PhD Student, Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Islamic Azad University, Garmsar Branch, Iran

(1)

* Corresponding Author:

Mohammad Sadegh Sabouri, PhD

Address: Department of Agricultural Extension and Education, I Faculty of Agriculture, slamic Azad University, Garmsar Branch, Iran.

Tel: +98 (912) 3326930 E-mail: [email protected]

Research Paper

The Requirements of Using Modern Digital Technologies in order to Improve the Sustainable Livelihood of Farmers (Study Case: Tehran Province)

1. PhD Student, Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Islamic Azad University, Garmsar Branch, Iran.

2. Associate Professor, Department of Agricultural Extension and Education, I Faculty of Agriculture, slamic Azad University, Garmsar Branch, Iran.

3. Associate Professor, Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Islamic Azad University, Science and Research Unit, Tehran, Iran.

Milad Bokharaeinia¹, ^*Mohammad Sadegh Sabouri², Seyed Mehdi Mirdamadi³

The purpose of this research is to investigate the requirements of using new digital technologies in order to improve the sustainable livelihood of farmers. This research is a survey research. The statistical population of this research included all the farmers of Tehran province who have used modern digital technologies in their farms and their number is 112. Due to the limited number of farmers who have used new digital technologies, all of them were surveyed using a census. Data analysis was done using the structural equation method (SEM) with the help of Smart PLS3 software. The research findings show that the educational requirements of using new digital technologies with a path coefficient of 0.236 have a positive and significant effect on improving the sustainable livelihood of farmers, as well as economic requirements with a path coefficient of 0.234, structural requirements with a path coefficient of 0.146, institutional requirements with a path coefficient of 0.135, policy requirements with a path coefficient of 0.118, management requirements with a path coefficient of 0.114, and skill requirements for using digital technologies with a coefficient of 0.104 have a positive and significant effect on sustainable livelihood.

A B S T R A C T

Key words:

New technologies, Technical knowl- edge of farmers, Livelihood stabiliza- tion, Livelihood resources, Increasing productivity

Received: 05 Feb. 2022 Accepted: 06 Aug. 2022

Extended Abstract 1. Introduction

he ever-growing global population has led to increasing demand for food, which threatens future food security. Ac- cording to the UN's Food and Agricul- ture Organization (FAO), the estimated world population growth in 2050 compared to 2016 in-

dicates a need for more food sources by up to 60. These problems are further aggravated by a combination of factors such as global development, shifts in diets, increasing urbanization, diminishing natural resources, fluctuations in food prices, and inefficient land use, all of which have negatively affected global agricultural development. The application of new digital technologies in agriculture with the earnest support of agricultural promotion and education programs will enable the proper distribution of farm inputs, reduced agricultural waste, adequate plant nutri-

T

Citation: Bokharaeinia, M., Sabouri, M.S., & Mirdamadi, S.M. (2022). [The Requirements of Using Modern Digital Tech- nologies in order to Improve the Sustainable Livelihood of Farmers (Study Case: Tehran Province) (Persian)]. Journal of Rural

Research, 13(3), 452-467, http://dx.doi.org/ 10.22059/jrur.2022.338600.1719

: : http://dx.doi.org/ 10.22059/jrur.2022.338600.1719

Use your device to scan and read the article online

Copyright © 2022, Journal of Rural Research. This is an open-access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-noncommercial 4.0 International License which permits copy and redistribute the material just in noncommercial usages, provided the original work is properly cited.

(2)

Autumn 2022. Vol 13. Num 3

tion, and reduced environmental risks. This will help the target farmers to enjoy the benefits of these technologies in various aspects. This requires not only close attention to the role of agricultural promotion and education but also optimization of land productivity in terms of labor, crop production, water conservation, and waste reduction. Ac- cordingly, the present study investigated the advantages of new digital technologies in the betterment of farmers' sustainable livelihood.

2. Methodology

This was an applied survey study using a hypothesis- testing approach. A researcher-made questionnaire was used to examine the case study. The research population included all (112) farmers in Tehran province who took advantage of new digital technologies on their farms.

Considering their small number, they were all included in the sampling. The questionnaire's validity was verified using content validity, convergent validity, and divergent validity. Content validity was tested by ensuring consis- tency between the measurement items and existing litera- ture through university professor surveys. The divergent validity was tested by comparing the square root of the average variance extracted (AVE) with the inter-variable correlation. The questionnaire's reliability was deter- mined using two criteria, namely Cronbach's alpha and composite reliability, based on Fornell and Larcker (1981). Cronbach's alpha coefficient for all variables was greater than the minimum value (0.7). Data analysis at descrip- tive and inferential levels was performed in SPSS23 and Smart PLS-3.

3. Results

According to the findings, the educational requirements for using new digital technologies had the highest positive and significant effect on improving the sustainable livelihood of farmers (path coefficient of 0.236). Simi- larly, economic requirements (0.234), structural requirements (0.146), institutional requirements (0.135), policy requirements (0.118), management requirements (0.114), and skill requirements (0.104) had a positive and significant effect on food security.

4. Discussion

Livelihood is sustainable when it not only can overcome pressures and tensions but also recover from them while maintaining and enhancing its capabilities and capital in the present and future without damaging natural resources.

This is where the use of new technologies in agriculture

comes into the spotlight. This approach can boost agricultural productivity and foster interaction between farmers, promoters, and products despite their geographical differ- ences. Such links and communications will provide the farmers with a better understanding of crop growth mod- els while advancing agriculture as a profession.

5. Conclusion

Based on the model's validity and reliability and the findings, it can be concluded that the research variables created a suitable model for examining the use of new digital technologies for improving the sustainable livelihood of farmers. The proposed model can explain a significant portion of the requirements concerning the use of new digital technologies. The model can also help to devise policies for sustainable livelihood and help agricultural researchers to identify other factors affecting the use of new digital technologies on farms. The agricultural industry in Iran still has a long way ahead before it can achieve smart farming. Even though agriculture in a true and inclusive sense is still far from being called smart or digital, it is possible to imagine the positive effects of digi- tization on the livelihood of rural farmers by scrutinizing the latest technological advances.

Acknowledgments

This research did not receive any specific grant from funding agencies in the public, commercial, or not-for- profit sectors.

Conflict of Interest

The authors declared no conflicts of interest

(3)

(4)

3 هرامش .13 هرود . 1401 زییاپ

:لوئسم هدنسیون * یروبص قداصدمحم رتکد .یزرواشک شزومآ و جیورت هورگ ،یزرواشک هدکشناد ،راسمرگ دحاو ،یملاسا دازآ هاگشناد ،راسمرگ :یناشن +98 )912( 3326930 :نفلت [email protected] :یکینورتکلا تسپ شهوژپ نیا .تسا نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب یارب لاتیجید نیون یاه یروانف یریگراکب تامازلا یسررب شهوژپ نیا ماجنا زا فده

رد یلاتیجید نیون یاه یروانف زا هک دوب نارهت ناتسا نازرواشک هیلک لماش ،شهوژپ نیا يرامآ هعماج .تسا یشیامیپ تاقیقحت عون زا هدافتسا یلاتیجید نیون یاه یروانف زا هک ینازرواشک دادعت ندوب دودحم هب هجوت اب .تسا رفن 112 نانآ دادعت و دنا هدومن هدافتسا دوخ عرازم )^SEM( یراتخاس تلاداعم شور زا هدافتسا اب اه هداد لیلحت و هیزجت .دنتفرگ رارق یسررب دروم يرامشرس تروص هب اه نآ همه ،دنا هدومن نیون یاه یروانف یریگراکب یشزومآ تامازلا هک تسا نآ هدنهد ناشن قیقحت یاه هتفای .تفرگ تروص ^{Smart PLS3} رازفا مرن کمک هب ریسم بیرض اب یداصتقا تامازلا نینچمه ،دراد نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب رب یرادانعم و تبثم ریثأت 0/236 ریسم بیرض اب لاتیجید ،0/118 ریسم بیرض اب یراذگ تسایس تامازلا ،0/135 ریسم بیرض اب یداهن تامازلا ،0/146 ریسم بیرض اب یراتخاس تامازلا ،0/234 ریثأت رادیاپ تشیعم رب 0/104 ریسم بیرض اب لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یتراهم تامزلا و 0/114 ریسم بیرض اب یتیریدم تامازلا .دنراد یرادانعم و تبثم

:اه هژاودیلک

شناد ،نیون یاه یروانف رادیاپ ،نازرواشک ینف عبانم ،تشیعم یزاس یرو هرهب شیازفا ،تشیعم

1400 نمهب 16 :تفایرد خیرات 1401 دادرم 15 :شریذپ خیرات

همدقم یارب اضاقت شیازفا ثعاب ،ناهج تیعمج شیازفا ،هزورما

(World Health دنک یم دیدهت ار ییاذغ تینما و هدش اذغ و یزرواشک نامزاس یاه هتفگ اب قباطم .Organization, 2020)

لاس رد ناهج تیعمج دشر هب هجوت اب ،)^FAO( دحتم للم ییاذغ داوم هب دصرد 60 هزادنا هب ،2016 لاس اب هسیاقم رد 2050 لماوع زا یا هعومجم عقاو رد .(FAO, 2017) تسا زاین رتشیب ییاذغ ،ینیشنرهش شیازفا ،ییاذغ میژر رییغت و یناهج هعسوت ؛هلمج زا هدافتسا و ییاذغ داوم تمیق تاناسون ،یعیبط عبانم شهاک

(World تسا هدرک دیدشت ار تلاکشم نیا ،یضارا زا دمآراکان ار یزرواشک یناهج هعسوت ،رما نیا و Health Organization, 2020)

.(Burian et al., 2019) تسا هداد رارق ریثأت تحت شخب ناونع هب اهاتسور هب هجوت ،هعسوت هب ندیسر همزلا یاه تفاب و قطانم رد ریذپ بیسآ تیعمج هدمع اریز ،تسا هیاپ

(Ishaqi Milasi دننک یم یگدنز هعسوت لاحرد یاهروشک ییاتسور رادیاپ تشیعم تفایهر ،اتسار نیا رد .& Mahmoudi, 2018)

یارب شلات رد هعسوت لاحرد یاهروشک رد هوقلاب روط هب ییاتسور .(Nowruzi & Hayati, 2015) تسا هدش حرطم ییاتسور رقف شهاک شیازفا زا یریگولج و تفرشیپ زیرگان یاه هار زا یکی یترابع هب تسا ییاتسور راوناخ یتشیعم عضو هب هجوت ،نایئاتسور رقف .(Heidarisareban & abadpour, 2018)

یارب هک تسا ییاهدرکیور هلمجزا ،ییاتسور رادیاپ تشیعم رخاوا رد نایئاتسور تشیعم یاه شلاچ هب ییوگ خساپ و کرد زا ییادزرقف تهج رد و یگدنز دوبهب فده اب 1990 ههد و (Mohammadi et al., 2020) دمآ دوجو هب ییاتسور تاعامتجا اه نآ ندرک دراو و اه هورگ زا یا هدرتسگ هنماد هب کمک ددص رد

(Sahneh et تسا یلم داصتقا و یعامتجا هعسوت لصا نایرج هب اه ییاراد( عبانم زا هدافتسا ،رادیاپ تشیعم یلصا فده .^{al., 2021)} و یداهن ،یعیبط ،یلام ،یعامتجا ،یناسنا دوجوم یاه هیامرس و تسا طیحم هب یناسر بیسآ نودب ییاتسور قطانم رد )یکیزیف عبانم یتشیعم درکیور رد .(Heidarisareban & abadpour, 2018)

.ناریا ،راسمرگ ،راسمرگ دحاو ،یملاسا دازآ هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،یزرواشک شزومآ و جیورت هورگ ،یرتکد یوجشناد -1 .ناریا ،راسمرگ ،راسمرگ دحاو ،یملاسا دازآ هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،یزرواشک شزومآ و جیورت هورگ ،رایشناد -2 .ناریا ،نارهت ،تاقیقحت و مولع دحاو ،یملاسا دازآ هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،یزرواشک شزومآ و جیورت هورگ ،رایشناد -3

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب یاتسار رد لاتیجید نیون یاه یروانف یریگراک هب تامازلا )نارهت ناتسا :هعلاطمدروم(

3یدامادریم یدهم دیس ،²یروبص قداصدمحم^* ،¹این ییاراخب دلایم

(5)

.2 ،)تملاس و شزومآ ،تراهم( یناسنا هیامرس .1 هورگ جنپ هب ،)شورف رازاب و لقنو لمح لیاسو ،تازیهجت ،رازبا( یکیزیف هیامرس .4 ،)ضرق و ماو هب یسرتسد ،اهزادنا سپ ،لوپ( یلام هیامرس .3 اه هکبش( یعامتجا هیامرس .5 ،)ماد و بآ ،نیمز( یعیبط هیامرس یسرتسد نآ هب راوناخ یاضعا هک دنوش یم میسقت )اه هیداحتا و .(Shahraki & Sharifzadeh, 2015) دنتسه نآ کلام ای دنراد ،یلم صلاخان دیلوت دصرد 18 دودح ،یزرواشک ،هکنیا هب هجوت اب و هعماج ییاذغ داوم دصرد 85 زا شیب نیمأت ،لاغتشا دصرد 25

(Rezadoost دنک یم نیمأت ار تعنص زایندروم هیلوا داوم دصرد 90 شهاک هب ور یزرواشک تلاوصحم دیلوت ،لاح نیا اب ،et al., 2020)

رد تیعمج یارب ییاذغ داوم یاضاقت هب ییوگ خساپ یارب و تسا شهاک لیلاد زا یکی .(Atela et al., 2016) تسین یفاک ،دشر لاح

(Ba et al., تسا یتنس یزرواشک زا هدافتسا ،یزرواشک تادیلوت یزرواشک تلاوصحم یروآدوس شهاک ثعاب رما نیا هک ²⁰¹⁸⁾ هب ار یزرواشک یارب نازرواشک هزیگنا شهاک هجیتن رد و هدش .(Annabestani & Torabi-Nejad, 2018) تشاد دهاوخ لابند زا هدافتسا ،یزرواشک هعسوت هب یسرتسد یاه هار زا یکی ییاه تراهم و ینف شناد دوبهب فده اب هک تسا نیون یاه یروانف نازرواشک یگدنز درادناتسا دوبهب و رتشیب یدیلوت هدزاب هک تسا هدافتسا .(Ogebe & Adanu, 2018) دشاب هتشاد هارمه هب ار اپ هدرخ هعسوت عیرست یاه هویش زا یکی لاتیجید نیون یاه یروانف زا یاهراوناخ دمآرد شیازفا ثعاب هک هدوب اهاتسور تفرشیپ و حطس شیازفا ،یزاسدنمناوت شیازفا ،هافر شیازفا ،ییاتسور تشیعم یرادیاپ عبطلاب و ییاتسور یاهراوناخ یگدنز تیفیک اب و ییاتسور تیریدم ،یهاگآ اب هچنانچ و ددرگ یم نایئاتسور و ناققحم ،اه هطساو ،نازرواشک هچراپکی و یعمج هتسد شلات و هبناج همه هعسوت هب رجنم دناوت یم ،دشاب هدش هتخاس ناریدم .(Xu et al., 2020) ددرگ ییاتسور یرادیاپ ینماان هلئسم اب هعسوت لاحرد یاهروشک زا یکی ناونع هب ناریا لصاح یاه هتفای .دنک یم مرن هجنپ و تسد شیبامک ییاذغ زا دصرد 23 هک دهد یم ناشن ناریا رد هدش ماجنا تاعلاطم زا یژرنا دنناوتب ات دنرادن اذغ هب یداصتقا یسرتسد هعماج دارفا

(Ghassemi et al., دننک نیمأت ار دوخ هنازور یگدنز زایندروم یرهش راوناخ اب هسیاقم رد ییاتسور یاهراوناخ نینچمه ،²⁰¹⁶⁾ اه نآ یریذپ بیسآ و دنرادروخرب یرتنییاپ ییاذغ تینما حطس زا

(Jafari sani & Bakhshoudeh, تسا رتشیب ییاذغ ینماان هب تبسن رد اه یلاسکشخ عوقو و میلقا یریذپرییغت اتسار نیا رد .²⁰⁰⁸⁾ یرادیاپان رب راذگرثا لماوع زا ،بآ عبانم شهاک و ریخا لاس دنچ شیازفا نارهت ناتسا رد .دوش یم دادملق ییاتسور تشیعم هدش بجوم ،رمتسم یاه یلاسکشخ عوقو زا یشان یریذپ بیسآ یاه کوش اب ییاتسور عماوج و اهراوناخ ییورایور طیارش هک یدج یدیدهت اب ار نازرواشک تشیعم و دبای شیازفا یتشیعم دربراک لیلد هب یفرط زا .(Sawari et al., 2017) دزاس هجاوم تلاوصحم دیلوت دنیارف رد ییایمیش ياه هداهن بسانمان و هیور یب

ضارما و تافآ روهظ ریظن ییاه نارحب اب نازرواشک ،يزرواشک هب زره ياه فلع و اه يرامیب و تافآ ياه هنوگ ندش مواقم ،دیدج کاخ دیدش شیاسرف و بیرخت ،اه تیمومسم ،ییایمیش مومس یکی .(Ostadi et al., 2013) دنا هدش هجاوم تسیز طیحم بیرخت و هدافتسا ،نارهت ناتسا رد ییاتسور تشیعم یرادیاپان لیلاد زا یروآدوس شهاک ثعاب رما نیا هک تسا یتنس یزرواشک زا نازرواشک هزیگنا شهاک هجیتن رد و هدش یزرواشک تلاوصحم

(Annabestani & Torabi- تشاد دهاوخ لابند هب ار یزرواشک یارب یاه تفرشیپ و هناروآون یاه هدیا ،اتسار نیا رد .Nejad, 2018)

شیازفا دیلوت ات دنک یم کمک یزرواشک تعنص هب کیژولونکت هدافتسا .(Klerkx et al., 2019) دوش هنیهب عبانم صیصخت و ،بآ فرصم شهاک ثعاب یزرواشک رد نیون یاه شور نیا زا هک هدش دوک فرصم شهاک نینچمه و اه شک تفآ زا هدافتسا هنوگ نیا و دنتسه یسرتسد لباق تعرس هب اه یزاس هنیهب نیا دوک فرصم رد ،بآ فرصم نازیم رد ییوج هفرص رب هولاع ناوت یم نیاربانب .(Wright et al., 2016) درک ییوج هفرص زین اه شک تفآ و دوبهب رد لاتیجید نیون یاه یروانف شقن ،شهوژپ نیا ماجنا اب و ییاضف یروانف زا هدافتسا و دش دهاوخ راکشآ ،رادیاپ تشیعم اب هیاپ عبانم زا هنیهب هدافتسا و یرو هرهب شیازفا ،رودزا شجنس ،یزاسدنمناوت و جیورت و شزومآ هعسوت ،ایشا تنرتنیا زا هدافتسا تاعلاطا یروانف رب ینتبم رازاب و راکو بسک یاضف دوبهب و هعسوت یاضف لیهست و یتیمکاح یاهرتسب هعسوت و یزرواشک شخب رد یارب هک تسا یدراوم هلمج زا یزرواشک هزوح رد راکو بسک نیا رد .ددرگ یم لصاح یلاتیجید نیون یاه یروانف زا هدافتسا یاه یروانف یریگراک هب تامازلا یسررب اب رضاح قیقحت ،اتسار ماجنا نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب یاتسار رد لاتیجید نیون .تسا هدش .دهد یم ناشن ار قیقحت یموهفم لدم ،1 هرامش ریوصت

عوضوم تایبدا رب یرورم زا یکی ،ناریا رد هناروانف یاه تخاسریز شرتسگ هزورما نیلوئسم یوس زا عقاوم رثکا رد هک تسا ییاه تیولوا نیرت مهم ،اتسار نیا رد .تسا هدنام یقاب یزیر همانرب و هجوت نودب ،روشک و فرط کی زا اذغ نیمأت هب زاین و ناهج تیعمج شیازفا اب ،رگید فرط زا تشک لباق یاه نیمز و یژرنا ،بآ دوبمک ناهج تیعمج ییاذغ زاین یوگ خساپ رگید یتنس یزرواشک ریظن یزرواشک رد نیون یاه یروانف یریگراک هب ور نیازا ،تسین یاهامیپاوه ،تابور ،کیتنژ یسدنهم ،رودزا شجنس یاه یروانف دروم شیپ زا شیب ،کاخ نودب یدومع تشک و نیشنرس نودب .(Ismaili & Alam Beygi, 2019) تسا هتفرگ رارق هجوت

(6)

ییاتسور یاه شه وژپ همانلصف

1400 ،ناگدنراگن :عبنم .قیقحت یرظن لدم.1 ریوصت

ییاتسور یاه شهوژپ همانلصف

هک دنداد ناشن یقیقحت رد )2021( ناراکمه و ¹ساوسیب و ییاراک دوبهب هب رجنم ،یزرواشک نیون یاه یروانف یریگراک هب یلدگیب .دوش یم یزرواشک یرو هرهب شیازفا و نازرواشک درکلمع ناصصختم یارآ یسررب اب یشهوژپ رد )2020( یکلم و دار دندومن صخشم ییاتسور یزیر همانرب و هعسوت ناسانشراک و یرادیاپ رب یداصتقا و یعامتجا یاهرایعم ریثأت نازیم هک رد ینادنچ توافت و تسا ناسکی ًابیرقت ییاتسور یاه هاگتنوکس رب )2019( ناراکمه و ²زتور .درادن دوجو اه نآ تیمها نازیم ،اهروسنس دننام هتفرشیپ و لاتیجید یاه یروانف هک دنرواب نیا یرو هرهب شیازفا رد یاهدنیازف روط هب ،کیتابور و یعونصم شوه ندناسر لقادح هب لاح نیع رد و ییاذغ داوم تادیلوت رد )2019( ناراکمه و ³زکرلک .دراد یساسا شقن عبانم فرصم ،شریذپ هب رجنم یزرواشک یاه متسیس تیریدم ،هک دنتفایرد شیازفا ،هعرزم رد لاتیجید یاه یروانف قیبطت و هدافتسا ،تیکلام ،تردق شیازفا ،هعرزم رد تیلاعف و نازرواشک تراهم دیلوت یاه متسیس ندرک یلاتیجید رد یصوصخ میرح ظفح دیلوت شیازفا و شزرا یاه هریجنز و یزرواشک تلاوصحم ناراکمه و ⁴گنو یقیقحت رد .دوش یم یزرواشک تلاوصحم یراذگ هیامرس دننام ییاه تسایس هک دندوب دقتعم )2016(

یرایبآ ،یزرواشک رد یروانف ،ییاتسور یاه تخاسریز رد رتشیب ریذپ بیسآ یاه هداوناخ نداد رارق فده نینچمه و یشکهز و رد .تسا رادیاپ تشیعم هب یبای تسد رد رثؤم لماوع زا ییاتسور یلاتیجید هک دنداد ناشن )2016( ⁵کیوزن و نوسنورب یقیقحت ،یعامتجا یرباربان داجیا ثعاب ،یزرواشک نویساموتا و ندش نایئاتسور تراهم دناوت یم اما ،دوش یم راک رد یداژن و یداصتقا )2016( ⁶مدا یلبماه و تنپ .دهد هعسوت یزرواشک هنیمز رد ار ماجنا یبوخ هب یزرواشک یزاس لاتیجید رگا هک دننک یم للادتسا دشر هب ،راک لحم رد دیدج یاه تصرف داجیا اب دناوت یم ،دوش ناونع اب یقیقحت رد )2019( یرقاب .دنک کمک ییاتسور عماوج

1. Biswas 2. Rotz 3. Klerkx 4. Wang

5. Bronson & Knezevic 6. Pant & Hambly odame

تفایرد »دنمشوه یزرواشک هعسوت زاسرتسب تاعلاطا یروانف«

رد یرو هرهب شیازفا یارب یبسانم لح هار دنمشوه یاه ماظن ،هک رد دنمشوه یزرواشک هعسوت .دنتسه یزرواشک تلاوصحم دیلوت یزرواشک و تاعلاطا یروانف تخاسریز هعسوت هب هتسباو روشک تراظن اب ،هک دنتفرگ هجیتن )2018( هلپاگ و یخرف .تسا قیقد ،اه یرامیب و تافآ عقوم هب ییاسانش و هایگ دشر تیعضو رب نیلانآ زا یریگ هرهب اب .دبای یم شیازفا یزرواشک تلاوصحم درکلمع دهد یم رارق نازرواشک رایتخا رد تاعلاطا یروانف هک یتامدخ یریگمشچ لکش هب اه هنیزه و شیازفا تلاوصحم درکلمع زا هدافتسا اب زین یناسنا تلاخادم هکنیا نمض ،دبای یم شهاک یقیقحت رد )2014( یفورعم و تفای دهاوخ شهاک یروانف نیا نیرت مهم هلمجزا تاطابترا و تاعلاطا یروانف ،هک دوب دقتعم عقوم هب و حیحص یناسر علاطا قیرطزا دناوت یم هک تسا یلماوع همه هعسوت یاه هنیمز و هدوب رثؤم اه نآ شزومآ رد نایئاتسور هب دنرداق تاعلاطا نیون یاه یروانف .دیامن مهارف ار اهاتسور هبناج یموب یاه شناد هنیهب لاقتنا و یرادیاپ تهج ییاهرازبا ناونع هب ظفح ،یهد نامزاس دوبهب تهج اهرازبا نیا .دنوش هتفرگ راک هب ساسا رب( یطابترا یاه یژتارتسا قیرطزا یموب شناد لدابت و راکب )یلحم یاه همانزور و اه هناسر اب هارمه تنرتنیا زا یبیکرت .دنوش یم هتفرگ قیقحت یسانش شور نومزآ ،فده ظاحل زا ،یدربراک یریگ تهج رظن زا شهوژپ نیا يدروم هنومن ﯽسررب يارب .تسا یشیامیپ ،دربهار رظن زا و هیضرف هدافتسا ،هتخاس ققحم همان شسرپ لیمکت و يروآعمج کینکت زا لماش ،قیقحت نیا يرامآ هعماج ،رضاح شهوژپ رد .تسا هدش نیون یاه یروانف زا هک تسا نارهت ناتسا رد نازرواشک هیلک و ^GPS زا هدافتسا ،رود هار زا شجنس یاه یروانف( یلاتیجید یاه نفلت ،)Internet of Objects( ایشا تنرتنیا ،رودزا شجنس رفن 112 نانآ دادعت و دنا هدومن هدافتسا دوخ عرازم رد )هارمه نیون یاه یروانف زا هک ینازرواشک ندوب دودحم هب هجوت اب .تسا دروم يرامشرس تروص هب اه نآ همه ،دنا هدومن هدافتسا یلاتیجید زا یریگ هزادنا رازبا ییاور دییأت یارب .دنتفرگ رارق يرادرب هنومن

(7)

8ارگمه ییاور ،⁷یوتحم ییاور ناونع تحت یبایزرا ییاور عون هس زا نانیمطا هلیسو هب یوتحم ییاور .دش هدافتسا ⁹ارگاو ییاور و داجیا دوجوم تایبدا و یریگ هزادنا یاه صخاش نیب یراگزاس ییاور .تشگ لصاح دیتاسا زا یجنسرظن طسوت ییاور نیا و هدش یاهریغتم نیب یگتسبمه اب ^AVE رذج هسیاقم قیرطزا زین رگاو هزاس زا مادک ره یارب و هدش هدیجنس )1 هرامش لودج( نونکم اب هزاس نآ یگتسبمه زا رتشیب دیاب ^AVE رذج یساکعنا یاه

7. Content Validity 8. Convergent Validity 9. Divergent Validity

رد نینچمه .(Choua & Chen, 2009) دشاب لدم رد اه هزاس ریاس بیرض( رایعم ود زا همان شسرپ ییایاپ نییعت تهج ،شهوژپ نیا و لنورف رظن قبط )¹¹بکرم ییایاپ بیرض و ¹⁰خابنورک یافلآ یمامت خابنورک یافلآ بیارض .دش هدافتسا )1981(¹²رکرلا رد .دوب رتشیب )0/7( رادقم لقادح زا شهوژپ نیا رد اهریغتم روط هب شجنس رازبا ییاور و ییایاپ جیاتن 2 و 1 هرامش لوادج .تسا هدش هدروآ لماک

10. Coefficient of Cronbach’s Alpha 11. Coefficient of Composite Reliability 12. Fornell & Larker

.رگاو ییاور یسررب و یگتسبمه سیرتام .2 لودج یراتخاس یداهن یشزومآ یتیریدم یداصتقا یتراهم یراذگ تسایس هیامرسیناسنا هیامرس

یعامتجا هیامرس

یعیبط هیامرس یکیزیف یراتخاس 0/837^*

یداهن 0/801 0/867^*

یشزومآ 0/765 0/817 0/794^*

یتیریدم 0/740 0/803 0/780 0/778^*

یداصتقا 0/769 0/835 0/789 0/770 0/769^*

یتراهم 0/729 0/817 0/760 0/765 0/741 0/821^*

یراذگ تسایس 0/742 0/839 0/737 0/770 0/754 0/789 0/825^*

یناسنا هیامرس 0/715 0/800 0/710 0/769 0/735 0/808 0/821 0/814^*

یعامتجا هیامرس 0/754 0/821 0/712 0/744 0/741 0/821 0/800 0/759 0/770^*

یعیبط هیامرس 0/739 0/819 0/765 0/737 0/726 0/811 0/718 0/800 0/741 0/807^*

یکیزیف هیامرس 0/800 0/837 0/714 0/713 0/700 0/800 0/814 0/791 0/721 0/798 0/835^*

*X AV=

ییاتسور یاه شهوژپ همانلصف 1397 ،قیقحت یاه هتفای :ذخأم .یریگ هزادنا رازبا ییایاپ و ارگمه ییاور .1 لودج

اهریغتم (AVE) هدش جارختسا سنایراو نیگنایم بیرض

(CR) بکرم ییایاپ بیرض (α) افلآ خابنورک

یراتخاس تامازلا 0/702

0/904 0/859

یداهن تامازلا 0/752

0/924 0/890

یشزومآ تامازلا 0/631

0/939 0/927

یتیریدم تامازلا 0/606

0/915 0/879

یداصتقا تامازلا 0/592

0/910 0/885

یتراهم تامازلا 0/675

0/912 0/879

یراذگ تسایس تامازلا 0/681

0/928 0/906

یناسنا هیامرس 0/664

0/922 0/898

یعامتجا هیامرس 0/594

0/929 0/914

یعیبط هیامرس 0/652

0/918 0/893

یکیزیف هیامرس 0/698

0/942 0/928

ییاتسور یاه شهوژپ همانلصف 1400 ،قیقحت یاه هتفای :عبنم

(8)

1400 ،قیقحت یاه هتفای :عبنم .)^PLS-A( درادناتسا بیارض نیمخت تلاح رد هیلوا یریگ هزادنا لدم.2 ریوصت

مرن یاه یجورخ زا هلصاح جیاتن و هدش ناونع بلاطم ساسا رب تسا نآ هدنهد ناشن ،2 و 1 هرامش لوادج ،^{Smart pls3} رازفا سنایراو نیگنایم بیرض( ییایاپ و ییاور زا یریگ هزادنا رازبا هک )خابنورک یافلآ بیرض و ،بکرم ییایاپ بیرض ،هدش جارختسا رد ،شهوژپ نیا تاعلاطا لیلحتو هیزجت .دنتسه رادروخرب بسانم Smart و ^SPSS23 رازفا مرن ود رد یطابنتسا و یفیصوت حطس ود .تسا هدش ماجنا ^PLS-3 اه هتفای دروم دارفا ینس نیگنایم هک داد ناشن هعلاطم نیا یفیصوت جیاتن حطس .دندوب درم هعلاطم دروم دارفا همه .دوب لاس 45 ،هعلاطم رد .دوب ملپید )دصرد 35/4( هعلاطم دروم دارفا رتشیب تلایصحت رد یراتخاس لدم زا هدافتسا اب اهریغتم نایم طباور یدعب هلحرم ریوصت( یرادانعم دادعا تلاح ود رد هک دش یسررب ^PLS شور رد .دش جرد جیاتن )3 هرامش ریوصت( درادناتسا نیمخت و )2 هرامش Bootstrapping روتسد زا شهوژپ یاه هیضرف دییأت یارب ،ادتبا t بیارض زا لصاح یجورخ هک دش هدافتسا ^{Smart PLS} رازفا مرن هرامش ریوصت رد هک هنوگ نامه .)3 هرامش ریوصت( دهد یم ناشن ار یگمه ،شهوژپ یلصا یاه هزاس نیب ^t بیارض ،تسا صخشم ،3 .تسا شهوژپ یاه هیضرف شریذپ نیبم هک دنتسه 1/96 یلااب

،^{Smart PLS} رازفا مرن زا هدافتسا اب ،درادناتسا نیمخت زا دعب .دش هدیجنس شهوژپ یاه هزاس نیب یلولعم و تلع هطبار تلاح رد لدم یارجا( ،2 هرامش ریوصت رد هک روط نامه یلصا یاه هزاس نیب هطبار ،تسا نایامن )درادناتسا نیمخت یشزومآ تامازلا بیترت نیدب ،تسا میقتسم و راد ینعم شهوژپ بیرض اب لاتیجید نیون یاه یروانف زا هدافتسا اب یزرواشک و تبثم ریثأت نازرواشک رادیاپ تشیعم رب 0/236 درادناتسا هدافتسا اب یزرواشک یداصتقا تامازلا بیترت هب و دراد یراد ینعم تامازلا ،0/234 درادناتسا بیرض اب لاتیجید نیون یاه یروانف زا اب لاتیجید نیون یاه یروانف زا هدافتسا اب یزرواشک یراتخاس زا هدافتسا اب یزرواشک یداهن تامازلا ،0/146 درادناتسا بیرض تامازلا ،0/135 درادناتسا بیرض اب لاتیجید نیون یاه یروانف لاتیجید نیون یاه یروانف زا هدافتسا اب یزرواشک یراذگ تسایس هدافتسا اب یزرواشک یتراهم تامازلا و 0/118 درادناتسا بیرض اب رب 0/104 درادناتسا بیرض اب لاتیجید نیون یاه یروانف زا .دنراد یراد ینعم و تبثم ریثأت نازرواشک رادیاپ تشیعم نیمخت و یرادانعم دادعا تلاح ود رد لدم یارجا جیاتن

:تسا هدمآ 3 هرامش لودج رد درادناتسا بیارض

1400 ،قیقحت یاه هتفای :عبنم .)BT( بیارض یرادانعم تلاح رد هیلوا یریگ هزادنا لدم.3 ریوصت

(9)

.هعلاطمدروم همان شسرپ یاه شخب زا کی ره یارب یرادانعم بیارض و یلماع راب رادقم و اه هیوگ .3 لودج اهریغتم تلااؤس

یلماع راب T-value

یراتخاس تامازلا X1 اهرهش نیب یتلاصاوم یاه هار و اه هداج ،عرازم نیب یاه هار و ییاتسور یاه هار شیازفا

0/855 36/024

X2 یموب یاه یروانف رب دیکات نمض تازیهجت رارقتسا و یلاتیجید یاه یروانف زا یریگ هرهب

0/851 30/035

X3 يیاتسور عماوج رد يکینورتکلا يعمج طابترا ياه هناسر لیبق زا يطابترا و يتاعلاطا ياه يروانف زا هدافتسا

0/823 28/729

X4 يدیلوت تلاآ نیشام و اه هداهن يبایرازاب يارب يصوصخ شخب ياه تکرش يجیورت - يشزومآ یاه تیلاعف

0/821 29/953

یداهن تامازلا X5 ... و اه ینواعت ،یزرواشک یاه لکشت اب یزرواشک جیورت لماعت شیازفا

0/889 57/053

X6 یدیلوت تلاآ نیشام و اه هداهن یبایرازاب یارب یصوصخ شخب یاه تکرش یجیورت - یشزومآ یاه تیلاعف

0/889 59/566

X7 نازرواشک و شزومآ و جیورت ،قیقحت نیب طابترا شیازفا

0/831 33/183

X8 يیاتسور عماوج يمدرم ياه تکراشم شیازفا

0/859 35/723

X9

یشزومآ تامازلا

نازرواشک و نایئاتسور یارب یشزومآ یاه هرود یرازگرب 0/769

19/616

X10 ینادیم هصرع رد صوصخ هب جیورت ناسانشراک یفاک صصخت

0/804 29/447

X11 یزرواشک هنیمز رد یا هفرح نارواشم و ناصصختم طسوت نازرواشک هب بسانم یشزومآ تامدخ هئارا

0/792 23/992

X12 عرازم حطس رد یزرواشک یروانف یارجا و دربراک یگنوگچ دروم رد زایندروم تلااقم و اه باتک راشتنا

0/831 32/936

X13 یهورگ و یعمج طابترا ای اه هناسر قیرطزا لاتیجید نیون یاه یروانف یفرعم نوماریپ یناسرعلاطا

0/821 29/088

X14 لاتیجید نیون یاه یروانف هنیمز رد نازرواشک صصخت و شناد شیازفا

0/806 35/516

X15 یشزومآ فلتخم یاه شور قیرطزا لاتیجید نیون یاه یروانف هب تبسن نازرواشک شرگن دوبهب

0/796 27/448

X16 یدارفنا شزومآ قیرطزا لاتیجید نیون یاه یروانف دربراک تراهم لاقتنا

0/761 20/719

X17 لاتیجید نیون یاه یروانف دربراک هنیمز رد قفوم عرازم زا نازرواشک دیدزاب کرادت

0/769 21/647

X18

یتیریدم تامازلا

یزرواشک یجیورت و یتاقیقحت یاه تیلاعف رد اه نآ تاناکما زا هدافتسا یارب یتلودریغ یاه نامزاس اب یراکمه 0/812

28/842

X19 یزرواشک تلاوصحم یبایرازاب تیریدم

0/782 26/064

X20 یجیورت و یتاقیقحت یاه تیلاعف رد اه نآ تاناکما زا هدافتسا روظنم هب یللملانیب تاقیقحت زکارم اب یراکمه

0/778 22/055

X21 دوجوم یاه تسایس و اهراتخاس لرتنک تهج یزرواشک رد نیون یاه یروانف یریگراک هب تیریدم ییاناوت

0/682 13/254

X22 لاتیجید نیون یاه یروانف قیرطزا یزرواشک یارجا رد اه تصرف و اهدیدهت تیریدم

0/823 30/630

X23 لاتیجید نیون یاه یروانف زا هدافتسا اب یزرواشک یارجا دنور دوبهب تهج رد صصختم ناریدم یریگ راک هب

0/772 18/367

X24 یزرواشک داهج زکارم رد یجیورت تامدخ هئارا هنیمز رد مجسنم یاههمانرب دوجو

0/792 21/104

X25

یداصتقا تامازلا

یزرواشک یارجا زایندروم تازیهجت و رازبا ،هداهن هیهت یارب بسانم یاه هنارای و یفاک تارابتعا نیمات 0/766

21/402

X26 یصوصخ شخب و یتیامح تامدخ زکارم هب تازیهجت دیرخ یارب تلود قیرطزا بسانتم یلام یاه قوشم و تلایهست یاطعا

0/777 24/829

X27 نیون یزرواشک شزومآ و ارجا تهج رد ناجورم یارب یلام یاه قوشم هئارا

0/748 17/268

X28 عرازم حطس رد یزرواشک اب طابترا رد یدربراک تاقیقحت ماجنا یارب یفاک یلام یاه هجدوب و یصاصتخا تارابتعا ندرک مهارف

0/763 18/643

X29 یزرواشک یاه هژورپ یارجا یارب یتاقیقحت زکارم یلام یزاسدنمناوت

0/785 21/928

X30 لاتیجید نیون یاه یروانف دربراک هلیسو هب دمآرد نازیم و دوس یگنوگچ زا نازرواشک ییانشآ

0/785 23/008

X31 اهاتسور رد لاتیجید نیون یاه یروانف یریگراک هب تهج رد یصوصخ زکارم و تلود هیلوا یراذگ هیامرس داجیا

0/761 23/872

X32

یتراهم تامازلا

نازرواشک یارب یزرواشک رد نآ دربراک اب طبترم لاتیجید نیون یروانف زا هدافتسا لیهست 0/859

39/985

X33 اه یروانف هب یسرتسد هوحن و لاتیجید نیون یاه یروانف اب نازرواشک یزاسانشآ

0/769 15/477

X34 نازرواشک یارب یدربراک یاه هتفای تروص هب یتاقیقحت یاه هتفای ریسفت و لیدبت هنیمز رد ناجورم و ناققحم ییاناوت تیوقت

0/823 19/991

X35 اه یروانف نیا دربراک و هعاشا یارب ناتسا هطقن دنچ رد یشیامزآ تروص هب لاتیجید نیون یاه یروانف زا هدافتسا حرط یارجا

0/817 24/987

اب یزرواشک حرط هئارا و یسررب یارب نانادداصتقا و ناگدننکدیلوت ،ناسدنهم ،ناققحم لماش ،یا هتشر دنچ یاه میت داجیا X36 اه ناتسا اب بسانم نیون یاه یروانف زا هدافتسا

0/838 33/731

(10)

.هعلاطمدروم همان شسرپ یاه شخب زا کی ره یارب یرادانعم بیارض و یلماع راب رادقم و اه هیوگ .3 لودج همادا اهریغتم تلااؤس

یلماع راب T-value

X37

یراذگ تسایس تامازلا

تشاک لصف ره زا سپ دنریگ یم تروص لاتیجید نیون یاه یروانف هلیسو هب هک ییاه حرط زا یبایشزرا 0/847

39/876

X38 هدرخ نازرواشک یارب یتشک مه ماظن یارجا

0/806 18/845

X39 عرازم رد لاتیجید نیون یاه یروانف یریگراک هب تهج رد یتاقیقحت زکارم و اه نامزاس یمسر تیامح

0/859 31/243

X40 )هدافتسا دروم رازبا همیب ،عرازم همیب( نازرواشک هب یتیامح تامدخ هئارا

0/801 29/856

X41 عرازم رد لاتیجید نیون یاه یروانف زا هدافتسا تهج رد ینیرفآراک و یروآون زا تلود تیامح

0/804 23/075

X42 یارب نازیر همانرب و ناراذگ تسایس یارب عرازم رد لاتیجید نیون یاه یروانف یریگراک هب اب طابترا رد تاقیقحت دروخزاب هئارا

یتاقیقحت یاه تیولوا نییعت 0/832

28/978

X43

یناسنا هیامرس

اتسور رد یزرواشک یاه تیلاعف هقباس اب و لااب تلایصحت اب دارفا دوجو 0/836

36/918

X44 ناناوج نیب رد هداوناخ لیکشت یارب نایئاتسور هزیگنا شیازفا

0/826 91/129

X45 یزرواشکریغ لغاشم رد لاغتشا هب شیارگ شیازفا

0/737 19/940

X46 )ییاتسور و یزرواشک یاه تیلاعف رد نادرم و نانز تکراشم

0/769 19/487

X47 )یزرواشک( دوخ لغش ماجنا یارب تراهم و ییاناوت

0/871 38/525

X48 دیدج یاه تراهم یریگدای هب هقلاع

0/844 34/948

X49

یعامتجا هیامرس

یجیورت یاه تیلاعف رد تکراشم 0/748

20/128

X50 اتسور رد ییارجا یاه تیلاعف و یریگ میمصت رد تکراشم هب یدنم هقلاع

0/784 27/095

X51 ،نایئاتسور اب یتکراشم یداصتقا یاه تیلاعف ماجنا هب یدنم هقلاع

0/759 19/729

X52 )...و اه ینواعت( یفنص یاه لکشت رد تکراشم

0/736 16/994

X53 نایئاتسور نیب رد یعامتجا یگچراپکی

0/741 15/384

X54 نایئاتسور نیب رد یراکمه و نواعت هیحور دوجو

0/748 19/078

X55 اتسور نانکاس نیب نواعت و یراکمه شیازفا

0/811 22/007

X56 یعامتجا یاه تکراشم شیازفا

0/837 22/008

X57 اتسور و رهش نایم دنویپ و لماعت ،طابترا نازیم

0/768 23/601

X58

یعیبط هیامرس

ییاتسور زیخ لصاح یاه نیمز دوجو 0/831

28/879

X59 بسانم تیفیک اب یبآ عبانم و یزرواشک نیمز هب هدرتسگ و ناسآ یسرتسد

0/761 16/341

X60 یزرواشک یاه یروانف هب نازرواشک هجوت و لابقتسا

0/802 26/711

X61 یزرواشک یضارا تیبوغرم

0/847 38/421

X62 یزرواشک شخب رد کاخو بآ تیمک و تیفیک

0/829 28/916

X63 یزرواشک یضارا یحطس یاه بآ یشکهز تیفیک

0/771 20/374

X64

یکیزیف هیامرس

بسانم هداج و یطابترا یاه هار دوجو 0/834

28/731

X65 رهش و فارطا یاهاتسور هب ناسآ یسرتسد

0/831 25/678

X66 ییاتسور تلاوصحم و تادیلوت یناسررازاب هب ناسآ یسرتسد ناکما

0/805 26/425

X67 اتسور رد یزرواشک زور هب تاودا دوجو

0/856 32/955

X68 هعرزم یرایبآ نردم تازیهجت دوجو

0/839 32/793

X69 اتسور یمومع یاه هار و رباعم ثادحا

0/865 43/554

X70 ییاج هباج و لقنو لمح لیاسو هب تحار یسرتسد

0/818 25/799

(11)

یسررب زین ^GOF رایعم طسوت لااب لدم یلک شزارب ،تیاهن رد .تسا هدمآ ریز رد نآ لومرف هک دش

GOF= ∑Comunality* R∑ ²

0/36 و 0/25 ،0/01 رادقم هس )2009( ناراکمه و ¹³زلزتو یفرعم ^GOF یارب یوق و طسوتم ،فیعض ریداقم ناونع هب ار ،^GOF یارب 0/746 رادقم ندش لصاح ،رضاح شهوژپ رد .دندومن .دراد رضاح شهوژپ لدم یوق یلک شزارب زا ناشن تامازلا هک تسا نآ زا یکاح جیاتن ،4 هرامش لودج رد ،یداصتقا تامازلا ،لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یشزومآ ،یراذگ تسایس تامازلا ،یداهن تامازلا ،یراتخاس تامازلا یاه یروانف یریگراک هب یتراهم تامازلا و یتیریدم تامازلا رادیاپ تشیعم دوبهب اب یرادانعم و تبثم ریثأت لاتیجید و نیون تامازلا ریغتم نیب ریسم هدشدرادناتسا بیرض.دنراد نازرواشک تشیعم دوبهب و لاتیجید و نیون یاه یروانف یریگراک هب یشزومآ زا دصرد 23/6 دهد یم ناشن هک دوب )0/236( نازرواشک رادیاپ نییبت میقتسم روط هب ار نازرواشک رادیاپ تشیعم تارییغت نیون یاه یروانف یریگراک هب یداصتقا تامازلا نینچمه .دنک یم تامازلا ،دصرد 14/6 یراتخاس تامازلا ،دصرد 23/4 ،لاتیجید و دصرد 11/4 یتیریدم تامازلا ،دصرد 11/8 یراذگ تسایس نازرواشک رادیاپ تشیعم تارییغت زا 10/4 یتراهم تامازلا و .دنک یم ینیب شیپ یریگ هجیتن و ثحب هیضرف دهد یم ناشن قیقحت زا لصاح جیاتن هک روط نامه لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یشزومآ تامازلا ریثأت هب طوبرم نیا نییبت رد .دوش یم دییأت ،نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب رب شریذپ رد یا هدمع شقن ،یزرواشک شزومآ ؛تفگ ناوت یم شقن

13. Wetzels

ماظن عقاو رد .(Rechard & Hulter, 2019) دراد دیدج یاه یروانف راشتنا و یزرواشک تفرشیپ همزلا ،یزرواشک شزومآ و جیورت رد یزرواشک یاه ماظن ییاراک هکارچ ،تسا دوجوم یاه یروانف زا و نارادرب هرهب اب وس کی زا جیورت .تسا جیورت تامدخ ورگ

(Saburi et تسا طابترا رد ییارجا و یملع هعماج اب رگید یوس و دراچیر قیقحت زا لصاح جیاتن یاتسار رد هجیتن نیا .^{al., 2011)} .تسا )2016( ناراکمه و گنو و )2019( ¹⁴رتلاه تامازلا ریثأت هب طوبرم هیضرف داد ناشن قیقحت جیاتن نینچمه تشیعم دوبهب رب لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یداصتقا ؛تفگ ناوت یم شقن نیا نییبت رد .دش دییأت نازرواشک رادیاپ ،یروانف و ملع دیلوت رد ییاناوت و هتفرشیپ شناد زا یرادروخرب یاقترا ،یداصتقا رمتسم دشر ،هعماج هافر و تملاس هب کمک لاتیجید یزرواشک فادها زا رقف شهاک و هنارس دمآرد حطس یسرتسد ،اتسار نیا رد .(Yang & Zhu, 2013) دنوش یم هدرمشرب اب لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب رد یلام بسانم تلایهست هب تنپ قیقحت زا لصاح جیاتن یاتسار رد هجیتن نیا .تسا تیمها .تسا )2014( ¹⁵یاگس اسک و هدبک ،)2016( مدا یلبماه و تامازلا ریثأت هب طوبرم هیضرف داد ناشن قیقحت جیاتن تشیعم دوبهب رب لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یراتخاس ؛تفگ ناوت یم شقن نیا نییبت رد .دش دییأت نازرواشک رادیاپ یروانف و شناد دربراک شیازفا ینعی دیلوت رد یرو هرهب شیازفا لباق .(Mabhaudhi et al., 2019) یزرواشک دیلوت یاه ماظن رد و رتیوق هقطنم یداصتقا تردق و اه تخاسریز هچره تسا رکذ ءوس تارییغت هب تبسن هقطنم نآ یریذپ بیسآ ،دشاب رت عونتم دبای یم شهاک رقف و شیازفا هنارس دمآرد حطس و رتمک یلامتحا قیقحت زا لصاح جیاتن یاتسار رد هجیتن نیا .(Rotz et al., 2019)

.تسا)2014( یاگس اسک و هدبک و )2016( مدا یلبماه و تنپ

14. Rechard & Hulter 15. Kebede & Kassa Tsegaye

.یلک تلاح رد قیقحت یاه هیضرف جیاتن .4 لودج درادناتسا بیارض

t-value P Values

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب <-- -لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یشزومآ تامازلا 0/236

4/453 0/000

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب <--- لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یداصتقا تامازلا 0/234

5/447 0/000

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب <--- لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یراتخاس تامازلا 0/146

3/718 0/000

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب <--- لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یداهن تامازلا 0/135

3/063 0/003

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب <- لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یراذگ تسایس تامازلا 0/118

3/404 0/001

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب <--- لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یتیریدم تامازلا 0/114

2/408 0/018

نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب <--- لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یتراهم تامازلا 0/104

2/967 0/003

(12)

یاه یروانف یریگراک هب یداهن تامازلا ریثأت هب طوبرم هیضرف نییبت رد .دش دییأت نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب رب لاتیجید یریگ هرهب اب دناوت یم یزرواشک جیورت ؛تفگ ناوت یم شقن نیا یاه نامزاس و اه لکشت داجیا هب ،یشزومآ یجیورت یاه یگژیو زا و اه هیامرس دناوتب رتهب ،رذگهر نیا زا ات دزادرپب نازرواشک یوق .(Akinnagbe & Ajayi, 2010) دنک یهدنامزاس ار سرتسد رد عبانم ¹⁶ارمدناوم و ارویر قیقحت زا لصاح حیاتن یاتسار رد هجیتن نیا .تسا )2015(

یریگراک هب یراذگ تسایس تامازلا ریثأت هب طوبرم هیضرف .دش دییأت نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب رب لاتیجید یاه یروانف رب یتلود یاه تیامح دوجو ؛تفگ ناوت یم شقن نیا نییبت رد .دنراذگریثأت نازرواشک طسوت لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب دنمزاین ،دیلوت یرادیاپ و یزرواشک رد یرو هرهب شیازفا عقاو رد زا هدافتسا روظنم هب حیحص یراذگ تسایس و تیریدم هب هجوت یملع و لاتیجید یزرواشک یوس هب تکرح و ایند زور شناد زادنا مشچ هک تسا نیا ،دریگ رارق هجوت دروم دیاب هچنآ اما .تسا تشیعم دوبهب ،یزرواشک شخب زا یتیامح یاه تسایس ذاختا دیاب اه تسایس نیا نیودت ور نیا زا .تسا هعماج کی دارفا رادیاپ یرادیاپ هب ،ییاذغ تینما یاقترا و ظفح نمض هک دشاب یا هنوگ هب هچراپکی ماظن کی داجیا نیاربانب .دوش رجنم تشیعم رتشیب یتیامح یاه تسایس هزوح رد یراذگ تسایس و تیریدم یارب گنو قیقحت زا لصاح حیاتن یاتسار رد هجیتن نیا .تسا زایندروم .تسا )2009( ناراکمه و ¹⁷ونود و )2016( ناراکمه و یاه یروانف یریگراک هب یتیریدم تامازلا ریثأت هب طوبرم هیضرف نییبت رد .دش دییأت نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب رب لاتیجید رد اه هداهن فرصم تسرد تیریدم ؛تفگ ناوت یم شقن نیا یزاسرادیاپ هب رجنم ،بسانم رادقم هب و بسانم ناکم و نامز یاه یروانف رد .(Bagheri, 2019) ددرگ یم نازرواشک تشیعم تارییغت ساسارب اه هداهن فرصم تیریدم اب و لاتیجید و نیون درکلمع شیازفا ،یزرواشک یاه هداهن هنیهب فرصم ،هایگ و کاخ لصاح یطیحم تسیز یاه یگدولآ شهاک و یزرواشک تلاوصحم یرادیاپ و یزرواشک رد یرو هرهب شیازفا ،اتسار نیا رد .دوش یم روظنم هب حیحص یراذگ تسایس و تیریدم هب هجوت دنمزاین ،دیلوت و لاتیجید یزرواشک یوس هب تکرح و ایند زور شناد زا هدافتسا زکرلک قیقحت زا لصاح حیاتن یاتسار رد هجیتن نیا .تسا یملع .تسا )2018( ناراکمه و ¹⁸کوگنا هل و )2019( ناراکمه و یاه یروانف یریگراک هب یتراهم تامازلا ریثأت هب طوبرم هیضرف نییبت رد .دش دییأت نازرواشک رادیاپ تشیعم دوبهب رب لاتیجید نیرتگرزب دیاش ،لاتیجید یاه یروانف ؛تفگ ناوت یم شقن نیا یزرواشک شخب ناراذگ تسایس و نارگشهوژپ یارب تصرف

16. Rivera & Mwandemere 17. Dono

18. Le Ngoc

شناد ،رازبا دنمزاین هک تصرف نیا زا یرادرب هرهب .دوش بوسحم اه ترورض نیرت یساسا زا یکی ینونک طیارش رد ،تسا تراهم و و زکرلک قیقحت زا لصاح حیاتن یاتسار رد هجیتن نیا .تسا .تسا )2016( کیوزن و نوسنورب و )2019( ناراکمه یشزومآ تامازلا ریثأت هب هجوت اب و هدمآ تسد هب جیاتن ساسا رب

؛دوش یم داهنشیپ لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب نیون یاه یروانف یریگراک هب صوصخ رد تاعلاطا هئارا هب مهف لباق و هداس ینابز اب و يدربراک تروص هب لاتیجید

نازرواشک لباق قطانم و اهاتسور حطس رد یشیامن عرازم یرازگرب هب تبسن نازرواشک دامتعا بلج یاتسار رد ،نازرواشک سرتسد

لاتیجید نیون یاه یروانف یداصتقا تامازلا ریثأت هب هجوت اب و هدمآ تسد هب جیاتن ساسا رب

؛دوش یم داهنشیپ لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب و نازرواشک قیوشت ببس هنیمز نیا رد یتلایهست هئارا اب تلود

.ددرگ ناققحم رتشیب هچره ینابیتشپ ببس زین یزرواشک یاه ینواعت داجیا اب دناوت یم نینچمه

.دوش یروانف نیا تفرشیپ تهج رد دوجوم یاه هنیزه شهاک یراتخاس تامازلا ریثأت هب هجوت اب و هدمآ تسد هب جیاتن ساسا رب

؛دوش یم داهنشیپ لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب هب اه نآ زیهجت و یزرواشک تامدخ زکارم شرتسگ و زیهجت

نازرواشک هب اه هتفای لاقتنا یارب تاعلاطا یروانف تاناکما ییاتسور یحاون رد یتامدخ و ییانبریز تاناکما نیمأت یداهن تامازلا ریثأت هب هجوت اب و هدمآ تسد هب جیاتن ساسا رب

؛دوش یم داهنشیپ لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یرارقرب و روشک تاقیقحت هطیح هب نازرواشک زاین ساکعنا یاه یروانف ناربراک اب نارگشزومآ و ناققحم نیب کیدزن سامت

نآ ظفح و یزرواشک شخب رد لاتیجید نیون نامزاس و یزرواشک داهج دننام طبر یذ یاه نامزاس یراکمه

نازرواشک تلاکشم لح یارب نواعت تامازلا ریثأت هب هجوت اب و هدمآ تسد هب جیاتن ساسا رب داهنشیپ لاتیجید یاه یروانف یریگراک هب یراذگ تسایس

؛دوش یم نودم همانرب اب ینواعت یریگ لکش هیلوا لحارم رد تلود - هب هچ هیلوا هیامرس نیمات هب تبسن یلحم طیارش اب بسانتم مادقا مک دوس اب تلایهست هئارا تروص هب ای و یاهنارای تروص صخشم ینامز فقس رد دیاب اهینواعت زا تیامح تسا یهیدب .دیامن .دوش یریگولج تلود هب ینواعت یگتسباو زا ات دریگ تروص