1
ﻞﮕﻨﺟ رد لو يو طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ و ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ سﺮﮔاز يﺎﻫ
ﯽﻟﺎﻤﺷ
شﺎﺒﻗآ ﯽﻤﺳﺎﻗ دﺎﻫﺮﻓ
،1
،*
ﯽﻨﯿﺴﺣ ﺪﯿﺣو ،2
ﯽﺴﯾو ﻪﻟا ﻦﯿﺸﮔ
3
تﺎﺼﺨﺸﻣ لوا هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ
و1 -*
:لوﻮﺴﻣ هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ رﺎﯾدﺎﺘﺳا
، ﻞﮕﻨﺟ مﻮﻠﻋ ،
يرادﺰﯿﺨﺑآ و ﻊﺗﺮﻣ هوﺮﮔ
، ﺖﺴﯾز ﻂﯿﺤﻣ و ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ هﺪﮑﺸﻧاد
، ﺮﯾﻼﻣ هﺎﮕﺸﻧاد
،
ﻪﻣﺎﻧﺎﯾار [email protected]
هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ تﺎﺼﺨﺸﻣ مود
-2
رﺎﯾدﺎﺘﺳا ، ﻞﮕﻨﺟ مﻮﻠﻋ
، نﺎﺘﺳدﺮﮐ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ هﺪﮑﺸﻧاد ،يراﺪﻠﮕﻨﺟ هوﺮﮔ
تﺎﺼﺨﺸﻣ هﺪﻨﺴﯾﻮﻧ
مﻮﺳ
- 3 ﻪﺘﺧﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ
ﯽ ﺪﺷرا ، ﻞﮕﻨﺟ مﻮﻠﻋ ،
ﺮﯾﻼﻣ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﺖﺴﯾز ﻂﯿﺤﻣ و ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ هﺪﮑﺸﻧاد ،يرادﺰﯿﺨﺑآ و ﻊﺗﺮﻣ هوﺮﮔ
هﺪﯿﮑﭼ
گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﻣ ﻦﯿﻣﺎﺗ نﺎﻫﺎﯿﮔ ياﺮﺑ ار مزﻻ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﮐ هدﻮﺑ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺧﺮﭼ رد ﯽﻤﻬﻣ ﻪﻠﺣﺮﻣ
.ﺪﯾﺎﻤﻧ ﻖﯿﻘﺤﺗ ﺮﺿﺎﺣ ﺎﺑ
فﺪﻫ ﯽﺳرﺮﺑ رد گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ و ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ ﻞﮕﻨﺟ
ﺎﻫ ﯽﻟﺎﻤﺷ سﺮﮔاز ي گﺮﺒﺷﻻ ﻖﯿﻘﺤﺗ ﻦﯾا رد .ﺖﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا
ﺎﻫ ﺎﺑ
تﺪﻣ ﻪﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﺴﯿﮐ شور زا هدﺎﻔﺘﺳا ﯽﻧﺎﻣز ﻞﺻاﻮﻓ رد زور180
،30 ،60 و120 زور180
ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا درﻮﻣ
و ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ تﺎﺒﯿﮐﺮﺗ و ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ اﺮﻗ ﺶﺠﻨﺳ درﻮﻣ ﺖﻓﺮﮔ ر
. نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا نﺎﯾﺎﭘ رد ﻪﮐ ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﺞﯾﺎﺘﻧ سﺎﺳاﺮﺑ
/68 ﯽﻗﺎﺑ ﯽﻟآ هدﺎﻣ ﺪﺻرد62 هﺪﻧﺎﻣ
ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ و /2
.ﺪﻣا ﺖﺳﺪﺑ ﺪﺻرد69 ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ ﺞﯾﺎﺘﻧ
گﺮﺒﺷﻻ ﺎﺑ
ﻪﯿﻟوا ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺎﻬﻧآ
ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﻨﻌﻣ
ﯽ راد ي ﺖﺷاﺪﻧ نژوﺮﺘﯿﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ راﺪﻘﻣ ﺮﺿﺎﺣ ﻖﯿﻘﺤﺗ رد. و
ي لو /37 ﺪﺻرد1 ﻪﺑ ﺖﺳد ﺪﻣآ
ﻪﮐ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻪﺟرد
ﺪﻨﺑ ﯽﻔﯿﮐ ي گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ نژوﺮﺘﯿﻧ راﺪﻘﻣ سﺎﺳا ﺮﺑ ﻪﻧﻮﮔ ﻦﯾا
راﺮﻗ ﻂﺳﻮﺘﻣ هوﺮﮔ رد .ﺖﻓﺮﮔ
گﺮﺒﺷﻻ رد
ﻪﺘﺷاد ﯽﻬﺑﺎﺸﻣ دﺮﮑﻠﻤﻋ نژوﺮﺘﯿﻧ و ﺮﻔﺴﻓ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ﻪﺑ
رﻮﻃ ﺖﻈﻠﻏ ﻪﮐ ي نآ
ﺎﻫ دﻮﺑ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا نﺎﻣز لﻮﻃ رد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺎﻣا
ﺰﯿﻧ ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ و ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ،ﻢﯿﺴﻠﮐ
ًﻻﻮﻤﻌﻣ ﺪﻧدﻮﺑ هﺪﺷ ﻪﺟاﻮﻣ ﺖﻈﻠﻏ رد ﺶﻫﺎﮐ ﺎﺑ ﯿﺳﺮﮔر ﺞﯾﺎﺘﻧ .
ﺮﯿﻐﺘﻣ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ مﺎﮔ ﻪﺑ مﺎﮔ نﻮ
نژوﺮﺘﯿﻧ ﻪﺘﺴﻧاﻮﺗ و هﺪﺷ دراو لﺪﻣ رد ﯽﯾﺎﻬﻨﺗ ﻪﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا
ﺶﯿﭘ ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا ﯽﻟآ هدﺎﻣ ﺪﺻرد43 .ﺪﯾﺎﻤﻧ ﯽﻨﯿﺑ
ژاو نﺎﮔ :يﺪﯿﻠﮐ ﯽﻧﺪﻌﻣ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ ،ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا ﯽﻟآ هدﺎﻣ ،نژوﺮﺘﯿﻧ ،يزﺎﺳ
- 1 ﻪﻣﺪﻘﻣ
مﻮﺑ رد هزﺎﺳ ﺎﻫ ي ﺛﺄﺗ ﻞﮕﻨﺟ ﺪﯿﻟﻮﺗ و كﺎﺧ يﺰﯿﺨﻠﺻﺎﺣ ﺮﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا ﯽﺘﺴﯾز ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﮏﯾ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺧﺮﭼ ﯽﻠﮕﻨﺟ ﯿﺮ
ﻣ ﯽ دراﺬﮔ ﻪﺑ كﺎﺧ ﻪﺑ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﺸﮔزﺎﺑ ﺎﺑ ﻪﺧﺮﭼ ﻦﯾا ﯽﯾﺎﻬﺘﻧا ﺶﺨﺑ . ﻞﺑﺎﻗ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺑ ﯽﻟآ داﻮﻣ ﻪﯾﺰﺠﺗ و هﺰﯾﺮﺷﻻ ترﻮﺻ
بﺬﺟ
ﻣ ﻪﻤﺗﺎﺧ ﯽ ﯾ ﺪﺑﺎ ) ،يدﺎﻫﺮﻓ ،ﯽﻟآ داﻮﻣ ﻪﯾﺰﺠﺗ .(1385
ناﺰﯿﻣ ﺮﺑ ﺳا ﺮﺛﺆﻣ كﺎﺧ رد دﻮﺟﻮﻣ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺑ نﺎﻫﺎﯿﮔ ﯽﺳﺮﺘﺳد ﺖ
) Berg and McClaugherty, 2008 .(
گﺮﺑ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ،گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺮﺛا رد ﻣﺮﺑ كﺎﺧ ﻪﺑ ﺎﻫ
ﯽ ددﺮﮔ ﻪﺑ رﻮﻃ ي ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﮐ
ﻧدرﻮﻣ ﯿ زﺎ ﻣﺄﺗ نﺎﻫﺎﯿﮔ ﺪﺷر ياﺮﺑ ﯿ
ﻦ ﻣ ﯽ دﻮﺷ ) Polyakova and Billor, 2007 .(
ﺠﺗ خﺮﻧ ﻦﯿﺑ دﻮﺟﻮﻣ طﺎﺒﺗرا ﻪﯾﺰ
گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ و ﻢﯿﻠﻗا و
ﺶﻘﻧ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ نآ
ﺎﻫ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ ﻪﮐ كﺎﺧ ﯽﺑوﺮﮑﯿﻣ ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ ﺶﯾاﺰﻓا رد ﺮﺷﻻ
ﯾ هﺰ ﺎﻫ ﻣ ﯽ دﻮﺷ ) Berger and
Berger, 2014 .(
ﺮﺻﺎﻨﻋ
،نژوﺮﺘﯿﻧ
،ﺮﻔﺴﻓ ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ و ﻦﺑﺮﮐ ﯽﻟآ فﺮﺼﻣﺮﭘ ﺮﺻﺎﻨﻋ ءﺰﺟ و
يروﺮﺿ ﻦﯾا ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺮﺻﺎﻨﻋ
زا ﻖﯾﺮﻃ
ﯽﮔﺪﯾداﻮﻫ ،ﺮﻔﺴﻤﺗا داﻮﻣ
يردﺎﻣ و ﻪﯾﺰﺠﺗ گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ دراو ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﺧﺮﭼ ﯽﯾاﺬﻏ
مﻮﺑ هزﺎﺳ ﺎﻫ ي ﯽﻠﮕﻨﺟ ﻣ ﯽ ﺪﻧﻮﺷ نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﺤﻟﺎﺻ .
) ﯽﺳرﺮﺑ رد (1389 و
ﺎﻘﻣ ﯾ ﻪﺴ وﯾ ﮔﮋ ﯽ ﺎﻫ ي ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ و ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ رد كﺎﺧ ﻞﮕﻨﺟ ﺎﻫ ي ﺮﺘﻤﮐ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺐﯾﺮﺨﺗ و
ﺐﯾﺮﺨﺗ ﯾ ﻪﺘﻓﺎ سﺮﮔاز
2
ﻞﮕﻨﺟ ﺎﻫ ي هزﻮﺣ نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ طﻮﻠﺑ نﺎﺘﺧرد ﻪﮐ ﺪﻨﺘﻓﺎﯾرد ﺮﺘﺧﺪﻠﭘ
زا ﮏﯾ فﺮﻃ ﻪﺑ ﻪﻄﺳاو ﻊﻤﺠﺗ گﺮﺒﺷﻻ رد ﺮﯾز ﺶﺷﻮﭘ جﺎﺗ و
زا
فﺮﻃ ﺮﮕﯾد ﻪﺑ ﻪﻄﺳاو دﺎﺠﯾا ﮏﯾ نﺎﯾﺮﺟ ﻪﺘﺳﻮﯿﭘ ﺧﺮﭼ ﻪ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ،
كﺎﺧ ﺎﻫ ي يﺰﯿﺨﻠﺻﺎﺣ ار
رد ﺮﯾز جﺎﺗ ﺶﺷﻮﭘ دﻮﺧ دﺎﺠﯾا
ﻣ ﯽ ﺪﻨﻨﮐ . Davey ) نارﺎﮑﻤﻫ و رد (2007
ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ا ) طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ صﻮﺼﺧ رد ي Quercus robur L.
ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ و (
ﻢﯿﺴﻠﮐ و ﺰﻨﮕﻨﻣ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﯿﻟوا ناﺰﯿﻣ ﻦﯿﺑ ﻪﮐ ﺪﻧداد شراﺰﮔ طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﺮﺻﺎﻨﻋ زا ﯽﺧﺮﺑ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ و ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﻦﯿﺑ دﻮﺟﻮﻣ گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﺎﺑ نآ
ﺎﻫ طﺎﺒﺗرا ﻨﻌﻣ ﯽ راد .دراد دﻮﺟو ي ﻪﺑ
ﻪﻄﺳاو ﺶﯾاﺰﻓا جﺎﺗ ﺶﯾاﺰﻓا ﺰﯿﻧ يﺪﯿﻟﻮﺗ گﺮﺒﺷﻻ ،نﺎﺘﺧرد ﺶﺷﻮﭘ
اﺪﯿﭘ ﻣ ﯽ ﺪﻨﮐ ﺎﻋ ﻦﯾا . ﻞﻣ ﺐﺒﺳ ﺪﯿﻟﻮﺗ ﻢﻬﻣ ﺮﺗ ﯾ ﻦ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾاﺬﻏ كﺎﺧ ﺪﻨﻧﺎﻣ نژوﺮﺘﯿﻧ
، ﺮﻔﺴﻓ و ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ﻣ ﯽ دﻮﺷ ؛ ﺶﯾاﺰﻓا ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ
ﯽﮑﯾ نﺎﺘﺧرد يﺪﯿﻟﻮﺗ گﺮﺒﺷﻻ زا
ﻞﻣاﻮﻋ دﺎﺠﯾا ﯽﻠﺻا ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ
ﺖﺒﺜﻣ ﻦﯿﺑ ﺶﺷﻮﭘ جﺎﺗ نﺎﺘﺧرد
و ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾاﺬﻏ كﺎﺧ ﺖﺳا .
گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ ار ﻣ ﯽ ناﻮﺗ ﻪﺟرد ﺎﺑ ﺪﻨﺑ ي ﻪﻘﺒﻃ ﯽﻔﯿﮐ ﺪﻨﺑ
ي ) دﺮﮐ Jamaludheen and Kumar, 1999 (.
گﺮﺒﺷﻻ زا ماﺪﮐ ﺮﻫ شزرا ار ﺎﻫ
ﺎﺑ طﺎﺒﺗرا رد كﺎﺧ يﺰﯿﺨﻠﺻﺎﺣ
دﻮﻤﻧ ﯽﺑﺎﯾزرا ﻪﻧﻮﮔ ﺶﻘﻧ ﻪﺑ و
ﺎﻫ ي حﻼﺻا ﺖﯿﺻﺎﺧ رد ﯽﺘﺧرد ﮔﺪﻨﻨﮐ
ﯽ كﺎﺧ .دﺮﺑ ﯽﭘ ﺮﺿﺎﺣ لﺎﺣ رد
ﻞﮕﻨﺟ ﺎﻫ ي بﺮﻏ طﻮﻠﺑ ﻖﻃﺎﻨﻣ ﺮﺘﺸﯿﺑ رد
ﺮﺷﻻ) ﯽﻟآ هدﺎﻣ ﺖﺸﮔزﺎﺑ مﺪﻋ و كﺎﺧ ﯽﻟآ هدﺎﻣ ﺮﻘﻓ ﺎﺑ ﯾ
هﺰ ﺎﻫ ( ﻪﺟاﻮﻣ كﺎﺧ ﻪﺑ ﺘﺴﻫ
اﺬﻟ .ﺪﻨ
و ﻪﺘﺷاد تروﺮﺿ ﺮﮕﯾد نﺎﻣز ﺮﻫ زا ﺶﯿﺑ ﻖﯿﻘﺤﺗ ﻦﯾا مﺎﺠﻧا ﯾ
ﻪﺘﻓﺎ ﺎﻫ ي ﻣ نآ ﯽ ﺪﻧاﻮﺗ ﺎﯿﺣا رد ء ﻞﮕﻨﺟ ﻦﯾا ﻪﻌﺳﻮﺗ و ﯽﺳﺎﺳا ﺶﻘﻧ ﺎﻫ
؛ﺪﯾﺎﻤﻧ يزﺎﺑ
،ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺪﻨﯾاﺮﻓ صﻮﺼﺧ رد ﯽﻤﮐ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ سﺮﮔاز هﺎﮕﺸﯾور رد ﻪﮐ ﺎﺠﻧآ زا ﺮﺿﺎﺣ ﻖﯿﻘﺤﺗ اﺬﻟ
رﺮﺑ فﺪﻫ ﺎﺑ طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ و ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ ﯽﺳ
و ي لو رد ﯽﻟﺎﻤﺷ سﺮﮔاز رد نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا نﺎﻣز تﺪﻣ ﯽﻃ رد
ﻞﮕﻨﺟ ﺎﻫ ﺐﺳﺎﻨﻣ يﻮﮕﻟا ﮏﯾ ﻪﺑ ﺎﺗ ﺖﻓﺮﮔ مﺎﺠﻧا ﻪﻧﺎﺑ لﻮﺧ هراﻮﻫ ﻪﻘﻄﻨﻣ ي صﻮﺼﺧ رد
ﺪﻧور و گﺮﺒﺷﻻ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ تاﺮﯿﯿﻐﺗ
ﯽﻃ رد نآ ﻪﯾﺰﺠﺗ تﺪﻣ
نﺎﻣز .ﺖﻓﺎﯾ ﺖﺳد ﯽﺳرﺮﺑ
- 2 شور و داﻮﻣ ﺎﻫ
ﻨﻣ ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ ﻪﻘﻄ
ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺖﻬﺟ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ
ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾاﺬﻏ گﺮﺒﺷﻻ طﻮﻠﺑ ﻪﻧﻮﮔ و
ي لو ) Quercus libani ﯽﻟﺎﻤﺷ سﺮﮔاز رد (
ﻞﮕﻨﺟ ﺎﻫ يﺎﺘﺳور ي
رد ﻊﻗاو لﻮﺧ هراﻮﻫ ﺪﺷ بﺎﺨﺘﻧا نﺎﺘﺳدﺮﮐ نﺎﺘﺳا زا ﻪﻧﺎﺑ نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ قﺮﺷ يﺮﺘﻣﻮﻠﯿﮐ13
. تﺎﻋﻼﻃا و رﺎﻣآ سﺎﺳا ﺮﺑ هد
ﻪﻟﺎﺳ هﺎﮕﺘﺴﯾا
رد ﻪﮐ ﻪﻧﺎﺑ ﯽﺳﺎﻨﺷاﻮﻫ دﺰﻧ
ﯾ ﮏ ﺮﺗ ﯾ ﻦ لدﺎﻌﻣ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﯽﮔﺪﻧرﺎﺑ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ .ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ﻪﻘﻄﻨﻣ زا ﻪﻠﺻﺎﻓ ﻣ603
ﯿﻠ ﯽ ﺮﺘﻣ
ﺰﯿﻧ ﻪﻧﺎﯿﻟﺎﺳ تراﺮﺣ ﻪﺟرد ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ و هدﻮﺑ /08
ﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟرد14 ﯽ
داﺮﮔ ﻪﮐ ﺖﺳا هﺎﻣ ﺎﻫ يﺎﻣد ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ ﺎﺑ ﻦﻤﻬﺑ و دادﺮﻣ ي /09
و37
/89 - 11 ﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟرد ﯽ
داﺮﮔ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ مﺮﮔ ﺮﺗ ﯾ ﻦ ﻦﯾﺮﺗدﺮﺳ و ﺎﻣ
ه ﺎﻫ بﻮﻃﺮﻣ ﻪﻤﯿﻧ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﻢﯿﻠﻗا ﻦﺗرﺎﻣود شور ﻖﺒﻃ .ﺪﻨﺘﺴﻫ لﺎﺳ ي
.ﺖﺳا
ﻖﯿﻘﺤﺗ مﺎﺠﻧا شور
گﺮﺒﺷﻻ طﻮﻠﺑ ﻪﻧﻮﮔ رد
ﻞﺼﻓ ناﺰﺧ و ﻪﻠﺻﺎﻓﻼﺑ ﺪﻌﺑ زا ندﺎﺘﻓا و ﻞﺒﻗ ﻪﻧﻮﮔﺮﻫ زا ﯽﮔﺪﻧرﺎﺑ
ﻪﺑ رﻮﻃ زا ﯽﺘﺳد ﻒﮐ ﻞﮕﻨﺟ ﻊﻤﺟ روآ ي
ﻦﯿﻤﻫ ﻪﺑ .ﺪﺷ رﻮﻈﻨﻣ
ﻞﺒﻗ زا عوﺮﺷ ﻞﺼﻓ ناﺰﺧ رد هدﻮﺗ درﻮﻣ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﺮﻈﻧ ﺞﻨﭘ ،ﺎﻫراﺮﮑﺗ داﺪﻌﺗ
ﻪﻄﻘﻧ ﻊﻤﺟ روآ ي گﺮﺒﺷﻻ ﻪﺑ رﻮﻃ
ﯽﺑﺎﺨﺘﻧا ﺺﺨﺸﻣ هﺪﺷ و گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ ي طﻮﺑﺮﻣ ﻪﺑ لﺎﺳ ﺎﻫ ي ﻞﺒﻗ كﺎﭘ زﺎﺳ ﺎﺗ ﺪﺷ ي گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ي هزﺎﺗ ناﺰﺧ هدﺮﮐ زا ﻦﯾا طﺎﻘﻧ
ﻊﻤﺟ روآ ) دﻮﺷ ي Berg and McClaugherty, 2008 (
گﺮﺒﺷﻻ. ﺎﻫ ي ﻊﻤﺟ روآ ي ﻞﺧاد رد هﺪﺷ ﮐﯿ
ﻪﺴ ﺎﻫ راﺮﻗ ﯽﮑﯿﺘﺳﻼﭘ ي هداد
ﺪﺷ
و ﻪﺑ هﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ ﻞﻘﺘﻨﻣ
.ﺪﻧﺪﺷ ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا گﺮﺒﺷﻻ ﻪﺴﯿﮐ ﮏﯿﻨﮑﺗ زا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻦﯾا رد .
دﺎﻌﺑا ﮐﯿ ﻪﺴ ﺎﻫ ي گﺮﺒﺷﻻ ﻪﺑ رﺎﮐ هﺪﺷ هدﺮﺑ رد
ﻦﯾا ﮏﯿﻨﮑﺗ 20
× ﺘﻧﺎﺳ20 ﯽ ﺮﺘﻣ ﺎﺑ ﻪﻧزور ود ﻣﯿ ﻠ ﯽ ﺮﺘﻣ زا ﺲﻨﺟ نﻮﻠﯾﺎﻧ داﺪﻌﺗ و رد .ﺪﺷ هدﺎﻣآ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﺴﯿﮐ50
ﺮﻫ ﻪﺴﯿﮐ رد
دوﺪﺣ ﺞﻨﭘ مﺮﮔ ﻪﻧﻮﻤﻧ گﺮﺒﺷﻻ ﮏﺸﺧ هﺪﺷ رد يﺎﻀﻓ هﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ ﺎﺑ
ﻪﺟﻮﺗ ﻪﺑ فاﺪﻫا راﺮﻗ ﻖﯿﻘﺤﺗ .ﺪﺷ هداد
ﺖﺷادﺮﺑ ﮐﯿ ﻪﺴ
گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ ﻪﻠﺻﺎﻓ رد ﻧﺎﻣز
ﯽ ،30 ،60 ،120 ﻪﺴﯿﮐ .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا زور180
گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ ﺪﻌﺑ زا ﻊﻤﺟ روآ ي ﻪﺑ ﺖﻋﺮﺳ رد ﮐﯿ ﻪﺴ ﺎﻫ ي
ﯽﮑﯿﺘﺳﻼﭘ ﺮﻬﻣ
و مﻮﻣ هﺪﺷ ﻪﺑ ﻞﻘﺘﻨﻣ هﺎﮕﺸﯾﺎﻣزآ نوآ رد ﻪﺴﯿﮐ ﻞﺧاد تﺎﯾﻮﺘﺤﻣ ﻪﮑﻨﯾا زا ﺪﻌﺑ .ﺪﺷ
ﻪﺟرد65 ﺘﻧﺎﺳ ﯽ داﺮﮔ تﺪﻣ ﻪﺑ
3
؛ﺪﻧﺪﺷ ﮏﺸﺧ ﺖﻋﺎﺳ48 هزاﺪﻧا
ﮔ ﯿﺮ ي ﺎﻫ ﺖﺳد زا نزو ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ياﺮﺑ .ﺪﺷ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﻪﻃﻮﺑﺮﻣ ﻂﺑاور ﻖﯾﺮﻃ زا ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ي
ﻪﺘﻓر گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ ،نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﻤﺳﺎﻗ) ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا ﯽﻧزو شور زا .(1391
ناﺰﯿﻣ زﺎﺳدازآ ي ﻨﻋ ﺮﺻﺎ ﯽﯾاﺬﻏ رد گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ رد لﻮﻃ
تﺪﻣ نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا ) ﺪﺷ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﺮﯾز ﻪﻄﺑار ﻖﯾﺮﻃ زا
Guo and Sims, 1999 .(
) (1 R(%) = [W0C0 – WtCt/ W0C0] × 100
: Wt نزو ﮏﺸﺧ ﻗﺎﺑ ﯽ هﺪﻧﺎﻣ ، :W0 نزو ﮏﺸﺧ ﻪﯿﻟوا ، :C0 ﺖﻈﻠﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ رد ﯽﯾاﺬﻏ گﺮﺒﺷﻻ
ﻪﯿﻟوا (mg/g) ، :Ct ﺖﻈﻠﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ
ﺪﻌﺑ ﯽﯾاﺬﻏ زا
ﻊﻤﺟ روآ ي (mg/g)
ﻖﯾﺮﻃ زا ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ ) ﻪﻄﺑار
.ﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ (2
) (2 L = m (1-e
/ kt m
)
نﺎﻣز تﺪﻣ رد ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا ﯽﻟآ هدﺎﻣ :L ،t
،ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧﺪﺣ :m ﻪﯾﺰﺠﺗ نﺎﻣز تﺪﻣ :t
،(هﺎﻣ ﻪﺑ) ) ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺖﺑﺎﺛ خﺮﻧ :K
Berg et
al., 2010 .(
نژوﺮﺘﯿﻧ گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ و ﻆﯿﻠﻏ ﮏﯾرﻮﻔﻟﻮﺳﺪﯿﺳا رد ﻪﻧﻮﻤﻧ زا مﺮﮔ ﻢﯿﻧ ﻢﻀﻫ زا ﺪﻌﺑ ﻪﺑ
ﮔرﺎﮐ ﯿﺮ شور ﺎﺑ روﺰﯿﻟﺎﺗﺎﮐ صﺮﻗ ﮏﯾ ي
) ﺪﯾدﺮﮔ ﻦﯿﯿﻌﺗ لاﺪﻠﺠﮐ Bremner and Mulvaney, 1982
ﻦﯾا ﻪﺑ .ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا قاﺮﺘﺣا شور زا ﯽﻟآ ﻦﺑﺮﮐ ﺪﺻرد ﻦﯿﯿﻌﺗ ياﺮﺑ .(
ﻪﮐ ترﻮﺻ ﻪﻧﻮﻤﻧ
ﺎﻫ يﺎﻣد ﺎﺑ ﯽﮑﯾﺮﺘﮑﻟا هرﻮﮐ رد ﺘﻧﺎﺳ ﻪﺟرد450
ﯽ داﺮﮔ نﺪﺷ يﺮﭙﺳ زا ﺪﻌﺑ و هﺪﺷ هداد راﺮﻗ ﺖﻋﺎﺳ رﺎﻬﭼ تﺪﻣ ﻪﺑ
ﺎﺑ ،تﺪﻣ ﻦﯾا هزاﺪﻧا
ﮔ ﯿﺮ (هﺪﺷ ﻪﺘﺧﻮﺳ) ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا ﯽﻟآ هدﺎﻣ ناﺰﯿﻣ ي نآ %45
ﻪﺑ ناﻮﻨﻋ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ ﯽﻟآ ﻦﺑﺮﮐ دﺮﮔ
ﯾ ﺪ ) Nelson and
Sommers, 1982 .(
ﺮﻔﺴﻓ گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ زا
شور هﺎﮕﺘﺳد و ﻦﺴﻟوا وﺮﺘﮑﭙﺳا
ﻓﻮ ﺗ هزاﺪﻧا ﺮﺘﻣﻮ ﮔ
ﯿ ﺮ ي ﺷ ﺪ ) Olsen and Dean,
ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ و ﻢﯿﺴﻠﮐ ،ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ .(1965 گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﻃ شور زا
ﯿ ﻒ ﺠﻨﺳ ﯽ ﯽﻤﺗا و ﺘﺳد ﮕ ﻃ هﺎ ﯿ ﻒ ﺞﻨﺳ هزاﺪﻧا ﯽﻤﺗا ﮔ
ﯿﺮ ي ﺪﻧﺪﺷ
) Issac and Johnson, 1975 .(
هداد ﻞﯿﻠﺤﺗ و ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺎﻫ
لﺎﻣﺮﻧ اﺪﺘﺑا ندﻮﺑ
هداد ﺎﻫ ﺎﺑ هدﺎﻔﺘﺳا زا نﻮﻣزآ Kolmogorov-Smirnov ﯽﻟآ هدﺎﻣ و ﺖﻈﻠﻏ تاﺮﯿﯿﻐﺗ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ ياﺮﺑ .ﺪﺷ ﯽﺳرﺮﺑ
ﺰﯿﻟﺎﻧآ زا نﺎﻣز لﻮﻃ رد ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا Repeated measurement
ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﺐﯿﮐﺮﺗ ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ .ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ و لوا رد
يﺎﻬﺘﻧا تﺪﻣ نﺎﻣز نﻮﻣزآ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا ﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﻦﯿﺑ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ندﺮﮐ ﺺﺨﺸﻣ ياﺮﺑ .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا هﺪﺸﻧ ﺖﻔﺟ T
و ﻪ
ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻈﻠﻏ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ﻪﯿﻠﮐ .ﺪﺷ هدﺎﻔﺘﺳا نﻮﺳﺮﯿﭘ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ زا نﻮﻣزآ
ﺎﻫ زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ يرﺎﻣآ ي مﺮﻧ
راﺰﻓا يرﺎﻣآ SPSS Ver. 16
زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺰﯿﻧ ﺎﻫرادﻮﻤﻧ ﻢﯿﺳﺮﺗ و مﺮﻧ
راﺰﻓا Excel مﺎﻤﺗ و نﻮﻣزآ ﺎﻫ رد ﺢﻄﺳ ﻨﻌﻣ ﯽ راد ﺪﺻرد ﺞﻨﭘ و ﮏﯾ .ﺪﺷ مﺎﺠﻧا
- 3 ﺞﯾﺎﺘﻧ
گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯿﻟوا ﺖﯿﻔﯿﮐ ﺎﻫ
ترﻮﺻ ﻪﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻈﻠﻏ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯿﻟوا ﺖﯿﻔﯿﮐ ﯽﺳرﺮﺑ ﺞﯾﺎﺘﻧ Ca>N>P>K> Mg
لوﺪﺟ) ﺖﺳا
.(1
لوﺪﺟ ) ( 1 ﻪﯿﻟوا ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﺐﯿﮐﺮﺗ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا ﺮﺧآ نﺎﻣز و ﻣ)
ﯿﻠ ﯽ مﺮﮔ (مﺮﮔ ﺮﺑ
ﻪﯿﻟوا ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﺐﯿﮐﺮﺗ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ﺮﺻﺎﻨﻋ
ﺖﺒﺴﻧ و ﯽﻔﯿﮐ يﺎﻫ
رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا± ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ
3.21± 0.17a ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ
38.64± 0.48a ﻢﯿﺴﻠﮐ
4.4± 0.27a ﺮﻔﺴﻓ
4
13.72± 1.20a نژوﺮﺘﯿﻧ
570± 1.09 a ﻦﺑﺮﮐ
9.4± 0.11 a ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ
42.96± 3.82 a C:N
129.54± 0.91a C:P
توﺎﻔﺘﻣ فوﺮﺣ ﺮﻄﺳ ﺮﻫ رد
فﻼﺘﺧا ﻨﻌﻣ ﯽ راد نﺎﺸﻧ ار ﺪﺻرد ﺞﻨﭘ ﺢﻄﺳ رد ﻣ
ﯽ ﺪﻫد .
ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ و
گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ
ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺪﻧور گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ﻪﻧﻮﮔ ي و ي لو لﻮﻃ رد تﺪﻣ نﺎﻣز زا نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا /19
ﺪﺻرد13
زور رد ﻪﺑ30
/32 زور رد ﺪﺻرد37 ﺖﺳا هﺪﯿﺳر180
. ﺰﯿﻧ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ راﺪﻘﻣ /68
ﺪﻣآ ﺖﺳﺪﺑ ﺪﺻرد62 ﻞﮑﺷ)
(.1
نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧانﺎﻣزتﺪﻣ رد (رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا± ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ)ﺎﻫگﺮﺒﺷﻻ ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا نزو ﺪﺻرد( 1 ) ﻞﮑﺷ لوﺪﺟ ) ( 2 ﻪﯿﻟوا ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﺎﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﻦﯿﺑ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﺖﻈﻠﻏ
ﺎﻫ و ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ي ﺖﺒﺴﻧ
ﺎﻫ گﺮﺒﺷﻻ ﯽﻔﯿﮐ ي
C:P ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ C:N
ﻦﺑﺮﮐ نژوﺮﺘﯿﻧ ﺮﻔﺴﻓ
ﻢﯿﺴﻠﮐ ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ
خﺮﻧ ﺰﺠﺗ ﯾﻪ ﻪﯿﻟوا ﺖﻈﻠﻏ ﺎﻨﻋ
ﺻ ﺮ
ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ 1
1 -0.238
ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ
1 -0.828
0.278 ﻢﯿﺴﻠﮐ
1 0.934* -0.914*
0.542 ﺮﻔﺴﻓ
1 0.930* 0/852
-0.878 0.338
نژوﺮﺘﯿﻣ
1 -0.318 -0.538
-0.667 0.645
-0/276 ﻦﺑﺮﮐ
1 0.239 -0.808 -0.895*
-0.704 0.751
-0.767 ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ
1 -0.405 -0.860
0/689 0/745
0/825 -0.876
-0.270 C:N
1 -0.879 0.777
0.741 -0/852 -0/963**
-0/950 0.943*
-0.504 C:P
ﺮﮕﻧﺎﯿﺑ ﺐﯿﺗﺮﺗ ﻪﺑ ** ،*
طﺎﺒﺗرا ﻨﻌﻣ ﯽ راد رد ﺢﻄﺳ لﺎﻤﺘﺣا ﺪﺻرد ﮏﯾ و ﺞﻨﭘ .ﺖﺳا
ﺖﻈﻠﻏ و ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ ﻦﯿﺑ ﻂﺑاور ﯽﯾاﺬﻏﺮﺻﺎﻨﻋ يﺎﻫ
5
ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ ﻦﯿﺑ ﻂﺑاور ﺖﻈﻠﻏ و ﻪﯾﺰﺠﺗ
لوﺪﺟ رد ﻦﯿﻨﮕﯿﻟ و ﻢﯿﺴﻠﮐ ،نژوﺮﺘﯿﻧ يﺎﻫ .ﺖﺳا هﺪﺷ هدروآ3
لوﺪﺟ ) ( 3 ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﺖﻈﻠﻏ و ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ ﻦﯿﺑ يﺎﻫ طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ رد ﻦﯿﻨﮕﯿﻟ و ﻢﯿﺴﻠﮐ ،نژوﺮﺘﯿﻧ ﻪﯿﻟوا يﺎﻫ
لو يو
ﺮﺻﺎﻨﻋ n R
P <0.05
نژوﺮﺘﯿﻧ - 0.698
50 0.05
ﺴﻠﮐ ﯿ ﻢ 0.881
50 0.05
ﻦﯿﻨﮕﯿﻟ - 0.916
50 0.05
ﺖﻈﻠﻏ ﻦﯿﺑ لﺎﻤﺘﺣا ﺢﻄﺳ رد ﯽﻔﻨﻣ ﯽﻄﺧ طﺎﺒﺗرا ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ ﺎﺑ ﻦﯿﻨﮕﯿﻟ و نژوﺮﺘﯿﻧ ﻪﯿﻟوا يﺎﻫ
دراد دﻮﺟو %5
ﻪﺑ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﺐﯾﺮﺿ) ﺐﯿﺗﺮﺗ
/698 -0 و /916 -0 ﯽﻣ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﺰﯿﻧ ﻢﯿﺴﻠﮐ ﺖﻈﻠﻏ صﻮﺼﺧ رد .(
ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﯾﺎﻬﻧ ﺪﺣ ﺎﺑ ﻪﮐ دﻮﺷ
ﺢﻄﺳ رد ﺖﺒﺜﻣ ﯽﻄﺧ طﺎﺒﺗرا %95
دﻮﺟو ) دراد /881
=0 (R لوﺪﺟ) .(3
ﻪﯾﺰﺠﺗ نﺎﻣز تﺪﻣ لﻮﻃ رد گﺮﺒﺷﻻ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻈﻠﻏ
هزاﺪﻧا نﻮﻣزآ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﯽﻃ رد نﺎﻣز ﻞﻣﺎﻋ ﺮﺛا ﻪﮐ داد نﺎﺸﻧ رﺮﮑﻣ يﺎﻫ
زا ﯽﺧﺮﺑ ،نژوﺮﺘﯿﻧ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻈﻠﻏ ﺮﺑ ﻪﯾﺰﺠﺗ نﺎﻣز تﺪﻣ
ﯽﻨﻌﻣ ﻦﯿﻨﮕﯿﻟ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﻢﯿﺴﻠﮐ ،ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ ،ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ،ﺮﻔﺴﻓ .ﺖﺳا هدﻮﺑ راد
ﻞﮑﺷ ) ( 2 ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ) ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ (رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا±
رد تﺪﻣ نﺎﻣز نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا
ﻞﮑﺷ ) ( 3 ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ) ﻢﯿﺴﻠﮐ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ (رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا±
رد تﺪﻣ نﺎﻣز نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا
ﻞﮑﺷ ) (4 ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ) ﺮﻔﺴﻓ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ (رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا±
رد تﺪﻣ نﺎﻣز نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا
ﻞﮑﺷ ) ( 5 ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ) نژوﺮﺘﯿﻧ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ (رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا±
رد تﺪﻣ نﺎﻣز نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا
a ab
c c bc
0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4
0 30 60 120 180
Magnesium concentration (mg/g)
Incobation time (Day) b
a a
b b
0 10 20 30 40 50 60
0 30 60 120 180
Calcium concetration (mg/g)
Incobation time (Day)
e
d c b
a
0 1 2 3 4 5 6 7 8
0 30 60 120 180
Phosphorus concentration (mg/g)
Icobation time (Day) c
b b b
a
0 5 10 15 20 25 30 35
0 30 60 120 180
Nitrogen concentration (mg/g)
Incobation time (Day)
a
b bc c c
0 100 200 300 400 500 600 700
0 30 60 120 180
Carbon concentration (mg/g)
Incobation time (Day) a
b b
bc c
0 2 4 6 8 10 12
0 30 60 120 180
Potassium concentration (mg/g)
Incobation time (Day)
6
ﻞﮑﺷ ) ( 6 ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ) ﻦﺑﺮﮐ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ رد (رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا±
تﺪﻣ نﺎﻣز نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا
ﻞﮑﺷ ) ( 7 ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ) ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ (رﺎﯿﻌﻣ هﺎﺒﺘﺷا±
رد تﺪﻣ نﺎﻣز نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا
گﺮﺒﺷﻻ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ يزﺎﺳدازآ
ﺪﺻرد ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﺞﯾﺎﺘﻧ زﺎﺳدازآ
گﺮﺒﺷﻻ رد ﺮﻔﺴﻓ و نژوﺮﺘﯿﻧ ي و
ي لو و ﯽﻔﻨﻣ ﺑﯿ ﺶ ﺮﺗ ﯾ ﻦ ﺮﺼﻨﻋ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ يزﺎﺳدازآ ﺪﺻرد
) نژوﺮﺘﯿﻧ /08
و (ﺪﺻرد60 ﻢﮐ ﺮﺗ ﯾ ﻦ ) ﺮﻔﺴﻓ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ راﺪﻘﻣ /77
.ﺖﺳا (ﺪﺻرد18 ﻟﺎﺣ رد
ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ،ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ يزﺎﺳدازآ ﺪﺻرد ﻪﮐ ﯽ
.ﺖﺳا ﺖﺒﺜﻣ ﻢﯿﺴﻠﮐ و ﺑﯿ
ﺶ ﺮﺗ ﯾ ﻦ ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ﺮﺼﻨﻋ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ يزﺎﺳدازآ ﺪﺻرد )
/34 و (ﺪﺻرد67 ﻢﮐ ﺮﺗ ﯾ ﻦ ﺮﺼﻨﻋ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﺰﯿﻧ ﺪﺻرد
) ﻦﺑﺮﮐ /98 ﻞﮑﺷ) ﺖﺳا (14 .(8
ﻞﮑﺷ
) ( 8 ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ يزﺎﺳدازآ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا يﺎﻬﺘﻧا رد
گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯿﻟوا ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ تﺎﺒﯿﮐﺮﺗ ﻦﯿﺑ زا ﻪﮐ ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ مﺎﮔ ﻪﺑ مﺎﮔ نﻮﯿﺳﺮﮔر ﺞﯾﺎﺘﻧ سﺎﺳاﺮﺑ ﻪﮐ ﺖﺳا ﻪﺘﺴﻧاﻮﺗ نژوﺮﺘﯿﻧ ﻂﻘﻓ
لﺪﻣ رد و هﺪﺷ دراو 43
لوﺪﺟ) ﺪﻨﯾﺎﻤﻧ ﻒﯿﺻﻮﺗ ار ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺲﻧﺎﯾراو ﺪﺻرد .(4
لوﺪﺟ ) ( 4 و (ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا ﯽﻟآ هدﺎﻣ ﺪﺻرد) ﻊﺑﺎﺗ ﺮﯿﻐﺘﻣ مﺎﮔ ﻪﺑ مﺎﮔ نﻮﯿﺳﺮﮔر تﺎﻋﻼﻃا هﺪﻨﻨﮐ ﯽﻔﯿﺻﻮﺗ يﺎﻫﺮﯿﻐﺘﻣ
ﯽﻨﻌﻣ يراد روﺬﺠﻣ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ
نﻮﯿﺳﺮﮔر روﺬﺠﻣ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ
نﻮﯿﺳﺮﮔر يدازآ ﻪﺟرد
ﯽﻗﺎﺑ هﺪﻧﺎﻣ يدازآ ﻪﺟرد
نﻮﯿﺳﺮﮔر ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﺐﯾﺮﺿ روﺬﺠﻣ
هﺪﺷ ﻞﯾﺪﻌﺗ ﻪﻧﺎﮔﺪﻨﭼ لﺪﻣ
ﻪﺘﺴﺑاو ﺮﯿﻐﺘﻣ
0.02 22.10
157.3 48
1 0.43
N ﯽﻟآ هدﺎﻣ ﺪﺻرد
ر ﺖﺳد زا ﻓ ﻪﺘ
- 4 ﺚﺤﺑ
ﻪﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﯽﻠﮐ رﻮﻃ ﻪﺑﺎﺸﻣ هﺮﯿﻏ و ﺰﻨﮕﻨﻣ ،ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ ،ﻢﯿﺴﻠﮐ ،ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ،ﺮﻔﺴﻓ ،نژوﺮﺘﯿﻧ ﺮﯿﻈﻧ يروﺮﺿ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺮﻈﻧ زا ﺎﻫ
ﺮﯾدﺎﻘﻣ ﻂﻘﻓ و ﺪﻨﺘﺴﻫ گﺮﺒﺷﻻ رد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﯾا
) ﺖﺳا توﺎﻔﺘﻣ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫ Berg and McClaugherty, 2008
ﺞﯾﺎﺘﻧ سﺎﺳاﺮﺑ .(
) نژوﺮﺘﯿﻧ ﺖﻈﻠﻏ ظﺎﺤﻟ زا ﯽﻧاﺮﯾا طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﻖﯿﻘﺤﺗ /37
ﻪﻧﻮﮔ ءﺰﺟ (ﺪﺻرد 1 كﺎﺧ ﻂﺳﻮﺘﻣ ﯽﮔﺪﻨﻨﮐ حﻼﺻا ﺎﺑ ﯽﺘﺧرد يﺎﻫ
) Jamaludheen and Kumar, 1999 ﯽﻣ بﻮﺴﺤﻣ (
.دﻮﺷ ﺞﯾﺎﺘﻧ سﺎﺳا ﺮﺑ ﻪﺑ
ﺖﺳد ﺪﻣآ ه ﯾ ﺎﺑ ﻖﻓاﻮﻣ و ﻪﺘﻓﺎ
ﺎﻫ نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﻨﯿﺴﺣ ي
) ) نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﻨﯿﻣا و (1382 نارﺎﮑﻤﻫ و ﯽﻤﺳﺎﻗ و (1390
) 1391 دﺮﮑﻠﻤﻋ نژوﺮﺘﯿﻧ و ﺮﻔﺴﻓ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ گﺮﺒﺷﻻ رد ،(
ﻪﺘﺷاد ﯽﻬﺑﺎﺸﻣ ﻪﺑ
رﻮﻃ ﺖﻈﻠﻏ ﻪﮐ ي نآ
ﺎﻫ ﻪﯾﺰﺠﺗ نﺎﻣز لﻮﻃ رد ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺶﯾاﺰﻓا
ﯽﯾﻮﺸﺑآ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﻫﺎﮐ ﻦﯾا . نآ
ﺎﻫ
ﺖﺳا ﺖﻈﻠﻏ ﺶﯾاﺰﻓا زا ﻞﺒﻗ ﺖﺳا ﻦﮑﻤﻣ ﻪﺘﺒﻟا
،ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺪﻨﯾاﺮﻓ ياﺪﺘﺑا رد ﻪﮐ ﻣﯿ
ﻧﺎﮔراوﺮﮑ ﯿ ﻢﺴ ﺎﻫ ﻊﯾﺮﺳ ﻪﯾﺰﺠﺗ ياﺮﺑ راﺪﯾﺎﭘﺎﻧ ياﺰﺟا
ﻪﺑ ،گﺮﺒﺷﻻ ﺖﻈﻠﻏ
ﺎﻫ جﺎﯿﺘﺣا نژوﺮﺘﯿﻧ يﻻﺎﺑ ي ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد
ﻦﯾا ﻪﮐ ﻪﻠﺌﺴﻣ ﺪﻨﯾاﺮﻓ عوﺮﺷ رد نژوﺮﺘﯿﻧ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﻫﺎﮐ ﻪﺑ ﺮﺠﻨﻣ
d
e
f
b a
c
The amount of nitrogen releasing (%)
Nutrients
7
ﻪﯾﺰﺠﺗ ﻣ ﯽ دﻮﺷ . Oladoye ) نارﺎﮑﻤﻫ و
ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و (2008 ) نارﺎﮑﻤﻫ وBo
ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ زا ﯽﺷﺎﻧ ار نژوﺮﺘﯿﻧ ﺶﯾاﺰﻓا ﻞﯿﻟد (2006
ﻣﯿ ﻧﺎﮔراوﺮﮑ ﯿ ﻢﺴ ﺎﻫ ﯽﯾ ﻪﺘﺴﻧاد ﺪﻧا زا ﻪﮐ گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ ﻪﯾﺬﻐﺗ ﻣ ﯽ ﺪﻨﻨﮐ و ﺰﻟﻮﻠﺳ ﺶﻫﺎﮐ ﺚﻋﺎﺑ ﯽﺑوﺮﮑﯿﻣ ﻪﯾﺰﺠﺗ) ﻤﻫ
ﯽ ﺰﻟﻮﻠﺳ تﺎﺒﯿﮐﺮﺗ و
ﻦﺑﺮﮐ راد ﺶﯾاﺰﻓا نژوﺮﺘﯿﻧ ﯽﺒﺴﻧ راﺪﻘﻣ ﻪﺠﯿﺘﻧ رد و هﺪﺷ ﻣ
ﯽ ﯾ ﺪﺑﺎ ﺶﯾاﺰﻓا ﻞﯿﻟد .(
تﺎﺒﯿﮐﺮﺗ ﯽﯾﻮﺸﺑآ و ﯽﺑوﺮﮑﯿﻣ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺰﯿﻧ ﺮﻔﺴﻓ
ﻦﺑﺮﮐ راد ) ﺖﺳا هﺪﺷ ﺮﮐذ ﻞﺣ ﻞﺑﺎﻗ راد نژوﺮﺘﯿﻧ و Bo et al., 2006
.(
Pandey ) نارﺎﮑﻤﻫ و نژوﺮﺘﯿﻧ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﯾاﺰﻓا ﻞﯿﻟد (2007
ﻖﯾﺮﻃ زا دورو ،ﯽﺑوﺮﮑﯿﻣ ﺖﯿﺒﺜﺗ ﺮﺛا رد ار ﺮﻔﺴﻓ و ﻪﺗ
ﺸﻧ ﯿﻨ و يﻮﺟ ﯽ ﺒﺜﺗ
ﯿ ﺖ ﺮﮐذN2 هدﺮﮐ ﺪﻧا . ﺖﻈﻠﻏ ﺮﺿﺎﺣ ﻖﯿﻘﺤﺗ رد ﻢﯿﺴﻠﮐ
ﻪﺑ ﯽﻟﻮﻠﺳ هراﻮﯾد رد ﻢﯿﺴﻠﮐ .دﻮﺑ ﺮﺘﺸﯿﺑ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻪﯿﻘﺑ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﯽﻣ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻢﯿﺴﻠﮐ تﺎﺘﮑﭘ ترﻮﺻ
رد نآ ﺖﻈﻠﻏ ﺶﯾاﺰﻓا و دﻮﺷ
ﻪﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﯽﻣ قﺎﻔﺗا ﯽﺑوﺮﮑﯿﻣ ﺖﯿﺒﺜﺗ ﻪﻄﺳاو
) .ﺪﺘﻓا Corrigan, 2008 و گﺮﺒﺷﻻ ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ ﺐﯿﮐﺮﺗ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺪﻨﯾاﺮﻓ ﻪﯿﻟوا ﻪﻠﺣﺮﻣ رد .(
كﺮﺤﻣ ﻢﯿﻠﻗا ﻨﺘﺴﻫ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﻠﺻا يﺎﻫ
) ﺪ Prescott et al., 2005; Bonanomi et al., 2010 .(
ﺖﻈﻠﻏ رد ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ يﺎﻫ
ترﻮﺻ ﻪﺑ نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا نﺎﻣز تﺪﻣ نﺎﯾﺎﭘ رد ﯽﺳرﺮﺑ درﻮﻣ گﺮﺒﺷﻻ Ca>N>P>Mg>K
ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺎﺑ ﻪﮐ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﻦﯾا .دﻮﺑ يﺎﻫ
Corrigan و
) نارﺎﮑﻤﻫ نﺎﺸﻧ ﺎﻣاﺰﻟا دراد ﯽﯾﻮﺴﻤﻫ (2008
ﺰﯿﻨﻣ و ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ كﺮﺤﺗ رد ﻞﯿﻬﺴﺗ هﺪﻨﻫد ﺖﺳا ﻪﻟﺎﺴﻣ ﻦﯾا ﺪﯾﻮﻣ و هدﻮﺑ گﺮﺒﺷﻻ زا ﻢﯾ
گﺮﺒﺷﻻ رد ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﯾا يرﺎﮔﺪﻧﺎﻣ نﺎﻣز ﻪﮐ ﻪﺑ ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ و ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ ﻪﮑﻨﯾا ﺖﻠﻋ .ﺖﺳا ﻦﯿﯾﺎﭘ ﻪﯾﺰﺠﺗ لﺎﺣرد يﺎﻫ
گﺮﺒﺷﻻ زا ﻊﯾﺮﺳ رﻮﻃ
ﯽﻣ ﻪﺘﺴﺷ ﻪﯾﺰﺠﺗ لﺎﺣرد ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ ﻖﯾﺮﻃ زا ﺎﻬﻨﺗ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﯾا ﻪﮐ ﺖﺳا ﻦﯾا ،ﺪﻧﻮﺷ
ﯽﻤﻧ دازآ ﯽﺑوﺮﮑﯿﻣ يﺎﻫ ﻪﺑ ﻪﮑﻠﺑ ﺪﻧﻮﺷ
نﻮﯾ ناﻮﻨﻋ -
ﯽﻣ دازآ كﺎﺧ ﻞﺧاد ﻪﺑ لﻮﻠﺤﻣ يﺎﻫ يﺪﻧﻮﯿﭘ ﭻﯿﻫ ﯽﻟآ هﺪﯿﭽﯿﭘ تﺎﺒﯿﮐﺮﺗ ﺎﺑ ،ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ و ﻢﯿﺴﻠﮐ ،نژوﺮﺘﯿﻧ فﻼﺧﺮﺑ ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ .ﺪﻧﻮﺷ
ﯽﻤﻧ راﺮﻗﺮﺑ ) ﺪﻨﮐ
Bonanomi et al., 2010 .(
و ﻢﯿﺴﻠﮐ و ﺮﻔﺴﻓ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ نﺎﻣز نﺎﯾﺎﭘ رد ﻪﮐ ﺪﻧداد نﺎﺸﻧ ﺞﯾﺎﺘﻧ ﺰﯿﻧ ﺮﺿﺎﺣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ رد
د ،ﺖﺒﺜﻣ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ نژوﺮﺘﯿﻧ ،ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ،ﻦﺑﺮﮐ ،ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ ﻪﮐ ﯽﻟﺎﺣ ر
وC:N ﺪﻧراد ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﺎﺑ ﯽﻔﻨﻣ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫC:P .
نژوﺮﺘﯿﻧ ناﺰﯿﻣ
ﺖﺒﺴﻧ و ) ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﻦﯾا يزﺎﺳدازآ يﺎﻫﻮﮕﻟا و گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﯽﺑﺎﯾزرا رد يﺪﯿﻠﮐ يﺎﻫﺮﺘﻣارﺎﭘ C:N
Berg and
McClaugherty, 2008 Parton et al., 2007;
( ﻠﻏ ﻦﯿﺑ ﺖﺒﺜﻣ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ دﻮﺟو. ﻂﺳﻮﺗ گﺮﺒﺷﻻ ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ و ﻢﯿﺴﻠﮐ ﺖﻈ
Silver
و )Miya ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و (2001
Davey ) نارﺎﮑﻤﻫ و .ﺖﺳا هﺪﺷ شراﺰﮔ طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ درﻮﻣ رد (2007
- 4 ﻪﺠﯿﺘﻧ يﺮﯿﮔ
ﻪﺑ رﻮﻃ ﯽﻠﮐ ﻣ ﯽ ناﻮﺗ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﯽﺸﯾاﺰﻓا ﺪﻧور ﻪﮐ ﺖﻓﺮﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ي و ي لو نﻮﯿﺳﺎﺑﻮﮑﻧا ﯽﻧﺎﻣز ﻊﻃﺎﻘﻣ ﯽﻣﺎﻤﺗ رد ﻨﻌﻣ
ﯽ راد
ﺮﻣا ﻦﯾا ﻞﯿﻟد .ﺖﺳا هﺪﯿﺳر دﻮﺧ ناﺰﯿﻣ ﻦﯾﺮﺗﻻﺎﺑ ﻪﺑ هرود نﺎﯾﺎﭘ رد و هدﻮﺑ ﻣ
ﯽ ﺪﻧاﻮﺗ ﻪﯿﻟوا ﺖﯿﻔﯿﮐ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ﯽﮑﯾژﻮﻟﻮﮐا ﺖﯿﻌﺿو ﺎﯾ و
ﻓاﺮﮔﻮﭘﻮﺗ و نﺎﯾﺎﭘ رد .ﺪﺷﺎﺑ ﻪﻘﻄﻨﻣ ﯽ تﺪﻣ
نﺎﻣز ﻪﯿﻟوا ﺖﯿﻔﯿﮐ ﻦﯿﺑ ﻪﮐ ﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ ﻪﯾﺰﺠﺗ گﺮﺒﺷﻻ
ﺎﻫ ﻦﯿﻨﭽﻤﻫ و ﺖﺒﺴﻧ
ﺎﻫ ﯽﻔﯿﮐ ي
ﻪﯾﺰﺠﺗ خﺮﻧ ﺎﺑ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ ﺷﻻ
گﺮﺒ ﺎﻫ ﯽﮕﺘﺴﺒﻤﻫ ﻨﻌﻣ
ﯽ راد ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ .دراﺪﻧ دﻮﺟو ي ﻪﺟرد
ﺪﻨﺑ ﯽﻔﯿﮐ ي گﺮﺒﺷﻻ ﺎﻫ سﺎﺳا ﺮﺑ
نژوﺮﺘﯿﻧ ﻦﯿﮕﻧﺎﯿﻣ راﺪﻘﻣ ﺮﺿﺎﺣ ﻖﯿﻘﺤﺗ رد ﻒﯿﻌﺿ و ﻂﺳﻮﺘﻣ ،ﯽﻨﻏ هوﺮﮔ گﺮﺒﺷﻻ نژوﺮﺘﯿﻧ راﺪﻘﻣ و
ي لو ﺪﻨﯾاﺮﻓ لوا ﻞﺣاﺮﻣ رد
ﻪﯾﺰﺠﺗ /37 ﺪﺻرد1 ﺖﺳد ﻪﺑ ﺪﻣآ ؛ ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد ﺎﺑ ﻦﯾاﺮﺑﺎﻨﺑ تﺪﻣ
نﺎﻣز ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﻣ ﯽ ناﻮﺗ طﻮﻠﺑ ﻪﻧﻮﮔ و
ي لو هوﺮﮔ رد ار راﺮﻗ ﻂﺳﻮﺘﻣ
و هداد ﺮﻘﺗ ﯾ
ًﺎﺒ وﺰﺟ ﻪﻧﻮﮔ ﺎﻫ ي حﻼﺻا هﺪﻨﻨﮐ ﻪﺑﺎﺸﻣ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺪﻨﯾاﺮﻓ لﻮﻃ رد ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﻈﻠﻏ رد ﺮﯿﯿﻐﺗ يﻮﮕﻟا .دﻮﻤﻧ بﻮﺴﺤﻣ كﺎﺧ
.ﺖﺳا هﺪﺷ ﻪﺋارا ﯽﻣﻮﻤﻋ يﻮﮕﻟا ﺪﺑ
ﯾ ﻦ ترﻮﺻ ﻪﺘﺷاد ﯽﻬﺑﺎﺸﻣ دﺮﮑﻠﻤﻋ نژوﺮﺘﯿﻧ و ﺮﻔﺴﻓ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ درﻮﻣ گﺮﺒﺷﻻ رد ﻪﮐ ﻪﺑ
رﻮﻃ ﻪﮐ ي
ﺖﻈﻠﻏ نآ ﺎﻫ نﺎﻣز لﻮﻃ رد اﺰﻓا
ﯾ ﺶ ﯾ ﻪﺘﻓﺎ ﺰﯿﻧ ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ و ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ،ﻢﯿﺴﻠﮐ و
ًﻻﻮﻤﻌﻣ .ﺪﻧﺪﺷ ﻪﺟاﻮﻣ ﺖﻈﻠﻏ رد ﺶﻫﺎﮐ ﺎﺑ ﻪﺑ
رﻮﻃ ي ﻪﮐ
ﻪﻠﺌﺴﻣ ﻦﯾا ﻪﺑ
رﻮﻓو ﻧ ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ ﺖﻈﻠﻏ ﻪﺘﺒﻟا .ﺪﺷ هﺪﻫﺎﺸﻣ ﻢﯾﺰﯿﻨﻣ و ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ درﻮﻣ رد ﻢﯿﺳﺎﺘﭘ ﻪﺑ ﺖﺒﺴ
ﻪﺑ ﻣارآ ﺶﻫﺎﮐ ﯽ ﻣ
ﯽ ﯾ ﺪﺑﺎ ﺖﻈﻠﻏ و
طﻮﻠﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ و
ي لو ﺖﯿﻌﺒﺗ ﺮﯾز يﻮﮕﻟا زا ﻣ
ﯽ ﺪﻨﮐ : Ca>N>P>K> Mg
هدﺎﻔﺘﺳا درﻮﻣ ﻊﺑﺎﻨﻣ
.1 .ر ،ﯽﻨﯿﻣا
، .ر ،ﯽﻧﺎﻤﺣر و ، .ه ،ﯽﺸﺒﺣ ﻞـﮕﻨﺟ ﮏـﯾ يﺮـﺳ :يدرﻮﻣ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ) زﺮﻤﻣ ﺖﺧرد گﺮﺒﺷﻻ ﻦﺑﺮﮐ و نژوﺮﺘﯿﻧ ،ﺮﻔﺴﻓ ،ﮏﯿﻣﺎﻨﯾد .1390
ﺖﺼﺷ ﻪﺗﻼﮐ
،(نﺎﮔﺮﮔ ،ناﺮﯾا ﺮﺑﻮﻨﺻ و ﻞﮕﻨﺟ تﺎﻘﯿﻘﺤﺗ )19
:(1 -103 . 94
.2 ،.م ،يﺮﺒﻃ ،.پ ،يﺰﯾﺰﻋ ،.و ،ﯽﻨﯿﺴﺣ و
.م ،ﯽﻨﯿﺴﺣ ﻪﯾﺰﺠﺗ ﺪﻧور ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ .1382
گﺮﺒﺷﻻ زﺮـﻤﻣ زا ود رد هﺎﮕـﺸﯾور ﻂﯾاﺮـﺷ
ﯽﻫﺎﮕـﺸﯾﺎﻣزآ
ﮑﯾ ،نﺎﺴ ،ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ رد ﯽﮔﺪﻧزﺎﺳ و ﺶﻫوﮋﭘ :61
-49 . 45
8
.3
،يﺪﻤﺤﻣ ،.ع ،ﯽﺤﻟﺎﺻ ا
،.
و .ا ،يﺮﻔﺻ ﺑ .1389
ﯽﺳرﺮ و ﻪﺴﯾﺎﻘﻣ وﯾ ﮔﮋ ﯽ ﺎﻫ ي ﯽﮑﯾﺰﯿﻓ و ﯽﯾﺎﯿﻤﯿﺷ كﺎـﺧ و تﺎﯿـﺻﻮﺼﺧ ﯽـﻤﮐ
نﺎـﺘﺧرد رد
ﻞﮕﻨﺟ ﺎﻫ ي ﻪﺘﻓﺎﯾ ﺐﯾﺮﺨﺗ ﺮﺘﻤﮐ و
ﺐﯾﺮﺨﺗ ﻪﺘﻓﺎﯾ ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ) سﺮﮔاز يدرﻮﻣ
ﻞﮕﻨﺟ: ﺎﻫ ي نﺎﺘﺳﺮﻬﺷ هزﻮﺣ
،(ﺮﺘﺧﺪﻠﭘ ﻪﻠﺠﻣ ﻞﮕﻨﺟ ،ناﺮـﯾا )3 :(1
89 – . 81
.4 .ف ،يدﺎﻫﺮﻓ ﯽﺳرﺮﺑ ﻪﻌﻄﻗ رد ﻞﮕﻨﺟ ﻒﮐ ﻪﺑ گﺮﺒﺷﻻ ﻖﯾﺮﻃ زا ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﺖﺸﮔزﺎﺑ راﺪﻘﻣ ﻦﯿﯿﻌﺗ .1385
ﻤﺋاد ﯽ ﻞـﮕﻨﺟ ﺎـﻫ ي ﻣ ـﯿ نﺎ ﺪـﻨﺑ
،رﺰﺧ ﺎﭘﯾ نﺎ ﻪﻣﺎﻧ ،ناﺮﯾا ،نﺎﮔﺮﮔ ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻊﺑﺎﻨﻣ و يزروﺎﺸﮐ مﻮﻠﻋ هﺎﮕﺸﻧاد ،ﺪﺷرا ﯽﺳﺎﻨﺷرﺎﮐ .ص60
.5 .ب ،گﺮﺑ ،.م ،ﯽﻨﯿﺴﺣ ،.و ،ﯽﻨﯿﺴﺣ ،.غ ،ﯽﻟﻼﺟ ،.ف ،شﺎﺒﻗآ ﯽﻤﺳﺎﻗ ﻪﯾﺰﺠﺗ و ﯽﯾاﺬﻏ ﺮﺻﺎﻨﻋ ﯽﯾﺎﯾﻮﭘ .1391
گﺮﺒﺷﻻ شار ﯽﻌﯿﺒﻃ ﻞﮕﻨﺟ رد
و هدﻮﺗ ﺎﻫ .ﻞﺋﻮﻧ و ﯽﻗﻼﯿﯾ يﺎﮑﺳﻮﺗ ﻪﺘﺨﯿﻣآ و ﺺﻟﺎﺧ ي ﻪﻟﺎﺳر
ﺮﺘﮐد ي
، هﺪﮑﺸﻧاد ﻊﺑﺎﻨﻣ
،ﯽﻌﯿﺒﻃ هﺎﮕﺸﻧاد سرﺪﻣ ﺖﯿﺑﺮﺗ
، ،ناﺮﯾا ،رﻮﻧ .ص200
6. Berg, B. and McClaugherty, C. 2008. Plant litter: decomposition, humus formation,carbon sequestration.
Springer-Verlag Berlin Heidelberg. 338 p.
7. Berg, B., A. De Marco., M. Davey., B. Emmett., S. Hobbie., C. Liu., C. McClaugherty., L. Norell., M-B.
Johansson., F. Rutigliano., L. Vesterdal and A. Virzo De Santo, 2010. Limit values for foliar litter decomposition – pine forests, Biogeochemistry, 100:57-73.
8. Berger T. and Berger P., 2014. Does mixing of beech (Fagus sylvatica) and spruce (Picea abies) litter hasten decomposition?. Plant and Soil, 377: 217 –234.
9. Bo, L., Qing, L., Yanl, W.U. and Hail, H.E. 2006. Nutrient and litter patterns in three subalpine coniferous forests of Western Sichuan, China. Pedosphere, 16: 380-389.
10. Bonanomi, G., Incerti, G., Antignani, V., Capodilupo, M. and Mazzoleni, S. 2010. Decomposition and nutrient dynamics in mixed litter of Mediterranean species. Plant and Soil, 331(1-2): 481-496.
11. Corrigan, C. 2008. The Decomposition of leaf litter in litter traps: implications onforest biogeochemical cycling. Masret of Science thesis, University of Waterloo,Ontario, Canada. 164 p.
12. Davey, M., Berg, B., Emmett, B. and Rowland, P. 2007. Decomposition of oak leaf litter is related to initial litter Mn concentrations. Canadian Journal of Botany, 85(1): 16-24.
13. Guo, L.B. and Sims, R.E.H. 1999. Litter decomposition and nutrient release via litter decomposition in New Zealand eucalypt short rotation forests. Agriculture, Ecosystems and Environment, 75: 133-144.
14. Issac, R.A. and Johnson, W.C. 1975. Colloborative study of wet and dry techniques for theelemental analysis of plant tissue by atomic absorption spectrometer. Journal of AOAC International, 58: 436.
15. Jamaludheen, V. and Kumar, B.M. 1999. Litter ofmultipurpose trees in Kerala, India: variation in the amount, quality, decay rates and release ofnutrients. Journal of Forest Ecology andManagement, 115(1): 1-11.
16. Nelson, D.W. and Sommers, L. 1982. Total carbon, organic carbon, and organic matter. Methods of soil analysis. Part 2. Chemical and microbiological properties, Agronomy Monograph, A. L.Page, R. H. Miller and D. R. Keeney, Eds., vol. 9, pp. 539-579, American Society of Agronomy, Madison, Wis, USA, 2and edition.
17. Oladoye, A.O., Ola-Adams, B.A., Adedire, M.O. and Agboola, D.A. 2008. Nutrient dynamics and litter decomposition in Leucaena leucocephala (Lam.) de wit plantation in the nigerian derived savanna. West African Journal of Applied Ecology, 13(1): 96-103.
18. Olsen, S.R. and Dean, L.A. 1965. Phosphorus. In C. A. Black (ed), Methods of Soil Analysis, Part 11, Chemical and Microbiological Properties. Amer. Soc. Agron. Madison, Wis., p. 1035-1049.
19.Pandey, R.R., Sharma, G., Tripathi, S.K. and Singh, A.K. 2007. Litterfall, litter decomposition and nutrient dynamics in a subtropical natural oak forest and managed plantation in northeastern India. Forest Ecology and Management, 240(1): 96-104.
20. Parton, W., Silver, W.L., Burke, I.C., Grassens, L., Harmon, M.E., Currie, W.S., King, J.Y., Adair, E.C, Brandt, L.A., Hart, S.C. and Fasth, B. 2007. Global-scale similarites in nitrogen release patters during long- term decomposition. Science, 315(5810): 361-364.
21. Polyakova, O. and Billor, N. 2007. Impact of decidous tree species on litterfall quality,decomposition rates and nutrient circulation in pine stands. Forest Ecology and Management, 253(1): 11-18.
22. Prescott, C.E. 2005. Do rates of litter decomposition tell us anything we really need to know?. Forest Ecology and Management, 220(1): 66-74.
23. Silver, W.L. and Miya, R.K. 2001. Global patterns in root decomposition: comparisons of climate and litter quality effects. Oecologia, 129(3): 407-419.
9
Leaflitter Decomposition and Nutrient Dynamics of of Lebanon Oak (Quercus libani) in the Northern Zagros Forests
Abstract
Leaf litter decomposition is a critical step in nutrient cycling and providing nutrients to plants.
This study aimed to evaluate the dynamics of nutrients and litter decomposition in the northern Zagros forests using litterbag technique for 180 days. The litter bags were collected at intervals of 30, 60, 120 and 180 days and the rate of leaf litter decomposition and chemical compounds. The results showed The results showed that the mass loss of leaflitter was 62.68% and the limit value of leaflitter decomposition was 69/2%. Also the results showed that there was no significant correlation between the rate of decomposition and the initial composition of nutrients. Due to the qualification of leaf litter based on the amount of nitrogen in this study, the average amount of nitrogen in Quercus libani was 1.37%. So Lebanon oak can be classified in the average group and it can be considered as a soil improver species. In the studied litter, phosphorus and nitrogen had a similar performance and their concentration increased over time. Based on the stepwise regression theN was the only variable entered to model which explained 43% of mass loss variation.
Keywords: Mineralization, Nitrogen, Mass loss, limit valaue of decomposition.
