ٝؿٔاخ يدشتساو يػاٙؿ يپايپ ٜسإؿ ،ٓدٙپ ٚ تؼيت َاػ (
56 ) ٖاتؼٔص ،ْساٟچ ٜسإؿ ، 1393
تفايسد خيسات :
12 / 3 / 1393 ؽشيزپ خيسات :
5 / 7 / 1393
قك 91 - 111
ِعهاج يییثت
ًِاسر ریٍاصت ریثأت یتخاٌض صقً رت دیکأت ات سفً تّسع ٍ ىدت ریَصت رت یا
رّاظ ُراَحرطدَخ (
یدرَه ِعلاطه :
ىاْفصا ُاگطًاد ُاگتاَخ رتخد ىایَجطًاد )
،یوظاک غٍرف
ٝؿٔاخ ذؿسا يػاٙؿساو يٛدـ٘اد
ٖاٟفكا ٜاٍـ٘اد يػاٙؿ
ک دَعسه ی
،رَپًا
ّْٛؾ ٜٚشٌ سايداتػا يؾإتخا
ٖاٟفكا ٜاٍـ٘اد
،یوساقدیحٍ
ّْٛؾ ٜٚشٌ سايـ٘اد
ٖاٟفكا ٜاٍـ٘اد يؾإتخا
ُدیکچ
ْا٘ ات ٝو صٚشٔا ياي٘د
"
تاطاثتسا شلؾ
"
ئ ٝتخاٙؿ
ٖاؼ٘ا يٌذ٘ص ٜٛخٚ ٚ داؿتا ْإت سد ٝ٘اػس ٝو تػا يياي٘د ؛دٛؿ ٛوػس يشيضٌا٘ ُىؿ ٝت اٞ
تػا ٝتفاي .
ٝتفشـيپ صا يىي ٝو ٜساٛٞأ
ٝ٘اػس ٗيشت ياٞ
ئ يمّت يشلت دٛؿ
، ْدشٔ ْٕٛؾ عشتػد سد يشيٌاشف تسٛك ٝت شيخا َاػ ذٙچ يط سد
ؽصسا ٚ ٝتفشٌساشل
ٜداٛ٘اخ ٝمئار ٚ اٞ
ي٘اشيا ياٞ
ٌٖٛشٌد اس
ٜدشو تػا . ؼٛضٛٔ ّٕٝخ صا ٖذت ت ٝو تػا يياٞ
ٝ
ٝٔا٘شت ّٝيػٚ
ٜساٛٞاؤ ياوٞ
سد يا
داشفا ٝخٛت ٖٛ٘او
؛ تػا ٝتفشٌ ساشل ٖاشتخد ٚ ٖا٘ص فٛلخت .
ٝٔا٘شت
ٜساٛٞأ تاغيّثت ٚ اٞ
ئ سد ؾيإ٘ ٝت اٟ٘آ سد ٝو يشيٚالت ٚ يا ذويآ
، - يؤ
اس داشفا ؽشٍ٘ ذ٘اٛت
ٜساتسد ذٞد شييغت دٛخ ٖذت .
شثا يػسشت فذٞ ات شضاح ؾٞٚظپ ياٞ
شيٚالت ٗيا -
ٝو
ٜذٙٞد ٖاـ٘
ٜذويا يياثيص َآ
ذٙتوؼٞ
-
َاح ٗيؾ سد ؛تفشيزپ تسٛك ٖاشتخد غف٘ تّضؾ ٚ ٖذت شيٛلت
، سد ٖآ ؾوم٘ ٚ ٝوخٛت شٞاغ ٜساٛحشطدٛخ ْا٘ ٝت يذيذخ شيغتٔ ٝت ؾٞٚظپ ٗيا
ُيذؿت شيغتٔ ٖاٛٙؾ ٝت
ٝ٘اػس شيٚالت يسازٌشثا ذٙيآشف سد ٜذٙٙو شيٛلت شت يا
ذيدشٌ يػسشت غف٘ تّضؾ ٚ ٖذت .
ؾياؤصآ ؽٚس ٝت ٝو ؾٞٚظپ ٗيا
ٜاٍتاٛخ ياضف سد ٚ ي٘اذئ
ٜٚشٌ ٚد ؛تفشيزپ ْاد٘ا ييٛدـ٘اد ياٞ
20 ٜشف٘
ٖاٛوٙؾ ٝوت يفداولت تسٛوك ٝت اس يٞاٍتاٛخ شتخد ٖايٛدـ٘اد صا
ٖٛٔصآ ؾيأصآ ٚ َشتٙو ٜٚشٌ
دٕٛ٘
. حيات٘
ؾٞٚظپ ٜسٚد هي صا غپ 1
ٝ٘اوػس شيٚالت ٜذٞاـٔ ٗيت ٝو داد ٖاـ٘ ؾيأصآ ٝٞأ
ٖذؤآ ٗيياوپ ٚ يا
شيٛلت ٜشٕ٘
،دساد دٛخٚ ساداٙؿٔ ٝطتاس شٞاغ ٜساٛحشط دٛخ ٚ ي٘ذت ذت شيٛلت ٜشٕ٘ ٖائ
دٛخ ٜشٕ٘ ٚ ي٘
ٝطتاس شٞاغ ٜساٛحشط ساداوٙؿٔ ٚ عٛىؿٔ
دٛخ ،دساد دٛخٚ
شف سد شٞاغ ٜساٛحشط ا
ٝ٘اػس شيٚالت يسازٌشثا ذٙي
ُيذؿت شثا ٖذت شيٛلت شت يا
ٜصاػ ٖاٛٙؾ ٝت غف٘ تّضؾ ٚ دساد يٌذٙٙو ٝوو يا
يتايصسا تػا دشف يذٕٙ٘اٛت ٚ يذٕٙؿصسا ٜذٙٙو
، يٕ٘ شييغت ؽٛختػد ذٙيآشف ٗيا سد ددشٌ
.
ُشاٍ
یدیلک یاّ
:
ٝ٘اػس شيٚالت ،يا
شيٛلت
،ٖذت تّضؾ
،غف٘
دٛخ
ُيذؿت شيغتٔ ،شٞاغ ٜساٛحشط
ٜذٙٙو
َٚإؼٔ ٜذٙؼيٛ٘ :
09387132405
Emial: [email protected]
92
ٝؿٔاخ يپايپ ٜسإؿ ،ٓدٙپ ٚ تؼيت َاػ ،يدشتساو يػاٙؿ (
56 ) ٖاتؼٔص ،ْساٟچ ٜسإؿ ، 1393
ِهدقه سد يياثيص ِٝٛمٔ
يؿيثط ٚ يتاؼت٘ا يشٔا صا ٖأص سزٌ
، يشؤا ٝت
تػا ٜذؿ ُيذثت َٛلح ُتال ٚ يتاؼتوا .
ؽٚس صا ةوؼو ياٞ
يياثيص ٗيا
، حلاطكا ٝو تػا ؾيٛخ ٖذت سد فشلت ٚ ُخد ًا
« تيشيذٔ
شٞاغ ٚ ٖذت »1
ئ ٜذئا٘
دٛوؿ . شف ٗويا يوط سد ا
ذوٙي
ٗتخاػ هيدض٘ ٚ دٛخ يشٞاغ ُىؿ ٖذؿ شتٟت سٛػٙٔ ٝت داشفا
ٝتفشيزپ ٚ يسادٙٞ ٖذت ٝت ٖآ يؤ ؼاوٕتخا سد ٜذوؿ
ذٙوؿٛو . صا
صات ٗيا ٝت ٝو ئّاٛؾ تساوثؾ ٝوت اوي ،ٖذوت سد شوييغت ٚ يـيذ٘ا
شٍيد
« تيشيذٔ
ٖذت » ئ شدٙٔ
د ؼٛو٘ ،دٛؿ شوٞ ؽشوٍ٘ ٚ نس
ٝوِٛمٔ ؛تػا دٛخ ٖذت ٚ شٞاغ ٝت تثؼ٘ دشف ٝوو يا
اوت ٖاٛوٙؾ
« شيٛلت
2ٖذت » ئ حشطٔ
ددشٌ
. لت شيٛ
ّٛلت ٝت ٖذت س
يوٙٞر يا
صا داشفا ٝو دساد ٜساؿا ذ٘ساد دٛخ ٖذت
. شيٛولت ٓوٞ دشوف ٖذوت
شثأتٔ
صا
ٚ تادامتؾا ؾياشٌ
دٛخ ياٞ
ٚ تػا دشف شثأوتٔ ٓٞ
صا
ٜذوويا
َآ يؾاووٕتخا ياووٞ
( ووور
،ييا 1386
.)
ٝووو يوؤٕٟ ُوؤاٛؾ صا
ئ
شوثا دٛوخ ٖذت صا داشفا ؽشٍ٘ ٚ نسد شت ذ٘اٛت ذوؿات سازوٌ
ٝ٘اووػس
ٝ٘اووػس شيٚاوولت ٚ اووٞ
تووػا يا .
ٝ٘اووػس شيٚاوولت صا يا
ٖذت غلا ياٞ
ش تػد ئ اس يٙتفاي٘
؛دشوو ٜذٞاـٔ ادوشٞ سد ٖاٛت
ّدٔ
ٝ ياٞ
ّٓيف ،يياثيص ٚ ذُٔ
ٝـيپشٙٞ ٚ دٚٛيِاٞ ياٞ
شوغلا ياٞ
ٚ بازخ
ٚ ٜساٛٞأ سد يشغلا ٚ يياثيص تلاٛلحٔ تاغيّثت ، ...
ئ شيٚالت ٗيا اثيص ياٞسٚات ؼٛ٘ ذٙ٘اٛت
شوييغت اس ٖاو٘ص يتخاٙؿ
ٖذوت صا اوٟ٘آ سٛولت ٚ نسد شوت يميٕؾ شيثأت ٚ ٜداد ٚ ٖاوـياٞ
تّضؾ حطػ اٟ٘آ غف٘
ذ٘سازٍت سد يساىتػد ٚ شييغت َإؾا ٝت ٚ
يص ياٍِٞٛا ٗيا ات ييإٛٙٞ سٛػٙٔ ٝت ٖذت ئ شدٙٔ يياث
ذ٘ٛؿ .
ٜساٛٞأ ٖٛيضيّٛت ٝت يػشتػد ٖذؿ شيٌاشف
َاػ سد يا ياٞ
ساشل ٚ ٜذٞاـٔ تِٟٛػ ثؾات شيخا شيٚاولت مشوؿٔ سد يشيٌ
ّٓيف ٚ تاغيّثت سد بازخ ٖاشتخد ٚ ٖا٘ص
ٜساٛٞأ ياٞ
ٜذوؿ يا
تػا . ٚ يياوثيص ةوؼو ٖاو٘ص ياشوت شيٚاولت ٗويا يّوكا ْايپ
تػا ي٘اٛخ .
غيّثت ٚ شيٚالت ٗيا ئ أ ٝت تا
شٞاوغ ٝوو ذٙيٌٛ
؛ذؿات ٍٝ٘ٛچ ذيات أ
ياشت
َاثٔ
،
ٜذيا ٖص وػٛت ٝوو صٚشؤا َآ
ٝ٘اػس يؤ ٜذيوـو شيٛلت ٝت يتشغ ياٞ
ذول يو٘ص ،دٛوؿ ،ذوّٙت
1 Body Management
2 Body Image
ؽٛخ تػا ٖاٛخ ٚ شغلا ،ْاذ٘ا .
ٝوئاسا اوت يياوثيص ٚ ذٔ ؽياٙك
ئاذو٘ا ٗتوؿاد ٝت ُيإت ٚ ٖذت صا يتياضسا٘ ٝت بازخ شيٚالت يشٞاغ ٚ شغلا بازخ
شدٙٔ
ئ
ذو٘دشٌ
.
« يتياوضسا٘ ٗويا ٚ اوٞ
ي٘اشٍ٘
شيٛلت صا ٝتفشٌ تأـ٘ ياٞ
اس يداويص تلاىوـٔ ٖذوت
ٖاٛخ ٖاشتخد ٚ ٖا٘ص ياشت
، يحاشخ ٖٛچٕٞ
ات ،يياثيص ياٞ
،ٛت
،ٜدشو داديا ٜشيغ ٚ ٗـواػٛپيِ
ٓويطس ؾياضفا ٝت ييازوغ ياوٞ
تخػ يت ،هؿضپ تساػ٘ ٖٚذت ٚ ٝ٘اشيٌ
يشوغلا ،ٝويزغت يٕػ٘
ا ؾيت اٟ٘آ ٖائ سد ٖآ ذٙ٘أ ٚ ذح ص شدٙٔ
يؤ
دٛوؿ
»
( Jung &
Lee, 2009:354
.)
« كثط يـٞٚظپ ةيػآ ٜٚشٌ ٝو ضووشٔ يوػاٙؿ
ْاد٘ا ايسآ تاؿِاطٔ
اد ،تػا ٜد 65
شيص ٖاشتخد ذكسد 25
َاػ
يوحاشخ ٝوت اوٟ٘آ صا يسايوؼت ٚ ذٙتوؼي٘ يوضاس دٛخ شٞاغ صا ئ يٚس يياثيص ذ٘سٚآ
. صٚس ؾياشٌ
ٚ يياوثيص ٝت ٖٚضفا ؾياضوفا
ؾياضوفا ٝوت يحاشخ ؼٛ٘ ٗيا ياشت اضامت 83
داذوؿت يذوكسد
يحاشخ ٝتؿزٌ ٝٞد سد هيتػلاپ ياٞ
شدٙٔ
تػا ٜذؿ »
(
،ئّاؾ
1391 )
سد .
ٖائ ٗيا
،
ٚ ٖا٘ص
ٗيا ٝطػاٚ ٝت ٖاشتخد شتوـيت ٝو
اوت
يٌظيٚ
ٚ ي٘إؼخ ياٞ
يشٞاوغ ٚ ذوييأت دسٛؤ ٖاوؿ ٗيوؼحت
ئساشل ذ٘شيٌ
؛ شتـيت صا سد ٖادشؤ
توػد توٟخ ئاذو٘ا ٝوت يتاي
ٚ ةػاٙتٔ
ئ ؽلات بازخ ذٙٙو
.
« ذويوأت ٝوؿٔاخ ٝوو اود٘آ صا
ٖادشؤ ٝوت تثوؼ٘ ٖاوـتيٛٞ تخاػ سد ٖا٘ص شٞاغ شت يشتـيت ت اس دٛخ ةّغا ٖا٘ص ،دساد
ٝ تيتازوخ ّٝيػٚ
يشٞاوغ ياوٞ
ٖاوؿ
ئ يتايصسا ذٙٙو
»
) .(Locher & Unger,1993:743-729
شٍيد يٛػ صا
، ؾوم٘ يػسشت
« ٜساٛوحشطدٛخ شٞاوغ
3» ٝوت
تػا ٟٓٔ ضي٘ سازٌشثا يشيغتٔ ٖاٛٙؾ .
يّؾ
ٖآ ٓغس ٝو ـٞٚظپ تا
شيٛلت ٚ ٖذت تيشيذٔ سد ٝ٘اػس ؾم٘ يػسشت ٝت يفّتخٔ
ٖذوت
ٝتخادشپ يٞاوٌآ يدشوف ُؤاٛؾ يوػسشت ٝوت يـٞٚظپ شتٕو ،ذ٘ا
ٜساٛحشطدٛخ اي ٚ شٞاغ صا ي٘ٚسد تػا ٝتخادشپ شٞاغ
.
«
ٗيا ٝو
ٖذت صا ذح ٝچ ات ٖا٘ص اس ٖاـياٞ
يض حطوػ ٝوت ،يوضاسا٘ اي ذ٘ا
ٖاؿشٞاغ ٜساٛحشطدٛخ يٍتؼت
دساد
) (Jung & Lennon, 2003:28
.
ٜساٛحشط ٜصٛوح هوي ٖاٛٙؾ ٝت4
ٝوت بٛوتشٔ يتخاٙوؿ
« دٛوخ »5
ٗيتؼخ٘
ذؿ داٟٙـيپ عٛوسأ ػٛت سات .
ٜساٛحشط دٛخ ٚا اس اٞ
3 Appaerance Self -Schema
4 Schema
5 Self
ٝؿٔاخ ٗييثت
ٝ٘اػس شيٚالت شيثأت يتخاٙؿ شٞاغ ٜساٛحشطدٛخ ؾم٘ شت ذيوأت ات غف٘ تّضؾ ٚ ٖذت شيٛلت شت يا
...
93
ٓيٕؿت ٖاٛٙؾ ٝت تاويتشدت صا ٝوو دٛوخ ٜساوتسد يتخاٙوؿ ياوٞ
شوپ ٚ ٜذوؿ حتٙٔ ٝتؿزٌ
اس دٛوخ ٝوت بٛوتشٔ تاوؾلاطا ؽصاد
ئ تياذٞ ٚ يٞذ٘أصاػ ذٙو
»،
يؤ فيشؿت ذوٙو
( .(Markus, 1977:64
ٗياشتاٙت
،
ٜساٛحشطدٛخ تاويتشدت ٟٓف ياشت شٞاغ ات ثتشٔ ياٞ
يػاػا ٜشٔصٚس يٌذ٘ص سد ٖذت شيٛلت تخاٙوؿ سٛػٙٔ ٝت ٚ ذ٘ا
ٝيأشػ ،تيٕٞا ٝت بٛتشٔ تايضشف ٚ تادامتؾا سد داشفا يسازٌ
ٙؿٔ
شيثأت ٚ ا تويٕٞا اوٟ٘آ يدشوف يٌذو٘ص سد ٖاوؿشٞاغ يسازٌ
دساد . ؾٞٚظپ ةّغا ٝو ٗيا ٝت ٝخٛتات ٗويا سد ٜذوؿ ْاد٘ا ياٞ
تػا ٜذؿ ْاد٘ا يتشغ ياٞسٛـو سد ٝٙئص
، شوػ٘ ٝوت يسٚشوض
ئ
ؾٞٚظپ ذػس قخلاات ٚ ٖذت شيٛلت ٝٙئص سد يشتـيت ياٞ
٘أ يتٚاوفتٔ يوٍٙٞشف ياوضف سد ٝٙئص ٗيا سد ٝ٘اػس ؾم٘
ذوٙ
دشيزپ ْاد٘ا ٖاشيا .
ٖاشوتخد اس يسأآ ٝؿٔاخ شضاح ؾٞٚظپ سد
ئ ُيىـت ٖاٛخ
ٝو دساد دٛخٚ دامتؾا ٗيا اشيص ؛ذٙٞد :
« شيٛلت
ٜذيذپ ٖذت ٚ ٖادشؤ ٝوو يٙؿٔ ٗيذت ؛تػا تيؼٙخ صا شثأتٔ يا
ٌٝ٘ٛ ٝت ٖا٘ص ئ يؾإتخا يا
ٖذت ات ذ٘ٛؿ سٛوط ٝوت اس ٖاوـياٞ
ٜذوويا ٚ ٜدٛووٕ٘ ناسدا يتٚاووفتٔ
َآ ووٞ
يووٌظيٚ ٚ ا يٕووؼخ ياووٞ
ذٙ٘اذت ذٕٙؿصسا اس يتٚافتٔ
»
(
،يحايس 1390 : 5 - 33
.)
ٗيٙچٕٞ
، ٖا٘ص
شيٛلت ٖادشٔ ات ٝؼيامٔ سد يفٙٔ ي٘ذت
ٝوت ٚ ذ٘ساد دٛخ صا يشت
ٗيٕٞ
تّؾ ناو٘شطخ ي٘اٚس ٚ يٕؼخ ياٞذٔايپ ، ضوي٘ اس يشوت
يؤ ٝتشدت ذوٙٙو
Kashubeck, 1999:782)
&
(Mintz
ؾٞٚظوپ ازوِ .
ئ شضاح ات ذؿٛو
ٝؿٔاخ ٗييثت شيٚالت شيثأت يتخاٙؿ
ٝ٘اوػس يا
شت شيٛلت تّضؾ ٚ ي٘ذت
ٜساٛحشطدٛخ ٚ ٖاشتخد غف٘
ٝت شٞاغ
ٝووؿٔاخ تاوويتدا ٗتخاووػ يووٙغ ،ٜدٛووٕ٘ هووٕو ٖذووت يووػاٙؿ
ٚ يؾإتخا ِٝأؼٔ ٗيا ُح ياشت يياٞساىٞاس ٖآ تاؿثت ؾٞاو
ذيإ٘ داٟٙـيپ .
ٌِیطیپ یسررت
ٖاساىٕٞ ٚ ٜداصسدال يـيإيپ ؾٞٚظپ (
1391 ) ات
ٖاٛٙؾ
"
شيثأوت
ٝ٘اػس فشلٔ
ٖا٘ص ٖذت تيشيذٔ شت يؿٕخ ياٞ
"
ئ اس صا ٖاٛت
ؾٞٚظپ ّٕٝخ
ٝو تؼ٘اد يياٞ
ٝت ٝ٘اوػس ؾم٘
تيشيذؤ سد اوٞ
ٝوخٛت ٝ٘اٌاذخ سٛط ٝت ٖذت شوو
ٜد ذو٘ا . ٖاشٍوـٞٚظپ ساضوتا اوت
ٝٔاٙـػشپ 480
ٖا٘ص صا شف٘
17 ات 40 ت اس ٝ٘ات شٟؿ ِٝاػ
ٝ ّٝيػٚ
ٕٝ٘ٛ٘
دالت يشيٌ
ذ٘دٕٛ٘ باخت٘ا يف .
شٍ٘ايت ٖا٘آ ؾٞٚظپ حيات٘
يٛل ،ٜساٛٞأ ٚ ٖٛيضيّٛت ٝو دٛت ٗيا تيشيذٔ ات اس ٝطتاس ٗيشت
ذ٘ساد ٖذت .
اوت يوّخاد ٝ٘اػس ٖاٛٙؾ ٝت ٖٛيضيّٛت فشلٔ ٝطتاس
ُتامٔ سد ٚ ٜدٛت يفٙٔ ٖذت تيشيذٔ
، ٝ٘اوػس فشولٔ ٗيت ياوٞ
ساداٙؿٔ ٝطتاس ٖذت تيشيذٔ ٚ ٜساٛٞأ ًاكٛلخ يخساخ توثثٔ
تؿاد دٛخٚ
.
ٖاياپ سد
،
ٖاشٍـٞٚظپ ئ ٝديت٘ ٗيا ٝت
ٝوو ذٙػس
ٝ٘اػس تياذٞ ياتػاس سد ٜساٛٞأ ٚ ت٘شتٙيا ٖٛچ يخساخ ياٞ
ذ٘ساد ٖذت شت يشتـيت ذيوأت يٍٙٞشف َشتٙو ٚ .
ٝؿٔاخ تاؿِاطٔ سد ٖذت شيٛلت ثحت ٖذؿ حشطٔ
يوػاٙؿ
ٚ ٜدٚشوچ يسذويح ٝؿِاطٔ ات ٖذت ي٘اؤشو
( 1389 ) اوت ٖاٛوٙؾ
"
س ٜٛوح٘ ٚ ٖذوت صا يوٙٞر شيٛلت ات يتخاٙؿاثيص ياٞسٚات ٝطتا
شٞاغ تيشيذٔ
"
ؿ صاغآ ذ . ؾٞٚظوپ ٗويا سد
، ٖاشٍوـٞٚظپ ٝوت
ٚ ٖاو٘اٛخ يتخاٙوؿاثيص ياوٞسٚات صا يووسد ٝت يتايتػد سٛػٙٔ
ٜٛوح٘ ٚ ٖاوـ٘ذت صا ٖاو٘آ يوٙٞر شيٛولت تويٞأ شوت ٖآ شيثأت ذووٙتخادشپ اووٟ٘آ سد شٞاووغ تيشيذؤ
. يساوؤآ ٝووؿٔاخ ؾٞٚظووپ
،
ٛخ ٖا٘ا 18 - 30 ٝوٕ٘ٛ٘ ٓودحٚ ذٟـٔ ٗواػ ِٝاػ 800
سد شوف٘
ذؿ ٝتفشٌشػ٘
ذ٘
. حيات٘
ؾٞٚظپ ياٞسٚات ٝو دٛت ٝتى٘ ٗيا ذّيإٔ
ٓيؼمت ٛ٘ ٚ يتٙػ ٝتػد ٚد ٝت ٖا٘اٛخ يتخاٙؿاثيص ٚ توػا شيزپ
ٝوت يتٙوػ تسٛك صا ٖا٘اٛخ يتخاٙؿاثيص ياٞسٚات سد َٛحت ات ذيذخ ؽضٚ
، ت دٛخٛٔ شيٛلت صا ٖا٘اٛخ يتياضسا٘
ؾياضوفا ٖذ
ٝتفاي
، كومحت سٛػٙٔ ٝت ٖذت سد يساىتػد ٝت يشتـيت ُيإت اٟ٘آ
ئ ٖاـ٘ ٖآ صا ي٘أسآ شيٛلت ذٙٞد
.
ٗيا شت ٜٚلاؾ
، ٝوِامٔ سد يا
ات ٖاٛٙؾ
"
ؽشٍ٘ ؾم٘
ي٘ذوت سٛولت ؾياذويپ سد يتيؼٙخ ياٞ
"ٖا٘ص تياٙؾ ٚ يساتخٔ
( 1390 ) ُٕؾ ٜٛح٘ ٚ ؾم٘ فـو ٝت ،
ؽشٍ٘
ٛلت ؾياذيپ سد يتيؼٙخ ياٞ
شٟوؿ سد ٝو ي٘ا٘ص ي٘ذت س
صاشيؿ ات ذوٙتخادشپ ،ذو٘دٛت ٝوتفشٌ ساشول يياوثيص يحاشخ ُٕؾ .
ٜدافتػا دسٛٔ ؽٚس
ٖاشٍـٞٚظپ ٜدٛت يياٙثٔ ٝيشػ٘ يفيو ؽٚس
ٕٝ٘ٛ٘ ؽٚس صا ٜدافتػا ات ٚ ذٕٙفذٞ يشيٌ
24 ٝوو ي٘او٘ص صا شف٘
َاػ يط سد 1387
يياوثيص يوحاشخ ٝوت ْاذولا صاشيوؿ شٟؿ سد
ذ٘دٕٛ٘
، ثحالٔ دسٛٔ
ساشل كيٕؾ ٝ ذٙتفشٌ
. حيات٘
ؾٞٚظپ يت ا شٍ٘
ا
ٗي
ٝتى٘
ٝو يتيؼٙخ ؽشٍ٘ كيشط صا ٖا٘ص ي٘ذت شيٛلت ٝو دٛت
94
ٝؿٔاخ يپايپ ٜسإؿ ،ٓدٙپ ٚ تؼيت َاػ ،يدشتساو يػاٙؿ (
56 ) ٖاتؼٔص ،ْساٟچ ٜسإؿ ، 1393
ٝوت تثوؼ٘ ٖاو٘ص ٚ ٖاو٘ص ٝوت تثؼ٘ ٖادشٔ ،دٛخ ٝت تثؼ٘ ٖا٘آ ذ٘ساد ٖادشٔ
، ئ ُىؿ يٌ
دش
؛ دٛوخ ٝوت تثوؼ٘ ٖاو٘ص ؽشٍ٘ أا
ٔ ٚ ٜذوؿ يمّت ٖا٘ص ٝت تثؼ٘ ٖادشٔ ٝ٘اياشٌشٞاغ ؽشٍ٘ صا ّٟٓ
ووـيپ تفش يووحاشخ ٝووٙئص سد يووّٕؾ ياووٞ
ؾووم٘ يياووثيص ياووٞ
ُيٟؼت ٝوت ٚ ٝتوؿاد شٞاوغ ٚ ٖذوت ٝوت ٝوخٛت ؾياضوفا سد يشٌ
توػا ٜذ٘اوػس يساي ٖا٘ص ٝت تثؼ٘ ٖادشٔ ٝ٘اياشٌشٞاغ ؽشٍ٘
.
ٖاشٍووـٞٚظپ ٚ تلايوولحت ياساد ٖاوو٘ص ٝووو ذوو٘سٚات ٗوويا شووت
ٝيأشوػ ياساد شتلااوت يؾإتخا تيؿلٛٔ
ي٘ذوت سٛولت يسازوٌ
ذٙتؼٞ يشتٕو .
يحاويس ٝؿِاطٔ
( 1390 ) شيٛولت ٝوٙئص سد ضوي٘
،ٜذؿ ْاد٘ا ٖذت يذٕٙتياضس ظاحِ صا اس غٙخ ٚد ٖائ تٚافت
شيٛلت صا ئ يػسشت ٖذت
ٙو ذ . ٝت يـيإيپ يط كمحٔ
"
يػسشت
تٚافت ٖذوت شيٛولت صا يذٕٙتياضس ٖاضئ سد يتيؼٙخ ياٞ
"
ٚ
شثا ٗييثت ياٞ
يؾإتخا ُٔاٛؾ صا يخشت -
ٝوتخادشپ ٖآ شت ي٘اٚس
تػا .
ٕٝ٘ٛ٘ يٚ
360 ٚ باخت٘ا اس ٜاٍـ٘اد ٖايٛدـ٘اد صا يشف٘
ٜداد ٝٔاٙوـػشپ ساضتا صا ٜدافتػا ات ياوٞ
ؾٞٚظوپ يسٚآدشوٌ اس
دٕٛ٘
. ٗيا يفيكٛت حيات٘
ؾٞٚظپ يتيوؼٙخ تٚاوفت صا يواوح
يوّيّحت حياوت٘ ٚ ٜدٛوت ٖذوت شيٛلت صا يذٕٙتياضس سد ساداٙؿٔ
ٗيا شٍ٘ايت تػا
ٝيأشػ ٝو ا ْشوؿ ،ٖذوت يسازٌ
ؾياوپ ،ٖذوت ص
ٝتؼ٘اٛت غف٘ تّضؾ ٚ ٖذت صا يذٕٙتياوضس يساداٙؿٔ سٛط ٝت ذ٘ا
شيٛلت ؾيپ ٖايٍٛخػاپ ٗيت سد اس ٖذت ذوٙيإ٘ يٙيت
. ٗيوٙچٕٞ
،
ٖاٛيو
ٖاساىٕٞ ٚ اسآ (
1391 ) يوـٞٚظپ سد اوت
ٖاٛوٙؾ
"
ُؤاٛؾ
ُىؿ شت شثإٔ
شيٛولت يشويٌ
ٖذوت
"
يفيوكٛت يوـيإيپ يوط -
ثإٔ يؾإتخا ُٔاٛؾ يػسشت ٝت يّيّحت
ُىؿ شت ش شيٛولت يشيٌ
ٖاو٘ص ٖائ سد ٖاؿدٛخ ٖذت صا ٖا٘ص يٙٞر 40
- 18 شٟوؿ ِٝاوػ
ذٙتخادشپ ٖاٟفكا .
ٖاشٍـٞٚظپ ٝوٕ٘ٛ٘ صا ٜدافتػا ات
385 يشوف٘
تايضشف ٖٛٔصآ ٝت يسأآ ٝؿٔاخ ٖا٘ص صا ؾٞٚظپ
سد ٚ ٝتخادشپ
ٗوػ ٓوو ٖاو٘ص ٝوو ذ٘ذيوػس ٝوديت٘ ٗيا ٝت ٖاياپ ٚ دشودٔ ،شوت
ُيلحت تثثٔ ٜاٍ٘ ٜدشو وت
،ٝ٘اوػس ٚ ٝتوؿاد دٛوخ ٖذوت ٝوت يش
شثا شكاٙؾ صا ٖايفاشطا ٚ ٝػسذٔ ،ٜداٛ٘اخ شيٛولت شوت سازٌ
ٖذوت
ذٙتؼٞ
.
ٝ٘اػس ؾم٘ ٝت ٖائ ٗيا سد اٟ٘آ ذ٘ساد يشتـيت ذيوأت اٞ
.
ساوووو
ٜداوووتآ يىچٛوووو (
1392 ) اوووت ٖاٛوووٙؾ
"
ُووويّحت
ٝؿٔاخ
ُىؿ شت شثإٔ ُٔاٛؾ يتخاٙؿ يوفٙٔ ي٘ذت شيٛلت يشيٌ
"
، صا ٜدافتػا ات ٝو
ُؤاٛؾ يوػسشت ٚ ُويّحت ٝوت ٚ يميفّت ؽٚس
ُىؿ شت شثإٔ
ٖايٛدوـ٘اد ٖاوئ سد يوفٙٔ ي٘ذوت شيٛلت يشيٌ
ساشول تاوؿِاطٔ ٗيٕٞ ٜشٔص سد ،تػا ٝتخادشپ ٖاٟفكا ٜاٍـ٘اد ئ
دشيٌ
. سٛػٙٔ ٗيذت
، ٝوٕ٘ٛ٘ ٓودح ،يـيإيپ يط اذتتا كمحٔ
385 اٍـ٘اد ٜاٍتاٛخ ٗواػ ٖايٛدـ٘اد صا يشف٘
ٜ اوت اس ٖاٟفكا
افتػا
ٕٝ٘ٛ٘ صا ٜد ٜدافتوػا ات غپػ ٚ باخت٘ا هيتإتؼيػ يشيٌ
شيٛلت دساذ٘اتػا ٝٔاٙـػشپ صا ٖذت
MBSRQ
ٖٛٔصآ دٕٛ٘
. غپ
ٜداد ُيّحت صا ت ياٞ
ٝ داذؿت كمحٔ ،ٜذٔآ تػد 30
ٖاو٘آ صا شف٘
شيٛلت ياساد ٝو اس ذو٘دٛت يفٙٔ ي٘ذت
، ياشوت ٝثحاولٔ ْاود٘ا
ٝثحاوولٔ صا ٜدافتووػا اووت ٚ باووخت٘ا كوويٕؾ وويٕؾ ياووٞ
ٚ ك
ٕٝي٘
ساتخاػ يّكا ٝو دٕٛ٘ ؽلات ٝتفاي شوت سازوٌشثا ُٔاٛؾ ٗيشت
ُىؿ شيٛلت يشيٌ
ذويإ٘ يياوػاٙؿ اس يوفٙٔ ي٘ذت .
ٖاوياپ سد
،
ئ ٝديت٘ كمحٔ
يّوكا ٝوو دشيٌ
ُىوؿ سد ٝوِٛمٔ ٗيشوت يشويٌ
شيٛلت ٝو تػا ٖذت شيٛلت صا يتياضسا٘ ،يفٙٔ ي٘ذت اوت
شيثأوت
يدذووؿتٔ ُوؤاٛؾ
، ذووٙ٘أ
: ؾ ،ٜداٛ٘اووخشيثأت ٚ هوويت٘ط ُوؤاٛ
ي٘ٚسد ،هيطِٛٛيت ؽشوٍ٘ ٖدشو
ٜذويا ،يتيوؼٙخ ياوٞ
َآ يصاوػ
ٝ٘اػس يحٔ ،يا ،اوٞسايؿٔ ٚ اوٍِٞٛا ،ؾوؿٛپ ،يؾاوٕتخا ياوٞ
ٜضيٍ٘ا ٚ ْاشوتحا ةوؼو ،فِاخٔ غٙخ ات باثتسا ٚ جاٚدصا ياٞ
ٚ ٝخٛت ...
تػا .
ٝتشدت ساشىت ٝو دساد اؾدا كمحٔ
صا يوفٙٔ ياٞ
شيٛلت اـف يؾٛ٘ ٜذٙٙوداديا ٖذت يياوٟ٘ ذٔايپ ٝو ٜدٛت ي٘اٚس س
شييغت ٚ يياثيص ياٞسايؿٔ ات ٖذؿ ًٙٞإٞ ياشت ؽلات ٖآ ٖذت
تػا .
طٍّصپ
ِعهاج ُزَح رد یجراخ تا ىدت یساٌض
ٖٛتػسذف (
2010 )
ِٝامٔ سد
«
ٚ شيٛلت ،ٖذت ًوٙٞشف سد شٞاػت
يفشلٔ
» شيٛلت ، ٝوچ٘آ ٖاٛوٙؾ ٝت ٖذت صا يٙٞر شيٛلت اس ٖذت
ئ شٞاغ ٖاشٍيد ياشت
ٛؿ د
، ئ فيشؿت ذٙو
. ٝوو تػا ذمتؿٔ ٚا
يفشلٔ ًٙٞشف سد
، شيٛلت ٝت ْدشٔ
يساضتا يّىؿ ٝت دٛخ ٖذت
ئ ٝخٛت يٍتؼت ٗيا ٝت داشفا يؾإتخا ؽشيزپ ٚ ٜاٍياپ ٚ ذٙٙو
ذوٙيآ شػ٘ ٝت ٍٝ٘ٛچ اٟ٘آ ٝو دساد .
شيٛولت ٚا ٚ يشٞاوػت ٖذوت
يسٚاٙف كيشط صا ٖآ يلاات ٜٛمِات تيؤس تيّتال اس ذويذخ ياوٞ
دسٛٔ
ئ ساشل ثحت ذٞد
.
ٗيٙچٕٞ ٚا
، ٝوو توػا سٚاوت ٗويا شت
ٝؿٔاخ ٗييثت
ٝ٘اػس شيٚالت شيثأت يتخاٙؿ شٞاغ ٜساٛحشطدٛخ ؾم٘ شت ذيوأت ات غف٘ تّضؾ ٚ ٖذت شيٛلت شت يا
...
95
ٝ٘اػس يسٚاٙف ٚ ذيذخ ياٞ
ييلاات ُيؼ٘اتپ ياساد يتاؾلاطا ياٞ
يشٞاوػت ياٞساتخاػ ٚ يٍـيٕٞ تاواسدا شييغت ياشت ذٙتوؼٞ
ئ ُٕؾ ٜشٔصٚس يٌذ٘ص سد ٝو ذٙٙو
. ؽلاٚ سد
، يّوكا ُؤاؾ ٚا
يطِٛٛٙىت ٚ ٝ٘اػس اس ذيذخ ٖاسٚد سد ٖذت تيشيذٔ
ذيذخ ياٞ
ئ
ذ٘اد . ذّف٘اىػا (
1385 )
ِٝامٔ سد ، يا
اوت ٖاٛوٙؾ
« يوٙٞر شيٛولت
ٖذت صا ٖا٘اٛخٛ٘
» ئ ٖايت يٞاوٌآ ،ي٘اٛوخٛ٘ ٜسٚد سد ٝوو دساد
يساوثخا تاشوييغت ٝطوػاٚ ٝوت دٛخ ٖذت شٞاغ ٚ ُىؿ صا داشفا
ٖٚسد ؾياضفا ،يىيضيف يوٌظيٚ شوت ذيوأت ،يشٍ٘
يوىيضيف ياوٞ
ٜٚشٌ ػٛت
ٚ َاؼٕٞ ياٞ
ؾياشٌ
دٛوخ ٝؼيامٔ ٝت ٖٚضفا صٚس
ئ تذؿ يٍٙٞشف ياٞسايؿٔ عاػاشت ٖاشٍيد ات ذتاي
. ٜذٙوؼيٛ٘
ٚ شٞاوغ يوٙٞر ناسدا ذوٙ٘أ ئّاٛوؾ ٝو تػا ذمتؿٔ
يياو٘اٛت
،ٝتوؿزٌ يفطاوؾ بساودت ذوٙ٘أ ٜذوؿ يو٘ٚسد ُٔاٛؾ ٚ ُٕؾ يؤ ٗيويؿت اس ٖذت شيٛلت ساتخاػ ذوٙو
. ٝوو توػا ذومتؿٔ يٚ
تٚافت يٙٞر شيٛلت سد يؼٙخ ياٞ
ٝو٘ دٛوخ ناسدا ٚ ٖذوت صا
تٚافت صا اٟٙت يتوؼيص ياٞ
، تٚاوفت صا ٝوىّت سد دٛوخٛٔ ياوٞ
ؾم٘
ٗيويؿت يٍٙٞشف ُٔاٛؾ ٝطػاٚ ٝت ٝو َٚاذتٔ يتيؼٙخ ياٞ
ئ
دٛؿ
، ئ تأـ٘
شيغ ياٍِٞٛا ٝطػاٚ ٝت ٚ دشيٌ
ؽشيزوپ ُتال
باشطضا ،يساتفس صا ساىؿآ ي٘اشٍ٘ صاشتا ضي٘ ٚ يٌدشؼفا اي ٚ اٞ
ٚ يشٞاغ تيؿضٚ
اي
ْاذ٘ا دشوساو ئ ساىؿآ ٖذت ياٞ
ددشٌ
.
ٖاساىٕٞ ٚ باشٌ
( 2008 )
ِٝامٔ سد ، يا
اوت ٖاٛوٙؾ
« ؾوم٘
ٝ٘اػس شيٛلت صا ي٘اشٍ٘ سد اٞ
ٖا٘ص ٖائ سد ٖذت يٙٞر »
ٗويا ٝت
ئ ٝديت٘
ٝ٘اػس مشؿٔ سد ٗتفشٌ ساشل ٝو ذٙػس ٝو يؿٕخ ياٞ
ٖذت
ٜذيا شغلا ياٞ
ئ شيٛلت ٝت اس َآ ذـو
، شيٛولت َلاتوخا ات
تووػا ثتشوؤ ٖاوو٘ص ٖاووئ سد ٖذووت .
ٜدافتووػا دسٛوؤ ؽٚس
ٖاشٍووـٞٚظپ اشف
ٝووٕ٘ٛ٘ ٓيووؼمت صا ٜدافتووػا اووت يووتشدت ُوويّحت
ؾٞٚظپ ٚشوٌ ٚد ٝت دٛوت ٜ
: يوٞٚشٌ
شيٚاولت مشوؿٔ سد ٝوو
ٝ٘اػس يا
، ٚ ذٙتوؿاد ساشل ٖٛيضيّٛت ٚ تلادٔ تاغيّثت ّٕٝخ صا
ذٙتؿاذ٘ ساشل ٝو يٞٚشٌ
. ٝيوضشف يوػسشت ٝوت ؽٚس ٗيا ات اٟ٘آ
اشل ٝ٘اوػس مشؿٔ سد يشيٌس ،ٖذوت شيٛولت صا يتياوضسا٘ ٚ اوٞ
ي٘ٚسد
ٜذيا ٖدشو ٖدسٛوخ ازوغ ياٞساتفس ٚ تاداؾ ٚ يشغلا َآ
ئ
ذ٘صادشپ . حيات٘
ؾٞٚظپ سد يشويٌساشل ٖائ ٝطتاس ٜذٙٙوذييأت
ٝ٘اػس شيٚالت مشؿٔ
ٖا٘ص ٖائ سد ٖذت شيٛلت صا ي٘اشٍ٘ ٚ يا
دٛت . ضووٙيچيس ( 1991 ) ووٙؾ اووت دٛووخ ٝووؿِاطٔ سد ،
ٖاٛ
« ٝووؼيامٔ
شيٚالت ٚ يؾإتخا تاغيّثت ي٘أسآ
» يسٛووت يوػسشت ٝت يياوٞ
ئ
دصادشپ حيضٛت ٝو ئ
ذٙٞد يتياضسا٘ ثؾات تاغيّثت ٍٝ٘ٛچ
يوؤ دٛووخ صا ذ٘ٛووؿ
. ٝووو تووػا ٗوويا شووت يووٙتثٔ ٚا ٝيووضشف
فشلٔ
ٝوؼيامٔ تاغيّثت ي٘أسآ شيٚالت ات اس ٖاؿدٛخ ٖاٌذٙٙو ئ
ذٙٙو . ٗتفشوٌ ساشول ٝوو توػا ذمتؿٔ ٚا ٗيوٙچ مشوؿٔ سد
ٝووووؼيامٔ ياٞدساذ٘اتووووػا تووووػا ٗووووىٕٔ يشيٚاوووولت يا
فشلٔ
حطوػ ٖذؤآ ٗيياوپ ٝوديت٘ ٚ ذوٞد شوييغت اس ٖاٌذوٙٙو تووػا تياووضس .
ٚ يووتشدت ؽٚس ٝووت دٛووخ ؾٞٚظووپ سد يٚ
يفاـتوا
، صا ي٘اؤسآ شيٚاولت ٗتٔ سد ٝطٛتشٔ ٝيضشف يػسشت ٝت
يوؤ تاووغيّثت سد بازووخ ياووٞشٞاغ دصادشووپ
. حياووت٘
ؾٞٚظووپ
ٖاـ٘
ٜذٙٞد
ٜذيا شيٚالت ٝو دٛت ٗيا ٝوؼيامٔ ياٞدساذ٘اتوػا ،َآ
يؤ لاات اس تيتازخ ياشت ٖاضوئ صا تياوضس ؾٞاوو اوت ٚ دشوت
تػا ٜاشٕٞ يدشف تيتازخ .
شت يٚسشٔ
ؾٞٚظپ ياٞ
ٝوت ٚ ٖذوت ٜصٛوح سد ٜذوؿ ْاد٘ا
شيٛلت فٛلخ
ٖذت
، ؼٛوضٛٔ ٝوت ٝوخٛت ٝو تػا ٗيا شٍ٘ايت
يووٌٟآ ٚ شٞاووغ ٜساٛووحشطدٛخ يدشووف يوو٘ٚسد ياووٞ
ةووِاغ سد
ؾٞٚظپ ٗيوٙچٕٞ ،ٜذوؿ ؽولاٚ توّفغ دسٛٔ ٗيـيپ ياٞ
، شوثوا
ؾٞٚظپ
ٚ ؾيإيپ ؽٚس ٝت ٗيـيپ ياٞ
ٚ يوفيو ؽٚس ٝوت ٜاٌ
ٜشوٟت ؛توػا ٝوتفشٌ تسٛك ٝثحالٔ كيشط صا ؽٚس صا يشويٌ
سد ذيذخ ئاٌ ٖاٛٙؾ ٝت ي٘اذئ ؾيأصآ ـٞٚظپ
يؾاوٕتخا تا
سد ٝخٛت دسٛٔ ِٝأؼٔ
ؾٞٚظپ شضاح تػا .
ىدت ریَصت لت شيٛ
سذّيؿ اس ٖذت
ٝيشػ٘ كيفّت فذٞ ات1
ٚ ٖاٚاوى٘اٚس ياوٞ
تؼيص ةوُّو ضي٘ اٞذؿت ٚ ٝتخاػ حشطٔ ٖاػاٙؿ ُويٕىت اس ٖآ2
تػا ٜدشو .
« شيٛلت ئ اس ٖذت
٘اٛت
ٓي ٖذوت صا يوٙٞر توؿادشت
و فوويشؿت ٖاوؤدٛخ
ٓيووٙ
. ٝووفِإٔ ٚد ٝووت اس ٖذووت شيٛوولت ةووُّو
1 Schider
2 Kolb
96
ٝؿٔاخ يپايپ ٜسإؿ ،ٓدٙپ ٚ تؼيت َاػ ،يدشتساو يػاٙؿ (
56 ) ٖاتؼٔص ،ْساٟچ ٜسإؿ ، 1393
ٓيؼمت يذٙت دشو : يوٙٞر تؿادشت ٚ ٖذت يواسدا تفايسد
ٖآ صا .
يٚ دامتؾا ٝت
، توفايسد ٗتخاػ ٝچساپىي كيشط صا قخؿ ياوٞ
ُىوؿ اس ٖذوت يوواسدا توفايسد ،دٛخ ٓؼخ ٝت بٛتشٔ يواسدا ئ
ذٞد
؛
ٖآ َاح شف ٝت ٖذت صا يٙٞر تؿادشت ٝو ا
يو٘اٚس ياٞذٙي
ي٘ٚسد يؤ ٕٝوـچشػ ٖٚسد صا ٝو يتاػاؼحا ٝت ٚ ٜذؿ ذو٘شيٌ
دساد يٍتؼت
»
(
،ذّف٘اىػا 1385 : 51
.)
ٗيوىپٚسد ٝوو توػا ذومتؿٔ
،ي٘إؼخ شٞاغ صا ايٛپ يواسدا ٖذت شيٛلت عاوؼحا ٚ دشوساو
تػا ٖآ ات ثتشٔ
( ٝوخاٛخ ٚ يسٛو٘
،ٖاساوىٕٞ
1389
.)
يتساوثؾ ٝوت
ئ
تفٌ ٖاٛت :
« شيٛلت سد ٖذوت تاوػاؼحا ،ذويامؾ ٜذو٘شيٌشت
شيغ ٚ ٝ٘اٞاٌآ توػا ٖذوت ٜساتسد ٝ٘اٞاٌآ
(
(Amidi, et al. 2006:61
ٚ تؿادشت ؼٛ٘
و يسّٛلت دساد دٛخ ٖذت صا غوشٞ ٝ
، ٝوچ٘آ ات
تؼٞ ٝو
، ذوؿات ٝتوؿاذ٘ يمتاوطت ًلاوكا ذياوؿ ٚ دساد تٚافت .
شيٛلت
ٖاٚس ٝتشدت ٖذت
ٕؼدت صا يٟخٚ ذٙچ يتخاٙؿ ي
توػا
ئ ساشل شيثأت تحت ًاميٕؾ اس شـت يٌذ٘ص تيفيو ٝو ذٞد
(Cash
& Pruzinsky, 2002
.)
شيٛلت ٗويا ٝت ٖذت ٝوٍ٘ٛچ ًاوؿلاٚ دشوف ٝوو
ؼتاٚ تػا تؼي٘ ٝت
، ٚ ٖذوت اوت دشوف يولخؿ ٝوطتاس ٝوت ٝىّت
ناسدا ،اٞسٚات شٞاوغ ٝوت ٝوو يِاوٕؾا ٚ تاوػاؼحا ،ساوىفا ،اٞ
تػا بٛتشٔ دشف ي٘إؼخ
، تػا ٝتؼتاٚ
( ،ؾوو 1388
.)
شيٛولت
ٗيٙچٕٞ ي٘ذت
، يؼٙخ تّيٛٞ صا
؛ دسٛؤ سد دشوف عاؼحا يٙؿي
ئ شيثأت يٍ٘ا٘ص ٚ يٍ٘ادشٔ
دشيزوپ .
« ٗويا شوت ْدشؤ صا يوضؿت
ذ٘سٚات يٌظيٚ ذلاف ٝو ٝوت دٛوخ ٝتشدت ياشت يشٞاغ ْصلا ياٞ
ذٙتؼٞ دشٔ اي ٖص ٖاٛٙؾ .
ئ يسٚات ٗيٙچ اس اٟ٘آ عاؼحا ذ٘اٛت
ذوٞد ؾٞاوو دشوف هوي ٖاٛوٙؾ ٝت ٖدٛت ذٙياؿٛخ صا
»
( ٖاوٕٞ
.)
شويص ٝوفِإٔ ٝوػ ٜذو٘سادشت سد اس يوىيضيف شٞاغ ٜصاػ ٖٛؼپٔات ئ
ذ٘اد :
1 . يواسدا ٝفِإٔ
:1
اذ٘ا كيلد ناسدا ياٙؿٔ ٝت تػا ٖذت ٜص
.
2 . يٙٞر ٝفِإٔ
:2
ٝثٙخ ٝت ٚ ٝوخٛت ،يذٕٙتياوضس ذوٙ٘أ يياوٞ
ئ بٛتشٔ باشطضا ٚ يتخاٙؿ يتايصسا ،ي٘اشٍ٘
دٛؿ .
3 يساتفس ٝفِإٔ.
:3
تيؿلٛٔ صا باٙتخا ٝت ٝوو تػا بٛتشٔ يياٞ
ئ ةثػ ٝوو ئّاوؾ ٖاٛٙؾ ٝت اس دٛخ يىيضيف شٞاغ دشف ذ٘ٛؿ
1 perceptual component
2 subjective component
3 behavioral component
تػا يٌذٙٔشؿ ٝيأ
، ٝتشدت ذٙو
.(Thompson, 1990)
ٜذيذپ ٖاٛٙؾ ٝت ٖذت
ٖاٚس يا
ٝؾٕٛدٔ َلاخ سد يتخاٙؿ يا
ٜصاػ صا ذوٙچ يتخاٙؿ ياٞ
يؤ ٝوتشدت يذوؿُت دٛوؿ
؛ ٗويا اؤا
اذويپ دشوف ٝوو يتساودت وػٛت ٚ تؼي٘ تتاث يٙٞر تاسٛلت ئ
،ذٙو ئ ؽشتؼٌ
ذتاي . ُؤاٛؾ عاوػاشت ي٘ذوت شيٛولت غپ
ٝٙئص ٚ ي٘ٚشيت ،ي٘ٚسد ئ شييغت يا
ذتاي . يت صا يو٘ٚشيت ُٔاٛؾ ٗ
ٝٙئص ٚ ئ يا تيؿلاٚ ٝت ٖاٛت ٚ تاساوػت٘ا شويػ٘ يؾإتخا ياٞ
تٚاضل ئ ٖإٌ دشف ٝو يياٞ
ئ ُىؿ ٚا سد ٖاشٍيد ذٙو ذٙٞد
دشو ٜساؿا
)
& Birchnell, 1986:626 )Lacy
.
ُراَحرط درکلوع َُحً ٍ ُراَحرط اّ
ٜساٛحشط فسُٚ ٚ عٛوسأ
ذويامؾ اس فاخوؿا ٝوت بٛتشٔ ياٞ
يمطٙٔ
ٝچساپىي ئ يا ٚ دساد دٛوخٚ داشفا ات ٝطتاس سد ٝو ذٙ٘اد
ٜساٛووحشط
ٝووچساپىي ٝووؾٕٛدٔ اس دٛووخ ٝووت بٛووتشٔ ياووٞ
صا يا
تخاٙؿ ئ سّٛلت دشف دٛخ دسٛٔ سد اٞ
ذٙٙو . ٖاساوىٕٞ ٚ ً٘اي
ٜساٛحشط ٝو ذ٘سٚات ٗيا شت ،ساتخاوػ ياٙؿٔ ٝت يّو ياٙؿٔ سد اٞ
ئ فيشؿت بٛچساچ اي ةِال سد ٚ ذ٘ٛؿ
س ٜصٛح
ٖاٚ
ٚ يوػاٙؿ
ٜدشتؼٌ يّىؿ ٝت يثِاول تسٛوك ٝت يتخاٙؿ ذؿس ٜصٛح سد شت
سد ئ ٝتفشٌشػ٘
ُىوؿ ٝوتشدت اوي تويؿلاٚ عاوػاشت ٝو ذ٘ٛؿ
ئ
داشفا ٝت ات ذ٘شيٌ
ذٙٙو ٗييثت اس دٛخ بسادت ذٙٙو هٕو .
اٟ٘آ
ٝطوػاٚ ،ٜساٛوحشط كويشط صا داشوفا ناسدا ٝوو ذ٘ذمتؿٔ
يذوٙٔ
ئ
خوػاپ ٚ دٛؿ وػٛت ضوي٘ داشوفا ياوٞ
ٜساٛوحشط توٟخ اوٞ
ئ
ٜساٛحشط يٙؿي ؛ذٙتاي صا يّو يحشط اٞ
هوي ٝتؼخشت شكاٙؾ
ذٙتووؼٞ ٝووؿلاٚ
(
ٚ ًوو٘اي
،ٖاساووىٕٞ
1389
.)
دشووىيٚس عاووػاشت
ٖاؼ٘ا ،سٛحٔ ٜساٛحشط صا يؿيوػٚ ٓودح مشؿٔ سد ٜسإٛٞ اٞ
ٜداد ئ ساشل اٟ٘آ مشؿٔ سد ٝو ذ٘ساد ساشل تاؾلاطا ٚ اٞ
ذ٘شيٌ
ٝت أا تّؾ ادشپ سد تيدٚذحٔ
يوخشت ٝوت ٖاؼ٘ا تاؾلاطا ؽص
ٓـچ اٟ٘آ صا يخشت صا ٚ ٜذؿ ضوشٕتٔ كيامح ئ يؿٛپ
ذٙو . ٗيا
شف ا
ُىؿ ٝت تاؾلاطا ٖدشو َاتشغ ذٙي
ٜساٛحشط يشيٌ
اوٞ
شودٙٔ
ئ
دٛؿ . شف سد ا ذويذخ تاوؾلاطا بزوخ ذٙي
، تاوؾلاطا ومف
ئ يٙيؿٔ
ٜساٛحشط بزخ ذٙ٘اٛت شوٍيد تساوثؾ ٝوت ؛ذ٘ٛوؿ اوٞ
ٝؿٔاخ ٗييثت
ٝ٘اػس شيٚالت شيثأت يتخاٙؿ شٞاغ ٜساٛحشطدٛخ ؾم٘ شت ذيوأت ات غف٘ تّضؾ ٚ ٖذت شيٛلت شت يا
...
97
ٜساٛحشط فاك تسٛك ٝت اٞ
يتخاٙؿ ي ئ ُٕؾ1
نسد سد ٚ ذٙٙو
ئ قخـٔ أ ياشت اٞداذيٚس ٝوخٛت يضويچ ٝچ ٝت أ ٝو ذٙٙو
ٚ ٖاؤدٛخ دسٛؤ سد ٚ ٓويسٚآ داوي ٝوت اس يضويچ ٝوچ ٚ ٜدشو
ٓيؿات ٝتؿاد يػاؼحا ٝچ ٖاشٍيد .
ٜساٛوحشط ؽصادشوپ
2يا ٝوت
تاوؾلاطا ات ٝو تػا ٝػفاح سد يياٞساتخاػ يٛدتؼخ ياٙؿٔ
ذؿات ٖاٛخٕٞ يدٚسٚ يؼح تاوؾلاطا مشوؿٔ سد ٝو ي٘أص ؛
ئساشل يدٚسٚ يؼح سد دٛوخٛٔ تاوؾلاطا عاوػاشت ،ٓيشويٌ
ٜساٛحشط ،ٝػفاح
ٚ ٜذؿ َاّؿف تاؾلاطا ٗيا ات ثتشٔ ياٞ
ساوو
ٖأصاػ شيثأت تحت اس تاؾلاطا ؽصادشپ ٚ يٞد يؤ ساشل
ذوٞد
.(Markus, 1977:66)
تميمح سد
، يشيٌداي ٚ بسادت ٝتوؿزٌ ياٞ
ياٞساتخاػ ةِال سد شف يتخاٙؿ
ا ٜداد ُويّحت ذٙي يدٚسٚ ياوٞ
ئ ُيٟؼت اس تخاٙؿ ٝت ذٙو
.
ٜساٛوحشط ٝووو توػا ذومتؿٔ ًو٘اي ٝوويِٚا ساٌصاوػا٘ ياوٞ
دٛخ يتخاٙؿ ٚ ي٘اديٞ ياٍِٞٛا ةيػآ
سد ٝوو ذٙتوؼٞ ي٘اػس
ٝتفشٌ ُىؿ ٗٞر سد َّٛحت ٚ ذؿس ياذتتا يٌذ٘ص شيػ سد ٚ ذ٘ا
ئ ساشىت ذ٘ٛؿ
.
ٜساٛحشط ٚا سٚات ٝت صاػا٘ ياٞ
ياومت ياشوت ساٌ
ئ دٛخ ٝوت شوـت ُويإت ٝوديت٘ شٔا ٗيا ٚ ذٍٙٙخ
"
يٍٙٞاوٕٞ
يتخاٙؿ
"
شوٍيد تساوثؾ ٝت ؛تػا
، يؤ ٝوو ٗويا اوت دشوف ذو٘اد
ٚا يتحاسا٘ ٝت ٜساٛحشط شودٙٔ
يؤ
دٛوؿ
؛ ٜساٛوحشط اوت اؤا ؽا
ئ يتحاس عاؼحا ٗويا ٝوت اس دشوف يتحاس عاؼحا ٗيا ٚ ذٙو
ئ ٝديت٘
ٜساٛحشط ٝو ذ٘اػس تػا تػسد ؽا
ياشوت دشف يٙؿي ؛
ئ ٜذيـو يؿيالٚ تٕػ ٝت يتخاٙؿ يٍٙٞإٞ داديا ٝوو دٛوؿ
ٜساٛحشط ات دساد ي٘اٛخٕٞ ؽا
(
ٚ ً٘اي
،ٖاساىٕٞ
1389 .)
ٖاووئ ٗوويا سد
، ووت ٝووو يتاووؾلاطا ٓووػؾا تٕووؼل
ٝ ّٝيووػٚ
ئ ُيّحت دشف يتخاٙؿ ياٞساتخاػ
ٛؿ د
، ٝوت بٛوتشٔ تاؾلاطا
3دٛخ
ٗيتؼخ٘ ٝو يؾٛضٛٔ ؛تػا عٛوساؤ سات
شوطٔ
ح دشوو .
صا عٛوسأ فيشؿت
«
ٜساٛحشطدٛخ
4» ٓيوٕؿت سد يتخاٙوؿ ياوٞ
ٜدٛوت دشوف ٝتوؿزٌ بساودت ُوكاح ٝوو تػا دٛخ ٝطتاس
، سد
شف تياذٞ ٚ يٞذ٘أصاػ ا
ؾوم٘ دٛوخ ٝوت بٛتشٔ تاؾلاطا ذٙي
ئ افيا اس ئٕٟ
ذٙو . ٝوتفاي ٝوت بٛوتشٔ تاوؾلاطا ياوٞ
« ناسدا
1 Cognitive Filter
2 Schematic Processing
3 Self
4 Self-Schema
دٛخ
5» ٗيٙچٕٞ ٚ
« دٛخ تساػ٘
6» تيؿلاٚ ٗيا شٍ٘ايت
٘ا دشف ٝو ذ
ٜدٛت َاّؿف تاؾلاطا ُيّحت ٖايشخ سد
، شوٍّيّحت هوي ٖاٛٙؾ ٝت
يؤ ؾوم٘ يافيا ٜذ٘صاػ ذوٙو
. ٜساٛوحشطدٛخ ياٞساتخاوػ اوٞ
ٜظيٚ يتخاٙؿ ،يٞذ٘أصاوػ ٝوت ٝوو ذٙتؼٞ دٛخ ات ٝطتاس سد يا
يؤ يدشوف ٜظويٚ ساوتفس ٗيويثت ٚ قيخّت ذو٘صادشپ
.(Markus,
1977:64)
ٜصٛح صا يىيضيف شٞاغ توػا يياٞ
ٚ يٞذ٘أصاوػ ٝوو
ٝووت ٚ ٝتووؿزٌ تاوويتشدت عاووػاشت ٖآ سد تاووؾلاطا ؽصادشووپ توػا ٜساٛحشط يتساثؾ .
يساوتفس ٜاٌذويد عاوػاشت -
يتخاٙوؿ
ؾو
« ٝوٙئص ؽيالٚ
شف ٖذوؿ َاوّؿف ةوخٛٔ يا ا
ٜساٛوحشط ذوٙي
(
ٜساٛحشط شت يٙتثٔ
) ئ يلخؿ يتايصسا ٚ ذ٘ٛؿ
. ٗيوٙچٕٞ
، صا
شثا شٍيد ياٞ
ا شت ٝو تػا يشيثأت ،ؽيالٚ ٗيا دشف تاؾلاطا ٜٛث٘
ئ ياخشت ،دٛخشٞاغ صا دسازٌ
. تاػاؼحا ٚ شيٚالت ،ُتامٔ سد
وت اي ثتشٔ
ٝ ٗتوخيٍ٘ا شوت ثوؾات ؽياولٚ ٗويا صا ٜذؤآ توػد
تيِاؿف يؤ فوطؿٙٔ ٚ يوٕيػٙت دٛوخ ياٞ
دٛوؿ
»
(Cash et al.
2003:306)
. شٞاغ ٜساٛحشط دٛخ شٞاغ تيضوشٔ ٚ تّيٕٞا شٍ٘ايت7
تػا دشف يٌذ٘ص سد شٞاغ .
ٝوو ي٘ا٘ص ياشوت يتخاٙوؿ توّيٕٞا
شٞاغ ذ٘ساد دٛخ
، شٞاغ ٜساٛحشط دٛخ ياساد شتاوٙت ؛ذٙتؼٞ8
ا ٗي
ذ٘ساد شٞاغ ٜساٛحشط دٛخ ٝو يداشفا
، ٝوو ي٘اوؼو ٝوت تثوؼ٘
ذو٘ساد يٙيياوپ شٞاوغ ٜساٛوحشط دٛخ
، ٖاشوٍ٘ ٚ شويٌسد شتوـيت
يٌظيٚ
ذٙتؼٞ دٛخ يشٞاغ ياٞ
( ٖصٚ ٖاشوٍ٘ ٝوو ي٘اؼو ذٙ٘أ
ذٙتؼٞ دٛخ .)
«
ٖص هي ٝو ي٘أص ٝويحا٘ هي ٖاٛٙؾ ٝت اس شٞاغ
يؤ ناسدا دٛخ يتايصسا سد ٟٓٔ ٜصٛح اي ذوٙو
، ُويأ شتوـيت ٚا
اس ٜصٛوح ٖآ ات ثتشٔ تاؾلاطا ات تػا (
شٞاوغ يتاويصسا ًلاثؤ
ٜذيا ياٞداسذ٘اتػا يتايصسا اي يىيضيف
َآ ) ٝطتاس سد تاؾلاطا صا
ٜصٛح شٍيد ات ذٙو ؽصادشپ اٞ
»
( Jung & Lee, 2009:351
.)
ي٘ا٘ص ٝو
ٜساٛحشط دٛخ ذ٘ساد يشتلاات شٞاغ
، شٞاغ ات ثتشٔ تاؾلاطا ٝت
ئ تاؾلاطا شياػ صا ؾيت يتّيٕٞا ذٙٞد
. ذ٘ساد ُيإت شتـيت اٟ٘آ
ٜذيا
َآ يٍٙٞشف ياٞ
اس ٝ٘اوػس ّٝيػٚ ٝت ٝو يؤ ْٚاذوت اوٞ
ذوتاي
ذٙٙو ي٘ٚسد .
5 Self-Perception
6 Self-Monitoring
7 Appearance Self-Schema
8 Schematic
98
ٝؿٔاخ يپايپ ٜسإؿ ،ٓدٙپ ٚ تؼيت َاػ ،يدشتساو يػاٙؿ (
56 ) ٖاتؼٔص ،ْساٟچ ٜسإؿ ، 1393
یرظً یًاثه
ٕٗفاٌ
،دٛخ فٚشؿٔ باتو سد1
ٜشٔصٚس يٌذ٘ص سد دٛخ دٕٛ٘
2
ٜشٔصٚس (2
1959 ) ُويّحت يـيإ٘ يذؿُت صا اس يؾإتخا يٌذ٘ص
ئ
يؤ يشتاووت ٝٙحوك ٖٛچٕٞ اس ٖآٚ ذٙو ٖآ سد ٝوو دساوٍ٘ا
تيولخؿ ياشخا ٚ ؾيإ٘ ٝت ي٘اؼ٘ا ٖاشٍـٙو فوّتخٔ ياوٞ
ئ
ذ٘صادشپ . ُتامتٔ ؾٙو َلاخ سد داشفا ٝو تػا سٚات ٗيا شت ٚا
سد ٗيداووٕ٘
هووي ٖداد ٖاووـ٘ ياشووت اس يذٞاٛووؿ ٝووو ذ٘دذووك
ل تيلخؿ ذٙٞد ٖاـ٘ ٖاشٍيد ٝت يٛ
. شتاٙت ا ٗوي
، ٝوت اس ٗويا ٚا
ئ دشف دٛػ ٗوٞر سد اس دٛوخ صا ٜذوؿ داديا تؿادشت ٝو ذ٘اد
ذٙو تيشيذٔ ٖاشٍيد
(
،ٕٗفاٌ
1391
. )
ٕٗفاوٌ داومتؾا ٝوت
« ْدشؤ
ئ اس اٟ٘آ ٍٝ٘ٛچ ٖاشٍيد ٝىٙيا ٝت تثؼ٘
ذٙٙيت
،
ّؼح ذٙتوؼٞ عا
ٚ صا
ُىؿ شيٛولت تيشيذؤ دذؿتٔ ياٞ
يؤ ٜدافتوػا ذوٙٙو
اوت
ؾٙواٚ
ٚ بّٛطٔ ياٞ
ذوٙٞد ٖاوـ٘ اس ٖاو٘آ ٜاٛوخِد .
ذوٙچشٞ
ساو ٗيا يٞاٌ أ تػا ٗىٕٔ
اس ات
ٓيٞد ْاد٘ا يشٍتاؼح اؤا ؛
ًلإٛؿٔ
ٗيا ساو يؤ تسٛوك اؤ ٝو٘اٞاٌآ ٝوخٛت ٖٚذوت دشويٌ
»
(
،ض٘ذيٌ
1390
.)
ٝو٘اصٚس يؾإتخا يٌذ٘ص سد أ ٝو تػا ذمتؿٔ ٚا
ياشت
«
ٜشٟچ عفح »
ئ يسايؼت ؽلات دٛخ
ٓيٙو .
« اؤ ٝو يضيچ
يؤ يؾإتخا ُفاحٔ سد ٟٝخٚ ٚ ٖأؿ اي تواض٘ اي بدا ٓئاو٘
،
ٝثٙخ ٗتفشٌ ٜذيدا٘ ُٔاؿ توػا ٗوىٕٔ ٝو تػا ساتفس صا يياٞ
دٛؿ شدٙٔ يؼو ٜشٟچ ٖذؿ ؽٚذخٔ ٝت .
يوت أ
شوثوا سد ٝوى٘آ
ٓيٞد قيخـت ؽلاٛٔ
،
ٜشيچ ٚ تسأٟ ات َشوتٙو يداويص يتوػد
دٛخ ٜشٟچ تلااح شت يٕئاد كيلد دٛخ ي٘ذت تلااح ٚ اٞادا ٚ
ؾٙو ٖايشخ سد
ٓيساد ٖاشٍيد ات ٖإّتامتٔ ياٞ
»
( ،ٕٗفاوٌ
1391
. )
صا تؿادشت يٚ
دٛخ اس ئ حيشـت يـيإ٘ تفايٞس ات ذوٙو
. ٝوت
ٚا ٜذيمؾ :«
ِدٛخ ت داشفا
ٝ ؾم٘ ّٝيػٚ
سد ٝو يياٞ
تيؿلٛٔ ٗيا اوٞ
ا افي ئ
،ذٙٙو ئ ُىؿ ٚ دشويٌ
يؤ اوٙؿٔ
ذوتاي
».
ٕٗوض ٕٗفاوٌ
افتػا ْٟٛفٔ صا ٜد
"
"دٛخ دساد ٜساوؿا ٖذت ٝت يدايص ٜصاذ٘ا ات .
صا
،ٚا ذيد
«
ٚ ي٘ذت ٖلأاؾ ؽٕخ يأس يٕؼخ
ٗو ٝوو ذٙتؼٞ يياٞ
ات ؽٚس ٕٝٞ ٝت ُػٛت تٔلاؾ ياٞ
يٞد ذو٘ساد يؿوػ يؾإتخا
شووػ٘
ذووٙٙو ةووّخ دٛووخ ٝووت اس ٖاشووٍيد .
ي٘ذووت ٖلأاووؾ ٗوويا
1Erving Goffman
2 The Presentation of Self in Every Day Life
فشؿٔ
ذؼدت ياٞ
ٚ ؾٙٔ ٝتفاي تِضٙٔ
ذ٘ا ئ ٝو ت ذوٙ٘اٛت وػٛ
ذ٘ٛؿ شيؼفت ٖاشٍـٙو شٍيد
»
(
ٚ ضپِٛ
،تاىػا 1385
. )
شت ٕٗفاٌ
سد ٖٛچ ٝو تػاسٚات ٗيا
ٚ تلأاؿت ؾٙو
ياٞ
،داشفا شٞاغ ضيچ ٗيِٚا س ُتال
ؤ ٚ توػا توي سد
ٝوخٛت ٖٛ٘اوو
ئ ساشل
ٚ دشيٌ
ٝ٘اـ٘ ٖاٛٙؾ ٝت ؾٙوشيؼفت ياشت يا
ساوو ٝوت اوٞ
ئ ٝتفشٌ
،دٛؿ
« ئ ٜسإٛٞ داشفا ذٙؿٛو
ٝثٙخ صا يا اس دٛوخ ٝوت
ٝوو ذو٘سازٍت ؾيإ٘
ٚ بٛوّطٔ
ذوؿات ٖاشوٍيد َٛوثمٔ
؛ غوپ
ئ
ٚ تاوشح ذٙؿٛو ي٘ذت َإؾا
ٚ ُٔاو ٖاؿ سٚد ٝت
صا قوم٘
ذؿات
» ، صا
ٕٗفاٌسٚات ٝت ٝو تػٚس ٗيا
"
هيٙىت
ٖذت ياٞ
"
ؾم٘
ئ افيا اس ئٕٟ
ذٙٙو ؛ هيٙىت ٗيٕٞ اشيص أ ٝت ٖذت ياٞ
هوٕو
ئ
ٝوٌ٘ٛ ٝوت اس دٛخ ذٙٙو ٚ بٛوّطٔ يا
وت سٚد ٝ صا ٝوت قوم٘
ٓيسازٍت ؾيإ٘
.
ٕٗفاٌ سٚات ٝت
« يوت أ صا هيشٞ
ٝوّخٛتٔ ٝوى٘آ
ٓيؿات
، ٚ تيؿوضٚ ،ٜشوٟچ تلااوح شوت ْٚاذٔ ٚ تخػ يِشتٙو
ؾٙو ٖايشخ سد ي٘ذت ياٞادا ٖاشوٍيد اوت ٝو٘اصٚس ُوتامتٔ ياوٞ
ئ َإؾا
ٓيٙو . ٗيوٙچٕٞ أ
، تويِاؿف ٚ ٗتؤ سد اس دٛوخ ياوٞ
ٝٙئص أصاػ يؾإتخا يٌذ٘ص ياٞ
ئ ٖ فاذوٞا ٗويا ٝت ات ٓيٞد
ٓيٛؿ ُئا٘
»
( ،ض٘ذويٌ
1390
. )
باتو سد ٕٗفاٌ
يتيوؼٙخ تاوغيّثت
3
( 1979 )
، تخاػشت يدشىيٚس ات ٗويا يوػسشت ٝوت ٝ٘اياشٌ
ٝوتى٘
ئ
دصادشپ يتيؼٙخ تّيٛٞ ٍٝ٘ٛچ داشفا ٝو ٖاشوٍيد ياشت اس ٖاؿ
ئ ساىؿآ ٝوتفشٌ ساوو ٝت تاغيّثت سد تّيٛٞ ٗيا ٍٝ٘ٛچ ٚ ذٙٙو
ئ
دٛؿ . ا ٚ ْٟٛفٔ
« تيؼٙخ ؾيإ٘
4» ، يٕيٞاوفٔ اوت اس
، ذوٙ٘أ
:
«
ٖذووؿ يىووػاٙٔ
5» ،
«
ٖذووؿ يىووػاٙٔاشف
6» ثووحت ،
« ٚ داووٕتؾا
تسذل
» هػاٙٔ ،
«
ٖسامتٔا٘ ٚ ٖسامتٔ
» تاٚس ٚ ،
«
ِاٚ
ذ - ندٛوو »
ئ ذ٘ٛيپ ذٞد . ُويّحت ٝوت شوثا ٗويا سد ٚا يشيٛولت ياوٍِٞٛا
تيؼٙخ ييإ٘صات ٝت بٛتشٔ
( ٝوت ٚ يٍ٘او٘ص ٜظويٚ
) تاوغيّثت سد
ئ
دصادشپ ئ ٚ سد اس يتيوؼٙخ ؾياوٕ٘ َٛوكا صا يخشت ذؿٛو
ذوٙو يػسشت اٟ٘آ .
ٚا ؾياوٕ٘ صا يشيٛولت يٛوٍِا ؾوؿ ياوٞ
تاغيّثت سد يتيؼٙخ اس
قيخـت يؤ
ذوٞد اوٟ٘آ كويشط صا ٝوو
تٚافت
ٖص ٖائ ياٞ
ئ ييإ٘صات دشٔ ٚ دٛؿ
»
) .(Goffman, 1976
3 Gender Advertisement
4 Gender display
5 Ritualization
6 Hyper-ritualization
ٝؿٔاخ ٗييثت
ٝ٘اػس شيٚالت شيثأت يتخاٙؿ شٞاغ ٜساٛحشطدٛخ ؾم٘ شت ذيوأت ات غف٘ تّضؾ ٚ ٖذت شيٛلت شت يا
...
99
ت شتاٙ
ا
ٗي
، يشٔا يٍ٘ا٘ص ٚ ٖا٘ص يساتفس هثػ ٚا شػ٘ صا ؾيوپ صا
ٗييؿت
ٝو تػا ٜذؿ ساتخاوػ سد ٖاو٘ص يوؼٙخ ٝومثط تيؿلٛٔ
ئ تيثثت اس يؾإتخا
ٙو ذ .
1ش٘شت ٖذوؿ ٝتخاوػشت شوت يوٙثٔ ٗوٕولا ٚ شوٌشت ياوؾدا
تيؿلاٚ
ٖذوت ٝوو دشوو ٖايت ٚ حشطٔ اس ي٘اؼ٘ا ٚ يؾإتخا ياٞ
ي٘اوؼ٘ا ًوٙٞشف َلاوخ صا ٝو تػا يخيسات يتيؿلاٚ ضي٘ ٖاؼ٘ا ئ شيؼفت دٛؿ
. متؿٔ ٚا يوئضخ ٖاٛوٙؾ ٝت ٖذت سٛلت ٝو تػا ذ
ثحت سد دٛخ صا دٛوت دٛوخ ْٚاذوت ٝوت بٛوتشٔ ٝو يياٞ
، ساوٙو
عاوػاشت دٛوخ ٝوت بٛوتشٔ شيػافت ٖدٛت يٙتثٔ ٚ ذؿ ٝتؿازٌ
ٖذووت يتٙووػ ٜاٌذوويد /
ٜطٚشووپ ٝووت اس ٖذووت ،ٗووٞر سد ةووياغ يا
ٝؿٔاخ تاؿِاطٔ
دشوو ُيذثت ٝ٘اػاٙؿ شو٘شت
ٕٞ
باوتو سد ٗيوٙچ
ٖذت
ٓيػٙت ياٞ
ٜذٙٙو سد ٖذت تيضوشٔ ٚ تّيٕٞا فيكٛت ياشت2
حلاطكا شكاؿٔ ٖاسٚد
"
ذٕٙؼخ ٝؿٔاخ
"
يؤ ساوو ٝت اس3
دشوت .
اوت ٝوؿٔاخ شوكاؿٔ ٖاسٚد سد ٝوو توػا ٖآ شو٘شت يّكا ٝيؾاد ئ ٓيػٙت اس دٛخ ياضؾا ٖذت شت تٔٛىح ذٙو
. دٛوخ يسٛوت ٚا
( ي٘ذت ٓػ٘ يسٛوت )4
ٜاٌذيد عاػاشت اس ٖاشٍوـٞٚظپ
يسايوؼت
پ ٚ ضتاٞ ذٙ٘أ
تخاػ حشطٔ ض٘ٛػسا .
ٗيا ش٘شت يسٛوت صاغآ ٝطم٘
ئ ٚا ٝو تػا اس ٝؿٔاخ سد ٓػ٘ صا ضتاٞ هيػلاو ْٟٛفٔ ذؿٛو
ذٙو فيشؿتصات ٖذت سد ٓػ٘ ٝت .
ٚشوّٕل ٚد ٝوت اس ٖذت اذتتا ش٘شت
دشو هيىفت ي٘ٚشيت ٚ يّخاد .
ٝوت ٖذوت يو٘ٚشيت ٝخٚ ٚا شػ٘ صا
ٖذت سٟٛغ يٍٍ٘ٛچ ٖاوؼ٘ا تويٛٞ ٚ تّيولخؿ ُؤاح ٝو اٞ
ذٙتؼٞ
، دساد ٝخٛت يؾإتخا ياضف سد .
صا شوٍيد يٛوػ
، ٝوخٚ
ٗتوـيٛخ ٚ ضويٞشپ شوت ٖذت ي٘ٚسد يساد
؛ ،َاوئا َشوتٙو يوٙؿي
تػا بٛتشٔ اٞصاي٘ ٚ اٞإٙت .
« ذومتؿٔ ٛووٛف شيثأوت توحت ش٘شت
ددشٌشلحٙٔ يدشف ذؿت ٝت اٟٙت ذياث٘ ٖذت ِٝأؼٔ ٝو تػا
؛ ٝوىّت
ساشل ٝوخٛت دسٛؤ ذويات ضي٘ يؾإتخا حطػ سد ٖذت سد ٚ دشويٌ
اس يؾاوٕتخا ٓيوػٙت ٚ يؾإتخا ذيِٛتصات ْٟٛفٔ ٚد ٝٙئص ٗيٕٞ
ئ حشطٔ
دصاػ . ؽولاٚ سد
، تويؿٕخ ٚا سٚاوت ٝوت اوت اوٞ
َشوتٙو
يؤ ذيِٛتصات اس دٛخ ،ٜداٛ٘اخ ٖٚسد سد يؼٙخ تلايإت ذوٙٙو
»
1 Bryan S. Turner
2 Regulating Bodies
3 Somatic Society
4 Bodily order (
،يشٞاٛخ 1387 : 57
. )
اوت ٝوطتاس سد ؽؤاٛخ ٝو تػا ذمتؿٔ ش٘شت
سد داشوفا ٝوٍ٘ٛچ ٝو ِٝأؼٔ ٗيا ٝوت ْاذولا يؾاوٕتخا ياٞاوضف
ئ دٛخ ٖذت ييإ٘صات ذٙٙو
، ؾيوپ ياساد مشوف
ذٙتوؼٞ يياوٞ
.
ياشت
َاثٔ
،
ٖذت ٝىٙيا ياشت داشفا ٖسذٔ ؽٔاٛخ سد اس دٛوخ ياٞ
ذٙٙو ييإ٘صات
، لاؾ يشػ هي ٝت وي
توػد يوتِضٙٔ ٚ يخساوخ ٓ
ئ
ذٙ٘ص
؛ يياوٕ٘صات ٗيا يِادٛوف ؽٔاٛخ سد أا تسٛوك ٝوت ياوٞ
ؿ ٗيذت ؛دٛت يشٍيد يوٍٙخ ساضوتا ٝطوػاٚ ٝوت ييإ٘صات ٝو ُى
ئ ْاد٘ا شپػ ذٙ٘أ
ذؿ . ؽلاٚ سد
،
ٝيأشػ ٝؿٔاخ ٝؿػٛت ات يساد
ٖذت ييإ٘صات داشوفا يداوٟ٘ تِضٙٔ صا ياذخ يؿيػٚ سٛط ٝت اٞ
تفشٌساشل
.(Shilling, 1993)
،ٗيشتاثيص اس ٖذت سايسدٛت
ٖاشٌ
ٖاـخسد ٚ ٗيشت ءيؿ ٗيشت
ٝتؼ٘اد ذيذخ ٖاسٚد سد يفشلٔ
، ٝت ٖذت ٜصٚشٔا ٝو تػا ذمتؿٔ
تػا ٜذؿ ُيذثت يساٍتػس ؼٛضٛٔ
. يشٔا ٖذت تػا ذمتؿٔ ٚا
يؤ بٛتشٔ ًٙٞشف ٝت ٝو تػا ٜٛيوؿ ًوٙٞشف شوٞ سد ٚ دٛوؿ
ٚ اوٞضيچ ٝوت يٞذ٘أصاوػ ٜٛيوؿ باوتصات ،ٖذوت ٝت يٞذ٘أصاػ تػا يؾإتخا تاٚس .
ٝيأشػ ٝؿٔاخ سد ازِ
ْاوؾ ٜاٍياخ ،يساد
دسٛٔ سد يكٛلخ تيىِأ
يياوٕ٘صات ٚ يؾاوٕتخا ؾٙوو ،ٖذت
يؤ اذويپ دشتساوو ،ٖآ يٙٞر ذوٙو
. ٝوؿٔاخ سد ٝوو دساد اوؾدا ٚا
توت ٝوتاثٔ ٝت ٚ ٝيأشػ ٝتاثٔ ٝت ٖذت ذيذخ يفشلٔ
ٜساٚ
( يوؿ ء
يفشلٔ
) ئ ييإ٘صات دسٛؤ ٖاسٚد ٗويا سد ٖذت اٟٙت ٝ٘ ٚ دٛؿ
يٕ٘ ساشل تّفغ دشويٌ
؛ ٖآ يٚس شوت ٝو٘اشٔاؾ يّىوؿ ٝوت ٝوىّت
ٝيأشػ يسازٌ
ئ
دٛؿ
(
،سايسدٛت 1389
.)
ئ ٝفاضا ٚا سد ٝوو ذوٙو
يوٙيد ٚ كوّطٔ ْاضوِا هوي ٝوت ٖا٘ص ياشت يياثيص ذيذخ ٝؿٔاخ ُيذثت ٚ تػا ٜذؿ تّؾ
ئ ٗيا اس ٖآ يّىوؿ يياوثيص ٝو ذ٘اد
تؼٞ ضي٘ ذُٔ قلاخا ٖإٞ ٝو يياثيص قلاخا ٚ تػا ٝيأشػ صا ؽصسا ٝيّو ُيّمت ياٙؿٔ ٝت ئإوض٘ا ياوٞ
؛ يوٙؿي
« ؽصسا اوٞ
ي
ذيفٔ
» تػط ،يطش٘ا ظاحِ ٝت ٖذت يؼٙخسٛٔا ،تاوشح ٚ اٞ
) ٝت
هي اٟٙت
«
ِٝداثٔ ؽصسا »
تػا يدشوساو
( ٖاوٕٞ
.)
اوت ٝطتاس سد ٚا
هويطِٛٛيت ئاضِا شتٕو يتٔلاػ ٜصٚشٔا ٝو تػا ذمتؿٔ يتٔلاػ يؤاضِا شتوـيت ٝوىّت ،ذوؿات ٝتوؼتاٚ تاويح ٝؤادا ٝت ٝو تػا ٚ توػا توِضٙٔ ٝوت ٝتوؼتاٚ ٝو تػا يؾإتخا ٝوو دساد اوؾدا