la peli Zinemara joan dira filma ikustekotan (ikusteko asmotan)
De vender la casa, la vendería con todos los muebles Etxea erostekotan altzariekin salduko nuke Tengo la intención de volver mañana Bihar itzultzekotan nago.
De no hacer las cosas como se deben hacer, mejor no hacer nada Gauzak egin behar diren moduan ez egitekotan, ezer ez egitea hobe da.
De llervarles algo a los niños, podríamos comprarlo aquí Umeei zerbait eramatekotan, hemen eros gintezke. Me gustaría ...
1. Aditz + NAHI IZAN + nuke
Zurekin bizi nahi nuke Me gustaría vivir contigo Ez nuke hil nahi No me gustaría morirme
Ez nuke Malagara joan nahi No me gustaría ir a Málaga Zuk kantatzea nahi genuke Nos gustaría que cantases
2. Potencial
Herrira itzuliko nintzateke Me volver al pueblo
3. Posik edo Gustura + potencial
Posik joango nintzateke zinemara Me gustaría ir al cine
Gustura edango nuke garagardo bat Me gustaría beberme una cerveza.
4. Baldintza.
Aberatsa banintz ...! Me gustaría ser rico. Infinitivo + OHI + aux. Suelo...
Astero berarekin geratu ohi gara Solemos quedar con él todas las semanas
Txikitan telebistako pailazoak ikusi ohi nituen De pequeño solía ver los payasos de la tele. Ohiko tabernara joatea gustatzen zaigu Nos gusta ir a la taberna de costumbre
OMEN + aux. Según parece..., Se dice...
Mutil hori bihurria omen da Según parece ese chico es un travieso
Lau urte hauetan ez omen da kanpora atera Según parece no ha salido en estos cuatro años. OTE + aux. Quizás..., acaso...
Berak galdu ote zituelako susmoa zabaldu da Se ha extendido la sospecha de que quizás fue él el que los perdió Horrela ote da? ¿Acaso es así?
Falso Presente
En castellano se emplea muy a menudo el presente para tiempos verbales en futuro o pasado. En euskera esto no es correcto:
Alemania invade Polonia el 1 de Sept. de 1939 1939ko irailaren 1ean Alemaniak Polonia indarrez hartu zuen. Ya te oigo Entzun dizut
Te lo dejo en el bar Tabernan utziko dizut
Te lo comes o no vas Jan ezazu, bestela ez zara joango Es correcto, sin embargo en frases como estas:
A ver si aparecen mañana Ea bihar agertzen zareten. Si vienes mañana... Bihar etortzen bazara...
Cuando venga aita, terminaremos el trabajo Aita etortzen denean, lana amaituko dugu ELKAR
ELKAR Elkar jo nahi dugu Queremos pegarnos (el uno al otro) Elkar ikusiko dugu Nos veremos
ELKARREKIN Elkarrekin joan ginen mendira Hemos ido juntos al monte ELKARRI Haiek elkarri eman diote musu bat Se han dado un beso
Eskua eman zioten elkarri Se dieron la mano
Pellok eta Mikelek elkarri opari bat eman diote Pello y Mikel se han dado un regalo ELKARREN Horiek elkarren ondoan eseriko dira Esos se sentarán juntos
ELKARRENGANA Zu eta biok elkarrengana hurbilduko gara Nos acercaremos el uno al otro ELKARRENGANDIK Elkarrengandik urrundu ginen Nos alejamos el uno del otro
ELKARREZ Elkarrez askotan gogoratzen zarete Os acordais mucho el uno del otro GERUNDIO
-T(z)EN Umeak ikasten utzi ditut He dejado a los niños estudiando Irakurtzen ari naiz Estoy leyendo
- Z (Respuesta a Nola) Nola lortu zuen? Erosiz ¿cómo lo consiguió? Comprando Botoi hau sakatuz pizten da Se enciende pulsando este botón Irakurriz asko ikasten da Leyendo se aprende mucho
- AN Noiz ezagutu nuen gogoratu nahian nabil Ando queriendo recordar cuando le conocí - TA Atea itxita, alde egin zuen Cerrando la puerta se fue
Hau kenduta, besteak ondo daude Quitando esto, los otros están bien - KA Nitaz gaizki esaka dabil Anda hablando mal de mi
Hor dabiltza denak oihuka Anda gritando a todos Oihuka, estulka, esaka, bultzaka, ...
ESKUTITZAK
ADISKIDE/SENIDEEN ARTEAN
HASTEKO:(Nire) Guraso maiteak/ok Aita-ama laztanak/ok Osaba-iseko biotzekoak/ok Adiskide maitea / maite hori
Kaixo lagun / lagun hori / lagunak / lagunok
Zer moduz neska / mutil / neskak / neskok / mutilak / mutilok Agur t’erdi ¡Aupa ¡
BUKATZEKO:
Besterik ez, … / besterik gabe, … / Honenbestez, … Agur / Agur t’erdi / Agur, ez adiorik
Agur bero bat / Agur bihotzez
Besarkada bat / Besarkada handi bat / Besarkada batez Musu handi bat / Musu luze
Laztan luze / Laztan estu
Laster arte / Hurrengora arte / Hurrena arte / Nahi duzun arte Ongi izan / Ongi bizi
Bihotzez / Bihotz bihotzez Zure seme / Zure adiskide DATAK:
Barakaldon, 2003ko Azaroaren 23an Barakaldon, 2003-02-13
HARREMAN OFIZIALETAN
HASTEKO:Jaun-andre agurgarriok Estimados (Queridos) señores y señoras Alkate jauna: / Lehendakari jauna: / Zuzendari Jauna: / Jauna:
BUKATZEKO:
Besterik gabe, …/ Oraingoz besterik ez Sin más Honenbestez, … Por tanto
Agur / Agur t’erdi
Ongi izan eta hurrengora arte
Zure erantzunen zain geratzen naiz Quedo a la espera de tu respuesta …
Nire eskaera ahal bezain laster beteko duzulakoan En la creencia de que se tenga a bien mi petición cuanto antes
Nire eskaera kontuan hartuko duzulakoan En el pensamiento de que tendrás en cuenta mi petición. Nire arazoak konponduko dituzulakoan En la creencia de que me arreglarás los problemas
Aldez aurretik eskerrak emanez, … Dando las gracias por adelantado … Zure esanetara A sus órdenes / Zure aginduetara A sus mandatos Mila ezker / Eskerrik asko zure laguntzagatik
Zure erantzuna baiezkoa izango delakoan, ... Ejemplos:
Zure berri laster izango dugulakoan, eta aldez aurretik ezkerrak emanez, agur bero bat. Oraingoz besterik ez, ikusi arte. Ongi izan.
Aldez aurretik ezkerrak emanez, har ezazu nire agurrik aldizkidetasuna (amistad) Nere begirurenik leialenaz, agur t’erdi Con mi más sincero aprecio.
ESAMOLDEAK (FRASES HECHAS)
Gracias! Gaitzerdi = Ezkerrak
A medias Erdibana = Gauzak erditik banatu
En un santiamén Jesús batean = Amen batean = Denbora laburrean En un suspiro Negar batean = Negar zotinka
Cuanto antes Lehenengo eta behin = Batez ere! = Lehenik! = Garrantzitsuena! Cualquiera sabe! Batek jakin! = Auskalo!
Fuera de aquí Alde hemendik! = Ospa! Desperezarse Nagiak atera
Acertar de pleno Buru buruan Irse al 5º pino Lekutara joan Cantar las cuarenta Kritorenak esan Tener mucho curro Esku bete lan ¡Hace un calor! Hau bero hau! ¡Echale una mano! Lagun iezaiozu!
Me gustaría ir al cine Zinemara joan nahi nuke
¿Está Arantza por ahí? Arantza hor da? = Badago Arantza? ¿Te ries de mi? Nitaz barrezka?
Llevo 8 horas trabajando 8 ordu eman ditut lanean ¿Vamos a tomar un pote? Poterik hartuko dugu? ¡Menos mal que has venido! Ezkerrak etorri zaren! La radio no funciona Irratia ez dabil Es de segunda mano Bigarren eskukoa da Querer y no poder Nahi eta ezin Está tronado Burutik dago Nos partimos de risa Barrez ito ginen ¡Lo tienes claro! Jai daukazu! ¡La has hecho buena! Ederra egin duzu! La cagamos Gurea egin dugu
Ha aprendido por su cuenta Bere kabuz (kontura) ikasi du ¡Vete a freir espárragos! Joan zaitez antzarrak ferratzera Me apostaría el cuello Lepoa egingo nuke
De tanto decirlo le creimos Esanaren esanez sinestu genion ¿Una cerveza a medias? Garagardo bat erdibana? ¡Si no hay más! Besterik ezean!
Me han puesto en un aprieto Estu hartu naute Siempre con excusas Beti aitzaki maitzaki Se murió recién nacido Jaio berritan hil zen Con buena intención Ondo beharrean
Ya Dagoeneko, Honez gero
Ni pies ni cabeza Ez hanka , ez buru. ¡Y un jámón! Baita zera ere! Trabajar sin parar Izarretik izarrera. Hacer la colada Lisiba egin
En absoluto Batere. Ej: Gertaera horrek ez zaitu batere harritu. ¡Estás avisado! Jakinaren gainean zaude
Estoy indispuesto Ondoezik nago ¡A que no le das! Ezetz eman!
No dijo ni mú Ez zuen txintik ere esan. ¡Dímelo en voz baja! Ahozpez esaidazu! Es un hipócrita Pertsona zuria da ¡Puto crío! Ume madarikatua! Eres un bocazas Ahobero hutsa zara ¡Estate quieto! Geldi egon zaitez!
Estoy hecho polvo Neke-neke (porru) eginda nago Sin pelos en la lengua Ahoan legarrik gabe
Hala bazan, ez bazan, sar dadila kalabazan eta irten dadila Lazkaoko plazan = colorin colorado.... Horra non... : mira por donde
Joan den egunean joan nintzen Mirenen bila eta HORRA NON klasean agertu zen Noren berri : saber noticias de alguien