1
Modul Pembelajaran PJJ UPSI
Disediakan Oleh:
Mohd Sani Madon (PhD)
AGIHAN UNIT
UNIT 1: PENGENALAN KEPADA KESIHATAN DAN KESEJAHTERAAN: Konsep-konsep asas Gaya Hidup Sihat. Menterjemahkan Konsep Kesejahteraan (Wellness); Kontinum kesejahteraan yang merangkumi pelbagai aspek dan membincang kaitan gaya hidup dan penyakit kronik.
UNIT 2: ISU-ISU KESIHATAN DAN KECERGASAN SEMASA: Memberi ruang kepada pelajar memperoleh maklumat kontemporari isu-isu kesihatan dan gejala dari kehidupan yang tidak sihat.
UNIT 3: KECERGASAN FIZIKAL: Membezakan Kesihatan berteraskan kecergasan dan lakuan motor; Mengenal pasti bagaimana tahap kecergasan dapat ditingkatkan.
UNIT 4: SENAMAN DAN KECEDERAAN: Memperkenalkan Ujian-ujian kecergasan dalam mengukur tahap kesihatan individu. Melihat lakuan-lakuan fizikal yang sesuai bagi mengelak kecederaan.
UNIT 5: PEMAKANAN YANG MENYIHATKAN: Memperkenal makanan seimbang dan sihat dan bagaimana makanan mempengaruhi gaya hidup serta pengurusan berat badan.
UNIT 6: PROGRAM LATIHAN: Memperkenal pelbagai kaedah latihan dan membina program latihan fizikal yang mampu meningkatkan tahap kecergasan individu dan masyarakat.
2
UNIT 1: PENGENALAN KEPADA KESIHATAN DAN
KESEJAHTERAAN
Senarai Kandungan
KANDUNGAN
HASIL PEMBELAJARAN 3
1.0 PENGENALAN 3
1.1 KESIHATAN DAN KESEJAHTERAAN ADALAH MULTIDIMENSI 7
1.2 KESEJAHTERAAN HOLISTIK 9
1.3 PERSEKITARAN SIHAT 11
1.3.1 Ketahui Perihal Kesihatan Sejarah Keluarga Anda 1.3.2 Perubahan Gaya Hidup adalah Prioriti Kesihatan Awam
1.4 KLASIFIKASI KESIHATAN 13
1.5 FAKTOR-FAKTOR YANG MEMPENGARUHI TAHAP KESIHATAN INDIVIDU 15
1.6 MANFAAT KESIHATAN DAN AKTIVITI FIZIKAL 17
1.7 PENILAIAN RISIKO KESIHATAN 18
1.8 PEMAKANAN 19
1.9 PENGURUSAN PEMAKAN DAN AKTIVITI FIZIKAL UNTUK BADAN SIHAT 19
1.10 KESIMPULAN 21
LATIHAN 22
3
UNIT 1: PENGENALAN KEPADA KESIHATAN DAN KESEJAHTERAAN
Konsep-konsep asas gaya hidup sihat. Menterjemahkan Konsep Kesejahteraan (Wellness); Kontinum kesejahteraan yang merangkumi pelbagai aspek dan membincang kaitan gaya hidup dan penyakit kronik
HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir unit ini, anda diharap dapat:
Mendefinisi konsep-konsep asas kesihatan dan kesejahteraan;
Membincangkan gaya hidup individu dan masyarakat serta implikasinya
terhadap keperluan pemeliharaan kesihatan dan kesejahteraan hidup yang
holistik;
Menghubungkan faktor nutrisi dan peranannya kepada asas kesihatan dan
kesejahteraan.
Menjelaskan pengaruh gaya hidup ke atas kesihatan dan kesejahteraan serta
kaitan dengan penyakit kronik.
UNIT 1.0 PENGENALAN
Istilah "kesihatan dan kesejahteraan" telah menjadi alat yang berkuasa untuk aktiviti promosi dalam industri kesihatan dan kesejahteraan. Lebih ramai individu masyarakat yang semakin menaruh minat dan berubah kepada gaya hidup yang lebih mementingkan kesihatan dan gaya hidup yang lebih sihat, maka lebih ramai individu yang terlibat sebagai pembekal perkhidmatan melibatkan diri dalam industri ini., seterusnya lebih banyak syarikat mendapat menafaat. Terdapat lonjakan kepada permintaan peruncit makanan kesihatan, pengeluar peralatan senaman, dan syarikat-syarikat yang menghasilkan vitamin atau pemakanan tambahan kesan daripada perkembangan kemajuan dalam teknologi sebaran maklumat khususnya internet. Seterusnya ini telah banyak meningkatkan kesedaran kepada pengguna tentang buruk atau baiknya satu-satu produk kesihatan secara menyeluruh dan mewujudkan kelompok populasi yang dikenali sebagai individu pemilih (Individual with choice). Walaubagaimanapun kemajuan teknologi ini juga membawa cabaran besar kepada industri-industri tertentu. Di antara industri yang telah mendapat kesan sampingan secara tidak langsung dalam peningkatan kesedaran ini ialah industri tembakau, makanan segera dan alkohol. Seterusnya, syarikat-syarikat yang produk atau perkhidmatan secara umumnya dikaitkan dengan kesihatan yang kurang baik akan
4
mendapat kesan negatif kerana meningkatnya paras kebimbangan awam tentang kesihatan dan kesejahteraan.
Istilah dan pengtakrifan kesihatan dan kesejahteraan sering digunakan silih berganti, tetapi ianya mempunyai makna yang sedikit berbeza. Kesihatan adalah lebih menjurus kepada istilah yang berkait rapat dengan perubatan dan menerangkan keadaan fizikal dan mental seseorang. Ia biasanya menandakan kekurangan penyakit atau keabnormalan. Kesejahteraan pula ditakrifkan sebagai proses keseluruhan mengekalkan keadaan umum kesihatan yang baik. Kesejahteraan melibatkan keputusan yang secara sedar pada sesaorang individu, sedangkan kesihatan hanya menggambarkan keadaan seseorang. Dalam penggunaan yang lebih dinamik dan meluas, bagaimanapun, gabungan frasa "kesihatan dan kesejahteraan" membawa pengertian konsep usaha mendapatkan kesihatan keseluruhan yang mecakupi komponen fizikal, mental, emosi dan sosial. Istilah ini sering digunakan dalam pelbagai konteks, yang semua nya bertujuan untuk menggalakkan gaya hidup yang lebih baik.
Banyak faktor yang telah menyumbang kepada peningkatan kesedaran awam terhadap kesihatan dan kesejahteraan. Kadar penyakit jantung yang semakin tinggi, peningkatan dalam statistik kanser, pertambahan kepada populasi obes, dan pelbagai ancaman kesihatan yang lain semua telah menarik perhatian kepada keperluan untuk pilihan gaya hidup yang sihat. Selain itu, teknologi perubatan moden telah berkembang, Pengetahuan doktor dan saintis keatas tubuh manusia telah banyak berkembang, mendedahkan banyak risiko kesihatan yang sebelum ini tidak diketahui.
Seratus tahun yang lalu, doktor menganggap pendedahan cahaya matahari yang berlebihan sebagai berfaedah, dan pembelian heroin / kokain, boleh dilakukan di kedai-kedai secara terbuka. Kini pengetahuan umum mendapati bahawa pendedahan kepada cahaya matahari yang terlalu banyak boleh menyebabkan kanser kulit, merokok boleh membawa kepada peningkatan bilangan kematian yang traumatik, dan kerap memakan ais-skrim boleh meningkatkan berat badan dan membawa kepada risiko kencing manis dan penyakit jantung dan pengambilan dadah secra berlebihan boleh membawa kepada kematian.
5
Walaupun pelbagai definisi serta takrif kesihatan dan kesejahteraan boleh diguna yang merangkumi kepada dari hanya melibatkan fizikal sahaja kepada isu memenuhi keperluan rohani, ramai bersetuju bahawa kesihatan dan kesejahteraan melibatkan proses membuat keputusan yang bersungguh-sungguh untuk memperbaiki keadaan kesihatan keseluruhan seseorang. Komponen utama dalam penjanaan
kesihatan dan kesejahteraan adalah:
Pengambilan makanan yang lebih sihat: Ini di anggap asas dalam mendapatkan kesihatan yang baik. Seperti mana pepatah yang pernah kita dengar, ―kita adalah apa yang kita makan‖ (We are what we eat). Ramai yang telah menerima hakikat iaitu, makanan yang kita ambil berkait rapat dengan status kesihatan kita. Oleh itu, menjaga kualiti dan kuantiti pemakanan kita merupakan batu asas kepada penjagaan dan pengekalan tahap kesihatan dan kesejahteraan hidup yang baik.
Kecergasan Fizikal: Walaupun kita boleh kekal sihat dan sejahtera tanpa perlu berlari marathon, tetapi melakukan senaman yang memadai telah dikenalpasti sebagai bahagian yang penting dalam gaya hidup sihat.
Menjauhi bahan dan tabiat yang berisiko negatif: menjauhkan diri dari mengambil bahan-bahan dan tabiaat yang mempunyai risiko kesihatan yang negatif seperti bahan tembakau, alkohol, dadah, sebaliknya mengamalkan budaya dan tingkah laku yang lebih positif seperti mengekalkan budaya
keluarga yang intim, penggunaan krim pelapis sinaran matahari dan patuh kepada undang-undang jalan raya boleh menjamin kesejahteraan hidup yang lebih optimum.
……….
Tahu kah Anda?...
Sedentary Death Syndrome, or "SeDS," is the term developed by more than 200 of the nation's leading physiologists to diagnose the growing epidemic of physical inactivity and its relationship to chronic, preventable diseases. It is estimated that 60 percent of all Americans are currently at risk for SeDS, a condition that leads to premature disability or death. Approximately 2.5 million Americans will die prematurely in the next ten years due to SeDS, a number greater than all alcohol, guns, motor vehicles, illicit drug use and sexual behavior related deaths combined. These researchers call SeDS the second largest threat to public health! (Healthy People 2010: National Health Promotion and Disease Prevention Objectives)Sumber: The Centres for Disease Control and Prevention, U.S. 2012 (CDC)
6
Data-data terkini menunjukkan bahawa kehidupan yang tidak aktif adalah satu faktor risiko utama untuk penyakit kronik. Seperti yang dicatatkan dalam perenggan terdahulu, tidak aktif merupakan ancaman terbesar kepada kesihatan awam selepas merokok (keadaan ini boleh berlaku kerana kadar merokok telah menurun pada tahun-tahun kebelakangan ini manakala kadar tidak aktif telah tidak menunjukkan sebarang perubahan).
Punca utama kematian semenjak 100 tahun yang lalu telah mengalami perubahan dramatik. Penyakit berjangkit menyumbang untuk kematian lebih di awal 1900-an tetapi kini penyakit-penyakit kronik yang berkaitan dengan tingkah laku dan gaya hidup telah menjadi ancaman yang lebih besar. Kesihatan boleh ditakrifkan sebagai satu adalah keadaan kesejahteraan optimum yang menyumbang kepada peningkatan kualiti hidup. Istilah ini bukan sahaja merujuk kepada ketiadaan sebarang penyakit, walaupun bebas dari penyakit adalah penting untuk kesihatan yang baik. Kesihatan yang optimum termasuk kesihatan mental, sosial, emosi, rohani, dan kesejahteraan fizikal dalam ruang lingkup sesebuah keturunan dan kemampuan peribadi.
Mengikut takrifan oleh WHO, kesihatan adalah suatu keadaan yang sempurna dari segi fizikal, mental dan sosial, dan bukan semata-mata ketiadaan penyakit dan cacat cedera sahaja. Ia adalah kualiti hidup yang melibatkan sosial, emosi, mental, spiritual dan kecergasan biologikal individu hasil daripada adaptasi individu terhadap persekitaran (Dubos R., 1968). Kesihatan berkait rapat kepada siapa kita sebagai individu, bagaimana kita memberi maklum balas terhadap orang lain, persekitaran dan cabaran-cabaran kehidupan seharian.
Kesejahteraan pula telah diiktiraf sebagai komponen positif kesihatan yang optimum. Ini dapat dibuktikan melalui rasa kepuasan yang dicerminkan melalui kemampuan berfungsi secara optimum, kualiti hidup yang baik, kerja yang bermakna, dan sumbangan kepada masyarakat. Kesejahteraan membolehkan pengembangan potensi seseorang untuk hidup dan bekerja dengan berkesan dan untuk membuat sumbangan penting kepada masyarakat.
7
UNIT 1.1 KESIHATAN DAN KESEJAHTERAAN ADALAH MULTIDIMENSI.
Dimensi kesihatan dan kesejahteraan termasuklah emosi (mental), intelek, fizikal, sosial, dan rohani. Rajah 1.1 menunjukkan kesihatan dan kesejahteraan dalam satu dimensi yang mudah. Manakala Jadual 1.2 pula merumuskan Dimensi Kesihatan sebagai satu kontinum yang menunjukkan semua komponen kesejahteraan dari dua ekstrim yang berbeza. Dalam Modul ini, dimensi kesihatan dan kesejahteraan akan dirujuk berdasarkan takrifan yang disenaraikan dalam Jadual 1.1 sebagai panduan.
Rajah 1.1: Dimensi Kesihatan dan Kesejahteraan
Gaya hidup sihat pula merujuk kepada amalan tabiat yang meningkatkan tahap kesihatan dan meninggalkan tabiat yang memudaratkan kesihatan. Gaya hidup yang sihat berasaskan kepada kegiatan fizikal yang agak rancak. Ia berkait dengan nilai kesihatan yang positif dan kehidupan sebaliknya sentiasa dikaitkan dengan nilai kesihatan yang negatif dan berpenyakit serta masalah kesihatan yang lain (Wee Eng Hoe, 2002). Jika kita sentiasa melakukan sesuatu aktiviti dalam hidup atau sentiasa mengamalkan cara tertentu dalam melakukan aktiviti itu, anda dikatakan mempunyai gaya hidup tertentu. Gaya hidup individu boleh menjadi gaya hidup masyarakat jika semua individu dalam masyarakat itu mengamalkan gaya hidup yang sama. Gaya hidup individu dan gaya hidup masyarakat boleh mempengaruhi kesihatan.
Fizikal
Emosi
(mental)
Intelektual
Rohani
Sosial
8
Pembentukan gaya hidup sihat tidak lah sesukar yang mungkin dibayangkan. Anda mungkin berpendapat bahawa menjalankan gaya hidup yang sihat adalah sesuatu yang abstrak dan hanya sesuai diamalkan oleh orang yang telah memperoleh pencapaian yang tinggi dalam bidang kepakaran yang tertentu misalnya seseorang pendidik, pengarah syarikat dan sebagainya. Sesungguhnya semua orang boleh membentuk gaya hidup yang sihat dengan memegang kepada beberapa aspek iaitu mempunyai konsep kendiri yang positif, bertanggungjawab terhadap sikap, keputusan dan tingkah laku sendiri serta mempunyai pegangan yang teguh. Gaya hidup yang sihat adalah penting bagi menjamin kesejahteraan kita daripada aspek kesihatan mental-emosi, sosial dan rohani. Oleh itu, kita harus cuba membentuk gaya hidup yang sihat yang pratikal lagi sesuai dengan tahap umur kita.
Di dalam Jadual yang berikut di senaraikan secara ringkas definisi dan takrifan yang selalu digunakan bagi merujuk penggunaannya dalam modul ini (Jadual 1.1).
JADUAL 1.1: Definisi dan takrifan Kesihatan dan Kesejahteraan
Kesihatan emosi: Seseorang yang mempunyai kesihatan emosi adalah (1) bebas daripada penyakit emosi-mental
atau tidak mengalami keadaan seperti kemurungan klinikal dan (2) mempunyai kestabilan emosi. Dalam modul ini, kesihatan mental dan kesejahteraan mental dianggap sama seperti kesihatan dan kesejahteraan emosi.
Kesejahteraan emosi: kesejahteraan emosi adalah keupayaan seseorang untuk menangani keadaan seharian dan
untuk mengurus perasaan peribadi secara positif, optimis, dan konstruktif. Seseorang yang mempunyai kesejahteraan emosi umumnya dicirikan dengan kegembiraan, berbanding dengan tertekan.
Kesihatan Intelek: Seseorang dengan kesihatan intelek adalah bebas dari penyakit yang menyerang otak dan
sistem lain yang membolehkan pembelajaran. Seseorang dengan kesihatan intelek juga mempunyai kecergasan intelek.
Kesejahteraan intelek: Kesejahteraan intelek adalah keupayaan seseorang untuk belajar dan menggunakan
maklumat untuk meningkatkan kualiti hidup seharian dan berfungsi secara optimum. Seseorang dengan kecergasan intelek umumnya dicirikan sebagai berpengetahuan, berbanding dengan jahil.
Kesihatan fizikal: Seseorang dengan kesihatan fizikal yang baik adalah bebas dari penyakit yang menjejaskan
sistem fisiologi badan seperti jantung, sistem saraf, dan lain-lain. Sesaorang yang mempunyai kesihatan fizikal memiliki tahap kecergasan fizikal dan kesejahteraan fizikal yang mencukupi.
9
memenuhi permintaan kerja harian dan menggunakan masa lapang dengan berkesan. Kesejahteraan fizikal termasuk kecergasan fizikal yang baik dan memiliki kemahiran motor yang berguna. Seseorang dengan kesejahteraan fizikal secara amnya dicirikan sebagai cergas berbanding dengan tidak cergas.
Kesihatan Sosial: Seseorang yang mempunyai kesihatan sosial adalah bebas daripada penyakit atau keadaan yang
teruk menghadkan dia berfungsi dalam masyarakat, termasuk mempunyai ciri antisosial.
Kesejahteraan Sosial: Kesejahteraan sosial adalah keupayaan seseorang untuk berjaya berinteraksi dengan orang
lain dan untuk mewujudkan perhubungan yang bermakna yang meningkatkan kualiti hidup untuk semua orang yang terlibat dalam interaksi (termasuk diri sendiri). Seseorang dengan kesejahteraan sosial umumnya dicirikan sebagai melibatkan diri bertentangan dengan bersendirian.
Kesihatan rohani: kesihatan rohani adalah salah satu komponen kesihatan yang benar-benar terdiri daripada
dimensi kesejahteraan; atas sebab ini, kesihatan rohani adalah dianggap sebagai sinonim dengan kesejahteraan rohani.
Kesejahteraan rohani: keupayaan seseorang untuk mewujudkan satu sistem nilai dan bertindak pada sistem
kepercayaan, serta untuk membina dan menjalankan matlamat seumur hidup yang bermakna dan konstruktif. Kesejahteraan rohani sering berdasarkan kepercayaan dalam kuasa yang lebih besar daripada individu yang dapat membantu seseorang menyumbang kepada kualiti hidup yang lebih baik untuk semua orang. Seseorang dengan kesejahteraan rohani umumnya dicirikan sebagai sentiasa berpuas hati berbanding dengan tidak terpenuh.
UNIT 1.2 KESEJAHTERAAN HOLISTIK
Kesejahteraan dan kesihatan holistik adalah istilah yang digunakan secara meluas serta selalu disalahgunakan dalam masyarakat hari ini. Terdapat banyak dimensi yang berbeza tentang kesejahteraan seperti yang ditunjukkan dalam graf di atas (Rajah 1.1). Banyak produk dan perkhidmatan sedang dipasarkan kepada individu untuk mengukuhkan dimensi ini tanpa dokumentasi saintifik untuk menyokong dakwaan ini. Terdapat produk yang baik dan perkhidmatan yang diklasifikasikan ke dalam kategori kesihatan holistik, tetapi perhatian perlu diambil apabila memilih barangan dan perkhidmatan. Laman Web yang disenaraikan dalam bahagian rujukan menyediakan beberapa maklumat yang baik untuk dibuat perbandingan.
10
Jadual 1.2: Dimensi Kesejahteraan
--- Dimensi Kesejahteraan ---
Tertekan Emosi-mental
Gembira
Jahil Intelektual
Bermaklumat
Tidak Cergas Fizikal
Cergas
Kesunyian Sosial
Terlibat
Tidak Kesampaian Kerohanian
Terpenuh/Puas
Negatif Pandangan Menyeluruh
Positif
Persatuan Kesihatan Holistik Amerika (The American Holistic Health Association) menyediakan pelbagai sumber bagi orang-orang yang berminat dan berusaha untuk mencapai tahap kesihatan yang lebih tinggi. Antara sumber yang dimaksudkan boleh didapati di laman web berikut: http://ahha.org/ Tujuan utama mereka adalah khusus untuk mempromosikan prinsip-prinsip holistik: merangkumi keseluruhan (fikiran, badan dan semangat) dan menggalakkan orang ramai untuk mengambil bahagian secara aktif dalam menjaga kesihatan sendiri dan penjagaan kesihatan mereka sendiri. Laman web ini juga menyediakan maklumat mengenai perubatan alternatif.
Meningkatkan kesihatan dan kesejahteraan orang kurang upaya
Di Amerika Utara, The Surgeon General adalah badan pemantau kesihatan rasmi Amerika Syarikat (A.S.) yang dilantik oleh Presiden untuk memimpin A.S. dalam amalan kesihatan dan kesejahteraan. Apabila The Surgeon General percaya isu kesihatan perlu perhatian, arahan untuk tindakan dikeluarkan. Sebagai contoh, The Surgeon General baru-baru ini mengeluarkan arahan agar tindakan untuk meningkatkan kesihatan dan kesejahteraan orang kurang upaya dinaiktaraf. Kajian hasil dari arahan penaiktarafan itu, beberapa fakta yang meyokong kepada keperluan peningkatan penjagaan kesihatan orang kurang upaya telah diwartakan dan perhatian utama seperti contoh yang ditunjukkan di bawah.
Fakta 1: Peluang untuk menjadi kurang upaya meningkat selari dengan dengan usia, dari kurang daripada 10% untuk orang umur 15 tahun atau lebih muda, meningkat kepada hampir
11
75% bagi orang-orang yang berumur 80 tahun atau lebih tua. Dengan amalan kesihatan yang baik dan akses yang lebih luas kepada penjagaan kesihatan, banyak keadaan kekurangan upaya boleh ditangguhkan atau malah dicegah.
Fakta 2: Orang kurang upaya adalah dua kali lebih berkemungkinan untuk menjadi tidak aktif secara fizikal dibanding dengan orang normal. Akibatnya, mereka kurang berkemungkinan untuk mempunyai jantung yang sihat dan mengekalkan otot-otot dan tulang yang kuat.
Fakta 3: Di dalam kumpulan orang muda yang kurang upaya, 25% melaporkan mereka mempunyai kesukaran mencari seorang profesional penjagaan kesihatan yang memahami kecacatan mahupun kekurangan mereka. Oleh sebab itu, banyak latihan dan program pendidikan berterusan untuk profesional penjagaan kesihatan kini memberi tumpuan untuk melatih mereka untuk memahami ketidak upayaan golongan ini.
1.3 PERSEKITARAN SIHAT
Beberapa faktor yang boleh mempengaruhi kesihatan kita berada di luar kawalan kita seperti umur, keturunan, dan keadaan kurang upaya. Sementara itu, ada juga faktor-faktor lain yang boleh mempunyai pengaruh yang besar ke atas kesihatan dan kesejahteraan kita. Ini termasuk faktor persekitaran seperti kejiranan atau lokasi pemilihan tempat tinggal kita seperti di negara di mana anda memilih untuk menetap dan bekerja. Adalah penting untuk kita memberi perhatian dalam membuat pertimbangan dalam memilih persekitaran yang sesuai untuk menetap (seperti isu-isu keselamatan atau pendedahan kepada toksin yang tidak selamat). Di Negara maju seperti di Amerika, misi Institut Alam Sekitar dan Kesihatan Kebangsaan (The National Institute of Environmental Health Sciences (NIEHS)) adalah ‗mengurangkan beban penyakit manusia dan kecacatan dengan memahami bagaimana persekitaran mempengaruhi pembangunan dan perkembangan penyakit manusia'. melalui kajian yang dijalankan oleh NIEHS, banyak langkah-langkah yang meningkatkan kesihatan alam sekitar telah diambil di
Aktiviti 1.1:
The Surgeon General,
U.S. menegaskan
penjagaan kesihatan
orang kurang upaya
perlu ditingkatkan:
Sokong pernyataan ini
dengan menyenarai
TIGA fakta sokongan
12
Amerika Syarikat. Beberapa langkah-langkah yang disenaraikan di laman web termasuk yang disenaraikan di bawah:
Mengeluarkan plumbum dalam petrol, mengubah semula pam petrol supaya merendahkan pendedahan orang ramai kepada benzen, yang mungkin boleh meningkatkan risiko kanser.
Mengurangkan kabut, agar membantu pernafasan dengan lebih efisien.
Mengeluarkan produk yang boleh dipersoalkan dari pasaran, seperti bahan laksatif kerana ujian telah menunjukkan ianya boleh menyebabkan kanser.
Diberhentikan atau dikeluarkan banyak bahan pewarna makanan dan racun perosak daripada pasaran kerana mereka menimbulkan risiko kemandulan, kanser atau penyakit lain.
Mengesyorkan tabiat makanan yang sihat - menasihati wanita hamil, sebagai contoh, untuk mengelakkan memakan ikan laut dalam yang tertentu, seperti jerung dan ikan todak, di mana dipercayai banyak raksa berkumpul.
1.3.1 Ketahui Perihal Kesihatan Sejarah Keluarga Anda
Oleh kerana beberapa penyakit biasa seperti penyakit jantung, kanser, dan kencing manis (dan juga penyakit-penyakit seperti hemofilia, cystic fibrosis, dan anemia) boleh berlaku dalam keluarga adalah penting untuk kita belajar tentang sejarah kesihatan keluarga kita. Satu tinjauan baru-baru ini mendapati bahawa kebanyakan rakyat Amerika percaya ia adalah penting untuk mengetahui sejarah keluarga mereka, namun hanya kira-kira satu pertiga daripada mereka yang telah cuba untuk mengumpul dan menulis maklumat keluarga mereka.
1.3.2 Perubahan Gaya Hidup adalah Prioriti Kesihatan Awam
Banyak punca utama kematian boleh dikaitkan secara langsung kepada gaya hidup yang tidak sihat. Di Amerika, Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit (CDC) telah menerbitkan beberapa dokumen yang menyediakan maklumat bagi kedua-dua pendidik kesihatan serta pengguna. Dalam dokumen dipanggil Beban Penyakit Kronik dan Faktor Risiko mereka menyediakan statistic kebangsaan dan negeri tentang gaya hidup dan risiko penyakit kronik berkaitan.
13
Perubahan tingkah laku gaya hidup adalah matlamat kesihatan awam yang kritikal. Dalam dokumen bertajuk 10 Cabaran Kesihatan Awam yang utama, untuk Abad ke-21, CDC Berjaya mendedahkan masalah kesihatan awam atau isu-isu yang paling mendesak dan juga yang mungkin sukar untuk ditangani. Memasukkan aktiviti fizikal dan pemakanan yang sihat dalam kehidupan seharian telah disenaraikan sebagai salah satu prioriti utama kesihatan awam.
Pautan kepada beberapa dokumen kesihatan yang berharga dan bermaklumat, boleh didapatii secara terus di laman web CDC. Pautan terus kepada beberapa laman sesawang lain yang
disediakan di dalam nota kaki di bawah1.
UNIT 1.4 KLASIFIKASI KESIHATAN
Kesihatan merangkumi aspek-aspek yang berikut:
a. Kesihatan Fizikal: Individu yang mencapai tahap kesihatan fizikal mempunyai ketahanan terhadap sebarang penyakit yang boleh menjejaskan fungsi tubuh. Organ tubuhnya pula dapat berfungsi dengan baik. Individu yang mencapai tahap kesihatan fizikal mempunyai tahap kecergasan yang optimum dan berupaya melakukan aktiviti seharian dengan baik dan berkesan. Deria tubuhnya pula mempunyai ketajaman untuk berfungsi dengan baik.
b. Kesihatan Sosial: Kesihatan sosial secara kebiasaannya merujuk kepada keupayaan individu untuk memenuhi hubungan interpersonal. Ini bermakna beliau dapat berinteraksi dengan individu lain, keluarga dan masyarakat dengan baik. Di samping itu juga, individu yang mencapai tahap kesihatan sosial berupaya untuk mengadaptasi situasi-situasi sosial yang dialaminya dalam kehidupan seharian.
c. Kesihatan Mental: Kesihatan mental merujuk kepada tahap keupayaan intelektual seseorang. Individu yang mencapai tahap kesihatan mental yang baik berupaya untuk belajar dan berfikir secara rasional.
1
Setting the Agenda, CDC Research in Chronic Disease Prevention and Health Promotion, September 2000
Unrealized Prevention Opportunities: Reducing the Health and Economic Burden of Chronic Disease, November 2000
The federal government has taken new steps to Healthy Lifestyle campaign known as Smallstep.gov
Aktiviti 1.2 1. Jangka hayat anda ? 2. Rujuk Life
Expentancy Survey
http://gosset.wharton.upenn. edu/mortality/perl/CalcForm. html (ini hanya ramalan)
14
d. Kesihataan emosi: Kesihatan emosi melibatkan keupayaan individu untuk mengawal emosinya. Individu yang mempunyai tahap kesejahteraan emosi yang baik berupaya menangani dan menghadapi pelbagai tekanan hidup seharian dengan tenang dan bersahaja.
e. Kesihatan Persekitaran: Individu yang mencapai tahap kesihatan persekitaran mempunyai apresiasi yang baik terhadap persekitaran luaran. Individu berupaya untuk memainkan peranan yang baik dan berkesan demi melindungi serta mempertingkatkan keadaan persekitaran.
f. Kesihatan Rohani: Kesihatan rohani biasanya dikaitkan dengan aspek-aspek kerohanian seperti falsafah hidup, kepercayaan dan keyakinan diri. Individu yang mencapai tahap kesihatan rohani ini mempunyai kesedaran dan sentiasa mengamalkan prinsip-prinsip hidup yang positif.
Individu yang benar-benar sihat bukan sahaja bebas daripada penyakit atau cacat cedera malah beliau juga sihat dari segi fizikal, sosial, mental, emosi, persekitaran dan rohani. Inilah yang dikatakan konsep kesihatan menyeluruh. Apabila individu telah mencapai tahap kesihatan menyeluruh maka ia seterusnya akan mencapai kesejahteraan hidup. Rajah 1.3 dan 1.4 dapat menunjukkan kepada anda tentang komponen-komponen kesihatan individu secara menyeluruh.
Aktiviti 1.3
1. Bayangkan 4 jenis kesihatan fizikal, mental, emosi dan sosial dengan 4 biji tayar pada sebuah kereta. Jika kesemuanya dalam keadaan sempurna perjalanan akan menjadi lancar. Apa akan jadi sekiranya salah sebiji atau beberapa biji tayar rosak? Bincangkan
4. Senaraikan faktor yang boleh dikawal dan faktor yang tidak boleh dikawalutk mendapatkan
kesejahteraan diri..
Dapatkan slaid berkaitan daripada
http://www.azharsports.com/peonlinelearning (QJK3013)
15
Rajah 1.3 Komponen-komponen Kesihatan yang menyeluruh2
UNIT 1.5 FAKTOR-FAKTOR YANG MEMPENGARUHI TAHAP KESIHATAN INDIVIDU Dalam usaha individu untuk mencapai tahap kesihatan yang menyeluruh dan optimum, terdapat beberapa faktor yang mempengaruhi pencapaiannya. Faktor-faktor tersebut adalah:
a. Pengaruh Individu: Gaya hidup atau tabiat tingkah laku kesihatan, baka, kesihatan mental merupakan antara elemen-elemen kesihatan yang mempengaruhi tahap kesihatan individu. Individu yang mengamalkan gaya hidup atau tabiat kesihatan yang buruk seperti merokok, ketagihan arak dan dadah akan mendapati tahap kesihatan mereka semakin merosot dari masa ke semasa. Individu yang mewarisi penyakit-penyakit keturunan seperti diabetes, lelah dan sakit mental juga akan mengalami kemerosotan tahap kesihatan sekiranya tidak mengawal tabiat dan tekanan perasaan yang mereka alami.
2
16
b. Pengaruh Interpersonal, Sosial dan Kerjaya: Hubungan, gaya berkomunikasi, kepuasan kerja, sokongan sosial dan interaksi kekeluargaan mempengaruhi tahap kesihatan individu. Individu yang dapat berkomunikasi dengan baik serta dapat menjalinkan hubungan positif dengan orang lain akan dapat mencapai tahap kesihatan yang baik. Mereka yang memperoleh sokongan sosial daripada keluarga, rakan sebaya dan masyarakat akan membentuk imej kendiri yang positif di samping memperoleh kepuasan dalam kerjaya mereka. Individu yang tidak mempunyai gaya berkomunikasi yang baik serta sokongan sosial mendapati diri mereka sukar untuk menangani cabaran dan tekanan hidup seharian. Mereka akan sentiasa kelihatan murung, stress dan gagal memperoleh tahap kesihatan mental, emosi dan sosial yang baik.
c. Pengaruh Persekitaran: Persekitaran alam, tempat tinggal dan persekitaran kerja yang bersih, selesa, aman dan tidak tercemar meningkatkan tahap kesihatan individu. Pencemaran persekitaran mengancam kesihatan dan nyawa manusia. Alam sekitar dan persekitaran yang kotor dan tercemar mengundang kepada bahaya toksik dan penularan wabak penyakit yang akan menggugat tahap kesihatan.
d. Pengaruh Penjagaan: Kesihatan rutin penjagaan kesihatan yang sistematik dan berkala menjadikan individu sentiasa dalam keadaan sihat. Perkembangan teknologi terkini dalam bidang perubatan dan penjagaan kesihatan juga membantu meningkatkan taraf kesihatan.
e. Pengaruh Komuniti: Kemudahan perkhidmatan kesihatan komuniti yang berkesan dan sistematik juga mempengaruhi tahap kesihatan individu. Kemudahan perkhidmatan kesihatan komuniti seperti klinik, hospital, dan pusat-pusat penjagaan membantu meningkatkan tahap kesihatan komuniti dan individu. Melalui pusat dan kemudahan kesihatan ini, program serta polisi berkenaan kesihatan komuniti dapat dijalankan dengan berkesan dan sistematik bagi meningkatkan tahap kesihatan
Aktiviti 1.4
1. Senaraikan faktor yang boleh dikawal dan faktor yang tidak boleh dikawal utk mendapatkan
kesejahteraan diri.. Dapatkan slaid berkaitan daripada
http://www.azharsports.co m/peonlinelearning
17
Rajah 1.4 Klasifikasi Komponen Gaya Hidup Sihat3
UNIT 1.6 MANFAAT KESIHATAN DAN AKTIVITI FIZIKAL
Penyakit jantung koronari, kanser dan strok adalah dianggap sebagai punca utama kematian di Amerika Syarikat. Penyebab utama keadaan ini adalah kerana ianya berkaitan secara langsung kepada tingkah laku dan gaya hidup. Oleh itu, punca sebenar kematian itu bolehlah dikaitkan dengan gaya hidup yang tidak sihat. Punca kedua utama kematian yang boleh dicegah pula dikaitkan dengan pemakanan dan ketidakaktifan fizikal. Walaupun tembakau telah didapati mempunyai kesan yang kuat ke atas kesihatan keseluruhan, bilangan orang berisiko untuk merokok (~ 30%) adalah lebih rendah daripada bilangan orang-orang yang tidak aktif (~ 50%) atau orang-orang yang mempunyai berat badan berlebihan / gemuk (~ 50%). Berdasarkan angka-angka ini, ramai saintis telah menyimpulkan bahawa ketidakaktifan fizikal dan kekurangan kawalan berat badan mempunyai risiko yang lebih tinggi daripada risiko kepada keadaan lain. Dalam erti kata lain, lebih banyak kematian boleh dicegah dengan mendapatkan penduduk untuk menjadi lebih aktif secara fizikal daripada yang boleh diselamatkan dengan mendapatkan semua orang untuk berhenti merokok.
3
18
Manfaat kesihatan kesan dari aktiviti fizikal kini telah banyak didokumentasikan. The Surgeon General's Report on Physical Activity and Health menyediakan ringkasan yang paling muktamad tentang kesihatan gaya hidup yang aktif dan bermanfaat.
Tujuan Utama Mencapai Kesihatan Optimum
i. Menikmati hidup dengan lebih sempurna ('life to your years'). ii. Panjang umur ('years to your life').
iii. Minda, tubuh dan rohani yang sihat. iv. Meningkatkan keyakinan diri.
v. Lebih bertenaga untuk menjalani kehidupan yang sempurna. vi. Lebih ceria dan periang.
vii. Tingkahlaku positif.
viii. Kurang risiko penyakit.
ix. Antibodi yang kuat untuk melawan serangan
penyakit berjangkit.
x. Boleh mengawal diri tanpa bergantung
kepada orang lain.
xi. Mengurangkan kos rawatan.
xii. Perhubungan sosial yang sihat.
xiii. Meningkatkan kepekaan terhadap peranan
persekitaran.
xiv. Berperanan dengan efektif sebagai pelajar
atau pekerja.
xv. Lebih berpeluang mencapai kejayaan dalam
hidup.
xvi. Lebih berpeluang mengecapi setiap detik
dalam hidup dan pengalaman.
Aktiviti 1.5: Senaraikan
hujah yang menyokong
pandangan
….. lebih banyak kematian boleh dicegah dengan mendapatkanpenduduk untuk menjadi lebih aktif secara fizikal daripada yang boleh diselamatkan dengan mendapatkan semua orang untuk berhenti
merokok……
(The Surgeon General's Report on Physical Activity and Health, 2012)
19 UNIT 1.7 PENILAIAN RISIKO KESIHATAN
Soal Selidik Hidup Sihat yang dimasukkan ke dalam Modul ini menyediakan satu cara untuk menilai tingkah laku gaya hidup anda dan hubungan mereka kepada kesihatan anda. Penilaian ini adalah serupa dengan Penilaian Risiko Kesihatan (Health Risk Appraisals, atau singkatannya HRA) yang biasa digunakan oleh promosi kesihatan profesional untuk menilai risiko kesihatan dan tingkah laku dalam kalangan peserta untuk program-program mereka. HRA menyediakan individu dengan maklumat peribadi tentang kesihatan mereka dan cadangan untuk memperbaiki gaya hidup kesihatan mereka. Maklumat ini amat berguna untuk merancang program promosi kesihatan dan untuk mendokumenkan sebarang perubahan dalam status kesihatan atau tingkah laku dari masa ke masa.
Kini terdapat beberapa HRA yang boleh didapati online kepada individu yang berminat dalam mengesan dan memperbaiki kesihatan mereka. Program-program ini membolehkan seseorang untuk menerima maklumat peribadi tentang kesihatan mereka dan menerima panduan tentang bagaimana untuk memperbaiki gaya hidup mereka. Ada sesetengah HRA online dibina oleh syarikat yang mencari keuntungan serta mengenakan bayaran atas talian, manakala telah banyak juga HRA disediakan oleh agensi-agensi non-profitable yang menaja sesawang boleh digunakan secra percuma. Sesetengah IPTA/IPTS tempatan juga melanggan kepada beberapa perisian talian yang boleh diguna oleh seluruh warga kampus. Satu contoh jenis ini alat adalah program TestWell dibangunkan oleh Institut Kesihatan Kebangsaan Amerika. Pautan kepada penilaian risiko kesihatan beberapa percuma lain dimasukkan di bahagian Rujukan Tambahan.
20 UNIT 1.8 PEMAKANAN
Kepentingan pemakanan yang baik untuk kesihatan optimum adalah telah lama diterima. Tabiat makan sangat berkaitan dengan empat daripada tujuh punca utama kematian, dan pemakanan tidak berkualiti meningkatkan risiko mengalami banyak penyakit, termasuk penyakit jantung, kegemukan, strok, diabetes, tekanan darah tinggi, osteoporosis, dan banyak jenis kanser (contohnya, kolon, prostat, mulut , tekak, paru-paru, dan perut). Hubungkaitnya kepada kanser mungkin tidak dihargai sepenuhnya dalam masyarakat hari ini, tetapi Persatuan Kanser Amerika (American Cancer Society) menganggarkan bahawa 35 peratus daripada risiko kanser adalah berkaitan dengan faktor-faktor pemakanan. Di samping risiko-risiko kesihatan yang disebutkan di atas, pemakanan yang sempurna boleh meningkatkan kualiti hidup dengan meningkatkan keupayaan untuk menjalankan kerja dan menjalankan aktiviti senggang masa lapang tanpa keletihan.
UNIT 1.9 PENGURUSAN PEMAKAN DAN AKTIVITI FIZIKAL UNTUK BADAN SIHAT
Hakikat bahawa lebih daripada 67% daripada penduduk dewasa Amerika dikelasifikasikan dalam kategori berat badan berlebihan adalah bukti jelas bahawa mengawal berat badan adalah masalah yang menyusahkan bagi majoriti penduduk. Kebanyakan rakyat Amerika mengiktiraf kepentingan masalah ini dan mahu membetulkannya. Malah, satu kaji selidik baru-baru ini yang dijalankan oleh Perbadanan Informasi Makanan Antarabangsa (International Food Information Council (IFIC)) melaporkan bahawa hampir dua pertiga rakyat Amerika adalah sama ada sangat bimbang atau agak bimbang tentang berat badan mereka. Seringkali tumpuan umum adalah lebih kepada penampilan imej dan bukannya kesihatan serta kehilangan berat badan lebih dari kehilangan lemak badan.
Dalam usaha untuk mengurangkan berat badan, pemakanan (pengambilan tenaga) biasanya diberi penekanan yang berlebihan dari penggunaan tenaga, dalam persamaan keseimbangan tenaga. Walaubagaimanapun banyak bukti telah menunjukkan bahawa jumlah pengunaan tenaga dalam persamaan itu adalah sama pentingnya, malah lebih lagi. Cabaran yang dilalui oleh ramai orang yang terlibat dalam kawalan berat badan mungkin tidak langsung mencerminkan cabaran yang dihadapi dalam usaha untuk menjadi lebih aktif. Walaupun aktif secara fizikal tidak boleh memastikan bahawa sesaorang akan menjadi kurus seperti yang anda inginkan, ia boleh membantu anda untuk mencapai saiz badan yang sesuai bergantung kepada genetik dan jenis badan anda. Fokus dalam konsep ini adalah kepada corak gaya hidup
(kedua-21
dua diet dan aktiviti fizikal) adalah faktor yang akan membantu kehilangan lemak badan lebih daripada kehilangan berat badan.
Rajah 1.3: Piramid Makanan Malaysia
4Pemakanan yang baik penting untuk menyokong keperluan individu untuk mendapat nutrisi yang secukupnya dan tidak berlebihan. Piramid makanan ialah satu carta yang membantu kita untuk merancang pengambilan jenis-jenis makanan dan sukatan makanan yang sesuai untuk kita setiap hari . Makanan dibahagikan kepada 5 kumpulan utama yang diletakkan pada paras yang berbeza-beza di dalam Piramid Makanan Malaysia (Rujuk Rajah 1.3). Bagi mencapai tumbesaran dan perkembangan optimum, individu memerlukan pelbagai nutrien untuk pelbagai fungsi, yang boleh didapati daripada diet hariannya. Topik pemakanan akan disentuh dengan lebih mendalam dalam Bab 5.
Kebanyakan orang ramai percaya bahawa pemakanan adalah penting tetapi masih mendapati sukar untuk mengekalkan diet yang sihat. Salah satu sebabnya ialah makanan yang biasanya popular, dipasarkan dan diiklankan untuk kemudahan dan rasa tetapi bukan untuk kesihatan atau kualiti pemakanan. Satu lagi sebab adalah kerana ramai individu mempunyai tanggapan yang salah tentang apa yang membentuk diet yang sihat. Beberapa kekeliruan ini diburukkan lagi keadaannya dengan maklumat yang disebarkan oleh pakar-pakar yang mempunyai kelayakan yang kurang sesuia serta lebih cenderung kepada kepentingan komersial. Di sebalik
4
22
fakta saintifik tentang pemakanan berkembang pesat dan maju, banyak soalan yang masih tidak terjawab.
Kesimpulan
Banyak faktor yang telah menyumbang kepada peningkatan kesedaran awam terhadap kesihatan dan kesejahteraan. Kadar penyakit jantung yang semakin tinggi, peningkatan dalam statistik kanser, pertambahan kepada populasi obes, dan pelbagai ancaman kesihatan yang lain semua telah menarik perhatian kepada keperluan untuk pilihan gaya hidup yang sihat. Selain itu, teknologi perubatan moden telah berkembang, Pengetahuan doktor dan saintis keatas tubuh manusia telah banyak berkembang, mendedahkan banyak risiko kesihatan yang sebelum ini tidak diketahui. Pembentukan gaya hidup sihat tidak lah sesukar yang mungkin dibayangkan. Sesungguhnya semua orang boleh membentuk gaya hidup yang sihat dengan memegang kepada beberapa aspek iaitu mempunyai konsep kendiri yang positif, bertanggungjawab terhadap sikap, keputusan dan tingkah laku sendiri serta mempunyai pegangan yang teguh. Gaya hidup yang sihat adalah penting bagi menjamin kesejahteraan kita daripada aspek kesihatan mental-emosi, sosial dan rohani. Oleh itu, kita harus cuba membentuk gaya hidup yang sihat yang pratikal lagi sesuai dengan tahap umur kita.
…………Semak kendiri:
1. Apakah faktor-faktor yang boleh membezakan di atara istilah
kesihatan dan kecergasan?
2. Senaraikan 5 faktor yang menyumbang kepada kesedaran awam
terhadap kepentingan kesihatan dan kecergasan.
3. Apakah 3 komponen utam dalam membina kesihatan dan kecergasan
4. Bincangkan LIMA faktor yang boleh mempengaruhi tahap
23
Rujukan
Clement, M. and Hales, D. (1988). How Healthy Are We? Dalam Corbin, C. B. and Pangrazi, R. P. (Editors), Towards a Better Understanding of Physical Fitness and Activity. Parade
Magazine. September 7, 1998, 4.Scottsdale, AZ: Holcomb-Hathaway.
OUM, (2012). Modul HBHE Gaya Hidup Sihat.
National Center for Health Statistics. Health, United States, 1998: With Socioeconomic Statistics and Health Chartbook. Hyattsville, MD: National Center for Health Statistics.
Payne, W. A. & Hahn, D. B. (1998). Understanding Your Health. (5th ed.) St. Louis: WCB / McGraw-Hill.
U.S. Department of Health and Human Services. (1996) Physical Activity and Health: A Report of the Surgeon General. Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services.
U.S. Department of Health and Human Services. Healthy People 2010 (1998). Objectives: Draft for Comments. Washington, DC:U.S. Department of Health and Human Services.
24
UNIT 2: ISU-ISU KESIHATAN DAN KECERGASAN SEMASA
Senarai Kandungan
KANDUNGAN
HASIL PEMBELAJARAN 25
2.0 Pengenalan 25
2.1 Isu Semasa Kesihatan
2.1.1 Di Australia 26
2.1.2 Di Amerika Syarikat 30
2.1.3 Di Malaysia 32
2.2 Perkembangan Terkini Kemajuan Sains Perubatan Berlandaskan Kesihatan 33 2.3 Pencapaian Tahap Kesihatan Awam dalam abad yang lalu 34 2.4 Jangkaan Hayat Sebagai Indikator Tahap Kesihatan Populasi 36 2.5 Jangka Hayat Rakyat Amerika Terendah Dalam Kalangan
Negara-Negara Perindustrian 37
2.6 Isu-Isu Kesihatan Am Global 39
2.7 Pemalsuan Dan Kesahihan Maklumat Dalam Industri Kecergasan
Dan Kesihatan 40
2.8 Diet Popular 41
2.9 Diet Pengeyah Gula (Sugar Buster Diet) 42
LATIHAN………. 42 RUJUKAN………... 43
25
UNIT 2: ISU-ISU KESIHATAN DAN KECERGASAN SEMASA
Memberi ruang kepada pelajar memperoleh maklumat kontemporari isu-isu kesihatan dan gejala dari kehidupan yang tidak sihat.
HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir unit ini, anda diharap dapat:
Mengenal isu-sisu semasa berkaitan kesihatan dan kecergasan di dalam dan diluar Negara; Membanding perbezaan isu semasa kesihatan
di antara negara-negara maju;
Mengenalpasti usaha-usaha yang oleh
dijalankan dalam menangani isu-isu kesihatan; Mengaitkan jangka hayat sebagai indikator
tahap kesihatan populasi
Kesedaran tentang implikasi memperolehi maklumat melalui internet
2.0 PENGENALAN
Di US, terdapat 10 isu kesihatan semasa yang telah disenaraikan sebagai paling sirius dan mengancam warga mereka. Antara isu yang telah mendapat perhatian para pengamal kesihatan dan doktor serta orang ramai termasuklah; Penyakit Jantung, Kanser, Strok, Respiratori, Kecederaan, Kencing Manis, Alzheimer’s, Pneumonia Influenza, Penyakit Buah Pinggang dan Pendarahan (Septicemia). Menurut Klinik Mayo, masalah kesihatan utama di Amerika berbeza sedikit antara lelaki dan wanita. Lelaki lebih
cenderung untuk membunuh diri, dan ia adalah masalah kesihatan kelapan paling biasa bagi lelaki. Walaubagaimanapun isu ini merupakan masalah kesihatan yang umum untuk kedua-dua populasi ini.
……….
Tahu kah Anda?...
The Top 10 Global
Health Issues to
Watch in 2013
Jan 15, 2013
1) The growing role of frontline health workers
2) The need for more community health workers
3) The rebirth of family planning 4) Helping even more children to live longer
5) AIDS: getting to zero 6) The continuing fight against malaria
7) Eradicating polio
8) The global burden of non-communicable diseases 9) Safety for health workers during conflicts
10) Mobile health and new technologies
Sumber:
http://www.intrahealth.org/page/the-top-10-global-health-issues-to-watch
26 ISI KANDUNGAN
2.1 Isu Semasa Kesihatan:
2.1.1 Di Australia Dalam tahun-tahun kebelakangan isu kesihatan utama bagi kaum lelaki di Australia adalah disebabkan oleh tingginya kadar penyakit jantung dan strok. Walau bagaimanapun, kanser juga adalah punca utama kematian dengan kanser paru-paru, kanser prostat dan kanser usus mendahului senarai. Isu-isu kesihatan mental telah menjadi lebih diiktiraf sebagai faktor penting berdasarkan kadar bunuh diri adalah jauh lebih tinggi dalam kalangan kaum lelaki. Selain itu, faktor gaya hidup juga memerlukan penelitian yang lebih memandangkan kencing manis adalah antara 10 punca utama kematian bagi lelaki di Australia. Pola yang hampir sama juga melanda kaum wanita di mana walaupun kanser payudara telah menerima profil media yang besar, ia sebenarnya hanya di tangga kelima dalam punca biasa penyumbang kepada kematian bagi wanita di Australia dan kebanyakkan kematian yang disebabkan oleh punca biasa bolehdihubungkan kembali kepada satu punca asas iaitu pemilihan gaya hidup. Di antara yang utama adalah
Serangan jantung dan penyakit yang berkaitan
Pembunuh Nombor 1 bagi kedua-dua populasi lelaki dan wanita di Australia ini mewakili sebayak kira-kira 30% daripada semua kematian di Australia melalui beberapa jenis penyakit kardiovaskular (CVD) - penyumbatan saluran darah ke jantung, otak dan sistem peredaran darah. Penyakit kardiovaskular merangkumi semua keadaan patologi yang melibatkan saluran jantung dan darah (contohnya penyakit koronari, strok, penyakit salur darah dan kegagalan jantung) telah direkodkan sebagai masalah kesihatan yang terbesar di Australia. Penyakit jantung koronari (CHD), termasuk serangan jantung (terganggu bekalan darah ke jantung disebabkan oleh salur darah tersumbat) dan angina (sakit dada sementara yang disebabkan oleh bekalan darah berkurangan ke jantung), telah dikenal pasti sebagai punca yang paling kerap menyebabkan kematian mengejut atau tiba-tiba di Australia. Dalam kaji selidik baru-baru ini oleh Institut Kesihatan dan Kebajikan Australia (Australian Institute of Health and Welfare), CHD mencakupi kira-kira 21% kematian di kalangan penduduk lelaki Australia. Walau bagaimanapun, buat masa ini, kadar kematian akibat CHD telah menampakkan penurunan dalam tahun-tahun kebelakangan ini. Pemerhatian ini menggalakkan mungkin hasil daripada strategi pencegahan dan pendekatan rawatan yang lebih baik.
27 Strok
Strok adalah keadaan yang dialami apabila bekalan darah yang diperlukan ke otak menjadi terganggu akibat arteri tersumbat atau pecah. Hasil daripada keadaan sedemikian boleh mendatangkan lumpuh di beberapa bahagian yang berlainan serta masalah pertuturan. Bagi penduduk lelaki Australia strok merupakan penyumbang kedua kepada kematian selepas penyakit jantung, mencakupi 7.3% daripada kematian lelaki pada tahun 2000. Masaalah ini paling biasa berlaku dalam kalangan wanita lebih tua yang mengalami tekanan darah tinggi kronik atau penyumbatan saluran darah ke otak. Seperti penyakit jantung koronari, merokok adalah punca utama. Walau bagaimanapun, sama seperti kadar kematian sakit jantung, strok juga telah menunjukkan kadar penurunan. Ini adalah juga berkemungkinan hasil daripada perubahan gaya hidup yang bermanfaat dan penambahbaikan dalam pengurusan penyakit.
Kanser
Kanser adalah istilah yang diberikan kepada keadaan di mana perubahan tidak normal dalam sel-sel badan yang boleh menyebabkan mereka membiak di luar kawalan. Pertumbuhan yang terhasil boleh merosakkan sekitar tisu dan organ-organ dan penghijrahan sel-sel yang rosak kepada bahagian-bahagian lain badan boleh membawa kepada kerosakan besar kepada pelbagai sistem organ. Pelbagai bentuk kanser adalah antara punca utama kematian bagi populasi lelaki di Australia. Dalam kumpulan umur tahun 45-64, kanser telah mengatasi penyakit jantung dan strok sebagai punca utama kematian bagi lelaki. Pada tahun 2000, kematian yang disebabkan oleh kanser mewakili 45% daripada kematian dalam kalangan 55-64 tahun kaum lelaki di Australia. Baru-baru ini statistik menunjukkan kanser paru-paru telah dikenalpasti sebagai penyebab utama kematian akibat kanser dalam kalangan lelaki di Australia. Selain dari kanser paru-paru, kanser kolo-rektal merupakan penyebab kedua kematian dari penyakit kanser keseluruhan di Australia, dengan kadar kematian yang agak tinggi dalam kalangan penduduk lelaki. Kanser Prostat juga merupakan punca utama kematian bagi lelaki Australia berusia lebih 70 tahun. Sehingga kini, kanser prostat masih kekal sebagai isu kesihatan yang membimbangkan khusnya bagi populasi kaum lelaki Australia. Bagi golongan wanita pula, adalah dianggarkan bahawa lebih daripada 30% daripada wanita akan mempunyai beberapa bentuk kanser menjangkau umur 85 tahun. Walaupun kanser paru-paru adalah ditangga yang kelima paling kerap dihidapi, ia merupakan punca kematian yang paling utama. Ia lebih cenderung terjadi dan lebih biasa dalam kalangan wanita yang merokok serta mencerminkan peningkatan jumlah perokok wanita sejak beberapa dekad yang lalu. Tambahan pula 90% daripada kanser paru-paru disebabkan oleh merokok (pasif atau aktif). Manakala,
28
kanser payu dara adalah kanser yang paling biasa dalam kalangan wanita tetapi pengesanan awal telah menurunkan kadar kematian sebanyak 27% dalam tempoh 10 tahun yang lepas.
Kencing Manis
Kencing Manis Type-2 adalah satu penyakit yang semakin meningkat dengan cepat dalam masyarakat Australia. Kencing Manis Type-2 (bukan bergantung kepada insulin) adalah satu bentuk kencing manis yang biasanya terjadi di awal dewasa, biasanya mempunyai gejala yang lebih ringan daripada kencing manis Type-1 (bergantung kepada insulin kencing manis) dan boleh diburukkan oleh obesiti dan gaya hidup tidak aktif. Faktor gaya hidup adalah penyumbang penting kepada kehadiran kencing manis dalam kalangan penduduk lelaki. Pada tahun 2001, kajian menunjukkan bahawa lebih ramai populasi lelaki yang mempunyai berat badan berlebihan, manakala kadar obesiti (seperti yang ditakrifkan oleh Indeks Jisim Badan (kg/m2) didapati serupa bagi kedua-dua jantina di Australia, Amerika Syarikat dan Kanada. Ini menekankan keperluan bagi kedua-dua jantina untuk menerima pakai perubahan gaya hidup yang sesuai sebagai langkah-langkah pencegahan terhadap terjadinya kencing manis Type-2 ini. Peningkatan berlakunya Diabetes Type-2 adalah berkaitan secara langsung dengan kadar obesiti di Australia. Adalah dianggarkan bahawa menjelang tahun 2020 mereka yang menghidap penyakit ini akan meningkat ke paras 6-18% daripada jumlah penduduk
Kesihatan Mental
Kesihatan mental adalah satu isu yang perlu dipandang berat oleh semua pihak khususnya kaum lelaki Australia. Kadar kejadian bunuh diri kaum Lelaki adalah antara tiga hingga lima kali lebih tinggi daripada seluruh komposisi penduduk. Sejak inisiatif kesihatan telah mula memberi tumpuan kepada memerangi gejala bunuh diri dalam kalangan remaja, perubahan dalam kadar bunuh dalam kalangan remaja lelaki (15-24 tahun) telah menunjukkan penurunan dalam diri belia. Bagaimanapun pola yang semakin meningkat ditunjukkan dalam kalangan lelaki yang lebih tua (dalam lingkungan tahun 25-39 kumpulan umur). Oleh itu, insentif yang lebih hebat serta memperbanyakkan lebih banyak penyelidikan diperlukan untuk meningkatkan kesedaran dan kefahaman dalam isu-isu kesihatan mental dalam kalangan penduduk lelaki, sebagai usaha yang sesuai dan strategi pencegahan yang berkesan untuk kumpulan umur yang berbeza.
29 Dementia
Adalah istilah menyeluruh yang merujuk kepada pelbagai penyakit yang buruk kesan fungsi otak. Alzheimer yang biasanya paling kerap berlaku dalam kalangan wanita lebih tua. Tiada pencegahan yang diketahui atau penawar, bagaimanapun "mengaktifkan otak" dengan melibatkan diri dalam kehidupan sosial yang baik dan menikmati makanan yang kaya dengan antioksidan (contohnya sayur-sayuran berdaun hijau dan ikan berminyak seperti salmon, sardin, dll) mungkin boleh membantu.
Penyakit Pulmonari Obstruktif Kronik (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)
Penyakit pulmonari obstruktif kronik merujuk kepada kerosakan paru-paru di mana sebahagian dari saluran pernafasan dihalang, menjadikannya sukar untuk bernafas. Penyakit seperti emfisema (alveolus bocor) dan bronkitis kronik adalah contoh yang berkaitan. Sekali lagi, rokok adalah punca utama, manakala sebab-sebab lain termasuk jangkitan pernafasan, pencemaran udara dan habuk pekerjaan dan bahan kimia
Influenza
Influenza adalah lebih daripada selesema (common cold) yang buruk, ia biasanya adalah jangkitan virus sistem pernafasan dan boleh menyebabkan beberapa gejala termasuk demam yang tinggi dan sakit kerongkong, paru-paru berair dan radang otak atau jantung. Walaupun statistik tidak menunjukkan ianya sebagai penyakit berjangkit yang paling biasa, ia adalah yang paling maut, terutamanya untuk wanita lebih 65 atau dalam kumpulan yang berisiko tinggi seperti wanita hamil, orang asli dan orang-orang yang telah sedia ada mempunyai masaalah kesihatan lain. Atas sebab ini dinasihatkan pengambilan imunisasi tahunan diserta bersama-sama dengan tabiat kebersihan yang baik dan diet atau pemakanan yang sihat dan tinggi anti-oksidan.
Kanser Kolo-rektal (Colorectal Cancer)
Biasanya dikenali sebagai kanser usus, ia menyerang kolon dan rektum. Ia adalah kanser yang mengambil masa lama untuk menular dan saringan berkala dari umur 45 tahun ke atas adalah disyorkan. Kanser usus adalah berkait rapat dengan tabiat makan yang rendah nutrisi dan kurang bersenam
30 Penyakit Buah Pinggang Kronik
Insiden penyakit buah pinggang telah meningkat tiga kali ganda dalam tempoh 25 tahun yang lalu dan mengikuti rapat trend peningkatan kadar Diabetes Type-2 dan darah tinggi. Faktor-faktor seperti merokok, umur, sejarah keluarga dan tidak aktif merupakan penyebab yang memungkinkan masaalah ini. Dengan makan secara sihat, bersenam secara tetap, memantau tekanan darah dan mengekalkan berat badan anda di bawah kawalan, anda dengan lebih berkesan boleh mengawal penyakit ini
2.1.2 Di Amerika Syarikat: Bagi kedua-dua lelaki dan wanita, penyakit jantung membunuh bilangan terbesar rakyat Amerika setiap tahun. Menurut Persatuan Jantung Amerika, penyakit jantung, yang menyebabkan serangan jantung dan strok, membunuh lebih ramai orang daripada semua bentuk gabungan kanser. Adalah disarankan berhenti merokok dan mengurangkan makan diet tinggi lemak dan natrium untuk mengurangkan risiko penyakit ini.
Kanser
Kanser paru-paru adalah kanser yang bertanggungjawab menyebabkan kematian yang paling ramai untuk kedua-dua lelaki dan wanita. Wanita juga terdedah kepada masalah kanser payudara dan kanser usus (colo-rectal), menurut agensi yang sama. Usaha mengurangkan risiko kanser boleh dicapai dengan mengurangkan atau tidak merokok, memakan makanan yang sihat, menggunakan pelindung matahari dan mendapatkan pemeriksaan kanser biasa.
Strok
Strok adalah penyumbang ke tiga punca kematian dalam kalangan wanita, dan ke empat punca kematian dalam kalangan lelak di Amerikai. Perubahan gaya hidup yang boleh mengurangkan risiko strok, termasuklah berhenti merokok, kehilangan berat badan yang berlebihan, bersenam dan makan makanan yang sihat.
Penyakit Pernafasan
Penyakit pernafasan seperti bronkitis dan emfisema diklasifikasi sebagai penyakit yang dipanggil COPD, atau penyakit paru-paru obstruktif kronik (chronic obstructive pulmonary disease). Jantung Negara, paru-paru dan Darah Institut Jantung dan Darah Negara di Amerika mencadangkan berhenti merokok sebagai langkah mencegah COPD, kerana ia adalah faktor risiko terbesar.
31 Kecederaan
Menurut Klinik Mayo, Pusat Kawalan Penyakit menyatakan bahawa punca utama kecederaan maut dalam kedua-dua populasi lelaki dan wanita adalah kemalangan kenderaan bermotor. Memakai tali pinggang keledar, memandu berhemah dan tidak memandu selepas meminum alkohol boleh menghalang kemalangan ini. Sebab-sebab lain kemalangan maut termasuk keracunan dan terjatuh.
Kencing Manis
kencing manis Type-2 boleh menyebabkan kerosakan buah pinggang, penyakit jantung dan buta. Ia juga merupakan punca utama kematian di kedua-dua lelaki dan wanita di Amerika. Pengurangan berat badan dan memakan makanan yang sihat untuk mengelakkan kencing manis.
Penyakit Alzheimer
Alzheimer adalah punca kelima utama penyebab kematian dalam kalangan wanita, dan kesepuluh dalam kalangan lelaki. di Amerika. Doktor masih tidak dapat menjelaskan apa yang menyebabkan penyakit Alzheimer, tetapi mungkin ada kaitan antara penyakit ini dan penyakit jantung, serta kecederaan kepala.
Influenza dan Pneumonia
Ramai orang sihat boleh melawan satu kes influenza, tetapi pada sesetengah orang, ia boleh menyebabkan komplikasi seperti pneumonia, yang boleh membawa maut. Basuh tangan anda dengan kerap dan mendapatkan vaksin selesema setiap tahun seperti yang disyorkan oleh doktor anda. preskripsi vaksin pneumonia yang tepat juga mustahak diperolehi.
Penyakit Buah Pinggang
Penyakit buah pinggang adalah punca kesembilan penyebab utama kematian bagi kedua-dua populasi lelaki dan wanita Amerika. Ia boleh disebabkan oleh tekanan darah tinggi atau kencing manis, menurut Mayo Clinic. Persatuan Diabetes Amerika menekankan kepentingan menjaga gula dalam darah di bawah kawalan jika anda adalah pesakit kencing manis untuk mengelakkan penyakit buah pinggang.
32 Septisemia (Septicemia)
Keracunan septisemia, atau darah adalah punca kesepuluh sebagai pembunuh utama dalam kalangan wanita Amerika. Ia biasanya kesan dari komplikasi jangkitan bakteria seperti paru-paru atau jangkitan saluran kencing. Cara terbaik untuk mencegah septisemia adalah untuk membasuh tangan dengan kerap, mendapatkan rawatan perubatan bagi apa-apa jangkitan dalam badan dan untuk menukar tampon kerap dan mengelakkan menggunakan tampon yang lebih penyerap dan hanya gunakan yang sekadar diperlukan.
Rujuk: http://www.livestrong.com/article/36536-top-health-problems-america/#ixzz2HwZ1CJzB.
2.1.3 Di Malaysia: Dalam Amanat Tahun Baharu 2013, Menteri Kesihatan telah menyenaraikan tiga penyakit berjangkit yang masih menjadi fokus utama kementerian itu dalam usaha menanganinya disamping isu utama menangani penyakit tidak berjangkit (Non-communicable disease-NCD). Penyakit tidak berjangkit atau NCD, yang sungguhpun boleh dicegah tetapi semakin meningkat di Malaysia. Oleh kerana negara kini mempunyai faktor prevalen risiko NCD yang tertinggi di rantau ASEAN, apa yang dibimbangkan adalah rakyat yang menghidap penyakit NCD jatuh dalam kelompok rakyat yang tidak sihat dan oleh itu, akan menjadi kurang produktif. Ini bukan sahaja akan membebankan negara malah akan memberikan kesan negatif terhadap pertumbuhan ekonomi negara. Tambahan pula, kos rawatan penyakit-penyakit tersebut serta impaknya kepada keluarga masing-masing adalah tinggi.
Dalam amanat yang sama, Menteri yang bertanggungjawab juga menyebut tiga penyakit berjangkit yang masih membelengu negara. Ianya adalah; penyakit Tibi, Denggi dan cacar (measles). Penyakit Tibi masih terus menjadi beban utama penyakit berjangkit yang menyumbang kematian paling tinggi di negara ini. Selain itu, juga paling membimbangkan ialah Penyakit Denggi. Kes penyakit ini semakin meningkat. Isu denggi di negara ini juga merupakan isu sirius bila mana statistik bilangan kes Demam Denggi yang dilaporkan untuk tahun 2012 telah menunjukkan penambahan berbanding tahun 2011. Jumlah kes terkumpul yang dilaporkan sehingga 15 Disember 2012 adalah sebanyak 20, 923 kes berbanding 19,105 kes bagi tahun 2011, iaitu peningkatan kes sebanyak 10%. Walaubagaimanapun, Kementerian Kesihatan telah mensasarkan penurunan sebanyak 10% berbanding tahun sebelumnya. Sementara itu, Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) telah mensasarkan agar semua negara di Rantau Asia Pasifik mencapai status penghapusan demam campak (measles) menjelang akhir 2012. Pada tahun 2011 dan 2012, jumlah kes measles di Malaysia adalah kedua tertinggi di rantau ini selepas negeri China. Penyakit measles ini boleh dicegah melalui suntikan pelalian
33
atau ―vaccination‖ dan setiap tahun, Kerajaan membelanjakan sejumlah RM14 juta untuk pelalian measles bagi kanak-kanak berumur 12 bulan dan 7 tahun. Liputan pelalian yang rendah di sesuatu kawasan telah menyebabkan penularan virus measles berlaku dengan mudah terutama mereka yang belum menerima pelalian tersebut.
2.2 Perkembangan Terkini Kemajuan Sains Perubatan Berlandaskan Kesihatan.
Termogenesis Tanpa-Senaman: Manfaat daripada aktiviti fizikal dalam mengawal berat badan sudah lama dipersetujui tetapi ramai dalam kalangan masyarakat tempatan masih mendapati sukar untuk mendapatkan jumlah aktiviti yang diperlukan untuk kesihatan yang baik serta dalam usaha pengekalan berat badan. Penyelidik di Mayo Clinic, Amerika Syarikat (diketuai oleh Dr Jim Levine) telah berusaha untuk mebentuk semula aktiviti fizikal agar dapat diserap ke dalam aktiviti-aktiviti biasa hidup harian. Aktivi ini dikenali sebagai Aktiviti Termogenesis
Tanpa-Senaman (Non-Exercise Activity Thermogenesis-NEAT). Untuk menguji beberapa idea-idea mereka, Dr Levine membangunkan stesen kerja mudah alih yang membolehkan dia untuk berjalan di atas treadmill pada kelajuan yang sangat perlahan (~ 0.5 - 1.0 mph) mewakili dan menyerupai intensiti semasa bekerja (menggunakan) komputer dan menjawab telefon. Adaptasi ini membolehkan beliau untuk menggunakan lebih banyak kalori sehari berbanding jika dia hanya duduk di mejanya. Projek ini telah membantu meningkatkan kesedaran orang ramai tentang peranan aktiviti-aktiviti kecil setiap hari dalam penggunaan tenaga. Baca lebih lanjut mengenai penyelidikan Dr Levine dan belajar lebih lanjut mengenai tempat kerjanya di laman web: http://cancercenter.mayo.edu/mayo/research/levine_ lab/
Aktiviti 2.1: Melalui
carian di internet
dapatkan maklumat
tambahan kepada….
The Top 10 Global
Health Issues to
Watch in 2013
Bincangkan dalam kumpulan Tutorial anda.
(Sumber:
…..http://www.intrahealth.org/page/the-top-10-global-health-issues-to-watch)
34
2.3 Pencapaian Tahap Kesihatan Awam dalam abad yang lalu
Sejak tahun 1900, jangka hayat purata orang di Amerika Syarikat telah meningkat sebanyak lebih daripada 30 tahun. Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit (The Centers for Disease Control and Prevention, CDC) baru-baru ini mengatakan kesihatan awam telah menunjukkan peningkatan selama lebih 25 tahun yang terkebelakang ini. Mereka baru-baru ini telah menyenaraikan 10 pencapaian teratas kesihatan awam dalam abad yang lalu. Ini telah dipilih berdasarkan kesan keseluruhan potensi mereka tetapi tidak disenaraikan mengikut kepentingan Rujuk Jadual 2.1.
Aktiviti 2.2: Perbincangan Dalam Kumpulan
Melalui pembacaan tambahan senaraikan pencapaian kemajuan dalam tahap kesihatan awam berdasarkan sumber dari CDC (Centers for Disease35
Jadual 2.1: 10 Pencapaian Tahap Kesihatan Awam Dalam Abad ke 20
Vaksinasi-pembangunan vaksin telah membantu untuk membasmi cacar, dan kawalan campak, rubella, tetanus, difteria dan lain-lain penyakit berjangkit.
Kemajuan bidang kejuruteraan yang telah membuat kereta dan lebuh raya yang lebih selamat dan langkah-langkah yang lebih baik daripada keselamatan peribadi seperti tali pinggang keledar, topi keledar dan minum dan memandu dikurangkan telah menyumbang kepada pengurangan besar dalam kematian disebabkan kenderaan bermotor
Masalah kesihatan dan kecederaan yang berkaitan persekitaran tempat kerja yang selamat telah berkurangan dalam abad yang lalu dengan pengiktirarafan undang-undang perlindungan pekerja dan amalan keselamatan yang piawai.
Kawalan penyakit berjangkit - Air yang lebih bersih dan sanitasi yang lebih baik telah mengurangkan penyebaran penyakit berjangkit.
Penurunan dalam angka kematian daripada penyakit kardio vascular, penurunan dalam kadar merokok dan kesedaran tentang hipertensi serta ditambah dengan pengesanan yang lebih baik dan pilihan rawatan yang sesuai telah membawa kepada penurunan yang ketara dalam kematian.
Pemakanan yang selamat dan sihat serta peningkatan dalam kandungan nutrien pemakanan telah menurunkan kadar pencemaran mikrob dan mengurangkan penyakit berkaitan makanan (contohnya pellagra, riket, goiter).
Ibu dan bayi yang lebih sihat - Kemajuan teknologi dalam perubatan ibu dan neo-natal serta akses yang lebih luas kepada penjagaan kesihatan dan antibiotik telah menyumbang kepada penurunan dramatik (~ 90%) dalam kadar kematian bayi sejak 1900.
Perancangan Keluarga yang lebih sihat dan perkhidmatan kontraseptif telah memberi manfaat kesihatan kepada keluarga dan telah mengubah peranan sosial dan ekonomi untuk wanita.
Flouridisasi air minuman (bermula pada 1945) telah membantu untuk mengurangkan kadar kerosakan gigi dalam kalangan kanak-kanak sebanyak 70% dan kehilangan gigi di kalangan orang dewasa kepada 40-60%.
Pengiktirafan tembakau sebagai bahan yang membahayakan kesihatan telah meningkatkan kesedaran mengenai bahaya tembakau. Ianya telah mengubah norma-norma sosial masyarakat tentang usaha untuk mencegah penggunaan tembakau dan untuk menggalakkan pemberhentian penggunaannya.
Sumber: The Centers for Disease Control and Prevention, U. S. 2012 (CDC)5
5
