PENGURUSAN SISTEM PEMBEKALAN AIR DI UTARA
SEMENANJUNG MALAYSIA
(CODE S/O: 19371)
ABDUL RAZAK SALEH
JASTINI MOHD JAMIL
NERDA ZURA ZAIBIDI
NUR HALINDA ZAINAL ABIDIN
ROSMAINI HASHIM
UNIVERSITI UTARA MALAYSIA
2006
PENGAKUAN TANGGUNGJAWAB (DISCLAIMER)
Kami dengan ini, mengaku bertanggungjawab di atas ketepatan semua pandangan, komen teknikal laporan fakta, data, gambar rajah, ilustrasi, dan bertanggungjawab sepenuhnya bahawa bahan yang diserahkan ini telah disemak dari aspek hak cipta dan keempunyaan. Universiti Utara Malaysia tidak bertanggungjawab terhadap tuntutan hak cipta atau hak keempunyaan.
We are responsible for the accuracy of all opinion, technical comment, factual report, data, figures, illustrations and photographs in the article. We bear full responsibility for the checking whether material submitted is subject to copyright or ownership rights. Universiti Utara Malaysia does not accept any liability for the accuracy of such comment, report and other technical and factual information and the copyright or ownership rights claims.
Ketua Penyelidik:
………. Abdul Razak Saleh
Ahli:
………. ………
Rosmaini Kashim Nerda Zura Zaibidi
... ...
PENGHARGAAN
DENGAN NAMA ALLAH YANG MAHA PEMURAH LAGI MAHA PENYAYANG
Alhamdulillah, bersyukur ke hadrat Ilahi kerana dengan izinNya penyelidikan ini dapat disiapkan.
Sokongan padu dan bantuan pelbagai pihak telah memungkinkan objektif kajian dan seterusnya laporan projek dapat disiapkan dengan jayanya. Penyelidik merakamkan setinggi-tinggi terima kasih dan penghargaan kepada Kementerian Sains, Teknologi Dan Inovasi, Malaysia yang telah membiayai projek penyelidikan ini melalui geran penyelidikan IRPA.
Ucapan ribuan terima kasih dipanjangkan kepada Bahagian Bekalan Air, Jabatan Kerja Raya Negeri Kedah dan Perlis yang telah membekalkan data dan maklumat yang diperlukan untuk kajian ini. Kajian ini tidak mungkin diselesaikan dengan jayanya tanpa bantuan Puan Kholiyah Yaakub, Pembantu Juruteknik Kanan BBA Kedah, Encik Mohd Fauzi Ramli, Penyelia Pusat Aduan Negeri Kedah, BBA Kedah, Puan Fauziah Mohd Desa dan Cik Syarifah Rahman Syed Zubir, Penolong Akauntan BBA Kedah, Encik Azmi Ahmad, Juruteknik Kanan BBA Perlis, serta Puan Amie Abdul Adzim, Penolong Pegawai Sistem Maklumat BBA Perlis.
Akhir sekali, terima kasih yang tidak terhingga diucapkan kepada mereka yang terlibat secara langsung atau tidak langsung dalam menjayakan kajian ini.
Abdul Razak Saleh Rosmaini Kashim Nerda Zura Zaibidi Jastini Mohd. Jamil
Norhaslinda Zainal Abidin
ABSTRAK
Kajian ini melaporkan sistem pengurusan air domestik yang diamalkan di Negeri Kedah dan Negeri Perlis dan mengupas beberapa isu penting bagi mempertingkatkan keupayaan pengurusan sistem pembekalan air di kedua-dua negeri tersebut. Kaedah Analisis Penyampulan Data (APD) telah digunakan untuk mengukur kecekapan relatif operasi loji-loji di Negeri Kedah dan Perlis. Data tahun 2000 menunjukkan daripada kesemua 20 loji air yang terdapat di Negeri Kedah, empat loji air didapati cekap dan kecekapan ini meningkat kepada enam loji air pada tahun 2001. Pada tahun 2002 dan 2003, didapati hanya dua loji air sahaja yang cekap dan pada tahun 2004, loji air yang cekap meningkat semula kepada tujuh loji air. Manakala bagi Negeri Perlis pula, pada tahun 2000 dan 2001, satu loji air didapati cekap daripada dua loji air yang beroperasi di Negeri Perlis. Kedua-dua buah loji didapati cekap pada tahun berikutnya dan pada tahun 2004, tiada loji yang didapati cekap. Secara keseluruhannya boleh dirumuskan bahawa loji-loji air di Negeri Kedah kurang cekap secara relatifnya berbanding dengan loji-loji air di Negeri Perlis. Dari segi keberkesanan kutipan hasil air pula, analisis diskriptif telah dilakukan bagi mengira peratus kutipan bil menggunakan data daripada Januari 2004 hingga Disember 2005. Hasil analisis menggunakan ujian-t menunjukkan peratusan kutipan hasil air di Negeri Kedah (94.4%) adalah lebih tinggi berbanding Negeri Perlis (74.4%). Bagi Negeri Kedah, tahun 2003 mencatatkan peratusan kutipan hasil air tertinggi (99.9%) manakala Negeri Perlis pula adalah pada tahun 2002 (86.0%). Kajian ini juga mendapati faktor utama penyumbang kepada NRW di kedua-dua buah negeri ini adalah kebocoran air diikuti oleh faktor ketidaktepatan meter air akibat usia meter air yang terlalu uzur. Ujian korelasi telah membuktikan bahawa wujud hubungan yang kuat di antara nilai NRW dengan kedua-dua faktor tersebut. Daripada tren NRW, tahun 2000 mencatatkan kadar NRW yang tertinggi di kedua-dua Negeri Kedah (46.0%) dan Perlis (43.2%). Dengan menggunakan perisian IWR-MAIN, peramalan terhadap pembekalan air dilakukan untuk meramal permintaan bekalan air untuk tahun 2005 sehingga tahun 2014 berdasarkan faktor-faktor populasi, pendapatan isi rumah dan guna tanah. Proses pengesahan model yang menggunakan data tahun 2000 hingga 2004 menunjukkan jumlah penggunaan air yang diramal oleh IWR-MAIN berbeza dalam julat 3.0-5.0% dengan nilai sebenar jumlah penggunaan air. Pada tahun 2014, Negeri Kedah diramal memerlukan air sebanyak 58,665,016.54 ribu gelen dan Negeri Perlis pula sebanyak 5,627,714.36 ribu gelen. Kedua-dua Negeri Kedah dan Perlis menunjukkan faktor populasi merupakan faktor utama yang mempengaruhi jumlah penggunaan air diikuti faktor pendapatan isi rumah seterusnya faktor guna tanah.
Abstract
This study reports the management of domestic water system practiced in the states of Kedah and Perlis, and explores a number of important issues that are relevant in increasing the capability of the water supply management system in both states. Data Envelopment Analysis (DEA) was used to measure the relative efficiency of water treatment plants operations in Kedah and Perlis. The year 2000 data shows that four out of twenty water treatment plants in Kedah were found to be efficient and the number increased to six out of twenty in the year 2001. In the year 2002 and 2003, it was found that only two water treatment plants were efficient and in 2004, the number of water treatment plant rised back to seven. Meanwhile in Perlis, the year 2000 and 2001 show that one out of two water treatment plants was efficient. Both water treatment plants were found to be efficient in the following year and in 2004, no water treatment plant was found to be efficient. As a whole, it can be concluded that the water treatment plants in Kedah is relatively less efficient compared to Perlis. In terms of the efficiency of water revenue system, a descriptive analysis has been carried out to calculate the percentage of bill collection using data from January 2004 till December 2005. Result analysis using t-test showed that percentages of bill collection in Kedah (94.4%) was higher than in Perlis (74.4%). For the state of Kedah, the highest percentages of bill collection was in 2003 (99.9%), while for the state of Perlis, the highest was in 2002 (86.0%). This study also found that the main factor of NRW for both states is leaking problem followed by inaccurate water meter reading caused by the old meter system has been applied. The correlation test showed that, NRW has significance correlation with both factors. From the NRW trend, the year 2000 shows the highest rates of NRW for both states, Kedah (46.0%) and Perlis (43.2%). Using the IWR-MAIN software, the water demand for the year 2005 until 2014 have been forecasted by considering the factors of population, income and land use. The validation process using the data from the year 2000 until 2004 showed that the difference between the forecasted value of water assumption using IWR-MAIN and the exact value of water assumption is in range 3-5%. In the year 2014, Kedah is predicted need 58665016.4 thousand gallon of water and so as Perlis is 5627714.36 thousand gallon. Both states showed that the population is the main factor affect the water assumption followed by income and land use.
KANDUNGAN
Muka surat
PENGAKUAN TANGGUNGJAWAB (DISCLAIMER)
PENGHARGAAN i
ABSTRAK ii
ABSTRACT iii
ISI KANDUNGAN iv
SENARAI JADUAL vii
SENARAI RAJAH xi
BAB 1 PENGENALAN
1.1 Pendahuluan 1
1.2 Pengurusan Bekalan Air Negeri Kedah 5
1.3 Pengurusan Bekalan Air Negeri Perlis 8 1.4 Pengurusan Bekalan Air Negeri Pulau Pinang 12
1.5 Penyataan Masalah 20
1.6 Objektif Kajian 23
BAB 2 ULASAN KARYA
2.1 Pengurusan Air 24
2.2 Model IWR-MAIN 32
2.3 Kaedah Pengukuran Kecekapan – Analisis Penyampulan Data 38 2.3.1 Pengenalan Kepada Analisis Penyampulan Data (APD) 39 2.3.2 Kaedah Pengukuran Kecekapan Menggunakan APD 44
BAB 3 METODOLOGI KAJIAN
3.1 Pendahuluan 56
3.2 Menentukan Kecekapan Relatif Operasi Loji Air 56
3.2.1 Data Kajian 57
3.2.2 Sukatan Input dan Output yang Digunakan 58 3.2.3 Kaedah Pengukuran Kecekapan Menggunakan Analisis
Penyampulan Data (APD)
3.2.4 Perisian Komputer yang Digunakan 70
3.3 Keberkesanan Kutipan Hasil Air 70
3.4 Mengenal Pasti Tren Dan Faktor Penyebab Air Tak Terhasil (NRW)
76
3.5 Meramal Permintaan Bekalan Air. 83
3.5.1 Pengumpulan Data 83
3.5.2 Anggaran Populasi 84
3.5.3 Peramalan Data 85
3.5.3.1 Build Forecasting Model 86
3.6 Limitasi Kajian 89
BAB 4 ANALISIS DATA
4.1 Pengenalan 90
4.2 Analisis Perihalan 90
4.3 Analisis Penyampulan Data (APD) 104
4.3.1 Hubungan Skor Kecekapan Loji dengan Jumlah Kapasiti Loji
117 4.4 Keberkesanan Kutipan Hasil Air Di Negeri Kedah Dan Perlis 119
4.4.1 Nilai Bil Air Yang Dikeluarkan Di Negeri Kedah Dan Perlis
119 4.4.2 Jumlah Kutipan Bil Air Di Negeri Kedah Dan Perlis 120 4.4.3 Nilai Bil dan nilai kutipan Bil di Negeri Perlis 121 4.4.4 Nilai Bil dan nilai kutipan Bil di Negeri Kedah 126 4.5 Perbezaan Keberkesanan Kutipan Hasil Air Di Negeri Kedah
Dan Perlis
132
4.5.1 Kaunter Pembayaran Bil 136
4.5.2 Sistem Penguatkuasaan 138
4.5.3 Kakitangan yang Terhad 141
4.5.4 Pendapatan Pengguna 143
4.6 Mengenal Pasti Tren Dan Faktor Penyebab NRW Di Negeri Kedah Dan Perlis
146
4.6.1 Pengeluaran Dan Penggunaan Air Di Negeri Kedah 146 4.6.2 Pengeluaran Dan Penggunaan Air Di Negeri Perlis 152
4.7 Air Tak Terhasil (NRW) 158
4.7.2 Air Tak Terhasil (NRW) Di Negeri Perlis 169
4.8 Keanjalan Pemboleh Ubah 180
4.9 Pengesahan Model 183
4.10 Peramalan Data 186
4.10.1 Tren Penggunaan Air Di Negeri Kedah 186 4.10.2 Tren Penggunaan Air Di Negeri Perlis 189
BAB 5 KESIMPULAN DAN CADANGAN
5.1 Pendahuluan 194
5.2 Kesimpulan Dan Cadangan 194
5.3 Cadangan Penyelidikan Akan Datang 201
RUJUKAN 203
LAMPIRAN
Lampiran A - Jadual Korelasi Lampiran B - Output DEA-Solver
Lampiran C - Jadual Korelasi Antara Skor Kecekapan Dan Kapasiti Loji Air Negeri Kedah
Lampiran D - Ujian-T
SENARAI JADUAL
Muka Surat
Jadual 1.1 Penyelaras/Pembekal Air Malaysia 4
Jadual 1.2 Kapasiti Loji Rawatan Air Negeri Kedah 6
Jadual 1.3 Kapasiti Pengeluaran Air Bersih daripada Loji-loji Tahun 2002
10
Jadual 1.4 Pengeluaran dan Penggunaan Air (m3/tahun) 11
Jadual 1.5 Bilangan Akaun Pengguna Mengikut Tarif 12
Jadual 1.6 Maklumat Mengenai 10 Loji Air dan Jumlah Pengeluaran Air Pada Tahun 2003 di Pulau Pinang
14
Jadual 1.7 Peristiwa Utama dalam Sejarah Bekalan Air Pulau Pinang dari Tahun 1804 hingga Tahun 2003
16
Jadual 1.8 Perbezaan Tarif Air Lama (1993-2000) dan Baru (1 Januari 2001)
19
Jadual 2.1 Punca-Punca Kehilangan Hasil Air yang Menyebabkan Berlakunya NRW Mengikut Kategori
31
Jadual 2.2 Peratus Kehilangan Hasil Air Mengikut Kategori Negara
31
Jadual 2.3 Penjelasan Persamaan 2.13 53
Jadual 3.1 Loji-loji Air di Negeri Kedah dan Perlis. 58
Jadual 3.2 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Kedah pada Tahun 2000
62
Jadual 3.3 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Kedah pada Tahun 2001
63
Jadual 3.4 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Kedah pada Tahun 2002
64
Jadual 3.5 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Kedah pada Tahun 2003
65
Jadual 3.6 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Kedah pada Tahun 2004
66
Jadual 3.7 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Perlis pada Tahun 2000
67
Jadual 3.8 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Perlis pada Tahun 2001
67
Jadual 3.9 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Perlis pada Tahun 2002
67
Jadual 3.10 Data Input dan Output bagi Loji Air Negeri Perlis pada Tahun 2003
67
Jadual 3.12 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Negeri Kedah Pada Tahun 2000
71
Jadual 3.13 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Negeri Kedah Pada Tahun 2001
72
Jadual 3.14 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Negeri Kedah Pada Tahun 2002
72
Jadual 3.15 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Negeri Kedah Pada Tahun 2003
73
Jadual 3.16 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Negeri Kedah Pada Tahun 2004
73
Jadual 3.17 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Perlis Pada Tahun 2000
74
Jadual 3.18 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Perlis Pada Tahun 2001
74
Jadual 3.19 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Perlis Pada Tahun 2002
75
Jadual 3.20 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Perlis Pada Tahun 2003
75
Jadual 3.21 Nilai Bil Yang Dikeluarkan Dan Kutipan Bil Di Perlis Pada Tahun 2004
76
Jadual 3.22 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Kedah pada Tahun 2000
77
Jadual 3.23 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Kedah pada Tahun 2001
78
Jadual 3.24 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Kedah pada Tahun 2002
78
Jadual 3.25 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Kedah pada Tahun 2003
79
Jadual 3.26 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Kedah pada Tahun 2004
79
Jadual 3.27 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Perlis pada Tahun 2000
80
Jadual 3.28 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Perlis pada Tahun 2001
80
Jadual 3.29 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Perlis pada Tahun 2002
81
Jadual 3.30 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Perlis pada Tahun 2003
81
Jadual 3.31 Data Pengeluaran dan Penggunaan Air bagi Negeri Perlis pada Tahun 2004
82
Jadual 4.1 Skor Kecekapan Relatif Operasi Loji-loji Air bagi Negeri Kedah
107
Jadual 4.2 Prestasi Kecekapan Relatif Loji Air BBA Kedah 109
Jadual 4.3 Skor Kecekapan Relatif Operasi Loji-loji Air bagi Negeri Kedah dan Perlis
111
Jadual 4.5 Prestasi Kecekapan Relatif Loji Air BBA Perlis 114
Jadual 4.6 Bilangan Akaun Pengguna dari Tahun 2002 hingga 2005 di Negeri Perlis
122
Jadual 4.7 Jumlah Hutang Tertunggak di Negeri Perlis dari Tahun 2002 sehingga Tahun 2005
123
Jadual 4.8 Bilangan Akaun Pengguna Di Negeri Kedah 127
Jadual 4.9 Jumlah Hutang Air Tertunggak di Negeri Kedah 129
Jadual 4.10 Perbezaan Peratus Kutipan Bil Air di Negeri Kedah dan Perlis
133
Jadual 4.11 Tempat Pungutan Bil dan Bilangan Kaunter yang Dibuka di Negeri Perlis
137
Jadual 4.12 Tempat Pungutan Bil dan Bilangan Kaunter yang Dibuka di Negeri Kedah
138
Jadual 4.13 Anggaran Pertambahan Purata Pendapatan Penduduk di Negeri Perlis
144
Jadual 4.14 Anggaran Pertambahan Purata Pendapatan Penduduk di Negeri Kedah
145
Jadual 4.15 Pengeluaran dan Penggunaan Air (m3) di Negeri Kedah Tahun 2000-2004
147
Jadual 4.16 Jumlah Penduduk di Negeri Kedah bagi Tahun 2000-2004
148
Jadual 4.17 Pengeluaran dan Penggunaan Air (m3) di Negeri Perlis bagi Tahun 2000-2004
152
Jadual 4.18 Peratus Liputan Bekalan Air di Negeri Perlis bagi Tahun 2000-2004
154
Jadual 4.19 Kadar Air tak Terhasil (NRW), 1995-2005 159
Jadual 4.20 NRW di Negeri Kedah bagi Tahun 2000-2004 (mengikut bulan)
161
Jadual 4.21 NRW di Negeri Kedah bagi Tahun 2000-2004 165
Jadual 4.22 Bilangan Paip Pecah di Negeri Kedah bagi Tahun 2000-2004
165
Jadual 4.23 Bilangan Meter Mengikut Kategori Usia di Negeri Kedah bagi Tempoh 2000-2004
167
Jadual 4.24 Bilangan Aduan Masalah Air di Negeri Kedah bagi Tahun 2000-2004
168
Jadual 4.25 NRW di Negeri Perlis bagi Tahun 2000-2004 (mengikut bulan)
171
Jadual 4.26 NRW di Negeri Perlis bagi Tahun 2000-2004 175
Jadual 4.27 Bilangan Paip Pecah di Negeri Perlis bagi Tahun 2000-2004
175
Jadual 4.28 Peratus Kes yang Menjadi Penyumbang Utama NRW di Negeri Perlis
177
Jadual 4.29 Bilangan Meter Mengikut Kategori Usia di Negeri Perlis bagi Tempoh 2000-2004
Tahun 2000-2004
Jadual 4.31 Keanjalan Pemboleh Ubah 181
Jadual 4.32 Nilai Peramalan Penggunaan Air (ribu gelen) 187
Jadual 4.33 Nilai Ramalan Penggunaan Air (ribu gelen) oleh Setiap Penduduk dan Kediaman
189
Jadual 4.34 Nilai Ramalan Penggunaan Air (ribu gelen) 190
Jadual 4.35 Nilai Ramalan Penggunaan Air oleh Setiap Penduduk dan Kediaman
SENARAI RAJAH
Muka surat
Rajah 1.1 Sistem Pengagihan dan Kawasan Liputan Sistem Pembekalan Air Pulau Pinang
13
Rajah 3.1 Ringkasan Model Untuk Menerangkan Tentang Kecekapan Relatif Operasi Loji Air
60
Rajah 4.1 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Penyelenggaraan Loji (RM) bagi Tahun 2000
93
Rajah 4.2 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Penyelenggaraan Loji (RM) bagi Tahun 2001
93
Rajah 4.3 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Penyelenggaraan Loji (RM) bagi Tahun 2002
94
Rajah 4.4 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Penyelenggaraan Loji (RM) bagi Tahun 2003
94
Rajah 4.5 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Penyelenggaraan Loji (RM) bagi Tahun 2004
95
Rajah 4.6 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Elektrik bagi Tahun 2000
96
Rajah 4.7 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Elektrik bagi tahun 2001
96
Rajah 4.8 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Elektrik bagi Tahun 2002
97
Rajah 4.9 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Elektrik bagi Tahun 2003
98
Rajah 4.10 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Elektrik bagi Tahun 2004
98
Rajah 4.11 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kimia bagi Tahun 2000
99
Rajah 4.12 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kimia bagi Tahun 2001
99
Rajah 4.13 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kimia bagi Tahun 2002
100
Rajah 4.14 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kimia bagi Tahun 2003
100
Rajah 4.15 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kimia bagi Tahun 2004
101
Rajah 4.16 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kakitangan bagi Tahun 2000
102
Rajah 4.17 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kakitangan bagi Tahun 2001
102
Rajah 4.18 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kakitangan bagi Tahun 2002
103
Rajah 4.20 Plot Serakan Pengeluaran Air (m3) melawan Kos Kakitangan bagi Tahun 2004
104
Rajah 4.21 Plot Serakan Skor Kecekapan Loji melawan Jumlah Kapasiti Loji (Juta Liter/Hari)
118
Rajah 4.22 Nilai Bil Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) di Negeri Perlis
123
Rajah 4.23 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2000 di Negeri Perlis
124
Rajah 4.24 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2001 di Negeri Perlis
124
Rajah 4.25 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2002 di Negeri Perlis
125
Rajah 4.26 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2003 di Negeri Perlis
125
Rajah 4.27 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2004 di Negeri Perlis
126
Rajah 4.28 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) di Negeri Kedah
129
Rajah 4.29 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2000 di Negeri Kedah
130
Rajah 4.30 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2001 di Negeri Kedah
130
Rajah 4.31 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2002 di Negeri Kedah
131
Rajah 4.32 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2003 di Negeri Kedah
131
Rajah 4.33 Nilai Bil Yang Dikeluarkan (RM) dan Kutipan Bil (RM) Pada Tahun 2004 di Negeri Kedah
132
Rajah 4.34 Peratus Kutipan Bil Air di Negeri Kedah Bermula Januari 2000 sehingga Disember 2004
134
Rajah 4.35 Peratus Kutipan Bil Air di Negeri Perlis Bermula Januari 2000 sehingga Disember 2004
135
Rajah 4.36 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air (m3) di Negeri Kedah bagi Tahun 2000 – 2004
147
Rajah 4.37 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Kedah bagi Tahun 2000
149
Rajah 4.38 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Kedah bagi Tahun 2001
149
Rajah 4.39 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Kedah bagi Tahun 2002
150
Rajah 4.40 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Kedah bagi Tahun 2003
150
Rajah 4.41 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Kedah bagi Tahun 2004
151
Rajah 4.42 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air (m3) di Negeri Perlis bagi Tahun 2000 – 2004
Rajah 4.43 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Perlis bagi Tahun 2000
155
Rajah 4.44 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Perlis bagi Tahun 2001
155
Rajah 4.45 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Perlis bagi Tahun 2002
156
Rajah 4.46 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Perlis bagi Tahun 2003
156
Rajah 4.47 Pola Pengeluaran dan Penggunaan Air di Negeri Perlis bagi Tahun 2004
157
Rajah 4.48 Pola NRW di Negeri Kedah bagi Tahun 2000 162
Rajah 4.49 Pola NRW di Negeri Kedah bagi Tahun 2001 162
Rajah 4.50 Pola NRW di Negeri Kedah Bagi Tahun 2002 163
Rajah 4.51 Pola NRW di Negeri Kedah Bagi Tahun 2003 163
Rajah 4.52 Pola NRW di Negeri Kedah Bagi Tahun 2004 164
Rajah 4.53 Kadar NRW di Negeri Kedah bagi Tempoh 2000-2004 166
Rajah 4.54 Pola NRW di Negeri Perlis bagi Tahun 2000 172
Rajah 4.55 Pola NRW di Negeri Perlis bagi Tahun 2001 172
Rajah 4.56 Pola NRW di Negeri Perlis bagi Tahun 2002 173
Rajah 4.57 Pola NRW di Negeri Perlis bagi Tahun 2003 173
Rajah 4.58 Pola NRW di Negeri Perlis bagi Tahun 2004 174
Rajah 4.59 Kadar NRW di Negeri Perlis bagi Tempoh 2000-2004 176
Rajah 4.60 Perbandingan Nilai Ramalan dan Nilai Sebenar bagi Jumlah Penggunaan Air di Negeri Kedah (2001-2004)
184
Rajah 4.61 Perbandingan Nilai Ramalan dan Nilai Sebenar bagi Jumlah Penggunaan Air di Negeri Perlis (2001-2004)
184
Rajah 4.62 Tren Jangkaan Permintaan Air (2005-2014) 188
BAB 1
PENGENALAN
1.1 Pendahuluan
Keperluan air bersih adalah tuntutan paling besar bagi manusia sama ada di negara kaya mahupun miskin kerana ia berkaitan dengan isu kesihatan dan ancaman penyakit. Pada tahun 1990, kira-kira 1.3 bilion penduduk di negara-negara membangun kekurangan bekalan air bersih. Bank Dunia menganggarkan jumlah tersebut meningkat dua kali ganda dalam tempoh 30 tahun terutama di benua Afrika.
Di Malaysia, Kuala Lumpur menghadapi kekurangan bekalan air yang meruncing ketika musim kemarau pada tahun 1997 sehingga menjejaskan aktiviti kehidupan seharian penduduk dan juga industri lain seperti perkilangan dan perhotelan. Walaupun pembekalan air negara melebihi permintaan sehingga awal 1997 namun kekurangan tetap berlaku apabila keadaan di luar jangkaan seperti kemarau yang panjang. Majlis Sumber Air Negara (MSAN) yang ditubuhkan pada Jun 1998 sebagai badan penyelaras bagi perancangan dan pengurusan sumber air telah dipertanggungjawabkan untuk merangka Dasar Air
Negara serta mewujudkan garis panduan pengurusan kawasan tadahan air untuk memastikan bekalan air jangka panjang yang berkekalan.
Kemerdekaan yang telah dikecapi oleh Malaysia membolehkan suatu polisi terhadap pengurusan air dilaksanakan dengan lebih teratur. Kerajaan-kerajaan negeri adalah bertanggungjawab memastikan agar setiap penduduk setempat dapat menikmati kemudahan ini bagi tujuan harian terutamanya bagi meningkatkan tahap kehidupan masyarakat menerusi kebersihan. Pertumbuhan ekonomi yang stabil telah membantu mempercepatkan perkembangan dan peningkatan teknologi pengurusan air. Justeru itu, sistem pengurusan air negara telah diperkemas seperti memindahkan operasi pengurusan air ke jabatan yang lebih khusus seperti Jabatan Bekalan Air atau menswastakan operasi pengurusan air negeri. Jadual 1.1 menunjukkan badan pembekal atau penyelaras bekalan air di Malaysia.
Di Malaysia, abad ke-20 memperlihatkan cabaran yang agak hebat dalam pengurusan sumber air. Selain daripada tuntutan untuk memenuhi keperluan pengguna, pihak bertanggungjawab menghadapi cabaran-cabaran berikut yang perlu ditangani sebaik mungkin:
i. Membentuk satu polisi air kebangsaan bagi tujuan penyeragaman tarif dan undang-undang merentasi semua aspek pembangunan, integriti persekitaran dan sumber perolehan.
iii. Mewujudkan keyakinan pelabur terutamanya di kalangan pihak swasta untuk melabur dalam skim penswastaan air.
iv. Meningkatkan kemampuan dan keupayaan kontraktor tempatan dalam menceburi projek-projek mega yang berkaitan dengan sumber ini.
Jadual 1.1: Penyelaras/Pembekal Air Malaysia
Negeri/Kawasan Penyelaras/Jenis Pembekal
Kedah Jabatan Kerja Raya
Sarawak Jabatan Kerja Raya
Labuan Jabatan Kerja Raya
Perlis Jabatan Kerja Raya
Selangor Perbadanan Urus Air Selangor
Pahang Jabatan Bekalan Air
Negeri Sembilan Jabatan Bekalan Air
Sabah Jabatan Bekalan Air
Terengganu Syarikat Air Terengganu Sdn. Bhd.
Perak Lembaga Bekalan Air
Pulau Pinang Perbadanan Bekalan Air Pulau Pinang Sdn. Bhd.
Melaka Lembaga Bekalan Air
Kuching Lembaga Bekalan Air
Sibu Lembaga Bekalan Air
Johor Syarikat Bekalan Air
Kelantan Syarikat Bekalan Air
LAKU Syarikat Bekalan Air
1.2 Pengurusan Bekalan Air Negeri Kedah
Jabatan Kerja Raya (JKR) Negeri Kedah merupakan jabatan teknikal yang terbesar di Negeri Kedah. Jabatan ini bertanggungjawab dalam melaksanakan projek-projek pembangunan negeri dan kerajaan persekutuan dalam Negeri Kedah. Operasi, penyelenggaraan dan pembangunan bekalan air Negeri Kedah diuruskan di Bahagian Bekalan Air (BBA) yang terletak di empat cawangan pentadbiran utama iaitu Kedah Utara, Kedah Tengah, Kedah Selatan dan Langkawi.
Pada umumnya, pembekalan air di Negeri Kedah telah berkembang pesat selari dengan perkembangan ekonomi negeri dan peningkatan taraf penduduk. BBA JKR Negeri Kedah mempunyai objektif untuk menyediakan bekalan air yang mencukupi, bersih dan selamat untuk digunakan oleh semua pihak. Terdapat 28 buah loji rawatan air yang beroperasi di seluruh Negeri Kedah pada tahun 2001 (Jadual 1.2). Loji-loji ini mampu menghasilkan kira-kira 991.69 juta liter air sehari untuk dibekalkan kepada pengguna dalam pelbagai sektor seperti sektor industri, komersil dan domestik.
Jadual 1.2: Kapasiti Loji Rawatan Air Negeri Kedah
Loji Rawatan Air Kapasiti (juta liter sehari) A. Kedah Utara
1. Kota Setar
Loji Air Bukit Pinang 2. Kubang Pasu
Loji Air Pelubang Loji Air Jeragan 3. Padang Terap
Loji Air Kuala Nerang Loji Air Padang Sanai 4. Pendang
Loji Air Bukit Jenun Loji Air Lubok Merbau
136.00 250.00 9.00 13.20 1.36 30.30 1.36 B. Kedah Tengah 1. Yan
Loji Air Titi Hayun 2. Kuala Muda
Loji Air Pinang Tunggal Loji Air Sungai Petani Loji Air Tupah
3. Sik
Loji Air Batu 5 Loji Air Jeniang Loji Air Nami Loji Air Jeneri
2.27 45.45 181.80 5.45 10.00 14.50 4.00 8.60 C. Kedah Selatan 1. Kulim
Loji Air Sungai Ular Loji Air Mahang
27.30 5.90
Loji Air Kulim 2. Bandar Baharu
Loji Air Lubok Buntar 3. Baling
Loji Air Baling
Loji Air Sungai Limau Loji Air Kuala Ketil Loji Air Teloi Kanan
75.00 34.00 5.45 18.20 15.00 2.10 D. Langkawi
Loji Air Padang Saga Loji Air Bukit Kemboja Loji Sungai Baru Loji Air Pulau Tuba
26.00 8.60 54.50
0.45
Jumlah 991.69
(Sumber: BBA Negeri Kedah, 2001)
Di Kedah, sumber-sumber air untuk kegunaan manusia adalah dari sungai-sungai utama iaitu Sungai Muda, Sungai Padang Terap, Sungai Kulim, Sungai Kerian, Sungai Saga dan juga beberapa sungai kecil. Terdapat dua buah empangan yang telah dibina khas sebagai tempat simpanan sumber air minuman iaitu Empangan Ahning dan Empangan Malut. Selain daripada dua empangan ini, terdapat juga Empangan Pedu dan Empangan Muda yang berfungsi untuk membekalkan air bagi kegunaan pertanian dan juga turut membekalkan sebahagian simpanan lagi untuk kegunaan air minuman.
Selain daripada membekalkan air yang sempurna kepada pengguna, BBA Negeri Kedah turut memastikan agar kemudahan bekalan air di seluruh negeri ini di
selenggara dengan paling ekonomi iaitu dengan mengurangkan kadar kehilangan hasil air (NRW) ke tahap yang paling minima. Kedah telah menyasarkan pengurangan terhadap kadar kehilangan hasil air dari 43% pada tahun 2004 kepada 20% menjelang tahun 2015.
1.3 Pengurusan Bekalan Air Negeri Perlis
Di Negeri Perlis, pengurusan air di peringkat negeri telah dipertanggungjawabkan kepada Bahagian Bekalan Air (BBA), Jabatan Kerja Raya (JKR) Negeri Perlis. Agensi ini merupakan organisasi yang memberi perkhidmatan bekalan air bersih kepada penduduk-penduduk Negeri Perlis. Agensi ini pada tahun 2002 diketuai oleh Penolong Pengarah Bekalan Air dan mempunyai 142 orang kakitangan (Laporan Sistem Taklimat Bekalan Air Negeri Perlis, 2002).
Perkhidmatan-perkhidmatan yang diberikan oleh BBA termasuk pengurusan projek bekalan air, pengeluaran bekalan air, pengagihan dan penyelenggaraan kerosakan, sambungan baru, penguatkuasaan bekalan air, pengurusan akaun bekalan air dan kawalan kehilangan hasil air. Untuk melaksanakan tanggungjawab pengurusan air di Negeri Perlis, BBA Negeri Perlis dipecahkan kepada beberapa unit iaitu Unit Loji Air, Unit Penyelenggaraan dan Agihan, Unit Pengguna, Unit Akaun dan Pentadbiran dan Unit Pembaca Meter Air. Menurut Penyelaras Teknik BBA, En. Azmi (2002) antara objektif yang ingin dicapai oleh
sehaluan dengan perancangan pembangunan Negeri Perlis supaya menjamin kesempurnaan bekalan air untuk semua kegunaan dan peratusan bekalan air kepada penduduk mencapai tahap 100%. Oleh itu adalah penting organisasi terbabit menjanakan satu pengurusan yang cekap dan melakukan peramalan terhadap penggunaan air pada masa hadapan supaya pengurusan air di negeri tersebut lebih berkesan dan berupaya menangani permasalahan berkaitan penggunaan air.
Menyedari hakikat bahawa BBA, JKR Perlis merupakan sebuah organisasi yang terpaksa menguruskan banyak aduan, maka bahagian ini telah mengambil inisiatif membangunkan Sistem Pengurusan Aduan Berkomputer. Sistem ini merupakan satu sistem komputer yang mengendali dan menguruskan aduan-aduan yang diterima daripada pelanggan. Aktiviti-aktiviti yang dijalankan oleh sistem tersebut adalah mendaftarkan aduan-aduan yang diterima dari berbagai unit, mengumpulkan aduan tersebut, mengagih-agihkan aduan-aduan tersebut untuk siasatan dan tindakan, memantau pelaksanaan aduan, memberi kemudahan akses maklumat aduan dan maklum balas aduan dengan cepat serta dapat mengeluarkan laporan dan analisis terhadap aduan tersebut dari berbagai perspektif.
Kehilangan hasil air juga dapat dikurangkan dengan adanya Sistem Pengurusan Aduan Berkomputer. NRW yang dialami oleh JKR Negeri Perlis adalah tinggi dan ini melibatkan kerugian yang besar kepada kerajaan negeri. Punca utama kehilangan air adalah melalui paip air yang pecah dan juga paip-paip lama yang
bocor. Di samping itu, ketepatan meter air, kecurian air dan ketepatan bacaan meter juga mendorong kepada kadar NRW yang tinggi.
Sehingga tahun 2002, dua punca utama bekalan air mentah di Negeri Perlis iaitu Terusan Mada Guar Sanji dan Empangan Timah Tasoh. Air mentah daripada punca-punca utama ini diproses di Loji Air Arau dan Loji Air Timah Tasoh. Lain-lain punca-punca bekalan air tempatan pula diperoleh dari Telaga Gerek FELDA Chuping dan Intake Wang Kelian. Rekod BBA pada tahun 2002 menunjukkan kapasiti pengeluaran air bersih daripada loji-loji air adalah sebanyak 89.3 juta liter/hari (JLH) mengikut pecahan seperti yang dipaparkan pada Jadual 1.3.
Jadual 1.3 : Kapasiti Pengeluaran Air Bersih daripada Loji-loji Tahun 2002
Loji Jumlah Kapasiti (JLH)
Loji Air Arau (Fasa I, II, & III) 52.0
Loji Air Timah Tasoh 36.0
Rumah Pam FELDA Chuping 1.3
Jumlah 89.3
(Sumber: BBA, JKR Negeri Perlis, 2001)
Jumlah pengeluaran air daripada loji-loji tersebut dan penggunaan air pada tahun 1996 sehingga tahun 2004 adalah seperti yang dipaparkan di Jadual 1.4.
Jadual 1.4: Pengeluaran dan Penggunaan Air (m3/tahun)
Tahun Pengeluaran Penggunaan
1996 28,091,860 15,359,890 1997 28,377,655 15,798,466 1998 29,864,300 15,993,505 1999 30,564,761 15,395,274 2000 30,312,666 17,215,489 2001 30,420,939 18,706,867 2002 31,686,377 19,017,572 2003 33,419,483 19,712,804 2004 33,677,412 21,329,036
(Sumber : BBA, JKR Negeri Perlis, 2001)
Bilangan Akaun Pengguna Bekalan Air di Perlis dapat dikategorikan kepada empat jenis tarif bekalan air seperti yang dipaparkan pada Jadual 1.5.
Jadual 1.5 : Bilangan Akaun Pengguna Mengikut Tarif
Jenis Tarif Jenis Kegunaan Bil. Akaun
A Domestik 48,225
B Separa Perdagangan 2,388
C Perdagangan 2,017
D Awam 24
(Sumber: BBA, JKR Negeri Perlis, 2001)
1.4 Pengurusan Bekalan Air Negeri Pulau Pinang
Negeri Pulau Pinang merangkumi keluasan seluas 1,031 km persegi dan mempunyai bilangan penduduk seramai 1.3 juta orang. Sehingga tahun 2004, negeri ini mempunyai 6 buah empangan iaitu Empangan Air Itam, Empangan Teluk Bahang, Empangan Tasik Mengkuang, Empangan Bukit Panchur, Empangan Cherok To’kun dan Empangan Berapit meliputi kawasan tadahan air seluas 61.4 km persegi (Rajah 1.1). Empangan ini berfungsi sebagai tempat simpanan sumber air minuman selain dapat membekalkan air untuk kegunaan pertanian oleh penduduk-penduduk. Menurut Statistik Bekalan Air Pulau Pinang (2003), penggunaan air setiap hari adalah sebanyak 612 juta liter di mana sumber air utama datangnya dari Sungai Muda, Kedah. Pulau Pinang telah mencatatkan bilangan loji untuk pembersihan air sebanyak 10 buah meliputi Loji Air Guillemard, Loji Air Batu Feringhi, Loji Air Teluk Bahang, Loji Air Itam, Loji
Air Sungai Pinang, Loji Air Waterfall, Loji Air Sungai Dua, Loji Air Bukit Toh Allang, Loji Air Bukit Mertajam dan Loji Air Bukit Panchur (Jadual 1.4).
Rajah 1.1: Sistem Pengagihan dan Kawasan Liputan Sistem Pembekalan Air Pulau Pinang
Jadual 1.6: Maklumat Mengenai 10 Loji Air dan Jumlah Pengeluaran Air Pada Tahun 2003 di Pulau Pinang
Loji Tahun
Pembinaan Loji
Sumber Air Pengeluaran Air Pada Tahun 2003 (juta
liter/hari)
1) a) Air Itam (Baru)
b) Air Itam (Lama)
1963 1964 Sg. Air Itam Main Stream Tat Stream Sg. Air Putih Sg. Air Hitam Side Stream 20.59 11.04
2) Waterfall 1950 Sg. Air Terjun
Highlands
12.89
3) Teluk Bahang 1954 Sg. Teluk Bahang Sg. Teluk Awak Sg. Tubi (anak Sg. Teluk Bahang) 0.82 4) Sungai Pinang, Balik Pulau 1955 Sg. Pinang West 15.51
5) Batu Feringhi 2000 Sg. Batu
Feringhi 3VS Side Stream 29.99 6)Sungai Dua, Seberang Perai Utara 1973 Sg. Muda, Kedah 566.41
7) Bukit Toh Allang, Seberang Perai Utara 1953 Sg. Kulim, Kedah 40.82 8) Bukit Mertajam, Seberang Perai Tengah 1938 Bkt. Berapit Cherok Tok Kun
Bkt. Panchu 9) Bukit Panchur, Seberang Perai Selatan 1931 Bkt. Prangin Bkt. Hantu Bkt. Panchur 9.71 10) Guillemard, Tanjung Bungah 1921 Sg. Klean Sg. Kecil Sg. Siru Sg. Tengah Sg. Batu Feringhi Sg. Teluk Bahang Sg. Teluk Awak 32.16
Peristiwa utama dalam sejarah bekalan air Pulau Pinang adalah bermula sejak dari tahun 1804. Dalam usia hampir 200 tahun ini, pelbagai rentetan peristiwa telah berlaku menunjukkan kejayaan demi kejayaan telah dicapai oleh kerajaan Pulau Pinang dalam usaha untuk membekalkan air ke seluruh negeri. Jadual 1.7 menunjukkan ringkasan rentetan peristiwa yang berlaku dalam sejarah bekalan air di Pulau Pinang dari tahun 1804 sehingga tahun 2003.
Jadual 1.6: Maklumat Mengenai 10 Loji Air dan Jumlah Pengeluaran Air Pada Tahun 2003 di Pulau Pinang (samb.)
Jadual 1.7: Peristiwa Utama dalam Sejarah Bekalan Air Pulau Pinang dari Tahun 1804 hingga Tahun 2003
Tahun Peristiwa
1804 Sistem bekalan air yang pertama di Malaysia untuk 10,000 penduduk
1900 Pemasangan sistem meter air 1929 Loji pembersihan utama beroperasi 1962 Pembukaan Empangan Air Itam 1973 Skim Air Sungai Muda (Fasa 1) 1985 Pembukaan Empangan Mengkuang 2000/2005 Skim Air Sungai Muda (Fasa 2) 1995/2000 Skim Bekalan Teluak Air Bahang
1999 Pengkorporatan Perbadanan Bekalan Air Pulau Pinang Sdn Bhd (PBAPP)
1999 Pembukaan Empangan Teluk Bahang 2000 Pemerbadanan PBA Holdings Bhd
2001 Pelancaran Pusat Perkhidmatan Pelanggan PBAPP 2001 Penyenaraian PBA Holdings Bhd di Papan Utama
Bursa Saham Kuala Lumpur (sekarang Bursa Malaysia)
2003 PBAPP menerima sijil ISO9001:2000 (Sumber: Perbadanan Bekalan Air Pulau Pinang, 2003)
Dengan pengkorporatan Pihak Berkuasa Air (PBA) kepada Perbadanan Bekalan Air Pulau Pinang (PBAPP) Sdn. Bhd. pada 1 Mac 1999, ini bermakna PBAPP Sdn. Bhd. adalah 100% dimiliki dan dikendalikan oleh Kerajaan Pulau Pinang. Antara objektif penubuhan PBAPP Sdn. Bhd. dikorporatkan ialah:
a) Menyusun semula struktur pengurusan supaya menjadi lebih efektif, prihatin terhadap kepuasan pelanggan dan cekap dalam pelbagai bidang demi memenuhi keperluan bekalan air yang semakin meningkat dan semakin kompleks di Pulau Pinang menjelang alaf baru.
b) Menerokai peluang perniagaan baru untuk meningkatkan pendapatan. Sebahagian daripada hasil ini boleh digunakan untuk meningkatkan lagi taraf bekalan air kepada semua penduduk Pulau Pinang termasuk golongan yang berpendapatan rendah.
c) Bertindak dan berinovasi untuk mengekalkan dan memperoleh lebih banyak sumber air untuk keperluan negeri.
d) Mengekal dan memberi ganjaran yang berpatutan kepada aset utama perbadanan, yakni tenaga kerja yang setia, berpengalaman dan komited terhadap tugas mereka.
e) Beroperasi sebagai entiti korporat yang berdikari, bertanggungjawab, bermesra alam dan menyokong pembangunan mampan.
f) Memberi perkhidmatan yang lebih berkesan kepada pelbagai peringkat pengguna termasuk pengguna domestik, komersial dan perindustrian di sesebuah negeri yang kekurangan sumber air.
Selaras dengan kemajuan Pulau Pinang pada abad ke-21 dalam pelbagai sektor, kadar permintaan air di negeri ini akan terus meningkat dan isu-isu bekalan air akan menjadi lebih kompleks. Menurut kajian, bekalan air di Pulau Pinang adalah di antara yang terbaik di Asia Tenggara dan kadar air di negeri ini merupakan antara yang terendah di Malaysia. Kos keseluruhan pembekalan air di dalam Negeri Pulau Pinang bertambah setiap tahun. Dengan peningkatan taraf hidup dan penambahan populasi, PBAPP akan terus membelanjakan berjuta-juta ringgit untuk mengembangkan dan menaiktaraf infrastruktur bekalan air supaya rakyat dapat terus menikmati bekalan air yang baik Bagi mencapai hasrat murni kerajaan, PBAPP telah memperkenalkan tarif baru air di Pulau Pinang pada 1 Januari 2001. Pengenalan tarif baru ini bertujuan untuk menampung kos bekalan air sejak 1993 serta pelaburan ke atas projek bekalan air pada masa hadapan. Tarif baru yang telah diperkenalkan juga bertujuan untuk menyokong konsep pembangunan lestari dengan mendorong penggunaan air yang bijak. Jadual 1.8 menunjukkan perbezaan tarif air baru (bermula 1 Januari 2001) dan tarif air lama (1993-2000) yang telah diguna pakai di Pulau Pinang sejak dari tahun 2003 hingga kini.
Jadual 1.8 : Perbezaan Tarif Air Lama (1993-2000) dan Baru (1 Januari 2001)
Kategori Harga Untuk
1,000 Liter (1993-2000) Harga Untuk 1,000 Liter (1 Januari, 2001) Domestik (Individu) Caj minima:
RM2.50 sebulan (tidak berubah) 20,000 liter pertama (tidak berubah) 20,000-40,000 liter (tidak berubah) 40,000-60,000 liter
60,000-200,000 liter
Lebih daripada 200,000 liter
22 sen 42 sen 42 sen 70 sen 70 sen 22 sen 42 sen 52 sen 90 sen RM1.00 Perniagaan (Biasa) Caj minima:
RM10.00 sebulan (tidak berubah) 20,000 liter pertama (tidak berubah) 20,000-40,000 liter (tidak berubah) 40,000-200,000 liter
Lebih daripada 200,000 liter
52 sen 70 sen 70 sen 70 sen 52 sen 70 sen 90 sen RM1.00
Perniagaan (Khas)-Bekalan Sementara
Caj minima:
RM10.00 sebulan (tidak berubah)
Kadar tetap 90 sen RM1.20
Perniagaan (Perkapalan)
Caj minima:
RM10.00 sebulan (tidak berubah)
1.5 Pernyataan Masalah
Dalam era globalisasi dan kemunculan ekonomi baru, antara perubahan yang akan dihadapi pada masa kini dan akan datang adalah pertumbuhan pesat ekonomi negara yang berorientasikan industri. Oleh itu perolehan sumber-sumber yang ada perlu dipertingkatkan penghasilannya sejajar dengan pertumbuhan tersebut. Antaranya adalah sumber bekalan air yang merupakan antara sumber utama negara. Untuk memastikan penawaran sumber bekalan air dapat memenuhi permintaan, peramalan terhadap permintaan sumber tersebut pada masa akan datang perlu dilakukan untuk mengelakkan berlakunya keputusan bekalan air yang pastinya akan membebankan pelanggan terutamanya pengusaha-pengusaha industri. Pengurusan dan perancangan sumber air kebanyakannya bergantung kepada peramalan terhadap keperluan air pada masa akan datang (Jones et. al., 1984).
Namun begitu, tugas meramal permintaan kuantiti air pada masa hadapan adalah sangat komplek dan memerlukan kecekapan dan kepakaran yang tinggi. Ia juga perlu selaras dan peka terhadap sebarang perubahan yang berlaku dalam faktor-faktor yang mempengaruhi penggunaan air. Pada tahun 2010, Kedah mensasarkan permintaan air akan meningkat kepada 1200 juta liter sehari berdasarkan pertambahan penduduk pada masa itu yang berjumlah 2.04 juta orang dan pertambahan sektor industri (Pelan Tindakan Kedah Maju 2010, 2001). Pada tahun 2000, Kedah telah mencatatkan Air Tak Terhasil (NRW)
Malaysia. Sementara itu, Perlis juga mencatatkan peratusan NRW yang tinggi iaitu sebanyak 43% yang merupakan ketiga tertinggi berbanding negeri-negeri lain. Manakala Pulau Pinang pula mencatatkan peratusan NRW yang paling rendah berbanding negeri-negeri lain iaitu pada peratusan 18% (Malaysia Water Industry Guide, 2002). Purata peratusan NRW seluruh negara pada tahun 2002 adalah 40.63%. Perbezaan peratusan NRW di antara ketiga-tiga negeri tersebut menunjukkan wujudnya perbezaan tahap keberkesanan sistem pengurusan dan perancangan dalam menguruskan pembekalan air di negeri-negeri berkenaan. Oleh itu sistem pengurusan yang ada perlu diteliti dan dinilai semula untuk mengkaji faktor-faktor berlakunya NRW yang tinggi. Pada tahun yang sama juga, Bahagian Bekalan Air (BBA) Negeri Kedah telah membelanjakan RM103,544,759.00 dan hasil yang diperoleh hanya berjumlah RM124,041,718.00 sahaja. Ini menunjukkan jabatan ini telah mencatatkan keuntungan sebanyak RM20,496,959.00. Jumlah keuntungan yang direkodkan adalah kecil (19.8%) berbanding dengan modal yang dilaburkan. Sebaliknya, BBA Negeri Perlis mencatatkan kerugian sebanyak 14.8% apabila hasil yang diperoleh adalah sebanyak RM10,467,582.00 berbanding dengan jumlah perbelanjaan sebanyak RM12,280,014.00. Negeri Pulau Pinang pula mencatatkan keuntungan yang tinggi berbanding Negeri Kedah iaitu sebanyak 56.5%. Hasil yang diperoleh adalah sebanyak RM126,366,116.00 berbanding jumlah perbelanjaan yang dikeluarkan hanya RM80,741,569.00 (Malaysia Water Industry Guide, 2002).
Selain itu pihak BBA Negeri Kedah menghadapi masalah dalam menguruskan pengutipan bil-bil air setiap bulan. Ada pengguna yang tidak membayar bil mereka sehingga menyebabkan jumlah hutang lapuk dalam kutipan bil meningkat setiap bulan bagi sesetengah kawasan. Laporan Sistem Maklumat Pengurusan BBA Negeri Kedah mencatatkan kadar pengutipan bil bulanan bagi bulan Disember 2001 telah menghasilkan hutang lapuk untuk keseluruhan kawasan Negeri Kedah sebanyak RM 51,500,730.00 (Malaysia Water Industry Guide, 2001). Jumlah hutang lapuk yang tinggi ini memberi kesan ke atas pengurusan kewangan pihak BBA. Bagi Negeri Perlis pula, fenomena yang sama berlaku di mana terdapat jumlah tunggakan bil bekalan air yang tinggi oleh pengguna-pengguna. Pada tahun 2001, terdapat sebanyak 5894 akaun yang terlibat bagi pemotongan bekalan kerana tidak membuat pembayaran bil yang dikenakan. Mereka juga kurang mempunyai inisiatif untuk membayar tunggakan bil tersebut mengakibatkan jumlah tunggakan yang ditanggung meningkat pada tahun 2001 iaitu sebanyak RM 4,706,088.95.00 (Malaysia Water Industry Guide, 2001).
Sementara itu, kajian yang dijalankan oleh Mohamad Hanapi et. al. (1994) mendapati Bahagian Bekalan Air Negeri Kedah tidak mampu untuk bergerak dengan berkesan memandangkan halangan–halangan yang terpaksa ditempuhnya. Permasalahan ini akan menjadi lebih ketara apabila dihubungkan dengan perkembangan ekonomi dan peningkatan taraf sosioekonomi penduduk dan perindustrian Negeri Kedah. Justeru itu, menyedari betapa pentingnya
meletakkan teras negara perindustrian sebagai matlamat pencapaian ekonomi negara, adalah wajar bagi Bahagian Bekalan Air Negeri Kedah melaksanakan penyusunan dan penstrukturan semula organisasinya. Kajian ini telah mencadangkan fasa-fasa yang perlu diikuti dalam proses untuk mempertingkatkan keupayaan pengurusannya dan seterusnya boleh diswastakan.
1.6 Objektif Kajian
Secara umumnya kajian ini bertujuan mengkaji sistem pengurusan air yang diamalkan di Negeri Kedah, dan Perlis. Objektif khusus kajian yang melibatkan ketiga-tiga negeri tersebut adalah:
Menentukan kecekapan relatif operasi loji air Keberkesanan kutipan hasil air
Mengenal pasti tren dan faktor-faktor penyebab Air Tak Terhasil (NRW) Meramal permintaan bekalan air.
BAB 2
ULASAN KARYA
2.1 Pengurusan Air
Pengurusan sumber air yang berkesan selalunya bergantung kepada keupayaan suatu institusi yang bertanggungjawab untuk membuat keputusan yang bijak dan berusaha menyelesaikan segala permasalahan daripada memikirkan untuk menghasilkan suatu teknologi yang tinggi dalam pengurusan sumber tersebut (Viesmann Jr., 1990). Sementara itu, perancangan pengurusan sumber air merupakan pengaruh utama dalam pembuatan keputusan dan perlu bersikap proaktif (Viessman dan Biery-Hamilton, 1986). Oleh itu, setiap institusi yang menguruskan sumber air memerlukan perancangan dan strategi tertentu dalam menguruskan sumber tersebut dengan bijak. Ini adalah penting supaya permintaan pengguna dapat dipenuhi di samping mengekalkan dan memelihara sumber air tersebut.
Kajian klasik penggunaan air telah diperkenalkan di Universiti John Hopkins dari tahun 1961 hingga 1966 untuk menentukan corak penggunaan air dan kadar permintaan air serta mengenalpasti faktor-faktor utama yang mempengaruhi penggunaan air (Howe dan Linawearer, 1967). Wurbs (1995) menyatakan
bahawa kebanyakan daripada kajian tentang air menggunakan maklumat daripada kajian klasik tersebut. Kemajuan dalam bidang pengurusan air di abad ke-20 memuncak dengan aplikasi kajian penyelidikan sebagai panduan dalam pengurusan (White, 1969).
Dalam konteks pembekalan air, kajian banyak dilakukan ke atas faktor-faktor yang mempengaruhi pembekalan seperti perancangan dan pengurusan organisasi, sumber air yang sedia ada, harga air, lokasi sumber secara geografinya, kecekapan loji dan sistem pengagihan (Spulber dan Sabbaghi, 1994). Kajian yang dilakukan meliputi pelbagai sektor iaitu perumahan, industri, komersil, pengangkutan dan perkhidmatan awam. Sistem pembekalan air berbeza antara satu sama lain bergantung kepada keadaan cuaca, ciri-ciri populasi, kadar penggunaan air dan bekalan air yang sedia ada, peratusan pelanggan komersil dan industri serta saiz sistem secara keseluruhannya (HDR Engineering, Inc., 2001). Menurut Hanke (1978) dalam Spulber dan Sabbaghi (1994), permintaan bekalan air daripada sektor perumahan sering dijadikan subjek yang perlu dipertimbangkan dalam pemodelan berstatistik dan juga dijangka dapat menunjukkan perhubungan yang songsang di antara jumlah air yang dikeluarkan dengan harga air per unit.
Kadar pertumbuhan populasi yang semakin meningkat di kebanyakan negara maju mahu pun sedang maju mempengaruhi tuntutan air oleh penduduk di negara tersebut. Kadar ini meningkat dengan pantas dan semakin penting sejak 300 tahun dahulu iaitu daripada 500 juta kepada anggaran hampir 6 bilion
menjelang tahun 2000 (Lee, 1999). Menurutnya lagi, perubahan pada pertumbuhan demografi ini menyumbang kepada pertimbangan semula kesan populasi terhadap permintaan air pada masa akan datang.
Di Malaysia, perkhidmatan bekalan air merupakan salah satu perkhidmatan awam yang telah dipiawaikan untuk membekalkan sumber air kepada masyarakat. Ramai individu, termasuk pembuat polisi, pengurus korporat dan ahli ekonomi mempunyai kepercayaan lama bahawa perbadanan awam beroperasi kurang cekap dari syarikat swasta. Mereka juga mempersoalkan bahawa ketidakcekapan sistem agihan air yang tertentu meletakkan bebanan kewangan kepada pengguna (Aida et. al., 1997). Contohnya, air yang telah diagihkan kepada pengguna tidak berkualiti tinggi atau tidak mengikut piawaian yang telah ditetapkan akan menyebabkan pengguna terpaksa mengambil alternatif lain seperti membeli alat penulenan air bagi membebaskan segala pencemaran rasa dan bahan mendakan yang tidak diingini.
Daripada perspektif pengguna, penilaian kepada perkhidmatan yang digunakan akan hanya dinilai dalam bentuk yang boleh dipercayai dari segi bekalan dan kualiti air tersebut. Satu kesedaran terhadap air berkembang sebagai sumber yang jarang diperoleh untuk dilindungi bagi generasi akan datang agar dapat memandu firma ke arah tindak balas yang lebih cepat, penggunaan kos secara cekap dan beroperasi berorientasikan pelanggan. Walaupun kemudahan air adalah antara organisasi yang paling konservatif, kebanyakannya telah
melangkah ke hadapan dan telah memulakan usaha ke arah pencapaian suatu piawai yang lebih tinggi (Ancarani dan Capaldo, 2001).
Kualiti keluaran dan perkhidmatan yang rendah akan meningkatkan keperluan terhadap analisis kecekapan yang lebih tepat. Di Itali, keperluan untuk pengurusan yang lebih cekap di dalam perkhidmatan air telah dinyatakan secara jelas dalam undang-undang baru (undang-undang 36/94 dan undang-undang 252/99) yang bertujuan untuk mengelolakan perkhidmatan bekalan air perbandaran mengikut suatu asas pengurusan cekap dan berkesan. Syarikat air misalnya, tidak boleh menjangka untuk meningkatkan output (sejak pelanggan menerima air yang dikehendaki) sebaliknya penekanan mesti berdasarkan bekalan output yang wujud di atas taksiran kecekapan (Norman dan Stoker, 1991). Output yang dimaksudkan di sini, tidak semestinya jumlah air yang dibekalkan sahaja, sebaliknya ia meliputi semua bahagian pengurusan syarikat air yang mana boleh mempengaruhi pengukuran kecekapan.
Nakasahima et. al. (1986) dalam Spulber dan Sabbaghi (1994) telah membangunkan model two-stage optimization untuk sistem pembekalan air wilayah yang memudahkan proses pengeluaran dan transmisi air. Dalam model ini, peruntukan dan proses transmisi sumber air ditakrifkan sebagai keputusan perancangan berdasarkan:
jumlah sumber air yang akan ditempatkan dari setiap sumber yang berpotensi kepada pusat pengagihan (komuniti).
bagaimana sumber air tersebut akan ditransmisikan.
Maddaus (2001) telah memperkenalkan Integrated Resource Planning (IRP) yang mana merupakan satu proses menyeluruh untuk membuat satu perancangan terhadap sumber air. Penilaian proses IRP ini membantu memberi pemahaman yang jelas kepada pembuat keputusan dalam mengimbangi faktor-faktor seperti permintaan air, keupayaan bekalan dan kos. Proses ini juga menyumbang ke arah pengekalan dan pemeliharaan sumber air.
Elarabawy (2001) telah membangunkan model OPDM (Operation and Planning Distribution Model) yang membolehkan perancangan dan pengurusan terhadap
sumber air di Lembah Nil dapat dilakukan. Model ini mampu melakukan beberapa analisis penting dengan pelbagai kemasukan parameter yang terlibat dalam pengagihan air. Teknik yang digunakan dapat menunjukkan kedua-dua fakta dan hipotesis polisi dalam perancangan sumber air tersebut. Seterusnya, strategi yang optimum dapat dikenal pasti.
Watkins dan McKinney (1999) membangunkan model Screening untuk membantu dalam menentukan alternatif untuk memenuhi permintaan air pada masa akan datang di samping memelihara ekosistem yang sensitif. Atribut-atribut model adalah asas kepada model itu sendiri iaitu Existing Ground and Surface-Water Simulation Model dan penggabungan ketidakpastiannya terhadap
untuk menilai timbal balik yang melibatkan risiko persekitaran dan ekonomi dan juga untuk mengenal pasti sumber air alternatif yang teguh.
Roy dan Tisdell (1999) menyatakan bahawa salah satu faktor yang menyumbang kepada pengurusan air yang berkesan dan terpelihara adalah kesesuaian harga air tersebut. Mereka juga menyatakan bahawa pengurusan yang baik bergantung kepada perancangan yang berkesan dalam memastikan sumber bekalan yang tepat dan berterusan untuk jangka masa berterusan.
Chowdhury et. al. (1997) telah membincangkan tentang kehilangan hasil air yang menjadi kebimbangan di dalam pengurusan sumber air Bangladesh. Beliau telah mentakrifkan kehilangan hasil air sebagai perbezaan di antara pengeluaran air bersih dan kegunaan yang disahkan, sama ada telah dimeterkan atau tidak. Dengan lain perkataan, kehilangan air akibat kebocoran yang berlaku, limpahan air, penyalahgunaan oleh pengguna, kegunaan percuma sama ada dengan kebenaran atau tidak dan meter yang dipasang masih di dalam proses pendaftaran. Mengikut Chowhury (1997), kebocoran merupakan komponen utama kepada kehilangan hasil air. Antara cadangan yang berguna telah diutarakan bagi mengatasi masalah kehilangan hasil air tersebut di dalam sistem pembekalan air Bangladesh adalah:
Menubuhkan sebuah institusi yang melakukan penyelidikan, pengujian dan latihan di dalam sektor pembekalan air untuk mencapai penyelesaian terbaik di dalam masalah pengurusan sumber air.
Mengaudit secara keseluruhan terhadap penggunaan air pada jangka masa yang tetap untuk mengesan pembaziran yang berlaku akibat kebocoran dan lain-lain.
Memperbaharui sistem pemetaan dan rekod pelan yang kerap.
Mendidik pengguna supaya menghargai sumber air supaya pembaziran kegunaan tidak berlaku.
Azahari (1994), telah menyatakan bahawa Air tidak terhasil (NRW) merupakan air yang dikeluarkan kepada kawasan pengguna tetapi tidak memberi pulangan hasil kepada syarikat. NRW terbahagi kepada dua kategori utama iaitu air yang dikeluarkan bagi tujuan disengajakan dan kategori kedua ialah air yang hilang secara tidak dapat dikawal atau tidak disengajakan. Punca-punca kehilangan hasil air yang menyebabkan berlakunya NRW bagi kategori pertama dan kedua adalah seperti Jadual 2.1.
Menurutnya lagi, organisasi yang terlibat dengan pengurusan kawalan NRW harus menggariskan polisi-polisi pengawalan kehilangan air yang berpunca daripada kategori kedua ini. Manakala langkah-langkah tertentu harus diambil bagi mengurangkan penggunaan air dalam bentuk kategori pertama. Berdasarkan daripada maklumat International Water Services Association (1991), peratus kehilangan hasil air adalah seperti Jadual 2.2.
Jadual 2.1: Punca-Punca Kehilangan Hasil Air yang Menyebabkan Berlakunya NRW Mengikut Kategori
NRW Disengajakan NRW Tidak Disengajakan
1. Air bagi tujuan mencuci laluan paip
2. Air bagi tujuan melawan kebakaran
3. Kegunaan air bagi mencuci penapis
4. Ujian-ujian sistem dan lain-lain
1. Limpahan tangki 2. Saluran paip bocor dan
pecah
3. Daftar meter yang rendah 4. Kecurian air
Jadual 2.2: Peratus Kehilangan Hasil Air Mengikut Kategori Negara
Kategori Negara Kadar NRW
Negara Maju 8-14%
Negara Industri Baru 15-24%
Negara Membangun 25-45%
Brimberg, Mehrez dan Oron (1995) telah mengaplikasikan model bermatematik dalam menentukan marginal sumber air dalam situasi pembangunan yang optimum di Gurun Negev, Selatan Israel. Kaedah Penghapusan Linear Pengaturcaraan Integer 0-1 Campuran diformulakan dalam masalah tersebut dan dianalisis untuk menghasilkan satu keputusan yang selaras di kedua-dua peringkat tempatan dan wilayah. Di peringkat wilayah, masalah yang timbul adalah untuk menentukan tapak bagi menempatkan sumber air yang berkualiti tinggi yang disalurkan. Tapak tersebut pula perlu menentukan strategi pelaburan
yang optimum untuk membangunkan marginal sumber airnya bagi menampung kekurangan kewangan dalam proses pembekalan dan juga memenuhi kualiti dan peruntukan yang disediakan. Oleh itu kajian kes ini mengkaji perhubungan dalam pembuatan keputusan di kedua-dua peringkat tempatan dan wilayah.
Abu-Taleb dan Mareschal (1995) telah menggunakan kaedah multi kriteria PROMETHEE V (for Reference Ranking Organization Method for Enrichment Evaluation) untuk menggambarkan secara menyeluruh pengurusan dan
perancangan sumber air di Jordan. Kaedah ini dapat menilai dan menentukan pemilihan terbaik bagi membangunkan lokasi sumber air yang terhad dan melaksanakan program-program berkaitan dengan lebih berkesan. Isu polisi yang penting seperti perlindungan alam sekitar, pengurusan permintaan dan pembekalan air serta kerjasama kawasan setempat juga boleh dipertimbangkan menggunakan prosedur multi kriteria.
2.2 Model IWR-MAIN
Sejak tiga dekad yang lalu, terdapat pelbagai usaha dalam membangunkan model berkomputer untuk kegunaan perancangan dan pengurusan bekalan air. Dengan perkembangan teknologi, pihak pengurusan bekalan air mempunyai lebih kemudahan dalam pencapaian komputer yang lengkap dan jenteranya yang mampu untuk perisian-perisian yang canggih.
IWR-MAIN (Institute for Water Resources – Municipal and Industrial Needs)
adalah satu sistem peramalan berkomputer terhadap penggunaan air yang mengandungi model-model peramalan, prosedur penjanaan parameter sosioekonomi dan teknik pengurusan data (Viessman dan Hammer, 1998).
IWR-MAIN adalah asas kepada model MAIN (Municipal and Industrial Needs)
yang dibangunkan oleh Hittman Associates, Inc. pada lewat tahun 1960 an untuk kegunaan Jabatan Penyelidikan Sumber Air di Amerika Syarikat yang mana menggantikan kajian klasik oleh Howe dan Linaweaver (1967) dan kajian-kajian lain. Dalam kajian klasik oleh Howe dan Linaweaver (1967) menunjukkan kepentingan ciri-ciri perumahan sebagai faktor yang mempengaruhi permintaan bekalan air selain daripada pendapatan, gaya hidup dan kemudahan peralatan penyaluran sumber air. Pada tahun 1980-an, IWR-MAIN berkembang melalui beberapa versi yang mewakili beberapa pengubahsuaian secara besar-besaran. Kini penggunaan IWR-MAIN semakin popular di beberapa buah organisasi yang menguruskan sumber air di bandar-bandar sekitar Amerika Syarikat seperti Indianapolis Water Company, Phoenix Water and Wastewater Department,
Metropolitan Water District of Southern California, Springfield City Water,
Light and Power dan lain-lain (Central & Southern Florida, 1995). PMCL
(Planning and Management Consultants, Ltd) kini menawarkan kursus latihan penggunaan IWR-MAIN, di bawah penyelarasan IWR (Institute for Water Resources) dan American Public Works Association.
IWR-MAIN mempunyai tiga komponen utama iaitu peramalan penggunaan air,
IWR-MAIN mengklasifikasikan jumlah penggunaan air mengikut sektor
pengguna, jangka masa kajian, kawasan kajian dan kegunaan akhir air. Model ini memerlukan empat parameter asas untuk melakukan peramalan iaitu penggunaan air, populasi, unit perumahan, pekerjaan dan purata pendapatan.
Persediaan IWR-MAIN untuk meramal penggunaan air memerlukan:
Pengesahan persamaan impirikal dan pekali untuk menganggar penggunaan air
Nilai jangkaan hadapan terhadap penentu kepada penggunaan bekalan air
Pengesahan model dilaksanakan dengan mengira jangkaan penggunaan air yang tidak bersandar untuk satu tahun atau lebih data siri masa dan pengiraan jangkaan ini dibandingkan dengan keadaan penggunaan air yang sebenar. Pengukuran tahun asas pula diambil pada tahun di mana data parameter-parameter yang diperlukan diperoleh. Satu tahun berikutnya atau lebih dipilih sebagai tahun ramalan di mana penggunaan air akan diramal atau dijangka. Nilai jangkaan hadapan terhadap penentu kepada penggunaan air boleh dibina atau dijana oleh persamaan yang disediakan di dalam model. Kebanyakan suborder penggunaan air yang terdapat di dalam pakej IWR-MAIN adalah berdasarkan data daripada kajian Universiti John Hopkins (Wurbs, 1995).
Opitz, Dziegielewski dan Steinbeck (1994) dalam Viesmann dan Hammer (1998) telah menggunakan model IWR-MAIN untuk menganalisis perkhidmatan air
oleh The Eugene Water and Electric Board’s (EWEB) iaitu sebuah badan yang bertanggungjawab dalam Rancangan Pengurusan Sumber Air di Eugene, Oregon. Di dalam kajian tersebut, tahun 1990 dipilih sebagai tahun asas dan had perancangan meliputi tahun-tahun 1995, 2000, 2010, 2015 dan 2020. Dengan memasukkan ciri-ciri demografi yang ada dan yang telah diramal di kawasan kajian tersebut, IWR-MAIN telah digunakan untuk meramal jumlah penggunaan air oleh setiap sektor (perumahan, industri, komersil, kerajaan dan lain-lain) dan jarak masa (purata harian tahunan, purata harian musim panas, purata harian musim sejuk dan maksimum harian). Peramalan penggunaan air memerlukan jangkaan terhadap pertumbuhan populasi dan unit perumahan serta pekerja di kawasan kajian. Peramalan yang dilakukan menunjukkan purata permintaan air harian bagi sektor perumahan dijangka boleh meningkat sehingga 57% di antara tahun 1990 dan 2020. Ini secara amnya mengikut kepada peramalan terhadap populasi dan unit perumahan. Sementara itu permintaan air oleh sektor bukan perumahan dijangka hanya akan meningkat sehingga 42%. Ini secara amnya mengikut kepada statistik pekerjaan di kawasan tersebut (Nota taklimat Sistem Bekalan Air Negeri Perlis, 2001).
The U. S. Army Corps of Engineers, bekerjasama dengan Oklahoma Water
Resources Board dalam meramal keperluan air domestik dan industri dengan
menggunakan model IWR-MAIN (Oklahoma Comprehensive Water Plan, 1990). Model ini digunakan untuk menganggar penggunaan air untuk tahun
1990 dan seterusnya menjangka keperluan air mengikut dekad daripada tahun 2000 hingga 2040. Tren jangkaan untuk tempoh tersebut digunakan untuk
menggambarkan corak penggunaan air untuk tahun 2050. Data jangkaan untuk parameter populasi, pendapatan dan pekerjaan diperlukan untuk setiap dekad dalam tempoh tersebut. Data jangkaan untuk parameter perumahan ditentukan oleh model itu sendiri.
Andaian-andaian yang dibuat bagi tujuan peramalan adalah:
Nilai ramalan penggunaan air adalah mengikut tren jangkaan pemboleh ubah seperti populasi, bilangan dan jenis unit perumahan, pekerjaan dan median pendapatan seisi rumah.
Anggaran permintaan air pada masa hadapan menggambarkan keadaan cuaca adalah normal berdasarkan latitud dan longitud kawasan kajian dan pemboleh ubah cuaca yang diperoleh daripada IWR-MAIN Library of Climatic Conditions.
Tiada kenaikan harga air bagi penggunaan di kawasan perumahan.
Anggaran penggunaan air yang dikira tidak termasuk aktiviti pemuliharaan air yang sedang dijalankan atau yang telah dirancang.
Semua anggaran penggunaan air dikira daripada persamaan yang dibina oleh model IWR-MAIN dan pekali bagi penggunaan air tersebut telah disesuaikan mengikut corak penggunaan air di Oklahoma.
Model IWR-MAIN juga turut diaplikasikan dalam meramal permintaan air untuk tahun 2050 di kawasan-kawasan sepanjang pantai Atlantik di bahagian Tenggara Florida (Central dan Southern Florida Project, 1995). Kajian ini
