• Tidak ada hasil yang ditemukan

E. Teknik Pengumpulan Data

2. Hasil Penelitian

Berdasarkan hasil penelitian diperoleh insekta dengan spesies yang beragam, baik pada setiap stasiunnya maupun secara keseluruhan lokasi

43 penelitian. Insekta yang diperoleh sebanyak 12 Ordo, 41 famili dan 57 spesies, yang memiliki tingkat indeks keanekaragaman dan kepadatan yang berbeda-beda.

Tabel 4.1 Hasil Idenifikasi Insekta Stasiun I ( Timur) Di Kawasan KutaTahun 2011

No Family Nama Spesies Nama local Stasiun I ulangan ke- Tota

1 2 3 4 l

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 Apidae Bombus pennsylvanicus De Geer

Keboneng 1 1 1 0 3

2 Araneidae Cyclosa sp Laba-laba bulat hitam 3 3 3 0 9

Laba-laba Bulat 1 1 1 0 3

3 Coccinellidae Araneus inustus L Kumbang ladybird 2 0 2 0 4

4 Coliadinae Colias philodice Godart Kupu-kupu Kuning 3 6 5 0 14

5 Culicidae Culex sp Nyamuk 0 0 0 9 9

6 Formicidae Monomorium minimum

Buckley Semut merah 10 10 10 0 30

7 Julidae Julus virgatus Wood Lembewe 5 2 6 0 13

8 Lycaenidae Strymon melinus Hubner Kupu-kupu Coklat Bercak 6 12 10 0 28

9 Lygaeidae Eremocoris ferus Say Kepik biji 5 1 3 0 9

10 Muscidae Stomoxys calcitrans L Lalat kandang 1 0 0 0 1

11 Nyimphalidae Heliconius charitonius L Kupu-kupu zebra 1 0 0 0 1 Phycipdes Tharos Drury Kupu-kupu sayap tebal 1 1 3 0 5 Nyimphalis antiopa L Kupu-kupu Pura-pura

sedih

0 1 0 0 1

12 Pieridae Pieris rapae L Kupu-kupu Kubis 0 2 3 0 5

Anthocaris cardimines L Kupu-kupu Putih oranye 0 1 0 0 1 Eucholecreusa Lotta

Beutennmuler Kupu-kupu kuning ujung

oranye 2 0 1 0 3

13 Polydesmidae Polydesmus collaris Koch Kaki seribu/Lipan 3 3 3 0 9 14 Scarabaeidae Phyllophaga Porturicensis Kumbang badak 2 0 0 0 2 15 Sphaeroceridae Stomoxys calcitrans Geoffroy Kenyalong 0 0 1 0 1

16 Tabanidae Tabanus rubidus Wiedemann Lalat Kijang 1 1 1 0 3

17 Tettigonidae Scuderia furcata Brunner Katydid Semak 1 0 0 0 1

Jumlah Total 48 45 53 9 155

pada stasiun I jumlah insekta yang didapatkan sebanyak 17 famili 22 spesies dengan total individu 155.suhu tanah 30,5 0C, pH tanah 6,5 dan tekstur tanah lempung liat berdebu dan berpasir. Adapun spesies yang paling banyak yaitu dari famili Formicidae (Monomorium minimum Buckley), Lycaenidae

44 (Stymon melinus Hubner), Coliadinae (Colias philodice Godart), dan Julidae (Julus virgatus Wood). Sedangkan spesies terendah dari famili Muscidae (Stomoxys calcitrans L), Nyimphalidae (Heliconeus charitonius L, Nyimphalis antiopa L), Pieridae (Anthocaris cardimines L), Sphaeroceridae (Stomoxys calcitrans Geofroy), dan Tettigonidae (Scuderia furcata Bruner).

Tabel 4. 2 Hasil Idenifikasi Insekta Stasiun II (Utara) Di Kawasan Kuta Tahun 2011

No Family Nama Spesies Nama Lokal Stasiun II ulangan ke- Total

1 2 3 4

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 Bombyliidae Poecilanthrax alpa Osten Sacken

Lalat Tawon 1 1 1 0 3

2 Coccinellidae Epilachna varivestis Mulsant

Kumbang Ladybird 1 0 0 0 1

Epilachna borealis Fabricius Laweng 0 1 1 0 2

3 Colletidae Hylaeus modestus Say Gegeti 0 1 0 0 1

4 Culicidae Culex sp Nyamuk 0 0 0 10 10

5 Danaidae Danaus plexippus L Kupu-kupu Raja 3 4 2 0 9

6 Ephydridae Ephydra riparia Fallen Lalat Hitam 0 0 1 0 1

7 Formicidae Occophylla sp Sumangah 15 10 25 0 50

8 Hydrometridae Hydrometra martini Kepik air 3 5 1 0 9

9 Lycaenidae Rathinda amor Fabricius Kupu-kupu Mongkey 0 1 0 0 1 10 Nyimphalidae Heliconius Charitonius L Kupu-kupu Zebra 1 1 0 0 2

11 Noctuidae Spodoptera Mauritia Ngengat hantu 1 0 0 0 1

12 Pieridae Pieris rapae L Kupu-kupu kubis 2 2 1 0 5

Euch0lecreusa lotta Beutenmuller

Kupu-kupu Kuning Ujung

1 1 1 0 3

Anthocaris Cardimines L Kupu-kupu Putih oranye

0 0 1 0 1

13 Apidae Apis melifera L Lebah Madu 1 1 0 0 2

14 Tetragnathidae Tetragnatha sp Laba-laba Berahang panjang

2 2 2 0 6

Jumlah Total 31 30 36 10 107

Pada stasiun II jumlah insekta yang didapatkan sebanyak 13 famili, 17 spesies dengan total individu 107. Suhu tanah 31,5, pH 6,5 dan tekstur tanah lempung berdebu dn berpasir Adapun spesies yang paling banyak yaitu dari

45 familiFormicidae (Occophylla sp), Culicidae (Culex sp) dan Hydrometridae (Hydrometra martini Kirkaldy). Sedangkan yang terendah dari famili Coccinelidae (Epilachna varivestis Mulsant), Colietidae (Hylaeus modestus Say), Ephydridae (Ephydra riparia Fallen), Lycaenidae (Rathinda amor Fabricius), Nyimphalidae (Balarchia archippus Cremer), dan Pieridae (Anthocaris Cardimines L).

Tabel 4.3 Hasil Idenifikasi Insekta Stasiun III (Selatan) Di Kawasan Kuta Tahun 2011

No Family Nama Spesies Nama Lokal Stasiun II ulangan ke- Total

1 2 3 4

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 Apidae Bombus Pennsylvanicus

De Geer Keboneng 1 0 0 0 1

2 Coenagrionidae Ischnura verticalis Say Capung Jarum 1 1 1 0 3

Argia emma Kinnedy Capung Tanah 0 1 0 0 1

3 Coliadinae Colias philodice Godart Kupu-kupu Kuning 2 1 2 0 5

4 Culicidae Culex sp Nyamuk 0 0 0 5 5

5 Formicidae Occophylla sp Sumangah 13 15 25 0 53

6 Lycaenidae Strymon melinus Hubner Kupu-kupu Coklat 9 9 0 0 18

7 Pieridae Pieris rapae L Kupu-kupu kubis 3 0 2 0 5

8 Pyralidae Ostrinia nubilis Hubner Kupu-kupu

penggerek batang 0 1 0 0 1

10 Scarabaeidae Dynastes tityus L Kumbang Hercules 0 0 1 0 1 11 Tetrigidae Tettigidea lateralis say Belalang Kesonggor 0 1 0 0 1 12 Tettigonidae Neoconocephalus

Ensiger Harris

Belalang bertanduk panjang

1 0 1 0 2

Scuderia furcata Brunner Belalang Katydid 1 0 0 0 1 13 Vespidae Dolichovespula moculata

L Lebah kerttas 0 1 1 0 2

Jumlah Total 32 31 33 5 101

Pada stasiun III jumlah insekta yang didapatkan sebanyak 14 famili, 16 spesies, dengan total individu 101. Suhu tanah 28, pH 6,2 dan tekstur tanah lempung liat berdebu. Adapun spesies insekta yang mendominasi yaitu dari famili Formicidae (Occophylla sp), Lycaenidae (Strymon melinus Hubner). Sedangkan yang terendah dari famili Apidae (Bombus pensylvanicus De Geer),

46 Coenagrionidae ( Argia emma Kinnedy), Drepanidae (Drepana arcuata Walker), Pyralidae (Ostrinia nubilis Hubner), Saturniidae ( Citheronia regalis Fabricius), Scarabaidae (Dynastes tityus Say), Tetrigidae (Tettigidea lateralis Say), dan Tettigonidae (Scuderia furcata Brunner).

Tabel 4.4 Hasil Idenifikasi Insekta Stasiun IV (Barat) Di Kwasan Kuta Tahun 2011

No Famili Nama Spesies Nama Lokal Stasiun IV ulangan

ke- Total

1 2 3 4

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 Acrididae Melanoplus Differentialis

Thomas Belalang Kemokoh 1 1 0 0 2

Chloealtis conspersa Harris Belalang berwajah

Miring 1 0 2 0 3

2 Apidae Apis melifera L Lebah madu 0 1 1 0 2

Bombus pennsylvanicus De

Geer Keboneng 0 1 0 0 1

3 Coccinelidae Epilachna varivestis Mulsant Kumbang Ladybird 0 0 1 0 1

4 Coenagrionidae Argia emma kennedy Capung tanah 1 0 0 0 1

5 Cordulegastrida Cordulegaster oliquus say Capung loreng tanah 0 1 0 0 1

6 Culicidae Culex Sp Nyamuk 0 0 0 5 5

7 Cynipidae Diplolepis rosae L Kemedeng 0 1 0 0 1

8 Formicidae Occophylla sp Semut rang-rang 5 6 9 0 20

9 Lygaeidae Eremocoris ferus say Kepik biji 2 3 3 0 8

10 Mantidae Stagmomantis carolina johannsen

Kenodrak 1 0 0 0 1

11 Polydesmidae Polydesmus collaris Koch Kaki seribu/lipan 2 1 1 0 4

12 Syrphidae Didea fasciata macquart Lalat syirphid 1 1 1 0 3

13 Tetrigidea Tettigidea lateralis say Belalang kesonggor 1 1 0 0 2 14 Tettigonidae Scudderia furcata brunner Belalang katydid

semak 0 1 1 0 2

Neoconocephalus ensiger

harris Belalang bertanduk 1 0 0 0 1

Jumlah total 17 18 19 5 58

Pada satasiun IV jumlah spesies yang didapatkan sebanyak 14 famili, 17 spesies dengan total individu 58. Suhu tanah 31, pH 6,2 dn tekstur tanah lempung liat berpasir. Adapun spesies yang mendominasi yaitu dari famili Formicidae (Occophylla sp), dan Lygaeidae (Eremocoris ferus Say). Sedangkan yang

47 terendah dari famili Apidae (Bombus pensylvanicus De Gerr), Coenagrionidae (Argia emma Kinnedy), Cordulegastridae (Cordulegaster obliquus Say), Cynipidae (Diplolepis rosae L), Mantidae (Stagmomantis carolina Johannsen), dan Tettigonidae ( Neoconocephlus ensiger Harris)

Tabel 4.5 Hasil Idenifikasi Insekta Stasiun V (tengah) Di Kawasan Kuta Tahun 2011

No Famili Nama Spesies Nama Lokal Stasiun V ulangan ke- Total

1 2 3 4

1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 Acrididae Melanoplus differentialis Thomas Belalng kemokoh 0 0 1 0 1

2 Choealtis conspersa harris Belalang berwajah

miring

1 1 0 0 2

3 Coccinelidae Epilachna varivastis Mulsant Kumbang Ladybird 1 0 1 0 2

4 Coliadinae Coliias philodice Godart Kupu-kupu Kuning 1 0 1 0 2

5 Cordulegastrida

e Cordulegaster obliquus Say Capung loreng

Kuning 1 0 1 0 2

6 Culicidae Culex sp Nyamuk 0 0 0 6 6

7 Formicidae Occophylla sp Sumangah 4 0 3 0 7

Componotus pennsylvanicus De Geer Semut Hitam 0 2 3 0 5 8 Lycaenidae Lycaena phlaeas Americana Harris Kupu-kupu Oranye 0 4 0 0 4

Strymon melinus Hubner Kupu-kupu coklat

bercak 15 20 12 0 47

9 Lygaeidae Eremocoris ferus say Kepik Biji 1 1 1 0 3

10 Oxyopidae Oxyopes salticus Hentz Laba-laba bermata tajam

0 0 2 0 2

11 Pentatomidae Nezara viridula Kerenge 0 0 1 0 1

12 Phalacridae Phalacrus politus Melsheimer Ambul-ambul 1 0 0 0 1

13 Pieridae Pieris rapae L Kupu-kupu Kubis 3 3 4 0 7

Eucholecreusa lotta Beutenmuller Kupu-kupu kunig

Ujung 1 0 0 0 1

14 Pseodococcidae Planoccocus citri Risso Kepik putih

/kenengkol 0 0 1 0 1

15 Sphaeroceridae Stomoxys Calcitrans Geoffroy Kenyalong 0 1 0 0 1

16 Sphingidae Manduca sexta L Ngengat Elang 0 0 2 0 2

17 Tabbanidae Tabanus lineola Fabricius Lalat Kuda 1 0 0 0 1

Jumlah Total 31 35 32 6 104

Pada stasiun V jumlah insekta yang didapatkan sebanyak 17 famili, 21 spesies dengan total individu 104. Suhu tanah 27,5, pH 6,5 dan tekstur tanah lempung berpasir dan berdebu. Adapun Spesies yang mendominasi yaitu dari

48 famili Licaenidae ( Strymon melinus Hubner), Pieridae (Pieris rapae L)dan

Culicidae (Culex sp). Sedangkan yang terendah dari famili Acrididae (Melanoplus differentialis Thomas), Blattidae (Blatta oriantalis L),

Pentatomidae (Thyanta custator Fabricius), Phalacridae (Palacrus politus Melsheimer), Pieridae (Eucholecreusa lotta Brunner), Pseodococidae (Planococus citri Risso), dan Tabanidae (Tabanus lineola Fabricius).

Table 4.6 Hasil Identfikasi Insekta di Kawasan Kuta Bulan Agustus 2011

No Ordo Famili Nama Spesies Nama Lokal / Indonesia Jlh

1 2 3 4 5 6

1 Araenida Araenidae Cyslosa sp Laba-Laba Bulat Hitam 9

Araneus inustus L Laba-laba Bulat 3

Oxyopidae Oxyopes saltius Hentz Laba-laba Bermata Tajam 2 Tetragnathidae Tetragnatha sp Laba-laba berahang pajang 6

2 Blattaria Blattidae Blatta orientalis L Coro 1

3 Coleoptera Coccinelidae Epilachna varivestis Mulsant Kumbang ladibrid 7 Epilachna borealis Fabricius Kumbang pemakan Daun

/Laweng 2

Coccinela arquata Kumbang Kubah 1

Phalacridae Phalacrus politus Melsheimer Kumbang Hitam / Ambul-

ambul 2

Scarabaeidae Dynastes tytyus L Kumbang Hercules 1

Scarabaeidae Phylophaga portoricensis Smythe Kumbang badak / Wangwung 2

4 Diplopoda Julidae Julus virgatus Wood Kaki seribu Bulat 13

Polydesmidae Polydesmus colaris Koch Kaki seribu / Lipan 13

5 Diptera Bombylidae Poecilanthrax alpa osten Sacken Lalat Tawon 3

Ephydridae Ephydra riparia Fallen Lalat Hitam 1

Culicidae Culex sp Nyamuk 45

Muscidae Stomoxys calcitrans L Lalat Kandang 1

Sphaeroceridae Stumoxys calcitrans Geoffroy Kenyalong 2

Syrphidae Didea Fascuata Macquart Lalat Syrphid 3

Tabanidae Tabanus lineola Fabricius Lalat kuda 1

Tabanus rubidus Wiedemann Lalat Kijang 3

6 Hemiptera Hydrometridae Hydrometra martini Kirkaldy Kepik Air 9

Lygaeidae Eremocoris ferus Say Kepik Biji 20

Pentatomidae Nezara Viridula Kerenge 1

7 Homoptera Pseodococcidae Planococcus citri Risso Kenengkol 1

8 Hymenopter

a Apidae Apis melifera L Lebah Madu 2

Bombus pensylvanicus De Geer Keboneng 4

Colletidae Hylaeus modestus Say Gegeti 1

Cynipidae Diplolepis rosae L Kemedeng 1

49

1 2 3 4 5 6

Formicidae Occophylla sp Semut Rang-rang / Sumangah 130

Monomorium minimum Buckley Semut Merah 30

Camponotus pennsylvanicus De

Geer Semut Hitam 5

Vespidae Dolichovespula maculate L Lebah Kertas 2

9 Lepidoptera Coliadinae Colias philodice Godart Kupu-kupu Kuning 23

Danaidae Danaus plexippus L Kupu-Kupu Raja 9

Lycaenidae Lycaena phlaeas Americana Harris

Kupu-kupu Oranye hitam 4 Strymon melinus Hubnner Kupu-kupu Coklat Bercak 93 Rathinda amor Fabricius Kupu-kupu Monkey Puzzel 1

Nyimphalidae Heliconius caritonius L Kupu-kupu Zebra 3

Phyciodes tharos Drury Kupu-kupu Sayap Tebal 5 Nyimphalis antiopa L Kupu-kupu Pura-pura Sedih 1

Noctuidae Spodoptera mauritia Kupu-kupu Hantu 1

Pieridae Pieris rapae L Kupu-kupu Kubis 25

Eucholecreusa lotta Beutenmuller Kupu-kupu Kuning Ujung

Oranye 7

Anthocaris cardimines L Kupu-kupu Putih Oranye 2 Pyralidae Ostrina nubilis Hubner Kupu-kupu Penggerek Batang 1 Saturniidae Citheronia regalis Fabricius Kupu-kupu Bersayap Lebar 1

Sphingidae Manduca sexta Ngengat Elang 2

10 Mantode Mantidae Stagmomantis Carolina

Johannsen Kenodrak 1

11 Odonata Coenagrionidae Ischnura verticalis Say Capung Jarum 3

Argia emma Kinnedy Capung Tanah 2

Cordulegastridae Cordulegaster obliquus Say Capung Loreng Kuning 2 12 Ortoptera Acrididae Melanoplus differentialis Thomas Belalang Kemokoh 3 Chloealtis conspersa Harris Belalang Berwajah Miring 5 Tetrigidae Tettigidea lateralis Say Belalang Kesonggor 3 Tettigonidae Neoconocephalus Ensiger Harris Belalang Bertanduk Panjang 3

Scuderia furcata Brunner Belalang Semak 4

Jumlah Totl 525

Berdasarkan hasil penelitian lapangan di kawasan Kuta diperoleh insekta sebanyak 12 ordo, 41 famili, dan 57 spesies dengan total individu 525. Adapun pesies yang mendomonasi dari keseluruhan stasiun penelitian yaitu dari famili Formicidae (Occophylla sp, Monomorium minimum Buckley) Lycaenidae (Strymon melinus Hubner), Culicidae (Culex sp), Pieridae (Pieris rapae L), Coliadinae (Colias philodice Godart) dan Lygaeidae (Eremocoris ferus Say).

Sedangkan spesies terendah adalah dari famili Blattidae (Blatta orientalis L),Phalacridae (Phalacrus politus Mulsant), Ephydrudae (Ephydra riparia

50 Fallen), Tabanidae (Tabanus lineola Fabricius), Pentatomidae (Thyanta custator Fabricius), Pseodococidae (Planococcus citri Risso), Colletidae (Hylaeus modestus Say), Cynipidae (Diplolepis rosae L), Drepanidae (Drepana arcuata Walker), Lycaenidae (Rathinda amor Fabricius), Nyimphalidae (Nyimphalis antiopa L dan Balarchia archippus Cramer), Pyralidae (Ostrina nubilalis Hubner), Saturniidae (Citheronia regalis Fabricius), dan Mantidae (Stagmomantis carolina Johannsen). Penyebaran insekta dalam setiap stasiunnya berbeda-beda, secara terperinci dapa dilihat pada tabel 2-6 di bawah ini.

Tabel 4.7 Data Faktor Fisika-Kimia Lokasi Penelitan Di Kawasan Pantai Kuta Tahun 2011

No Stasiun Faktor Fisika-Kimia

pH Suhu(C) Tekstur Tanah

1 I 6,5 30,5 Lempung liat berdebu dan berpasir 2 II 6,5 31 Lempung berdebu dan berpasir 3 III 6,2 28 Lempung liat berdebu

4 IV 6,2 31 Lempung liat berpasir

5 V 6,5 27,5 Lempung berpasir dan berdebu

Ditinjau dari hasil penelitian di atas kawasan Kuta layak dijadikan sebagai salah satu objek penelitian dan pendidikan bagi para siswa jurusan IPA biologi karena tingkat keanekaragaman spesiesnya terbilang sedang atau spesies yang ditemukan cukup beragam. Oleh karena itu perlu dikembangkan sumber belajar sebagai panduan untuk melakukan studi pada daerah tersebut.

51 Adapun sumber belajar yang dimaksud yaitu berupa LKS (Lembar Kerja Siswa). Proses penyusunan LKS dengan menggunakan hasil penelitian dan disusun berdasarkan teknik penyusunan LKS yang terdapat pada bab kajian pustaka.

Dokumen terkait