Awareness of Faculty Members with the Concepts and Examples of Academic Misconduct; Study Case: Islamic Azad University,
Yadgar Imam Khomeini Branch
Dariush Matlabi11. Corresponding author, Associate Professor, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Yadegar-e Emam Khomeini (RAH) Share-Rey. Tehran, Iran. E-mail: [email protected]
Article Info ABSTRACT
Article type:
Research Article
Keywords:
Scientific misconduct, Plagiarism,
Falsification, Fabrication, Faculty members, Islamic Azad University.
Objective: The purpose of this study is to identify the level of awareness among the faculty Members of Islamic Azad University, Yadgar Imam Khomeini Branch, with the concepts and examples of scientific misconduct.
Methods: The method of this research is descriptive, survey in terms of execution, and practical in terms of purpose. Research data was collected using a researcher-made questionnaire. The validity of the questionnaire was verified by a group of expert professors and its reliability was confirmed with Cronbach's alpha of 0.788 Calculated. The statistical population includes all faculty members of Islamic Azad University, Yadgar Imam Khomeini Branch, who work full-time with this branch. Due to the large number of faculty members, the studied sample was calculated using Cochran's formula according to the expertise of the faculty members, and according to the nature of the problem and the research hypotheses, it was selected using stratified-random sampling method. Data analysis was done in two parts:
descriptive statistics and inferential statistics (Kruskal-Walli’s test) using SPSS version 20 software.
Results: Based on the results, the level of knowledge of faculty Members with the concepts and examples of Scientific misconduct (fabrication, falsification and plagiarism) is above average and in a relatively favorable condition. However, among these three components, their awareness of the concept of fabrication was less than the other two components.
Conclusions: Based on the results, there is no significant difference between the knowledge of the concepts and examples of research misconduct (Fabrication, falsification, plagiarism) with the specialty, scientific and academic rank of faculty members; and the most important proposed solution to reduce scientific misconduct is to create and holding mandatory training courses to familiarize faculty members and students with the concepts and examples of research misconduct.
Cite this article: Matlabi, D. (2022). Awareness of faculty members with the concepts and examples of academic misconduct;
Study Case: Islamic Azad University, Yadgar Imam Khomeini Branch. Academic Librarianship and Information Research, 56 (4), 53-68. https://doi.org/10.22059/jlib.2023.353362.1665
© The Author(s). Publisher: University of Tehran.
DOI: https://doi.org/10.22059/jlib.2023.353362.1665 Article history:
Received 22 October 2022 Received in revised form 22 November 2022 Accepted 24 December 2022 Published online 07 January
2023
هاگآ ی اضعا ی تئیه یملع هافم اب ی م داصم و ی
ق ملع راتفرءوس ی
دروم :هعلاطم ملاسا دازآ هاگشناد
ی دحاو ی راگدا )هر(ماما
یبلطم شویراد
1
1 . ،لوئسم هدنسیون شناد
ی را
، ناسنا مولع هدکشناد ی
، دحاو ی راگدا مخ ماما ی ن ی ر رهش )هر(
ی
، ملاسا دازآ هاگشناد ی
، ا ،نارهت ی نار ، ا ،نارهت ی نار . همانایار :
هلاقم تاعلاطا هدیکچ
:هلاقم عون یشهوژپ هلاقم
رات ی خ رد ی تفا : 30 / 07 / 1401
رات ی خ یرگنزاب : 01 / 09 / 141
رات ی خ ذپ ی شر : 03 / 10 / 1401
رات ی خ راشتنا : 17 / 10 / 1401
دیلک هژاو :اه
راتفرءوس ملع ی
، ملع تقرس ی
، لعج
هداد رحت ،اه ی ،ف اضعا ی تئیه
ملع ی
، ملاسا دازآ هاگشناد ی
. :فده رضاح شهوژپ فده ،
اسانش یی می ناز هاگآ ی اضعا ی تئیه ملع ی ملاسا دازآ هاگشناد ی
دحاو ی راگدا )هر(ماما
ررهش ی هافم اب ی م داصم و ی ق راتفرءوس شهوژپ ی هئارا و راکهار اه یی ارب ی تسا نآ شهاک .
شور شهوژپ : دربراک فده رظن زا شهوژپ ی
ارجا شور رظن زا و
،ء پ ی ام ی ش ی هداد .تسا شسرپ زا هدافتسا اب اه همان
ققحم عمج هتخاس روآ
ی اور .دش یی شسرپ سو هب همان ی ل ه عمج ی زا ناداتسا أت صصختم یی
د اپ و یا یی افلآ اب نآ ی خابنورک
788 رامآ هعماج .دش هبساحم ./
ی لک لماش ی ه اضعا ی یملع تئیه
ملاسا دازآ هاگشناد ی
دحاو ی راگدا ر رهش ماما ی
، هک هب
تروص مامت ا اب تقو ی ن هاگشناد دحاو ی
راکمه ی اضعا ترثک هب هجوت اب .تسا ،دنراد ی
یملع تئیه ،
هعلاطم دروم هنومن
کفت هب نارکوک لومرف زا هدافتسا اب ی
ک اضعا صصخت هزوح ی
یملع تئیه
هام هب هجوت اب و هبساحم ی
ت سم ئ و هل
ضرف ی ه اه ی شهوژپ ، هنومن شور زا گ
ی ر ی هقبط ا ی فداصت ی زجت .دش باختنا ی
ه لحت و ی ل هداد صوت رامآ شخب ود رد اه یف
ی
ناوارف(
ی
، می گنا ی ن عم فارحنا و ی
را طابنتسا رامآ و ) ی
نومزآ(
لاو لاکسورک ی
س مرن زا هدافتسا اب ) سا رازفا
. پ ی . سا . سا .
وی ار ی ش 20 تفرگ تروص .
ی هتفا رب :اه ساسا ی هتفا
،اه می ناز هاگآ ی اضعا ی یملع تئیه
هافم اب ی م داصم و ی ق ءوس ملع راتفر ی رحت ،لعج(
ی ،ف
ملع تقرس ی بدا و ی عضو رد و طسوتم دح زا رتلااب ) ی
ت
ًاتبسن بولطم ی دراد رارق ؛ م زا اما ی نا ا ی ن هاگآ ،هفلؤم هس ی
ناش
د هفلؤم ود هب تبسن لعج موهفم هب تبسن ی
رگ تمک ر ساسا رب .دوب ی
هتفا
،اه رادانعم توافت ی
ب ی ن هافم تخانش ی
م داصم و ی ق
راتفرءوس اه ی شهوژپ ی رحت ،لعج(
ی ،ف ملع تقرس ی - بدا ی هزوح اب ) اه ی ملع هبتر و صصخت ی
هاگشناد و ی اضعا ی
یملع تئیه درادن دوجو
.
تن ی هج گ ی ر ی ازفا : ی ش م ی ناز هاگآ ی اضعا ی یملع تئیه
داصم زا ی ق راتفرءوس ملع ی
، اهنت هن هب اهراتفر شهاک ی
ریغ ملع ی
م رد ی نا اضعا ی تئیه ملع ی م رجنم ی دوش
، اج هکلب ی هاگ ا ی نار ب حطس رد ی ن للملا ی ا رد ی ن لاس رد هک ار هزوح اه
ی خا ی ر
تلاکشم اب ی م ءاقترا ،هدوب هارمه ی
دهد . رتمهم ی ن راکهار پ ی داهنش ی ارب ی ملع راتفرءوس شهاک ی
، هار یزادنا رازگرب و ی
هرود اه ی شزومآ ی رابجا ی ارب ی انشآ یی اضعا ی یملع تئیه
وجشناد و ی نا هافم اب ی م داصم و ی ق راتفرءوس شهوژپ ی
م ی دنناد .
دانتسا : یبلطم ، شویراد ( 1401 .) هاگآ ی اضعا ی یملع تئیه هافم اب ی م داصم و ی ق ملع راتفرءوس ی
: دروم ملاسا دازآ هاگشناد :هعلاطم ی
دحاو ی راگدا مخ ماما ین ی هر(
) .
علاطا و یرادباتک تاقیقحت یهاگشناد یناسر
، 56 ( 4 ،) 68 - 53 . https://doi.org/10.22059/jlib.2023.353362.1665
ان :رش هاگشناد نارهت .
© .ناگدنسیون
همدقم ملع ۀعسوت
یساسا زا یکی شناد و تیمها اب و نیرت
صخاش نیرت یاه
ۀعسوت روشک تساه هژیو هجوت و تلود یوس زا یا
و اه
همانرب زوح نازیر ۀ
یارب ملع ۀعسوت
یم تروص نآ دریگ
اما ؛ و تفرشیپ یولج یعناوم ،تیامح و هجوت نیا رانک رد ۀعسوت
یملع یعقاو
یم ار ءوس ،عناوم نیا زا یکی ؛دریگ تروص نارگشهوژپ یخرب یوس زا هک تسا یشهوژپ و یملع یاهراتفر
یم تبلا .دریگ لضعم نیا ه
سم ئ یم ناشن یخیرات یسررب و تسین یدیدج هل و ناملاع هجوت دروم هراومه شراگن و شهوژپ قلاخا هکنیا دوجو اب دهد
هدوب نارگشهوژپ اما ؛
یب دهاش هراومه خیرات لوط رد یقلاخا
هدوب هزوح نیا رد اه زا هدافتسا شرتسگ اب هتشذگ ۀهد ود رد هک میا
نف یروآ دیدج یاه ژیو هب
ه باتک ،تلااقم لماک نتم هب مدرم تحار یسرتسد و تنرتنیا نایاپ و اه
همان لیهست راثآ رشنزاب و رییغت ،اه
سم نیمه و هدش ئ
زور ره و تسا هدرک لیدبت یهاگشناد و یملع ماظن یساسا تلاکشم زا یکی هب ار یشهوژپ و یملع راتفرءوس هل
هزات داعبا دهاش فیرحت و لعج ،یملع تقرس زا یا
.میتسه
نایز تامادقا نیا هنیشیپ ،دهاوش هب انب ههد رد هژیو هب فلتخم یاهروشک رد راب
نیا زا زین ام روشک و هدش دییات ریخا یاه
تسین ناما رد ضراوع
نیب تلاجم هب ناریا یهاگشناد ماظن رد لضعم نیا داعبا و دش هدیشک مه یللملا
تسا ه
؛ هکنآ اصوصخ اب
،یلیمکت تلایصحت عطقم رد نایوجشناد شیازفا شهوژپ ماجنا
.تسا شیازفا لاح رد فلتخم یاه ،نایم نیا رد
تم أ یخرب هنافس
هناسر یم هناگیب یاه گرزب اب دنشوک
نیا ییامن هنوگ
فرءوس ِیشهوژپ یاهرات هدع
تشگنا یا و یملع نارگشهوژپ همه رابتعا ،رامش
ریز ار نامروشک دنمشزرا لاؤس
دنرب کلم(
،هداز 1387 .)
ساسا رب شهوژپ یحایر و یتورم( ناریا تیعضو ،هدش رشتنم یاه ،این
1398 نافرع و یتورم ؛ ،شنم
1399 یمیهف و یبرق و ؛ ،رف
1399 ا بلس تلااقم نازیم رظن زا ) و تسا یبسانمان تیعضو رد هدش رابتع
نیب عماجم رد یللملا
، شهوژپ ندرکن تیاعر هب ار یناریا
شراگن یقلاخا لوصا مهتم
یم ننک رلتاب( د ،1
2009 ؛ رد لقن : بجر داز ه اهراصع ، 1390 .) شهوژپ قلاخا ناونع هب
هفیظو و یملع یا
تسد و یملع هعماج یوس زا شیپ زا شیب تسا مزلا یقلاخا دنا
هلجم ناراکر دوش تیاعر یملع یاه
و دیاب ،بسانم ریبادت ذاختا اب
زا یملع یاهراتفرءوس
یریگشیپ دوش
دوشن شودخم نایناهج هاگن رد روشک یملع هعماج تمرح ات شهوژپ .
نرون نیسح و یبن
2
( 2019 داد ناشن ) هک
تیلاعف هداد لعج و یشهوژپ بلقت و تقادص ،یهاگشناد یایند رد اه
یم شهاک ار قلاخا .دهد
رد تایبدا ۀزوح قلاخا ،شهوژپ هدیدپ لعج« برخم یاه »3
فیرحت« و »4
شهوژپ رد
»نارگید راثآ هب دربتسد« و یتافآ زا5
هک تسا اهنآ یملع راتفرءوس ار یشهوژپ ای6
یم .دنمان راتفرءوس یشهوژپ لماش سابتقا زا راثآ یبدا نودب عاجرا یهد بسانم ( تقرس
یبدا ) ، لعج ندومن هداد یاه دروم هدافتسا رد ،شهوژپ مدع یارجا لماک عوضوم ،قیقحت مدع یارجا شور ،قیقحت فذح یتمسق
زا هداد اه تهج یبایتسد هب جیاتن دروم ،راظتنا فیرحت رد عبانم دروم هدافتسا قیقحت و مدع یارجا ۀیلک عبانم دروم ،هدافتسا فلاتخا
رظن رد یفیلأت ای یفینصت ندوب نتم شهوژپ و راشف زا یوس یماح یلام شهوژپ هب ماجنا هویش یاه یقلاخاریغ
رد شهوژپ رد رظن
هتفرگ دش تسا ه ( واتنوکا وسور
؛ 7
2014 .)
راتفرءوس یملع ،لعج ناونع هب فیرحت
و بدا تقرس ی پ رد ی ،داهنش ،ماجنا یا سررب ی قحت ی ق ی ا اتن شرازگ رد ی
ج قحت ی ق رعت ی ف
م ی دوش . رد رعت ی ف دی رگ ی راتفرءوس ،یملع راتفر ره ناونع هب رگشهوژپ
دمع هاوخ ، ی
ی ا غ ی دمعر ی ، قد روط هب هک ی
ق رادناتسا اهد ی
لااب ی ملع ی قلاخا و ی اعر ار ی ت من ی دنک دمآ ، تسا ه راکلیداه(
،8
2018 ).
هب زا هک تسا فیط کی شهوژپ رد راتفرءوس ،یترابع
یم بکترم ام همه هک هداس تاهابتشا یم عورش میوش
یریگوس و جیاتن تسردان ریسفت و عاجرا ،زیلانآ ،طلغ تادهاشم دننام ،دوش
هتفای رب نتشاذگ شوپرس ،تاعلاطا رد یراکتسد تمس هب هتسهآ بیش کی اب جیردت هب و یملع تاعلاطم رد اه
ی ،لومعمریغ
نآ نودب ناگدنسیون تسرهف رد صخش کی مسا ندراذگ دشاب هتشاد هلاقم نتشون رما رد یتلاخد هک
ای هلاقم کی هرابود راشتنا ،9
1. Butler
2. Nurunnabi & Hossain
3. Fabrication
4. Falsification
5. Plagiarism
6. Scientific misconduct
7. Okonta & Rossouw
8. Khadilkar
9. Gift Authorship
هاگآ ی اضعا ی ه ی تأ ملع ی هافم اب ی م داصم و ی ق راتفرءوس ملع ی
55
...هدیکچ و ناونع رد یئزج رییغت نودب هلاقم ناونع دنچ رد نآ رشن و تمسق دنچ هب یتاقیقحت راک کی عیطقت ،1
یم تکرح2
نیا .دنک
تیاهن رد ینحنم
یاهراتفرءوس هب
ًلاماک یبلقت تروص هب
دیدج تاعلاطا نتخاس تاعلاطا فیرحت ،3
یبدا یدزد ،4
لماک لعج و5
تاعلاطا یم قوس6
،هدرمهد و یردتقم( دبای 2012
رد لقن : ،نارگید و ناورسخ 1394
،عقاو رد .) هب یشهوژپ یاهراتفرءوس
یم هتفگ ییاهراتفر و نیناوق هعومجم هک دوش
یم هدیدان یقوقح و یقلاخا ،ینوناق داعبا زا ار شهوژپ یاهراجنه دنریگ
بجر(
داز ه اهراصع ، 1390 ناراکمه و گنوک ؛ ،7
2010 )؛
رادناتسا زا یطخت و د
راتفر بوچراچ و اه جیاتن راشتنا رد یقلاخا و یملع یاه
.تسا شهوژپ و فیرحت ،لعج یملع تقرس
هک دراد یفلتخم للع رتمهم
نی اهنآ رابع :زا دنت 1 . قباطم ،رشن و شهوژپ لوصا زا یهاگآان
،یناهج یاهرایعم 2
. بذاک راهتشا ،یملع یاقترا ،یدام تعفنم بسک روظنم هب هدشرکذ لوصا نتفرگ هدیدان ،
و.
..
3 . مک هب یهجوت
یملع راثآ ناگدنروآدیدپ و نافلؤم قوقح
کلم(
،هداز 1387 ؛) 4 . هک نارگشهوژپ تیعمج میظع شیازفا ناوخمه
شیازفا اب ی
هیامرس ؛درادن شهوژپ ۀزوح رد یراذگ 5
یغلبم تفایرد اب یعقاوم رد و قیقد یرواد نودب هک دازآ یسرتسد تلاجم دادعت شیازفا )
یم رشتنم ار تلااقم ،ناگدنسیون زا یلفراک( دننک
،8
2015
؛) یم ،هدش حرطم لماوع رانک رد یمک نوچ یلماوع هب ناوت
ماظن رد ییارگ
لاع شزومآ و نایوجشناد رابجا ،ی
ناداتسا نایاپ هرمن زا یشخب بسک یارب هلاقم نتشاد هب اقترا ای و همان
ی زین ناریا رد یملع هبتر
عقاو رد .درک هراشا رحت ،لعج
فی ملع دربتسد و ی
د راثآ هب ،نارگی دپ قوقح ناگدنروآدی
لصا ی دان ار راثآ هدی م ی گ دری ب ببس و ی دامتعا ی
و نارگشهوژپ هب هعماج امرس نتفر رده
هی اه ی ناگمه ی م هک ی دناوت ارب ی د دنمدوس دصاقم یرگی
م ،دور راک هب ی
دوش
؛ پ اذل شی گ یری
نآ زا یرورض .تسا
لاس رد نادنمرنه و نافنصم ،ناگدنروآدیدپ قوقح زا تیامح صوصخ رد بسانم نیناوق بیوصت دوجو اب 1348
نونکات هک ـ
لکش نینچمه و ـ تسا یقاب دوخ توق هب هاگشناد رد یقلاخا یاهروشنم یریگ
یاهراتفرءوس یخرب نانچمه یشهوژپ زکارم و اه
نایهاگشناد نایم رد یشهوژپ یم هدهاشم
و دوش یروانف زا هدافتسا هیاس رد یتاعلاطا عبانم هب عیرس و تحار یسرتسد نیون یاه
هبزور یب داعبا رب زور یقلاخا
یم هدوزفا یملع یاه یملع یراتفرءوس .دوش
هلمج زا اهروشک رابتعا و هدش لیدبت لضعم کی هب ایند رد
.تسا هتفرگ فده ار ناریا نیا زا ور ، هاگآ ییانشآ نازیم زا ی
یاضعا یملع تئیه
یشهوژپ و یملع راتفرءوس قیداصم و میهافم اب هاگشناد
تیمها زا
تسا رادروخرب ییلااب
یتساک و یهاگآ نازیم زا یتسرد کرد نتشاد نودب و و اه
ءلاخ همانرب ،دوجوم یاه اتسار نیا رد قیقد یزیر
ناکما دوب دهاوخن ریذپ .
شهوژپ هکنیا دوجو اب یاه
ًاتبسن دش ماجنا یملع تقرس صوصخ رد یدایز
؛تسا ه اما رد ۀزوح و لعج
شهوژپ ،فیرحت هفلؤم همه هک یشهوژپ و تسا یکدنا اه
ماجنا ناریا یهاگشناد هعماج رد و مه رانک رد ار یملع راتفرءوس یاه
قیداصم اب ییانشآ نازیم طبار و ،دشاب هداد راتفرءوس
یگژیو تبسن هب ار یملع تیعمج یاه
،نیاربانب .دشن تفای ،دنک یسررب یتخانش
ضف نتفرگ رظن رد اب ینونک یا
هاگشناد ،روشک لخاد رد یملع راثآ راشتنا هب قایتشا و رد
ت شهوژپ نیا لا
یم ش دوش دوش صخشم
یاضعا یهاگآ نازیم تئیه
زا ماما راگدای دحاو یملاسا دازآ هاگشناد یملع
اهراتفرءوس ی
ملع )یملع تقرس و فیرحت ،لعج( ی
،؟تسا هنوگچ راکهار
اه ی یداهنشیپ اهنآ
سیچ یریگشیپ یارب هیضرف و ؟ت
:دریگ رارق نومزآ دروم ریز یاه
1 . نیب هزوح یاضعا صصخت یاه یملع تئیه
و تخانش اهنآ و میهافم زا قیداصم
یرادانعم توافت یشهوژپ یاهراتفرءوس
.دراد دوجو 2 یاضعا یهاگشناد و یملع هبتر نیب . تئیه
و یملع نآ تخانش اه
و میهافم زا قیداصم
ءوس یاهراتفر توافت یشهوژپ
.دراد دوجو یرادانعم
1. Duplicate Publication
2. Salami Publication
3. Fabrication
4. Falsification
5. Plagiarism
6. Forgery
7. Kwong, & et al.
8. Carafoli
تاقیقحت علاطا و یرادباتک یهاگشناد یناسر
، هرود 56 هرامش ، 4 ،
1401
56
هنیشیپ و عوضوم تایبدا شهوژپ
هنیشیپ هاگیاپ رد یسیلگنا و یسراف طبترم هژاودیلک اب شهوژپ یاه ،کادناریا( یلخاد فلتخم یتاعلاطا یاه
هناخباتک ،یلم کناب یاه
یسراف تلااقم
)..و روشک
و یجراخ دلارما(
و1
تسیئوکرپ ریوزلا ،2
لگوگ ،3
رلاکسا دروم )...و4
مجح هب هجوت اب .تفرگ رارق یسررب
هنیشیپ یلااب اب طبترم یاه
راتفرءوس هنیشیپ زا یشخب اهنت ،نآ داعبا و یملع رد طبترم مهم یاه
10 یم هئارا ریخا لاس :دوش
هدازیلع ،مدقا سابع هداز ، ش ی ناوش و ،ی وجت ی د ( ی 1390 قلاخا نیب هک دنداد ناشن یشهوژپ رد ) دامتعا ،یملع دیلوت و یملع
نعم ۀطبار یهورگ ماجسنا و یعامتجا ا
یاضعا یملع قلاخا تیاعر نیب نینچمه .دراد دوجو یتبثم راد تئیه
یملع ساسا رب تیسنج
نعم توافت ا
هنوگ هب تشاد دوجو راد رد یملع قلاخا تیاعر هک یا
ناداتسا .دوب رتلااب نادرم هب تبسن نز
هتفای بجر شهوژپ یاه هداز
( اهراصع 1391 ناشن ) هک داد رتشیب و دنراد ییانشآ دانتسا میهافم اب نارهت هاگشناد نارگشهوژپ
ءوس یم ماجنا هناهاگآان تروص هب یشهوژپ یاهراتفر هتفای ساسا رب .دریگ
شهوژپ یاه بی
رلگ ی ، و کشزپ ی ( دار 1391 ) شرگن نازیم
رد نایوجشناد رتشیب راتفر و ۀنیمز
یملع تقرس
ت هب حوطس رد بیتر
ًاتبسن طسوتم و دعاسمان
تسا . هتفای نینچمه اه
یو ی ناشن
هاگراک رد هک ینایوجشناد راتفر نیب هک داد و هدرک تکرش یسیون هلاقم یشزومآ یاه
اهنآ هدرکن تکرش هک یی صوصخ رد ،دنا
یملع تقرس .دراد دوجو یرادانعم توافت
یحتف ( 1392 ) رد پ یشهوژ ناشن داد رظن دروم یرادباسح نایوجشناد نایم یملع تقرس هک
ًلاماک و تسا جیار نایوجشناد
ریغتم و یملع تقرس عویش نازیم نیب نینچمه .دنرادن یملع تقرس فلتخم عاونا زا یفاک کرد تیعمج یاه
نس لیبق زا یتخانش
ریغتم و سنج و .دشن هدهاشم یرادانعم طابترا ،یسرد لدعم نوچمه یدرف یاه
ک ی ناو ،ارآ قاجا ی ، همشچ بارهس ی ، پاپ و ی ( 1392 ) رد گ هب یفیک یشهوژپ هنو
یسانش بلقت اه و تقرس یاه یملع هک دنتخادرپ
رجنم هب جارختسا 40
عوضوم و 6 شور یلک شهوژپ(
ماهس ،تلاوهجم ،یلوصاریغ سابتقا ،یلوصاریغ قابطنا ،یرارکت یاه
تعفنم و یشخب )یبلط
دیدرگ هک رگنایب براجت بحاص نارظن رد ۀنیمز عاونا عیاش بلقت و یملع تقرس تسا
. نیا یلک جیاتن
زا و تسا سوسحمان رایسب ملع رد تقادص و یملع تقرس نیب زرم هک تسا نیا زا یکاح شهوژپ
هویش هک ییاج نآ رایسب یاه
هتیمک رد یداهن یتسیاب ،دراد دوجو ینوگانوگ تقرس و بلقت عاونا زا زیهرپ ۀنیمز رد دارفا شزومآ روظنم هب هاگشناد یشهوژپ یاه
علاطا شیازفا نینچمه .دشاب هتشاد دوجو یملع فلخت عاونا زا یناسر
تازاجم و یملع یاه یم طوبرم یاه
کترا شهاک رد دناوت با
هاگتسد رد تاعلاطا شیازفا و فلخت طوبرم نیناوق ندرکدمآزور روظنم هب روشک یقوقح یاه
رثؤم .دوش عقاو
جیاتن ملاسا شهوژپ ( زاون
1392 ) رد ییانشآ نازیم نیرتشیب .دنراد ییانشآ یملع بلقت موهفم اب نایوجشناد بلغا هک داد ناشن
یسدنهم ینف نایوجشناد و ،
یندب تیبرت و هیاپ مولع نایوجشناد هبتر رد
و یدعب یاه
هدکشناد نایوجشناد ار ییانشآ دصرد نیرتمک
یزرواشک دنتشاد
هک ییاجنآ زا .
اهنآ ییانشآ نازیم دنا هدرک هراشا دوخ تلااقم نایاپ رد رگید عبانم هب یهد عاجرا هب طقف
اهنآ اب
.دوبن یفاک رگید عبانم هب عاجرا دعاوق
ت اهنت لوق لقن( یهد عاجرا دعاوق یخرب هب هیاپ مولع هدکشناد نایوجشناد زا یدادع یاه
)میقتسمریغ و میقتسم
.دندرک هراشا
تکرش یخرب یلصا لیلاد نیرتشیب بیترت نیدب یملع بلقت باکترا یارب ناگدننک
تسا نادقف :
یفاک شزومآ و
.یلبنت و یملع بلقت اب ییانشآ نتشادن
دمص ،ی سابع و ی للاج هداز ( 1393 هلاقم رد ) و یگدنسیون طیارش هب طوبرم لئاسم یا راتفرءوس
یم هنیمز نیا رد هک ییاه دناوت
یم هک دنداد رارق یسررب دروم ار دیآ دوجو هب ءوس ،یبدا ای یملع تقرس ،یلدب و حبش ناگدنسیون هب ناوت
لاسرا هب طوبرم یاهراتفر
هتفای راشتنا و هداد ،یملع یاه
لعج و یزاس هداد
.درک هراشا عفانم داضت و اه
رب ساسا هتفای یاه شهوژپ نرتسن ،ینجورب یدسا و یریصن ( 1395 ) نایوجشناد
تلایصحت
یلیمکت تیبرت یندب هب روط نایاش
یهجوت لوصا قلاخا شهوژپ ار تیاعر و تقادص یشهوژپ یطسوتم دنراد و طابترا رادانعم نیب لاس دورو نایوجشناد
و شرگن
نانآ هرابرد یدنبیاپ هب قلاخا شهوژپ و نیب عطقم یلیصحت و شرگن هرابرد یدنبیاپ هب قلاخا شهوژپ دوجو دراد . نینچمه جیاتن
1. https://emerald.com/insight/
2. https://proquest.com/
3. https://www.elsevier.com/
4. https://scholar.google.com/
هاگآ ی اضعا ی ه ی تأ ملع ی هافم اب ی م داصم و ی ق راتفرءوس ملع ی
57
...نیا شهوژپ ناشن داد هک نیب نایوجشناد
عطقم یسانشراک
دشرا و یرتکد تیبرت یندب زا رظن شرگن هرابرد یاپ یدنب هب قلاخا
،شهوژپ توافت یرادانعم دوجو .دراد
یئومخ ( 1396 ) رد پ یشهوژ ، مدع ،تقادص عج ل و رحت ی ف هداد ،اه تقرس ملع ی ، عت یی ن هدودحم نامز ی ، تن ی هج گ ی ر ی و تواضق
ندرک رب ساسا پ ی ش ضرف اه ی نهذ ی دوخ ار هب ناونع رتمهم ی ن سآ ی ب اه و هارژک اه ی شهوژپ ی ییاسانش دندرک . نچمه ی ن اتن ی ج
ناشن داد هک فلاتا عبانم و امرس ی ه اه ی ناسنا ی و بلس دامتعا مومع ی ، مدع روآون ی و قلاخ ی ت و اپ یی ن ندمآ هبتر و رابتعا ،هاگشناد
مدع دامتعا تعنص و شخب اه ی مهم روشک هب اتن ی ج و ی هتفا اه ی شهوژپ ی هاگشناد ، رتمهم ی ن سآ ی ب اه ی مدع اعر ی ت عم ی اهرا ی
قلاخا رد شهوژپ زا وس ی وجشناد ی نا دنتسه .
یزارخ ( 1397 ) رد یشهوژپ ناشن داد هک هب م ی ناز 4 / 44 دصرد وجشناد ی نا لقادح ی رابک بکترم ی ک ی زا اهراتفر ی بلقت ملع ی
.دندش زا می نا داعبا بلقت ملع ی ، 5 / 62 دصرد دارفا لقادح ی رابک بکترم راتفر ُب دع هست ی ل بلقت ارب ی دی نارگ دندش هک ب ی رتش ی ن
می ناز دصرد باکترا ار هب دوخ صاصتخا داد ه تسا
؛ نچمه ی ن ی هتفا اه ناشن هداد تسا هک می ناز باکترا بلقت ملع ی نارسپ 3 / 56
دصرد و م ی ناز باکترا نارتخد وجشناد 8 / 36 دصرد هدوب تسا هک ناشن زا م ی ناز باکترا لااب رد نایم نارسپ دراد .
یسررب هداد یاه شهوژپ ،رابص یموصعم رف و یدمحم ( 1398 ) اشن ن داد هک دصرد لااب یی زا دارفا رد حوطس صحت یل ی
،توافتم
علاطا تسرد ی رد دروم دعاوق ک یف ی و قلاخا ی دروم قفاوت راک شهوژپ ی و شراگن لاقم ۀ ملع ی .دنرادن سب ی را ی زا خساپ اگدنهد ن ب ی ش
زا هکنآ هب باختنا خساپ یمن«
»مناد هقلاع دنم ،دنشاب خساپ تسردان ار باختنا هدرک ،دنا تح ی جنآ ا ک ه هب رطاخ صصخت ی دوب ن
،شسرپ زا سب ی را ی عقوت من ی دور خساپ تسرد ار .دننادب
یبرق و یمیهف رف ( 1399 ) رد یشهوژپ ناشن دنداد هک نازیم راثآ بلس هدشرابتعا رد لاس یاه ریخا زا دنور ور هب یدشر رادروخرب
هدوب و روشک ناریا اب هجوت هب دادعت تادیلوت یملع بلس رابتعا هدش هبتر(
متفه )ناهج رد تیعضو یبسانم رارق درادن و هب ،هولاع
یخرب نامزاس اه ریظن هاگشناد دازآ یملاسا زا رظن راشتنا نیا عون راثآ رد هبتر یاه لوا رارق .دنراد
یقنروپ و یورسخ ( 399 1 ) رد یشهوژپ هک هب شور رورم ماظن دنم ماجنا هدش دوب هلوقم یاه یلصا یقلاخادب یملع نایوجشناد
ار لماش تقرس یملع لقن(
لوق ،تسردان یسیونور ،تسردان دانتسا ،تسردان ،یتقرسدوخ
تقرس یملع ،هدیا هلاقم ای نتم ،نوجعم
تقرس یلک ،راثآ تقرس یشخب زا ،)راثآ بلقت رد(
ناحتما و رد فیلاکت ،)یتسرد یراکتسد فیرحت(
و ،)لعج کمک ریغ زاجم ینابت(
و هیاس )یسیون و هلاک یرادرب )ییوگغورد(
ناونع .درک
،یلیهس یدیمح و هصاخ ( 1400 ) رد یشهوژپ ناشن دنداد یاهریغتم
کرد تقرس ،یملع شرگن هب تقرس یملع و شزرا یاه
،یصخش رب نازیم تقرس یملع نایوجشناد
ریثأت یفنم و رادانعم ی دنراد . ،نینچمه ریغتم قحم یرادنپ یلیصحت رب نازیم تقرس
یملع نایوجشناد
ریثأت تبثم و رادانعم ی دراد . نینچمه جیاتن ناشن داد ،شناد کرد و یهاگآ نایوجشناد
زا تقرس یملع و قیداصم
،نآ تسایس اه و تازاجم ینوناق رد نیا هنیمز رد حطس ینییاپ رارق .دراد
یقاقش ( 1400 ) ناشن داد هیامرس یراد یتلود ( داصتقا ،یتنار صصخت یگدودز و ییلااک ندش شناد ) و تابوسر یگنهرف
( نامتفگ یاه یتنس و ملع کیژولوئدیا )
هب ناونع یدورو یاه متسیس یعامتجا - یکینکت
،هاگشناد رجنم هب دنیارف ییاه نوچ
تروص ییارگ یشهوژپ ( شهوژپ ینیشام و ۀبلغ هجو یباطخ ) و شزومآ یداقتناریغ (
هاگن یشزومآ هب شهوژپ ) یم ،دوش و یجورخ
نآ یدورو اه و نیا دنیارف ،اه یب یتوافت ( ۀلدابم دساف ) و هاگشناد ناوید رلااس ( یبایزرا اتسیا و فعض لرتنک ) تسا .
،یبلاط دهاج و یراس یناخ ( 1400 ) رد یشهوژپ ناشن دنداد رد طیارش ینونک شلاچ یاه یرایسب رد ۀنیمز تیفیک شهوژپ رد
روشک دوجو دراد تهج یبایتسد هب تیفیک ،شهوژپ هفلوم یاه و صخاش یاقترا تیفیک یشهوژپ دیاب دروم هجوت رارق دنریگ .
هاگشناد اه و تاسسؤم شزومآ یلاع یارب ندروآرب یاضاقت هعماج یارب تفرشیپ و ،هعسوت دیاب همانرب یاه تیفیک شهوژپ ار رد
سایقم عیسو یرت نامزاس دنهد . اب هجوت هب هکنیا رد لاس یاه ،ریخا رد ۀعماج ام شزومآ یلاع هب تیمک هجوت هدرک و ریس یلوزن
صخاش یاه یفیک شهوژپ یاه نآ صخشم تسا ، اب رد رظن نتفرگ لئاسم ینورد و ینورب یورارف ماظن شزومآ ،یلاع ۀلئسم
شهاک تیفیک و موزل هجوت هب نآ دیاب زا ینارگن یاه یدج هعماج هب باسح دیآ . یارب حلاصا و دوبهب ماظن تیفیک شهوژپ شزومآ
تاقیقحت علاطا و یرادباتک یهاگشناد یناسر
، هرود 56 هرامش ، 4 ،
1401
58
،یلاع زاین هب یشیدنازاب و یزاسزاب رد اهدرکراک و همانرب یاه تیفیک شزومآ یلاع و هدافتسا زا شرگن یمتسیس رد لیلحت ،یهاگشناد
اب رظن هب دهعت و تیلوئسم یریذپ ۀمه نلاوئسم تسا
.
رد جراخ زا ناریا مه یلیاب (1
2013 رد ) هعلاطم ا لماوع ندرمشرب نمض ی رثؤم
یملع شناد و یهاگآ نازیم ،یملع تقرس رب
شزومآ ،نآ یاهدمایپ و یملع تقرس اب هطبار رد نایوجشناد یقلاخا یاه
- زا ار نانآ ینید تاداقتعا و یبهذم رتمهم
لماوع نی
یملع تقرس رد هدنرادزاب .تسا هدرک رکذ
سگنیباتسا و نیکسوااراس (2
2014 داد ناشن یشهوژپ رد ) هک
درادن دوجو یهاگشناد عماوج رد یملع تقرس زا یدحاو فیرعت
یمن حضاو و رصتخم فیراعت و یم ناشن هعلاطم نیا جیاتن ،نینچمه .دنک نایب ار یملع تقرس هدیدپ تیهام دناوت
نایوجشناد هک دهد
روصت یم یم هک دننک نعم حیرصت هب رداق اما ؟تسیچ یملع تقرس دنناد
ا لاثم رد نآ صیخشت و یملع تقرس زا یصاخ ی یاه
.دنتسین ینیع ردلامسا و کبرو ،کنیدیات (3
2014 یور یشیامیپ رد ) 315
دنمشناد تسیز دش ماجنا یکشزپ
15 زا دصرد اهنآ دندرک فارتعا
رد هک 3 هتشذگ لاس بکترم
لعج داد ه اه ، فیرحت بدا تقرس ، ی
هدش دنا . راتفر ریغ یملع م رد ی نا ناوج نادنمشناد ی
رد هک ی ک
بی ناتسرام هاگشناد ی م راک ی ب ،دندرک ی رتش ا رب هولاع .دوب ی
،ن 72 ار تاراشتنا راشف دصرد «
بی ش لااب دح زا » زرا ی با ی .دندرک نازیم
لباق روط هب راشتنا راشف هجوت
ی اب نازیم راتفرءوس ملع ی ناوخمه تسا هتشاد ی .
نایراپسراگ ( ناراکمه و4
2017 زا بسانم و لوبق لباق فیراعت نادقف دندقتعم ) راتفرءوس
یسررب رب فرص هیکت و یشهوژپ
هدوهیب راشتنا ،یملع عبانم تفایزاب ۀدیچیپ دراوم فشک زا یریگولج هزاجا تلاجم ناریبدرس هب بلاطم یرهاظ هنارگتراغ و5
ار6
یمن .تسا یهاگشناد یتفآ ندنابسچ و یپک هدیدپ ،نابز یسیلگناریغ یاهروشک رد .دهد دم
ی ر ی ت عض ی ف قحت ی ،تاق هرود نادقف اه
ی
شزومآ ی رد ۀنیمز قلاخا رشن سرتسد و ی ک اب عبانم هب دودحم یف
ی ،ت بدا تقرس ی ناونع هب ار ی
ک دپ ی هد ب ی ن گنهرف ی هتشر دنچ و ا
ی
م شودخم ی
دنک .
نمفوه و مله (7
2018 هب تبسن شرگن نیب هطبار یسررب اب ) راتفرءوس
شرازگ راتفر و یملع یرتکد نایوجشناد یوس زا هدش
تسیز دنداد ناشن یکشزپ ب
ی ن هب شرگن راتفرءوس
یملع اهراتفر و ی یملعریغ شرازگ
هدش یوس زا وجشناد ی نا رتکد ی یگتسبمه
دراد دوجو تبثم تسردان راتفر راهچ .
یملع ار ی ج شرازگ هدش :زا دنترابع ،
ون ندرک هفاضا ی
هدنس اه(
یی هک ) وزج ؛دندوبن ناگدنسیون
عمج روآ ی هداد اه ی ب ی رتش م زا سپ هدهاش ا ی هکن اتن ی ج رقت ی
ًاب رامآ رظن زا ی
رادانعم و ،دنتسه هدیدان
نتفرگ زا ناراکمه هدافتسا هداد
یاه
هداد کوکشم ریسفت و صقان اه
شرازگ و ، ی
ک ی هتفا غ ی هرظتنمر ضرف ناونع هب ی
ه .ادتبا زا شهوژپ نیا رد ب
ی ن راتفرءوس ملع ی و
لحم غراف لیصحت نلایصحتلا
و تکرش هرود رد شزومآ یاه ملع قلاخا
ی گتسبمه ، ی
تسا هدش هدهاشم .
ترآ ی ،ون رد ی ،نس م
8ی ( 2019 رد ) دنداد ناشن شیوخ شهوژپ هک
راتفر هس یشهوژپ
غ ی هنلاوئسمر
هدش شرازگ بلغا هک دنا
زا دنترابع : ون ندرک هفاضا ی
ناگدنس ی شراگن رد یتکراشم هک دنتشادن هلاقم
تلااقم هب دانتسا ، ی
هک هتفرگن رارق هعلاطم دروم دنا
و ،
باختنا دانتسا ی
ارب تلااقم هب ی
اضر بلج ی
ت وی ناراتسار ی ا نارواد تلاجم . لماش هدش شرازگ هنلاوئسمریغ یاهراتفر ریاس
هدافتسا
زا تسردان
تکرش تاملک دننک
،ناگ تقرس ،یبدا حلاصا بسانمان یاتن ج ، فذح هداد اه نودب ،اشفا و لعج هداد اه دوب تسا ه . هب روط
یلک ، 3 / 90 خساپ زا دصرد ناگدنهد
لقادح ی ک غ راتفر ی ر .دندرک شرازگ ار هنلاوئسم
لع ی مغر دودحم ی ت اه ی شور تخانش ی قحت ی ق
پی ام ی ش ی ، ای ن ی هتفا اه م ناشن ی دهد لباق شخب هک هجوت
ی زا نارگشهوژپ
هفرح شزومآ اه
ی تشادهب ی ط یف ی زا یملع راتفرءوس و
هویش س شهوژپ زا یاه ؤ
لا زیگنارب م شرازگ ار ی
دننک
؛ تن رد ی ،هج تاحلاصا تسا نکمم ی
ارب ی قحت ماجنا دوبهب ی
تاق هفرح شزومآ اه
ی
تشادهب ی ن دروم ی زا .دشاب
1. Bailey
2. Sarlauskiene & Stabingis
3. Tijdink, Verbeke & Smulders
4. Gasparyan
5. Wasteful
6. Predatory
7. Holm & Hofmann
8. Artino, Driessen, Maggio A.
هاگآ ی اضعا ی ه ی تأ ملع ی هافم اب ی م داصم و ی ق راتفرءوس ملع ی
59
...یفصو و یقاقش (1
2019 هنیمز لماوع یسررب هب هک یشهوژپ رد ) هاگشناد رد یبدا تقرس زاس
دنداد ناشن دنتخادرپ ناریا یاه
هک یب«
دیدپ یبدا تقرس هب »یتوافت ۀ
هیامرس« و تسا یلصا »یگنهرف یاه
هولاع هب هیامرس«
»یتموکح یاه ناونع هب
لماوع
هشیر گشناد« هب رجنم تسا نکمم لماع ود نیا .دنتسه یا ،»هنارلااسناوید ها
ناونع هب یشهوژپ مسیلامرف روهظ یارب یرتسب ،2
یداقتناریغ شزومآ یلیصحت تداع و3
.دوش4
ا همه ی ن باتزاب رصانع هارمه هب لماوع ی
قتسم ی م اهوگلا هلمج زا ی
ب ،دب ی لوئسم ی ت ی
ناداتسا ، غ دتس و داد ی
قلاخار ی ، زرا ی با ی غ ی ملعر ی ، امت ی ز چان ی ز جوت و ی تاه ب« هب رجنم ی
توافت ی » م ی .دوش ی ک ی هافم زا ی م قحت ی ق
ای ن بدا تقرس هک تسا ی
ا رد ی نار شان ی درف لماوع زا ی
- ناور ی ن ی ،تس کلب ه شان ی گنهرف لماوع زا ی
، داصتقا ی ، نوناق ی نامزاس و ی
.تسا
5ینکر و نارگید ( 2020 هعلاطم جیاتن هک دنداد ماجنا ناریا رد یملع تقرس هراب رد یعماج یسررب )
اهنآ تقرس داد ناشن
یملع
رد جاور ناریا
ًاتبسن لباق و دراد یهجوت
لماوع یدایز رد نیا یملع راتفرءوس
لیخد دنتسه . زا همه رتمهم ، زاین هب راشتنا تلااقم
رتشیب طسوت یاضعا تئیه یملع و فرص ،نایوجشناد رظن
زا تیفیک اهنآ یارب ندروآرب یخرب زا تامازلا تسا یهاگشناد .
شهوژپ هعلاطم یم ناشن هدش ماجنا یاه
هعلاطم چیه دهد قیداصم و میهافم اب یملع یاضعا ییانشآ نازیم ناریا رد یا
راتفرءوس حت و لعج ،یملع تقرس( یملع نآ تبسن و )فیر
و یملع هبترم اب ۀزوح
هجوت اب .تسا هدادن رارق هعلاطم دروم یصصخت
یاضعا شقن هب تئیه
نایاپ ییامنهار و تیاده رد یملع همان
زین و ییوجشناد یاه ریثأت
یرازگ اهنآ شهوژپ ماجنا نایوجشناد رب
یم و تسا یرورض رضاح همانرب رد دناوت
تسایس و یزیر .دنک افیا یبولطم شقن هاگشناد یراذگ
شور یسانش
نیا پ شهوژ زا رظن درکیور زا عون ،یمک هب ظاحل ،فده یدربراک و زا رظن ۀویش یروآدرگ تاعلاطا کی قیقحت یشیامیپ تسا .
شهوژپ یاه یشیامیپ یارب یسررب عیزوت یگژیو یاه کی عماج ۀ یرامآ هب راک یم دور . رد نیا عون شهوژپ هب یسررب تیعضو
،دوجوم هطبار نایم اهدادیور و یسررب تیهام طیارش هتخادرپ یم دوش ( ناگرزاب ،دمرس
و ،یزاجح 1377 ) اجنآ زا شهوژپ نیا رد هک
یاضعا یهاگآ نازیم اب ییانشآ ،فده یملع تئیه
بسانم ،شیامیپ نیاربانب ،تسا رظندم دوجوم عضو تخانش و تسا شور نیرت
تسا شهوژپ ماجنا یارب .
هعماج یرامآ شهوژپ رضاح هیلک یاضعا یملع تئیه
هاگشناد دازآ ،یملاسا دحاو راگدای ،ماما هک هب
تروص مامت تقو اب نیا دحاو یهاگشناد
یراکمه ،دنراد و ناشدادعت 320 رفن تسا . اب هجوت هب ترثک یاضعا یملع تئیه ،
هنومن
دروم هعلاطم اب هدافتسا زا لومرف نارکوک دادعت 174 رفن دش نییعت و هب کیکفت ۀزوح صصخت یاضعا یملع تئیه
و اب هجوت هب
تیهام هلئسم و هیضرف یاه ،قیقحت زا شور هنومن یریگ هقبط یا ،یفداصت هنومن رد راهچ هورگ ینف ،یسدنهم مولع ،یناسنا مولع
هیاپ و رنه و یرامعم باختنا دندش . شور یروآدرگ ،تاعلاطا ینادیم و یارب یروآدرگ تاعلاطا زا شسرپ همان یاه ققحم هتخاس
هدافتسا دش . اب هجوت هب هکنیا شسرپ همان یا یارب شجنس مه نامز تقرس ،یملع فیرحت و لعج هداد اه ،دوبن مامت تلااقم یشهوژپ
و باتک یاه طبترم اب عوضوم ،شهوژپ قلاخا شهوژپ و باتک یاه شور قیقحت دروم هعلاطم رارق تفرگ و رد تیاهن شسرپ همان یا
لماش هس شخب تقرس یملع و یبدا اب 18 لاؤس ( هیوگ ) ، لعج هداد اه اب 8 لاؤس ( هیوگ ) و فیرحت اب 9 لاؤس ( هیوگ ) رد فیط 5
هنیزگ یا ترکیل زا
ًلاماک مفلاخم هب
ًلاماک مقفاوم هیهت دش . شسرپ تلااوئس ،میهافم کرد یتحار یارب تسا رکذ نایاش رد همان
شهوژپ تروص هب
ینلاوط زا یریگولج یارب هلاقم نیا رد هک دوب هدش یحارط لماک تلامج ترابع هب ،لوادج ندش
یاه ًاتبسن
هدش لیدبت هاتوک یارب .دنا
یارجا هیلوا شسرپ همان زاین هب دییأت ییاور ییاوتحم نآ زا یوس ناگربخ
؛دوب نیاربانب شسرپ همان رد
رد یفلد لنپ بلاق
رایتخا 10 رفن زا ناگربخ و بحاص نارظن تفرگ رارق
و تارظن نانآ رد تبون ود رد
تهج لیصحت هچره رتهب
ییاور ذخا و تاحلاصا دروم رظن تروص تفرگ . نینچمه یارب یسررب ییاور رازبا یروص
هزادنا یریگ و یارب نانیمطا زا هب یریگراک
تلامج شسرپ ،بسانم همان
هیهت هدش و هب هارمه عبانم ،هدافتسادروم
تهج یهاوخرظن
هب تواضق یدادعت زا ناداتسا هتشاذگ دش و
1. Shaghaghi and Vasfi
2. Research formalism
3. Uncritical education
4. Scholastic habitus
5. Rokni
