Principles Governing On Establishment of National Anti-corruption Agencies in the Islamic Republic of
Iran by Use of Transnational Practices
(Type of Paper: Research Article)
Mahmud Hekmatnia1, Saleh Amiri2*
Abstract
Due to the complexity of the nature and manner of committing corruption-related crimes, mechanisms to combat these crimes also require special requirements. One of the most important of these mechanisms is the national anti-corruption institutions, which specialize in combating corruption and have been expanding in recent years. Based on the article with descriptive-analytical method and during a comparative advantage measurement, it can be claimed that the model of institutional unity is more compatible with the legal order of the Islamic Republic of Iran than institutional pluralism. Also, in designing the proposed single institution, the principles that have not been considered in the current anti-corruption institutions of the country should be considered. Among the most important of these principles is the immunity of the officials of the Anti-Corruption Institution, the independence of the institution in providing financial credits and its internal and external accountability.
Keywords
Permanence Principle, Principle of Mission, Accountability, United Nations Convention against Corruption, National Anti-Corruption Agency.
___________________________________________________________________
1.Prof Law Department of the Institute of Islamic Culture and Thought, Tehran, Iran.
Email: [email protected]
2.PhD Candidate of Public International law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran (Corresponding Author). Email: [email protected]
Received: May 14, 2022- Accepted: September 11, 2022
This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International, which permits others to download this work, share it with others and Adapt the material for any purpose.
یروهمج رد داسف اب هزرابم یلم داهن لیکشت رب مکاح لوصا هرهب اب ناریا یملاسا
گ ی ر ی یلمارف براجت زا
( ملع :هلاقم عون _ ی
شهوژپ )ی
تمکح دومحم
1این یریما حلاص ،
2
*
هدیکچ
باکترا ةوحن و تیهام یگدیچیپ هب رظن مئارج
نیا اب هزرابم یاهراکوزاس ،داسف اب طبترم مئاررج
ضتقا زین تائا و ی هژ ا بلط ار ی م
ی دننک هلمج زا . مهم
رت ی ن ارب هزرابم یلم یاهداهن اهراکوزاس نیا
هک دنتسه داسف هب
روط داسف اب هزرابم هب یصصخت م
ی دنزادرپ رترسگ هب ور ریخا نایلاس رد و
هدوب دنا ور اب راتشون یانبم رب . لحت
ی ل ی - کی یط و یفیصوت زم
ی ت جنس ،یرقیبطت ی رم
ی ناورت
رک اعدا نارریا یملاسا یروهمج یقوقح مظن اب یداهن ددعت هب تبسن یداهن تدحو یوگلا هک د هزراربم یاهداهن رد هک ار یلوصا دیاب یداهنشیپ دحاو داهن یحارط رد نینچمه .تسا رتراگزاس
هجوت دروم روشک یلعف داسف اب هدوبن
دنا ، رظندم هلمج زا .داد رارق مهم
رت ی ن تینورصم لوصا نیا
هن نلاوئسم رد داهن للاقتسا ،داسف اب هزرابم دا
مأت ی ن نورد ییوگخساپ و یلام تارابتعا و یدارهن
نورب .تسا نآ یداهن
ناگژاودیلک
لصا ،ماود لصا رومأم
ی ت یرلم داهن ،،دحتم للم نامزاس داسف اب هزرابم نویسناونک ،ییوگخساپ ،
.داسف اب هزرابم
___________________________________________________________________
1 . ناریا ،نارهت ،یملاسا ۀشیدنا و گنهرف هاگشهوژپ قوقح هورگ داتسا .
Email: [email protected]
2 . قوقح یرتکد یوجشناد بی
ن للملا نارهت ،ناریا ،نارهت هاگشناد یمومع لوئسم ةدنسیون(
.) Email: [email protected]
:تفایرد خیرات 24
/ 02 / 1401 - : ریذپ خیرات 20
/ 06 / 1401
همدقم
زا شیب هزورما 150
اب هزرابم یصصخت داهن تریلاعف هرب لوغشم ناهج فلتخم یاهروشک رد داسف
دنتسه
(UNODC, 2020: 1)
لارس زا دارسف ارب هزراربم یرصصخت یاهداهن ۀیلوا هاگتساخ . 1950
دوب یقرش یایسآ یدلایم
(UNODC, 2020: 3)
هرب بریرق مترسیب ةدس مود ۀمین رد ، 50
رورشک
یسایس راتخاس رد ار یداهن نینچ ناهج -
دوخ یقوقح سأت
ی س ندرک لاس رد .د 1961
نویرسناونک
رب داسف اب هزرابم ییاکیرمآ سأت
ی س دارسف ارب هزراربم داهن کأت
ری د دررک
(UNODC, 2020: 3)
رد و
لاس نامه سنارفنک
ییاضق ناطباض صصخت
ی دارسف اب هزرابم و یرارکمه نامزارس رارکتبا هرب هرک
رد ،دوب هدش لیکشت یداصتقا ۀعسوت بی
نا ی ه ا جت و یصصخت زومآ موزل هب ی ناطبارض برسانم زیه
داسف اب هزرابم رما رد کأت
ی د درک
(OECD, 2013: 19)
.
ًابقاعتم ارب هزرابم ییاپورا یرفیک نویسناونک
ةدام رد زین داسف 19
دارسف ارب هزرابم ۀنیمز رد یصصخت یاهداهن و صاخشا دوجو رب دوخ کأت
ری د
دیزرو
(CLCC, 1999: Art.19)
لاس رد . 2003 یاقیرفآ نویسناونک زین موزرل ررب دارسف اب هزرابم ی
داسف هلوقم اب یصصخت ۀلباقم کأت
ی د درک
(AUCPCC, 2003)
لاس رد ماجنارس 2003
عماج رت ی ن یقورقح دنس رب
ی ن رللملا و دارسف ارب هزراربم ۀرنیمز رد ی
هک دش بیوصت نآ زا یریگشیپ
ًابقاعتم 187 نادب ناریا یملاسا یروهمج هلمج زا ناهج روشک
یانبم رب .دندش قحلم ،دحتم للم نامزاس داسف اب هزرابم نویسناونک
تلود اه وضع ی فرلکم درنا
دارسف زا یریگرشیپ دررکیور ارب یرلم یاهداهن
(UNCAC, 2003: Art.6)
ارب هرلباقم زورمآ و
نآ
(UNCAC, 2003: Art.36)
.درنناجنگب دورخ یقوقح راتخاس رد ار ارگارارپ
13 ةدارم 46 زا
تلود اه وضع ی م ی دهاوخ رقح مرظن رد هک ار دارسف ارب هزراربم هرب هوربرم یارهداهن دورخ یقو
هب هنوگ ا هب ییوگخساپ هب رداق هک دننک یحارط ی تساوخرد
اه زرین هربناجود ییاضق تدضاعم ی
درشاب
.(UNCAC, 2003: Art.46.Prara 13)
ةدارم رد نیرنچمه 58
یاررب یدارهن نویرسناونک
رب تراظن شنکارت
اه زا لصاح دیاوع یلام ی مئارج
اق رد داسف یلام تاعلاطا دحاو بل
پ ی ش بی ن ی
تسا هدش
.(UNCAC, 2003: Art.58)
رد ،دحتم للم نامزاس ردخم داوم و مرج اب هزرابم رتفد
لاس رد هک نویسناونک یارجا ینینقت یامنهار 2006
هرک هدرش رکذتم ار مهم نیا ،درک رشتنم
یداهن یاهراکوزاس یمامت پ
ی ش بی ن ی هدش نویسناونک رد م
ی درناوت اق رد زرکرمتم دارهن کری برل
دبای یلجت
.(UNODC, 2006: 21)
مادک هک داد میهاوخ خساپ شسرپ نیا هب ادتبا راتشون نیا رد و یدارهن ددعت یاهوگلا زا کی
دحاو داهن م
ی دنناوت لکش هب بسانم رت یسایس راتخاس رد ی هب ناریا یملاسا یروهمج یقوقح_
ب هب نآ زا سپ .دنزادرپب داسف اب هزرابم ۀلئسم نیرنچ درکرارک و یحارط رب دیاب هک یلوصا یسرر
ارب هزراربم یرلم دارهن یحارط رب مکاح لوصا هنیمز نیا رد .تخادرپ میهاوخ دشاب مکاح یداهن ررب مکارح لورصا ،دارهن یناسنا یورین رب مکاح لوصا ،داهن یربهر رب مکاح لوصا ،داسف مأرت
ی ن
ا نازیم ثحابم یاهتنا رد و دش دهاوخ یسررب داهن یلام یروهمج رد دوجوم یاهراتخاس قابطن
.دوب دهاوخ ثحب لحم روکذم لوصا اب ناریا یملاسا
رد دادسف ادب هزرادبم رد یدادهن ددد ت ردب یدلم ددحاو داهن حیجرت نییبت ناریا یملاسا یروهمج
ثرحب درورم نوگارنوگ یاهروشک رد هراومه داسف اب هزرابم یلم داهن داجیا رد هک یدراوم هلمج زا هتفرگ رارق هب دیاب روکذم داهن ایآ هک تسا نآ ،تسا
زرکرمتم یراتخارس برلاق رد و زکرمتم تروص
اب رومأم ی ت اه ای دوش داجیا ددعتم ی رومأم
ی ت اه نآ زا یریگرشیپ و دارسف اب هزرابم رما هب هوبرم ی
ةردارصم و یباریدر ،دارسف اب ییاضق ۀلباقم ،داسف اب هزرابم ۀنیمز رد زومآ ،داسف شجنس هلمج زا ما رتسب رد دیاب طبترم دراوم ریاس و داسف لاو رومأم
ی ت اه ی هاگتسد اه .دوش فیرعت نوگانوگ ی
دارسف ارب هزراربم ررما زا یرشخب یلوتم ناریا یملاسا یروهمج رد یددعتم یاهداهن هزورما روشک لک یسرزاب نامزاس .دنتسه هب
روظنم نیناوق حیحص یارجا و روما نایرج نسح رب تراظن
هاگتسد رد اه
یرادا ی ،1
ًافرص یرم یرسررب ار داسف دراوم زا شخب نآ نونارق زا یرطخت هرک درنک
بوسحم م ی دنوش و درادن یناوخمه ایند زور یقوقح تایبدا رد نآ موهفم اب هک داسف زا یفیرعت ؛
ینوناق یاهداسف لماش ار2
من ی دوش تابساحم ناوید .
ًافرص هنیزه زا تافلخت یمورمع ۀجدوب درک
ار روشک رظندم ق رار م ی
3دهد ارب طبتررم یلارم عبارنم زا یرمیظع شخب هک تسا یلاح رد نیا ،
هدنورپ اه رارق هجدوب نیناوق رد جردنم یاهراکوزاس لیذ داسف ی من
ی گ ی دنر .
ریاس هاگتسد اه جنر یراتخاس فعض زا زین داسف اب هزرابم یلوتم ی م
ی دنرب ییارجا راکوزاس و
اثم یارب .دنرادن ار هنیمز نیا رد مزلا یدارصتقا درسافم ارب هزراربم یگنهارمه داتس رد ل
ًافررص
ینونارق هرکنآ نودب مه نآ ،دراد یمظنم راکوزاس هناخریبد مزلا
اررجلاا ینابیترشپ نآ تریلاعف زا
4.دنک زرین دحتم للم نامزاس داسف اب هزرابم نویسناونک یلم عجرم یاروش ۀناخریبد ره
ی چ هرنوگ
یپ و دارسف ارب هزرابم یارب یتایلمع ناکما ترورص رد یرتح هرتبلا .ترسین اراد ار نآ زا یریگرش
نازیم شجنس یارب هک ییاهرایعم زا یکی ،یداهن ددعت یوگلا حیجرت اراک
هدافترسا دریاب وگلا یی
هرب و هبارشم یارهداهن ریارس ارب داهن نآ فیاظو لخادت مدع نازیم ،دوش زا زریهرپ ررتهب تراربع
یزاوم نیازا .تسا یراک ن ددعت یوگلا رگا یتح ور
دریابن رما نیا ،دوش رقتسم روشک کی رد یداه
رد ارریز ،دورش ررجنم رگیدرکی فیارظو حرش رد یزاوم یاهداهن تیهام روغث و دودح ضرعت هب
___________________________________________________________________
1 . رزاب نامزاس لیکشت نوناق ،روشک لک یس
1360 ، ةدام 1 . 2. Legal Corruption
3 . ،روشک تابساحم ناوید نوناق 1361
ةدام ، 1.
4. http://nezarat.gov.ir/portal/home/
مک رد و اهداهن یزاسدماراکان هب تلاح نیرتدب نارنآ نیبارم ملاسان تباقر بجوم تلاح نیرتررض
یم رجنم ینامز زین دحاو داهن وس رگید زا .دوش
م ی دناوت یوررین ررظن زا هرک دورش یرقلت دماراک
یارهداهن دنیآرب هاگ تروص نیا ریغ رد ،دشاب هدش زیهجت یبسانم لکش هب یلام عبانم و یناسنا دوخ زا ار یرتهب درکلمع ،ددعتم یلام عبانم هب یسرتسد ظاحل هب نوگانوگ یاهروشک رد ددعتم ناشن هداد دنا
.(UNODC, 2020: 9)
میسقت حیجرت عومجم رد أم
روم ی ت اه ددرعتم یارهداهن نیب
یاررب رورشک رد دورجوم ینونارق یاهراکوزارس تریافک هب هتسب ،دحاو یاهداهن هب نآ ضیوفت ای .دراد داسف اب هزرابم ارب
بیقعت ماقم زا یفاک تیامح اهروشک یخرب رد لاثم ی مرج ةدننک
هب روط
تسا هدش هدناجنگ زین یساسا نوناق رد یتح یلک
(CFRB, 1988: Art.128)
ررگید یخرب رد و
ۀنیمز رد بیقعت ماقم تارایتخا اهروشک زا مئارج
نریازا ،ترسا هترشادن ار مزلا ییارارک دارسف ور
هب هوبرم یصصخت بسانم یاهراکوزاس مئارج
لد رد ای داسف ناتسداد
ی اه هدش داجیا داهن هب ای1
ترسا هدرش هداد زرین بریقعت راریتخا دارسف ارب هزرابم یلم اراک ةورحن هرب ارت2
مارجنا هرب رتدرم
رومأم ی ت اه .دنزادرپب شیوخ ی یرسایس مظن هب هجوت اب هک داد خساپ شسرپ نیا هب دیاب لاح راتخارس ررب مکارح یقورقح_
یورگلا رورشک رد داسف اب هزرابم یارب یداهن ددعت ینونک تیعضو ،ناریا یملاسا یروهمج ماظن شیدنا هنیمز نیا رد یلم داهن یحارط هب دیاب ای تسا یدماراک ایازم درکیور نیا اب و همادا رد ؟دی
:درمش میهاوخرب ار وگلا ود ره بیاعم و
1 تیزم . یداهن دد ت یوگلا یجنس
زا مهم رت ی ن دیاب داسف اب هزرابم داهن صوصخ رد هک یتاکن رظندرم
،درریگ راررق مأرت
ی ن برسانم
ناسنا و یلام عبانم عیمجت ،یداهن ددعت یوگلا رد .تسا یناسنا و یلام عبانم نوگانوگ یاهداهن ی
داسف اب هزرابم راتخاس یاهزاین بسانم ندرک رطرب بجوم م
ی دوش فلتخم یاهداهن . ًلاارمتحا
تلاح نیا رد م
ی دنناوت یسرتسد بسانم
رت هب ی نی اهور ارب نیرنچمه .دنرشاب هتشاد صصختم ی
هک روکذم یاهداهن فیاظو میسقت
ًاضعب هب تروص یاورق زا یکی هب ازجم هرس
هرناگ برستنم رم ی
دندرگ یاوق نیب نزاوت یعون ، هس
هناگ مکاح داسف اب هزرابم رما رد م
ی دوش ارب ار اهداهن ریذپ و
لااب ییاضق و ییارجا ،ینینقت فلتخم یاهراتخاس نیب رد راک میسقت نیا م
ی درب .
هرک ترسا ییاهرورشک برسانم ،دراد زاین یوق یداهن نیب یگنهامه هب نوچ ییوگلا نینچ نوناق یاهراتخاس هنیداهن ی
هدش هب .دنراد نوناق تیمکاح زا ییلااب ۀجرد یانبم رب یا روط
لومعم
یقوقح راتخاس رد نوگانوگ یاهداهن ییاهروشک نینچ رد هب
بوخ راک رگیدکی اب ی م
ی دننک رره و
___________________________________________________________________
1. Look At: Jordan, Integrity and Anti-Corruption Law, No. 13 of 2016, art. 17, And Fluri and Badrack, eds., Anti-Corruption Measures in Ukraine after the Revolution of Dignity, pp. 12–13
2. Look At: Malaysian Anti-Corruption Commission Act 2009, part II, sect. 5 (6), And United Kingdom, Serious Fraud Office, “SFO historical background and powers”. Available at www.sfo.gov.uk/.
ار دوخ فیاظو داهن هب
بوخ ماجنا ی م ی دهد داهن کی دوجو ییاهروشک نینچ رد . گنهامه
هدرننک
ابم یاهداهن نیب تیافک نوگانوگ داسف اب هزر
م ی
1دنک دارهن کری رد فیارظو زرکرمت هرب یزاین و
.درادن دوجو یزکرم
2 تیزم . کت یوگلا یجنس یداهن
دعب رد مه و یلخاد دعب رد مه ،داسف اب هزرابم ۀنیمز رد یلم دحاو داهن دوجو بی
ن للملا فیلکت ی
صخشم ار روشک کی رد داسف اب هزرابم یلوتم م
ی دنک ب رد . هرب مازلا هب رجنم وگلا نیا یلخاد دع
یلوتم داهن ییوگخساپ م
ی دوش یاهداهن نیبام رد ار یرگید ود رب تیلوئسم ینکفارف ناکما و
بلس یزاوم م
ی دنک ۀنیمز رد . بی
ن للملا یاررب اهرورشک ررگید رد ار هباشم یاهداهن فیلکت زین ی
صخشم روشک کی اب هابترا م
ی دنک اعم هب هوبرم تلاماعت و تدرض
رد ار یرلمارف ییارضق یاره
دادرتسا اراد یی اه نابکترم دادرتسا ۀنیمز رد ای و داسف زا یشان ی مئارج
صخشم داسف م
ی درنک .
دحاو داهن نینچمه م
ی دناوت ار دارسف زومآ و شجنس دننام ییاهرازبا قترسم
ی
ًام ناطبارض هرب
ک لرقتنم یریگرشیپ ارب طبتررم یارهورین اری هرلباقم ۀرنیمز رد دورخ یصصخت زا یرایرسب .درن
یرم شهارک ار دارسف اب هزرابم یلم داهن ییاراک یداهن ددعت هک دندقتعم ناسانشراک هرب و درهد
دروخرب زج ی هر ا رجنم داسف اب هزرابم ۀنیمز رد رثؤمریغ ی م
ی دوش
(Quah, 2009: 10)
.
3 . یداهن تدحو ای یداهن دد ت ،ناریا یملاسا یروهمج بسانم یوگلا
یا یملاسا یروهمج رد لوغشم نآ زا یریگشیپ ای داسف اب هزرابم ۀنیمز رد یددعتم یاهداهن نار
ۀناخریبد هک دحتم للم نامزاس داسف اب هزرابم نویسناونک یلم عجرم یاروش .دنتسه تیلاعف هب دنب قبط ،تسا رقتسم یرتسگداد ترازو رد نآ 12
ةدام 3 نییآ دورخ ۀرمان و ترارظن ۀرفیظو2
دافم یارجا رب رمتسم یریگیپ درنب قربط دریاب و دراد هدرهع رب ار نآ یبایزرا و نویسناونک
8 3
نییآ ناریا یملاسا یروهمج رد نویسناونک زا ثعبنم تادهعت یارجا رورم دنیارف رد ،روکذم ۀمان نآ زا یریگرشیپ و داسف اب هزرابم یلم یاهداهن صوصخ رد یبسانم یهد رازگ هک دنک لات
دنک هئارا نویسناونک ۀناخریبد هب ؛
رومأم ی ت ۀرنیمز رد دورجوم یداهن یمگردرس هب هجوت اب هک ی
،روشک رد داسف اب هزرابم
ًلاامتحا هبور یراوشد اب نآ یارجا هزرابم یگنهامه داتس .دش دهاوخ ور
___________________________________________________________________
1 . گنهامه داهن ةرابرد هنومن یارب ةدننک
:هب :ک.ر ناتسلگنا روشک https://www.ukanticorruptioncoalition.org
/
نایاش ساسارب هک تسا رکذ هبتر
دنب ی لاس 2021 تیفافش نامزاس رب
ی ن لرلملا کاردا صخارش رد ناترسلگنا ،
داسف بتر ۀ 11 رمن اب ار ة 78 زا 100 بسک ناهج یاهروشک نیب رد رک
رتشیب تاعلاطا یارب .تسا هد ک.ر
:
https://www.transparency.org/en/cpi/2021
2 . نییآ ،داسف اب هزرابم یارب دحتم للم نامزاس نویسناونک یگنهامه داهن و یلم عجرم ۀمان 1392
ةدام ،ناریزو تأیه ، 3
.
3 . نامه
یروهمج تسایر رد رقتسم ۀناخریبد اب یداصتقا دسافم اب یاروش ،1
هاگتسد اه روشک یتراظن ی ،2
ییوشلوپ اب هزرابم یلاع یاروش ،درحتم لرلم نامزارس دارسف ارب هزرابم نویسناونک یلم عجرم ،3
نییآ یریگیپ ۀتیمک ۀرلباقم و یریگرشیپ ۀمان
مارظن درنم ةورق رد یدارصتقا درسافم ارب رادریاپ و
هیرجم تاعلاطا هب دازآ یسرتسد و راشتنا نویسمک،4
یدارصتقا درسافم ارب هزراربم نویرسکارف ،5
یملاسا یاروش سلجم ،یلام تاعلاطا زکرم ،6
مک ی هت اره یقورقح زا تنایرص و یرادا تملارس ی
ررب .دنرورشک رد نآ زا یریگرشیپ و یدارصتقا داسف اب هزرابم یلوتم یاهداهن زا یشخب ...و مدرم یماسا نیا م
ی ناوت یاهداهن مومع ی رت داسف اب هزرابم هک ار ی هب
ناونع زا یرشخب رومأم
ری ت ارهنآ
شک لک یسرزاب نامزاس هلمج زا .دوزفا ،دراد رارق
7رو عورقو زا یریگرشیپ و یعارمتجا ترنواعم ،
هییاضق ةوق مرج روما لک ةرادا ،8
بی ن للملا هییارضق ةورق سیرلپ و9
رب ی ن لرلملا یمارظتنا یوررین
زرط هب روکذم یاهداهن .دوزفا ار ناریا یملاسا یروهمج ازف
ی هدن ا یاورق رد ی هرس
هرناگ لارح رد
دیاب اهنآ ییاراکان و ییاراک اما ،دنتسه شیازفا هب
روط .دوش یسررب یدج
لاس رد داسف کاردا صخاش رد ناریا یملاسا یروهمج ۀبتر 2021
تیفافش نامزاس طسوت
بی ن للملا 150 نیب زا 180 رد قریفوت ۀرنیمز رد نامرورشک نیرنچمه .تسا هدش نییعت روشک
نیا ساسارب داسف کاردا شهاک سقت
ی م دنب ةرمن ،ی 25 زا ار 100 رورشک ارب و تسا هدرک بسک
تاوگ ترسا هداتسیا هاگیاج کی رد لاام
(Transparency, 2021: CPI)
هرک ترسا یلارح رد نریا .
ناریا یملاسا یروهمج ۀیاسمه یاهروشک یخرب هتسناوت
دنا نیا رد ار یبسانم هاگیاج هبتر
دنب ی
بسک یناهج دننک
، هب روط ی هک ۀبتر رطق 31
ۀربتر یبرع ةدحتم تاراما و 24
(Transparency,
2021: CPI)
ر بسک روبزم نامزاس طسوت ا هدرک
دنا . هچرگا ةویرش هب یتاداقتنا رما یداب رد دیاش
هبتر دنب نیا یناهج تیلوبقم یور ره هب ،دیآ دراو روکذم ی هبتر
دنب یرکی ات تسا هدش بجوم ی
زا کلام اه طسوت دصقم روشک باختنا ی امرس
ی ه ناراذگ .دوش دادملق یجراخ
راکوزاس نادقف تلاح رد یور ره هب ،روشک لخاد رد داسف شجنس
ًلاامجا ررییغت یکدرنا ارب
نیا ناوتب دیاش هبتر
دنب ار شرسرپ نریا و داد راررق دارسف ارب هزرابم رد روشک قیفوت کلام ار ی
ارچ هک درک حرطم لع
ی مغر ،نآ زا یریگرشیپ و دارسف ارب هزرابم ۀنیمز رد یلوتم یاهداهن ددعت
___________________________________________________________________
1. Look at: http://nezarat.gov.ir/
2 . اروش نیا ةدام یارجا رد 221
ناریا یملاسا یروهمج هعسوت مجنپ همانرب نوناق .تسا هدش لیکشت
3 . ةدام بسح اروش نیا 4
نوناق بوصم ییوشلوپ اب هزرابم 1386
.دش لیکشت ییاراد داصتقا روما ریزو تسایر اب
4 . نییآ ۀلباقم و یریگشیپ ۀمان ماظن
دنم و یداصتقا دسافم اب رادیاپ رد
ةوق بوصم هیرجم 1392
دانتسا هب هک ةدارم
33 داسف اب هلباقم و یرادا ماظن تملاس یاقترا نوناق 1390
بیوصت دش . 5. Look at: https://dotic.ir/cat/123
6 . لاس رد نویسکارف نیا 1395
سأت ی س .دش 7. Look at: https://www.bazresi.ir/
8. Look at: http://scpd.eadl.ir/
9. Look at:https://bia-judiciary.eadl.ir/
عضو هب تسا هتسناوتن ناریا یملاسا یروهمج ؟دربای ترسد هرنیمز نریا رد بورلطم یبرسن تی
هچرگا م ی ناوت خساپ اه هب ،داد شسرپ نیا هب ینوگانوگ ی رظن
م ی دسر راتشون ثحب دروم رظنم زا
یورگلا رورشک رد دارسف ارب هزراربم یزاوم یاهداهن ددعت هک درک هراشا هتکن نیا هب ناوتب رضاح س راتخاس .تسا هدوبن ناریا یملاسا یروهمج رد یقفوم _یسای
یملارسا یروهمج ماظن یقوقح
روشک یساسا نوناق رد هک ناریا پ
ی ش بی ن .ترسین هیبرش نارهج رد یروشک چیه اب ،تسا هدش ی
بجوم راتخاس نیا یگدیچیپ م
ی دوش و هرقادم درنمزاین نآ هرب ارضم اهداهن هاگیاج نییعت هک
بم یاهداهن راتخاس یلک شیامآ نودب مظنمریغ شنیچ .دشاب یسانشراک یسررب رد داسف اب هزرا
هدهاشم مدع هب ،راتخاس نیا نورب
داد زا .ترسا هدرش ررجنم دارسف ارب هزراربم ۀنیمز رد بسانم
رد نونارق تریمکاح صخارش هرک تسا ییاهروشک بسانم یداهن ددعت ،دش رکذ هکنانچ یفرط یارهداهن نیرب یقورقح یگنهارمه دارجیا یاررب یفارک تمدق زا یقوقح راتخاس و هدوب لااب نانآ زاوم هب .دشاب رادروخرب ی یاررب برسانم ینونارق تابسانم دیاب ام یقوقح راتخاس رد رتهب یترابع
یاوق تیعبت هس
هناگ زا س ی تسا اه هب ات دشاب هتشاد دوجو یلوتم یاهداهن داسفدض ی اراک
نیا یی
یاوق زا دارفا تیوضع رص .دوب راودیما اهداهن هس
هناگ یاهرترسب نادقف تروص رد اروش کی رد
ناق ینو من ی دناوت هب هوقارف ا .دوش رجنم روشک رد داسف اب هزرابم راتخاس ندرک ی
داسف اب هزرابم یلوتم ددعت هک تسا نآ یداهن ددعت رگید داریا
« ییوگخساپ »
فیعضت ار م
ی
دنک داهن ره اریز ، م
ی دناوت زا و درنک دادرملق یررگید ۀطیح رد ار دوخ هب بستنم فیاظو ماجنا
ۀنیمز رد ییوگخساپ .دزرو عانتما هلوحم فیاظو رد قیفوت نازیم
هب رظن م ی دسر یرحارط رد فعرض هرب ،نارریا یقورقح مرظن رد داسف موهفم نییبت رد فعض
.تسا هدش رجنم داسف اب هزرابم یلم یاهداهن لاحرد
ی هک زور برارجت رد مارظن
اره ی ک ی ررف رد ی
هب هک دنراد دوجو یدحاو یاهراکوزاس ایند ناربکترم رب زکرمت یاج
مئاررج ،دارسف اراد یری اره ی
رارق ده ار داسف زا یشان م
ی دنهد و فریقوت و یباریدر هرب یداریز رایرسب ترقد و تعررس اب و
نآ ةرداصم م
ی دنزادرپ اب ییاهداهن ددعت ،1
س ی تسا اه ،رورشک رد دارسف اب هزرابم رما رد یمیدق ی
رتسگ رگید یوس زا .تسا هدش رجنم نانآ ییاراکان هب آ
یی ن همان ا رب ی هرک ارهداهن نریا زا یرخ
ینونارق یارنبم دوخ نیب یگنهامه یارب دنناوتن ات تسا هدش بجوم دنراد ییاروش تروص بلغا ررگید هلمج زا ار ینوناق داسف دیق رد داسف موهفم راصحنا دیاب اهنیا یمامت رب .دنبایب ییاکتا لباق فعض اه فیعضت ی ا یروهمج رد داسف اب هزرابم یاهداهن یدرکراک ةدننک
.تسناد ناریا یملاس
دوبن زا یشان دوخ هک داسف اب هزرابم ددعتم یاهداهن یگتفشآ هجیتن رد
« هزراربم یرلم دنس
داسف اب » .تسا هدش رجنم روشک رد داسف اب هزرابم رما رد یدج للاتخا هب ،تسا روشک رد
یقوقح راتخاس هب هجوت اب و تاحیضوت نیا اب هرب ،رورشک یسایس_
ررظن رم ی درسر ا تریعبت ز
___________________________________________________________________
1 . ،لیکو و یریما :ک.ر 1398.
زا یرادروخرب تروص رد داسف اب هزرابم یلم دحاو داهن یوگلا امح
ی ت اه بسانم زیهجت ،ینوناق ی
نینچمه و یناسنا یورین و یلام اج
ی راذگ تاقیفوت دناوتب ،بسانم ی هب
بتارم ۀنیمز رد ار یرتهب
.دنک بسک نآ اب هلباقم و داسف زا یریگشیپ همادا رد م ی شوک ی م میهد خساپ هلئسم نیا هب رب دیاب یلوصا هچ هک
سأت ی س و رومأم ی ت اره ی
.دوش مکاح داسف اب هزرابم یلم داهن
داسف اب هزرابم یلم داهن یحارط رب مکاح لوصا
لاس رد 2012 دحتم للم نامزاس ردخم داوم مرج اب هزرابم رتفد راکتبا هب ، نامزاس ۀعسوت ۀمانرب ،1
دحتم للم یزنودنا داسف یاحما نویسیمک و2
ب یتسشن3
فرلتخم یاهرورشک نارصصختم روضح ا
ۀنیمز رد ناهج
« یلم داسف اب هزرابم یاهداهن رب مکاح لوصا »
ترسشن ینایاپ ۀینایب رد .دش رازگرب
لوصا ،روکذم هدزناش
هناگ ا هب ی رارقتسا روظنم اهداهن
.درش هیرصوت و نیودرت داسف اب هزرابم یلم ی
4
ار روکذم لوصا م
ی ناوت م رب مکاح لوصا ۀتسد جنپ رد ،دارهن یرربهر ارب طبتررم لوصا ،داهن تیها
اب طبترم لوصا ،داهن یناسنا یورین اب طبترم لوصا مأت
ی ن ررب ترارظن ارب طبتررم لوصا و داهن یلام
داهن هتسد دنب .تخادرپ میهاوخ لوصا نیا نییبت و حیرشت هب همادا رد .درک ی
1 . داهن تیهام رب مکاح لوصا
لوصا زا یشخب اتراکاج ۀینایب رد ش
هدزنا ۀناگ دارسف ارب هزراربم یرلم داهن دوخ راتخاس هب طبترم
نآ یحارط رد دیاب هک دنتسه رظندم
لصا .دنریگ رارق رومأم
ی ت لرصا و یعارسم کیررشت لصا ،
یاج لوصا زا هتسد نیا رد ماود م
ی گ ی دنر .
لصا )فلا رومأم
ی
5ت
:تسا هدمآ روکذم ۀینایب رد لصا نیا صوصخ رد
« دریاب یرلم یارهداهن ومأم
ر ری ت اره فیارظو و
یحضاو ارب ی رط زا داسف اب هلباقم ی
ق پ ی گش ی ر ی
، ازفا ، زومآ ی
ش هاگآ ی
، قحت ی ق پ و ی درگ نونارق ی
رط زا هچ ،دنشاب هتشاد ی
ق ی ک قیرط زا هچ و داهن دنچ
رگیدرکی ارب یرضتقم ورحن هرب هرک داهن
گنهامه هدش
دنا
»
.(Jakarta, 2012: Rec.1)
___________________________________________________________________
1. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) 2. United Nations Development Programme (UNDP) 3. Corruption Eradication Commission (KPK) Indonesia
4 Look at: Jakarta Statement on Principles for Anti-Corruption Agencies, Jakarta, 26-27 November 2012, Available at: https://www.unodc.org/documents/corruption/WG-Prevention/Art_6_Preventive_anti- corruption_bodies/JAKARTA_STATEMENT_en.pdf
5. Mandate principle
تسا هداد ناشن نوگانوگ یاهروشک براجت اب یلم یاهداهن زا یرایسب هک
هرترسگ ا عیرسو ی
زا رومأم ی ت اه هرب .درنرادن اهنآ ماجنا یارب یفاک تارایتخا هک دنهجاوم یی ،فیارظو ررتهب یتراربع
ار مزلا یناوخمه اهرازبا و تارایتخا اب
ی دک ی رگ فریرعت مه یاتسار رد و هتشادن هدرشن
درنا یاررب .
رسف اب هزرابم یاهداهن زا یرایسب رد هنومن فریلکت ،اهرورشک رد دا
« افرش زارس ی اراد یری اره ی
یمومع تاماقم
1» فیاظو حرش رد پ
ی ش بی ن تارماقم راربجا ناورت روکذرم دارهن اما ،تسا هدش ی
هب یمومع افش
زاس ی اراد یی اه درادرن ار دورخ ی
.(UNODC, 2020: 8)
نداد راررق راریتخا رد
روشک یسایس ةدارا تیعطاق زا ناشن یفاک تارایتخا و عبانم ماجنا یارب
رومأم ی ت اه یرلم داهن ی
.دراد من ی ناوت ییارضق ناطبارض اما ،درک راذگاو یداهن هب ار داسف فشک زورمآ
د ری هد یاررب ار
هدیا لکش .دادن رارق نآ رایتخا رد دراوم بیقعت لآ
افش زاس ی رومأم ی ت
2اه طبتررم تاراریتخا و
سا رما نیا نییبت یارب ینینقت راکوزاس زا هدافتسا نآ اب لیکشت یاهاروش ،میتفگ هکنانچ .ت
هدش
یانبم رب آ
یی ن همان و دنترسین اراد ار ینونارق حررصم تارایتخا هک اجنآ زا ،روشک رد رمن
ی درنناوت
هب یتروص هوقارف ا ماجنا هب ی رومأم
ی ت اه ،دنزادرپب دوخ ی
ًافرص هزراربم یاهراکوزارس تیافک مهوت
داجیا ار داسف اب م
ی دننک درکراک هکنآ نودب ، رم
رثؤ هرک یررما ؛دنرشاب هترشاد هرنیمز نریا رد ی
هب بتارم اهاروش نیا دوبن زا سآ
ی ب از .تشاد دهاوخ یپ رد ار یرتشیب یی
یعاسم کیرشت لصا )ب
3
ناعذا لصا نیا صوصخ رد اتراکاج ۀینایب م
ی دراد
« : دیابن داسف اب هزرابم یلم یاهداهن هب
ترورص
لمع یعازتنا دننک
لماعت رد دیاب اهداهن نیا . و یرصوصخ شخب ،یندم ۀعماج ،یتلود یاهداهن اب
یذ ریاس بلاق رد هلمج زا ناعفن راکمه
ی اه ی رب ی ن رللملا درنزادرپب دورخ فیارظو مارجنا هرب ی
»
(Jakarta, 2012: Rec.1)
.
یرلم دارهن دوجو تروص رد ،دراد دربراک یداهن دنچ یوگلا ۀنیمز رد رتشیب لصا نیا هچرگا لباق زین داسف اب هزرابم دحاو دورب دهاوخ رارقرب نآ لامعا تی
(UNODC, 2020: 13)
یرلم دارهن
،مورلع ترازو ، روررپ و زورمآ ترازو درننام زومآ یلاوتم یاهداهن اب زومآ ثحب رد دیاب یتح ای یروانف و تاقیقحت سوادص
ی ام نازریم شجنرس ثحب رد ؛دشاب موادم هابترا رد روشک ی
س و شیامآ یاهراکوزاس هک ییاهداهن اب داسف ارب و درنک لرماعت ،درنراد ار یصصخت یرامآ شجن
.دشاب هتشاد رمتسم هابترا یناتسداد یاهدحاو ثحب رد بی ن للملا داسف اب هزرابم نویسناونک مجنپ و مراهچ لصف بسح داهن نیا زین ی دیاب4
___________________________________________________________________
1. Asset disclosure 2. Clear Mandate 3. Collaboration Principle
4 یریاراد دادرترسا ۀرلوقم هب زین مجنپ لصف و تسا یللملا نیب یاه یراکمه صوصخ رد نویسناونک مراهچ لصف .
:هب دینک هاگن .دزادرپ یم داسف زا یشان یاه
نابکترم دادرتسا هب هوبرم تابتاکم ندرک لدبودر و لماعت ییاناوت مئارج
،داسف عم ا تدرض اره ی
ییاضق دادرتسا و هوبرم اراد
یی اه .درشاب هتشاد ار داسف زا یشان ی
(IPCL, 2015: Art.7)
یورگلا
هب هک دراد ار تیزم نیا یداهن تدحو ،برطاخم یاهروشک رگید طسوت یتحار
ترساوخرد اره
ی
هتخانش تیمسر هب یلامتحا م
ی دوش حلاص عجرم نییعت تهج نانآ یمگردرس زا و م
ی دهاک .
یاب یعاسم کیرشت ثحب هب زرین ار یندرم ۀرعماج و دارسف ارب هزرابم یلم داهن نیب ۀطبار تیمها د
.دوزفا یندم ۀعماج و یلم یاهداهن ۀیوسود هابترا1
م ی دناوت ررجنم هرعماج رد دارسف کاردا دوربهب هب
.دنک داجیا هعماج داحآ نیب رد ار داسف اب هزرابم ۀنیمز رد یدج یسایس ةدارا دوجو ساسحا و دوش ماود لصا )ج
2
د :تسا هدمآ اتراکاج ۀینایب رد لصا نیا صوصخ ر
« ررب قربطنم دریاب دارسف ارب هزراربم یرلم یاهداهن
نیناورق اری یرساسا نوناق دننام نقتم ینینقت یاهراکوزاس بلاق رد و روشک ره یقوقح نیداینب لوصا دوش نیمضت نانآ تایح موادت وحن نیدب ات دندرگ لیکشت صاخ
»
(Jakarta, 2012: Rec.1)
.
لصا یاهرارشف رربارب رد دارسف اب هزرابم داهن تیدوجوم زا تظفاحم یارب تسا یشلات ماود
رد عفنیذ یسایس تاماقم مئارج
داسف
(Chene, 2013: TI)
یراشرس یلام دیاوع رطاخ هب داسف .
دوخ نابکترم بیصن هک م
ی دنک ارطعا نانآ هب ار یدایز ذوفن لامعا تردق ، رم
ی درنک ررب ارضم .
نیبکترم هکنآ ارج
مئ یلع داسف یسایس تاماقم حوطس یضعب رد و یمومع تاماقم زا هدعاقلا
.درنا
هب روکذم یسایس و یلام تردق نرکمم ،دارسف اب هزرابم یلم داهن ندوب قفوم تروص رد صوصخ
تسا هب تروص لات هب روظنم زا .دربای یرلجت نآ راتخارس رد للارخا دارجیا اری داهن یلک ذح
اهروشک هک تسور نیمه م
ی شوک دن مکحترسم نیناورق ارب ار دورخ داسف اب هزرابم یلم یاهداهن
تیامح دننک و تیعرضو نیا زورب زا یریگولج یارب دراوم زا یخرب رد للم نامزاس ناسانشراک .
هیصوت ،اهروشک یلخاد یقوقح مظن رد تیفرظ دوجو تروص رد م
ی دننک صارخ نیناورق رد هرک
هب روظنم ف اب هزرابم یلم داهن راتخاس حلاصا ۀناتسآ ،داس
أر ررظن رد ینینقت عجارم رد یرتلااب ی
.دوش هتفرگ
(UNODC, 2020: 21)
ۀناتسآ نیا أر
دارجیا زا ی ربلا
ی اره ررییغت یاررب ینارملراپ ی
یریگولج داسف اب هزرابم یلم داهن راتخاس ۀناضرغم م
ی دنک .
زا رگید یکی سآ
ی ب اه رد روصتم یدج ی کشت
ی ل یارهداهن آ
یری ن هرمان ا زراربم ررما رد ی ارب ه
زا هرچرگا ییارهداهن نیرنچ لیکرشت .ترسا نانآ رد ماود لصا تیاعر مدع یدج لامتحا ،داسف لهس یراذگنوناق تافیرشت تیاعر هب زاین مدع ثیح م
ی امن ی د للارحنا زرین تبرسن نیمه هب اما ،
تروص یرتشیب یگداس اب نانآ م
ی ذپ ی در لزلزت نیا و ب
ی کش نانآ درکراک رب رثؤم
.تسا
United Nation Convention Against Corruption, 2003, Chapter 4 and Chapter 5
1 . ،روشک لک یسرزاب نامزاس لیکشت نوناق زا یداوم حلاصا نوناق :ک.ر 1393
ةدام ، 11 2. Permanence Principle
همج تی ضو )د داسف اب هزرابم یلم داهن تیهام رب مکاح لوصا ةنیمز رد ناریا یملاسا یرو
هب رظن م ی دسر لصا ،ناریا یقوقح مظن رد هک رومأم
ی ت دارسف اب هزرابم اب طبترم یاهداهن یخرب رد
.ترسا هدرش حیررشت نوناق یانبم رب نانآ درکلمع و هدوب هجوت دروم زرین ماود لرصا صورصخ رد1
اس دننام ییاهداهن لورصا رد یفارک یرنینقت ۀناوتشپ زا ،تابساحم ناوید و روشک لک یسرزاب نامز
.دنرادروخرب روشک یقوقح نیداینب هچرگا2
هب روکذم یاهداهن لاکرشا یمارمت عنارم و عماج تروص
اب طبترم مئارج لماش ار داسف من
ی دنوش ار دارسف رورص زا یرخرب دورخ یصاصتخا یاهرازبا اب هکلب ،
رارق هجوت دروم م
ی دنهد یمک دوجوم تیعضو اما یعاسم کیرشت لصا ۀنیمز رد . پی
چ ی هد رت .ترسا
ذارختا ار هنارشنمادخدک یدرکیور لصا نیا ادها هب لین یارب دوجوم یاهراتخاس هدررک
درنا ارب و
یاورق ناگدرنیامن زا لکرشتم ددعتم یاهاروش لیکشت هرس
هرناگ نیرب یگنهارمه دارجیا رد یعرس
هاگتسد اه داسف یلوتم ی هتشاد
3دنا هب هک یدرکیور ؛ هرک رورحم نونارق یدورمع رادرتقا داجیا یاج
هب ،تسا داسف اب هزرابم ۀمزلا ار
ی نز ی اه هدنسب یهاگتسد نیب دماراکان یقفا ی م
ی دنک .
2 . یربهر رب مکاح لوصا داهن
4لوصا نیا هب
روظنم هیرصوت دارسف اب هزرابم یلم یاهداهن نلاوئسم زا تنایص رم
ی دنورش نارمه .
لالادتسا نیریبت ار دارسف اب هزرابم یلم داهن تیلک زا تنایص موزل هک یت رم
ی درنک صورصخ رد ،
زین اهداهن نیا نلاوئسم م
ی دناوت زا دریاب دارسف ارب هزراربم یرلم یاهداهن نلاوئسم .دشاب قداص
هرب نرت دورخ یاقب یارب و هدرک ظفح ار دوخ للاقتسا دنناوتب ات دنشاب رود هب یسایس یاهراشف زاس اه ان ی لوئرسم بارصتنا ۀنیمز هس رد لوصا نیا .دنهدن ناشتیلاعف اب طبترم ۀنیمز رد اجب
.دوب دهاوخ یراج وا لزع ةویش و یو تیلاعف رارمتسا ،داهن داسف اب هزرابم داهن لوئسم باصتنا )فلا
5
« یلم یاهداهن نلاوئسم اب
دی رط زا ی ق دنیارف ی غ عرضاوم هک دنوش بوصنم ی
سر ی رسا ی
، رب ی رفرط ی
،
___________________________________________________________________
1 . ،روشک لک یسرزاب نامزاس لیکشت نوناق :ک.ر 1360
تابرساحم ناوید نوناق نینچمه ،یملاسا یاروش سلجم ،
،روشک 1361 یملاسا یاروش سلجم ،
2 لصا :ک.ر . 55
ا و لص 174 .ناریا یملاسا یروهمج یساسا نوناق
3 . :ک.ر نییآ ،دارسف ارب هزرابم یارب دحتم للم نامزاس نویسناونک یگنهامه داهن و یلم عجرم ۀمان 1392
ةرامرش ،
190849 ت/
47918 زا زرین تاررقم حطس رد یتح هک یداصتقا دسافم اب هزرابم یگنهامه داتس :نینچمه و ره
مزلا ینوناق یاهراکوزاس ب
هره دنم :تسین
http://nezarat.gov.ir/portal/home/?generaltext/165066/343826/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D B%8C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF/
4. Leadership 5. Appointment
تنا مدع عاف
، یقلاخا یدنبیاپ اش و
ی گتس اهنآ ی مرضت ار ی ن درنک »
.(Jakarta, 2012: Rec.1)
درنیارف
داسف اب هزرابم داهن لوئسم باختنا
ًاموزل یسایسریغ دیاب مهرد .دشاب1
ماظن یگدینت د
ری ناو رلاارس ی
لخم دراوم زا هراومه یسایس ماظن و اش
ی هتس رلاارس یدارهن دارسف ارب هزراربم یرلم دارهن .ترسا ی
صخت یفکم ینف شناد دنمزاین نآ ةرادا هک تسا یص تسا
یسایس تاباصتنا . من
ی درناوت تارظحلام
نیا دارهن یرربهر ندرک رادماو هب ۀجیتن رد یسایس باصتنا هکنآ رب اضم .دزاس هدروآرب ار ینینچ
هب رج ی نا اه یم رجنم یسایس بلاغ ی و دوش
ب ی فرط ودخم ار یو ی م
ی دنک مدع ندرک صخشم .
شیارگ یاه ،داهن لوئسم یسایس م
ی دناوت رد هدربمارن تیورضع مدرع ،یو قباورس یسررب قیرط زا
یررسایس بازررحا
(COB, 2008: Art.31)
رد یو ۀررلخادم مدررع و مأررت
ی ن زارررحا بازررحا یلاررم
.دوش
(CON, 2015: Art.238)
.دبای همادا زین یدصت نارود لوط رد دیاب تیعضو نیا رب
ی رفرط
2ی و
عافتنا مدع یصوصخ رگید زا3
رد ارریز ،دورش زاررحا داسف اب هزرابم داهن لوئسم رد دیاب هک تسا یتا
زا یرایسب اهداهن
هبش داهن فیاظو یلم ی لوصا تیاعر دراوم نیا رد هک تسا یهیدب و تسا ییاضق
اصنا ب ی فرط یذ مدع و ی اضتقا ار داهن لوئسم ندوب عفن
م ی دنک
(JIAL, 2016: Art.6)
نینچمه .
داهن لوئسم هب
ناونع ضراعت تیریدم رب مکاح دراوم لومشم یمومع ماقم کی زین عفانم4
م ی دوش .
داهن لوئسم باختنا رد دیاب هک یرگید ۀفلؤم رظندم
یگتسیاش ،دریگ رارق یاهروشک .تسا5
داهن لوئسم یگتسیاش زارحا یارب ار اهرایعم زا یعیسو ةرتسگ فلتخم هب
ناونع شیرپ رد هررش
رکذ نیناوق هدرک
دنا صحت زا . تیعرضو دراوم یضعب رد یتح ات هتفرگ طبترم یراک قباوس و تلای
روشک یمسر نابز رب لماک طلست و ینامسج تملاس تحص
(LNAC, 2015: Art.6)
تلایرصحت .
طبترم یراک قباوس و مهم
رت ی ن .دنتسه یگتسیاش زارحا یارب رایعم
داهن لوئسم هب
ناونع صخاش رت ی ن قلاخا نیداینب لوصا دیاب ،داهن رعم
6ی و درنک تیاعر ار
نادب اه تسا نکمم یفیک رایعم نیا هک اجنآ زا .دشاب دنبیاپ هب
ناونع دارجیا ترهج یکرسمتسم
طسوت حلاص دارفا باصتنا رد للاتخا رج
ی نا اه یسایس ی ذ
ی ذوفن روکذم یاهرایعم ،دوش دادملق
و نونارق ررب ینتبم دیاب صخارش
اره درشاب یرنیع ی
(SIPC, 2020: Art.7)
لارثم یاررب . ۀقبارس
یعطق یرفیک تیموکحم م
ی دناوت .دشاب هدربمان طسوت یقلاخا لوصا تیاعر مدع رب یلیلد
هترشاد تریلوبقم هعماج داحآ مدرم نیب رد مه داهن لوئسم هک تسا نیا رگید ةدمع رایعم یمسر یمومع تاماقم نیب مه و دشاب
(UNODC, 2020: 26)
لوئرسم یمورمع تیلوبقم مدع .
سایس باختنا و داهن هب وا ی
ب ی دامتعا درهاوخ ررجنم دارسف اب هزرابم یلم داهن یلک درکلمع هب ی
و دش ثأت ی ر .تشاذگ دهاوخن هعماج رد داسف کاردا تیعضو دوبهب رب ی
___________________________________________________________________
1. Apolitical Stance 2. Impartiality 3. Neutrality 4. Conflict of Interest 5. Competence 6. Integrity
مهم رت ی ن ۀعسوت ۀمانرب ناسانشراک ،ردخم داوم و مرج اب هزرابم رتفد ناسانشراک هک یرایعم
رب یاهروشک ناصصختم نینچمه و دحتم للم نامزاس نآ
کأت ی د هدررک درنا
(UNODC, 2020:
،26)
« داهن لوئسم باختنا هب
تروص یدنیارف
1» دیاب داهن لوئسم باختنا .تسا هرب
ترورص زارب ،2
3 افش یتباقر ، یتکراشم و4
سارسا ررب هک یناوتیل رد .دریذپ تروص 5
هربتر درنب لارس ی 2021
هدر رد یبوررخ ۀرربتر تیفافررش نامزاررس اک ،دراد داررسف کاردا صخاررش یدررنب
یدررصت یاهادرریدن
نییعت شیپ زا هک یطیارش ندوب دجاو تروص رد داهن تیلوئسم هدش
دنا دنیارف رد تکرش یارب ،
باختنا تبث مان م ی دننک یصصخت تیحلاص زارحا صصختم ناسانشراک طسوت سپس ، م
ی دنورش
یفرعم ناریزو تأیه سپس و یلم تینما یاروش هب هبحاصم یارب هاگنآ و رم
ی درندرگ ناریاپ رد .
ح .دش دهاوخ رداص ناملراپ طسوت باصتنا مک نابلطواد ،زین ینوولسا رد6
م ی درنناوت هرب ترورص
تبث داسف اب هزرابم یلم داهن تیلوئسم یدصت یارب هنادازآ مارن
درننک طرسوت نارنآ تیحلارص و
،تلود ،ناملراپ یاضعا زا لکشتم هک یعمجم نمس
اه ی رد لاعف ۀنیمز یاروش و داسف اب هزرابم
ضق لقتسم بارختنا زا سرپ و یرسررب تسا روشک نآ ییا
طرسوت هرطوبرم رلاربا ،ارورش طرسوت
ئر ی س روهمج رداص م ی دوش
7. یروتادریدناک ترهج یمورمع ناورخارف زا سرپ ،اهروشک یخرب رد
میمصت ،داهن تسایر یدصت زا لکرشتم ییاهاروش طسوت ،حلصا ۀنیزگ باختنا صوصخ رد یریگ
هن و یصوصخ شخب ،یتلود شخب ناگدنیامن ترورص یندرم یاهدا
رم ی ذرپ ی در هرب رلاربا و رورط
لومعم رداص روشک یمسر ماقم نیرتلااب طسوت م
ی دوش
8. رد هک ییانما تأیه اهروشک یخرب رد
نمجنا یتح نانآ یفرعم ات
داح ی ه اه ی باختنا ناملراپ طسوت ،دنراد شقن زین یتاعوبطم م
ی دورش
هاگنآ و تأیه هک ییاهادیدناک نیب زا انما هنادازآ
بث ت مان هدرک درنا ارختنا ار دارهن ترسایر ، ب
رم ی
دننک
(UNODC, 2020: 30)
.
هب بیرق اهروشک یخرب رد یدراوم رد 600
رد ادیدناک تبث
مان دارهن ترسایر یدصت یارب هیلوا
تکرش داسف اب هزرابم یلم م
ی دننک ندنارذگ زا سپ و نومزآ
اه ی یرسانشناور نورمزآ و یرصصخت ،
هب باختنا یارب ادیدناک هد یفرعم ناملراپ
م ی دندرگ تریاهن رد و رئر
ی س رورهمج هرب ناورنع سیرئر
اضما ار داسف اب هزرابم یلم داهن لوئسم رلابا روشک م
ی دنک
(OECD, 2013: 29)
سیرئر تیلوبقم .
یمامت طسوت داهن رج
ی نا اه مدرع رب ینیمضت ،روشک ةدمع یسایس ی گورس
ی ر ی اره یو یرسایس ی
د بازحا هک ییاهروشک رد .دوب دهاوخ شقن یسایس راتخاس ر
هدمع ا دراوم یخرب رد ،دنراد ی أت
یی د
___________________________________________________________________
1. Appointment through a process 2. Open
3. Transparent 4. Competitive 5. Participatory
6. Look at: Latvia, Law on the Corruption Prevention and Combating Bureau (2012), sect. 4.
7. Look at: Slovenia, Integrity and Prevention of Corruption Act, art. 9; and CAC/COSP/WG.4/2014/2, para. 61.
8. Look at: Burkina Faso, Organic Law No. 082-2015/CNT, arts. 33–34.
یگدنیامن ار یسایس تیلقا هک یبزح م
ی دنک یروررض دارسف ارب هزراربم داهن لوئسم باصتنا یارب ،
1تسا هلیسو نیا هب ات ب
ی فرط .دوش زارحا هعماج داحآ یارب یو ی
داهن لوئسم تیلا ف رارمتسا )ب
2
،اتراکاج ۀینایب قبط
« تروص رد لعت
ری
،ق رارنکرب ی
، گترسشنزاب ،افعترسا ری ی
ا اپ ری نا درصت ی
، لک ۀری
تخا ی تارا ئر ی س یلم داهن ط ی لوقعم تدم ی
عت ات یی ن ئر ی س دج ی د
،داهن نوناق قبط دیاب
هب ی ک ی زا
رد هطوبرم تاماقم یرلم دارهن دوخ نورد
ورفت ی ض رم ی دورش »
(Jakarta, 2012, Recommend 1)
.
لابند ار مهم نیا رارمتسا لصا م
ی دنک هک هفقو اه درورم ،دارهن نلاوئرسم ضیورعت نیبارم ینامز ی
لورصا هرک یتقورم ناترسرپرس نیریعت نارکما نینچمه .دریگن رارق یلامتحا ناعفنیذ ةدافتساءوس یط ار باختنا دنیارف هب هوبرم هدرکن
دنا نیب زا ، م ی درب ینارمز ةزارب رد ترسا نکمم یدارفا نینچ .
و دننیشنب داهن تیاده دنسم رب هاتوک ارب هرلباقم رد للارخا دارجیا هب مادقا
هدرنورپ اره نادرسفم ی
یداصتقا دننک نورد زا دریاب ترقوم ناترسرپرس بارختنا ،رارمتسا لصا قبط هک تسور نیمه زا .
زا یلقادرح یرلم داهن رد رقتسم یاهورین اریز .دریگ تروص نوناق بجوم هب و یلم داهن اش
ی گترس ی
اه یط باختنا نامز رد ار هوبرم ی هدرک
نا د رد هک شخب اه میهاورخ نآ هرب راترشون نریا یدرعب ی
ینیشناج دنیارف اهروشک یخرب رد للادتسا نیمه هب .تخادرپ هب
تروص نونارق برسح و راکدوخ
3
تروص م ی گ ی در اری یو نارنواعم زا یرکی ،درش ررکذ هک یلیلاد هب داهن لوئسم نادقف تروص رد و
هاوخ یقلت داهن تقوم تسرپرس ،نواعم زارتمه تاماقم درش دن
(UNODC, 2020: 30)
تاراریتخا .
هب دیاب ناتسرپرس هب داهن راک همادا رد یللاخا هک دشاب یوحن
هرکنیا ررگید مرهم هرتکن .دریاین دوجو
دیاب ناتسرپرس هب
تروص نییعت شیپ زا ینامز ةزاب رد و دودحم تیلاعف هدش
دننک تیدودرحم دوبن .
ک زا داهن تیریدم جورخ بجوم ،تسرپرس یارب ینامز .دش دهاوخ دوخ ةژیورا
هنافسأتم نریا رد یراکوزارس نارریا یملاسا یروهمج رد داسف اب هزرابم طبترم یاهداهن رد
هنیمز پ ی ش بی ن یانبم .تسا هدشن ی آ
یی ن همان ا دوخ تیعقوم لزلزت بجوم اهداهن نیا زا یخرب ی
لزلزت نیا رب داهن لوئسم تیلاعف رارمتسا نیمضت مدع و تسا داهن نیا م
ی زفا ای د .
داهن لوئسم لزع )ج
4
اتراکاج ۀینایب بسح
« زا دیاب داسف اب هزرابم یلم داهن لوئسم
« یلغش تینما
5» و دشاب رادروخرب
تاماقم یرانکرب یارب هک یتافیرشت اب و نوناق بسح اهنت دیاب یو لزع اپدنلب
ی ه نلاوئرسم دننام
___________________________________________________________________
1. Look at: Australia, New South Wales, Independent Commission against Corruption Act 1988, No. 35, sect. 64A. And Constitution of Bhutan of 2008, art. 27 (2).
2. Continuity 3. Delegation by law 4. Removal 5. Security of Tenure
