มาตรการทางกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค : ศึกษากรณีทัวร์ศัลยกรรมที่ประเทศสาธารณรัฐเกาหลี

(1)

มาตรการทางกฎหมายคุมครองผูบริโภค : ศึกษากรณีทัวรศัลยกรรมที่ประเทศ สาธารณรัฐเกาหลี

LEGAL MEASURES OF CONSUMER PROTECTION :CASE STUDY OF SURGERY TOUR IN REPUBLIC OF KOREA

พรสวรรค กาญจนจันทร

PORNSAWAN KANCHANAJAN

สารนิพนธนี้เปนสวนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรนิติศาสตรมหาบัณฑิต กลุมวิชากฎหมายธุรกิจ

คณะนิติศาสตร

มหาวิทยาลัยศรีปทุม พ.ศ.2556

ลิขสิทธิ์ของคณะนิติศาสตรมหาวิทยาลัยศรีปทุม

(2)

LEGAL MEASURES OF CONSUMER PROTECTION :CASE STUDY OF SURGERY TOUR IN REPUBLIC OF KOREA

PORNSAWAN KANCHANAJAN

A THEMATIC PAPER SUBMITTED IN PARTIAL FULFILLMENT OF THE REQUIREMENTS FOR THE DEGREE

OF MASTER OF LAWS

BUSINESS LAW

FACULTY OF LAW

(3)

I สารนิพนธเรื่อง มาตรการทางกฎหมายคุมครองผูบริโภค : ศึกษากรณี

ทัวรศัลยกรรมที่ประเทศสาธารณรัฐเกาหลี

นักศึกษา พรสวรรค กาญจนจันทร

อาจารยที่ปรึกษาสารนิพนธ รองศาสตราจารย ดร.ภูมิ โชคเหมาะ

หลักสูตร นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชากฎหมายธุรกิจ

คณะ คณะนิติศาสตร มหาวิทยาลัยศรีปทุม

พ.ศ 2556

บทคัดยอ

ในปจจุบัน ผูที่นิยมทําศัลยกรรมสวนใหญ ใหความสนใจกับการเสริมความงามเพื่อลด ปมดอย ลดความผิดปกติ หรือเสริมสัดสวนรางกาย เสริมบุคลิกภาพใหดูดีขึ้น และคานิยม “สวย แบบเกาหลี” ทําใหเกิดกระแสนิยมที่จะไปทําศัลยกรรมที่เกาหลีกันมาก จึงมีผูเห็นชองวางทาง กฎหมายที่จะแสวงหาประโยชน ดังนั้นธุรกิจ “ทัวรศัลยกรรม” จึงเกิดขึ้นมาโดยเปนธุรกิจที่จัดทํา ขึ้นไดงายและผลตอบแทนสูง เพราะไมตองโดนควบคุมจากกฎหมายตางๆเหมือนกับการประกอบ ธุรกิจบริการศัลยกรรมเสริมความงามในประเทศไทย เพียงแคจัดตั้งบริษัททัวรตามพระราชบัญญัติ

ธุรกิจนําเที่ยวและมัคคุเทศก พ.ศ. 2551 ทําใหมีการจัดทําแพ็คเกจทัวรนําเที่ยวเกาหลีแบบพิเศษโดย จุดประสงคหลักคือการนํานักทองเที่ยวไปศัลยกรรมที่ตางประเทศ ซึ่งอาจจะทําใหเกิดความเสียหาย ขึ้นในแงของความปลอดภัยและผลกระทบที่อาจจะไดรับหลังการทําศัลยกรรมเสริมความงาม เนื่องจากการที่ผูประกอบธุรกิจไมไดดําเนินการใหเปนไปตามขอตกลงที่ไดตกลงกันไว ทําใหเกิด ปญหากับผูบริโภคเมื่อเกิดความเสียหายขึ้น โดยที่ผูประกอบธุรกิจก็ไมไดรับผิดชอบในผลที่จะ ตามมาหากเกิดความเสียหายขึ้นจากการใชบริการแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม จึงเปนเรื่องที่ภาครัฐตอง ใหความสําคัญกับสิทธิขั้นพื้นฐานนี้

ปจจุบันประเทศไทยไมมีกฎหมาย และหนวยงานโดยตรงที่จะคุมครองผูบริโภคที่ใช

บริการธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม จะมีเพียงกฎหมายบางฉบับที่เกี่ยวของและสามารถนํามาปรับ ใชไดบางสวน คือพระราชบัญญัติคุมครองผูบริโภค พ.ศ. 2522 และพระราชบัญญัติธุรกิจนําเที่ยว และมัคคุเทศก พ.ศ.2551 ซึ่งกฎหมายดังกลาวยังคงมีบทบัญญัติที่ไมครอบคลุมในการคุมครอง ผูบริโภคตามบริการแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม ในเรื่องของขอกําหนดที่ตองทําสัญญาเปยลายลักษณ

อักษร ทําใหพระราชบัญญัติคุมครองผูบริโภค (ฉบับที่2) พ.ศ. 2541 ไมสามารถใชบังคับอยางมี

(4)

II ประสิทธิภาพ เนื่องจากไมมีกฎหมายกําหนดบังคับไว และพระราชบัญญัติธุรกิจนําเที่ยวและ มัคคุเทศก พ.ศ. 2551 แมจะเปนกฎหมายที่เกี่ยวของและควบคุมการประกอบธุรกิจทองเที่ยว โดยตรง แตก็ยังไมมีบทบัญญัติที่จะคุมครองนักทองเที่ยวที่ไดรับความเสียหายจากการใชบริการ แพ็คเกจทัวรศัลยกรรมที่เปนผูบริโภคไดอยางมีประสิทธิภาพเชนกัน

สารนิพนธฉบับนี้ไดศึกษาวิเคราะหถึงลักษณะปญหาที่เกี่ยวกับการใชบริการธุรกิจ แพ็คเกจทัวรศัลยกรรม พรอมกับเสนอแนะแนวแนวทางในการแกปญหาที่หากเกิดความเสียหายขึ้น จากการใชบริการแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม ดวยการกําหนดแกไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติธุรกิจนํา เที่ยวและมัคคุเทศก พ.ศ. 2551 ใหเพิ่มคํานิยามคําวา “การทองเที่ยวเชิงการแพทย” และกําหนดให

สัญญานําเที่ยวแบบแพ็คเกจทัวรจะตองทําสัญญาเปนลายลักษณอักษร พรอมทั้งใหนําหลักความรับ ผิดโดยเครงครัด (Strict Liability) มาปรับใชเพื่อกําหนดความรับผิดของผูที่เกี่ยวของกับการนํา นักทองเที่ยวไปศัลยกรรมที่ตางประเทศ หากเกิดความเสียหายใดๆกับผูใชบริการแพ็คเกจทัวร

ศัลยกรรม ประการสุดทายควรกําหนดมาตรการของผูที่จะประกอบธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมให

มีศัลยแพทยผูเชี่ยวชาญที่อยูภายใตการควบคุมดูแลของแพทยสภา คอยดูแลและใหคําปรึกษาที่

ถูกตองตามจรรยาบรรณวิชาชีพแพทยเชนเดียวกับการเปดคลีนิกศัลยกรรมในประเทศไทย พรอม ทั้งกําหนดใหผูประกอบธุรกิจแพคเกจทัวรศัลยกรรมซึ่งเปนสวนหนึ่งของการทองเที่ยวเชิง

การแพทยตองจัดใหมีการทําประกันการเดินทางเพื่อการรักษาพยาบาลใหกับนักทองเที่ยวกอนออก เดินทางเพื่อเปนหลักประกันกรณีเกิดความเสียหายขึ้นจากการเดินทางไปทองเที่ยวเชิงการแพทย

ของนักทองเที่ยว

(5)

III TITLE LEGAL MEASURES OF CONSUMER

PROTECTION: CASE STUDY OF

SURGERY TOUR IN REPUBLIC OF KOREA STUDENT PORNSAWAN KANCHANAJAN ADVISOR ASSCOCIATE PROFESSOR DR.POOM CHOKMOH

LEVEL OF STUDY MASTER OF LAW

FACULTY FACULTY OF LAW SRIPATUM UNIVERSITY

YEAR 2013

ABSTRACT

Nowadays, most of people who like surgeries are interested in beautification in order to reduce their inferiority complexes and abnormalities or reconstructing their body figures for better personalities. The "Korean Beauty Style" values have created the popular trends on increasingly going to Korea for surgeries. Then the ones who knew the legal gaps would use them for their exploitation. The "surgery tour" business therefore was emerged as it is, easily made and yielded high return since there is no legal control unlike the control of beautification surgery service business engagement in Thailand. In doing so, the travel agency is set up pursuant to Tourism and Guide Registration Act A.D. 2008 with special travel package tour to Korea. The main purpose for that tour is to take the tourists for surgeries abroad. This might cause damage in safety aspect, resulting post-effect from beautification surgery. This is because the business operators do not comply with the agreement, thus, causing the problems to the consumers when the damage occurs. In this case, the operator shall not be responsible for any consequences of the arisen damages from the surgery package tour services. Therefore it is the issue that governmental sector must look for this preliminary right as a priority.

At present, there is no laws and government working units to directly look for the consumers who use surgery tour package business services. There would be only some relevant parts of laws that may be applicable. These are Consumer Protection Act A.D. 1979 and Tourism and Guide Registration Act A.D. 2008. However, such laws do not cover the consumer protection for the surgery tour package service on the requirement of written contract, resulting that,

(6)

IV Tourism and Guide Registration Act (Edition No. 2) A.D. 1998 could not be effectively enforceable due to lack of provisions on legal enforcement. In addition, even though Tourism and Guide Registration Act A.D. 2008 is the relevant law directly regulating the travel business operations, however, there have still been no legal provisions for effectively protecting tourists who are the consumers suffering damages from the use of surgery package tour services.

This study analyzes the nature of problem on the use of surgery package tour service, together with suggested solution for the problem if the damage is arisen from surgery package tour service by proposing amendment of Tourism and Guide Registration Act A.D. 2008 in terms of adding the definition of "Medical Tourism" and stipulating that tourism contract in type of package tour be made in written contract together with applying the strict liability to determine the liability of the individual who has been involved in taking the tourist abroad for surgery in case of damage occurred. Lastly, the measure for surgery package tour business operator should be determined to have expert surgeon who has been under the control of The Medical Council of Thailand supervise and give a consultation to persons concerned according to the medical professional code of ethics as same as the control measure in establishment of surgery clinic in Thailand. In addition, the operator of the surgery package tour should be required to provide medical care travel insurance to the tourists before travelling as the guarantee for damage occurred.

(7)

V

กิตติกรรมประกาศ

สารนิพนธเลมนี้สําเร็จลุลวงไปไดดวยดีดวยความอนุเคราะห ชวยเหลืออยางดียิ่งจากทาน รองศาสตราจารย ดร.ภูมิ โชคเหมาะ ที่ใหคําแนะนําในการเขียนและกรุณารับเปนที่ปรึกษา

สารนิพนธ รวมถึงใหความรู คําปรึกษาและขอคิดเห็นตางๆ ตลอดจนตรวจสอบแกไขขอบกพรอง จนทําใหสารนิพนธฉบับนี้สําเร็จไดดวยดี ผูเขียนขอกราบขอบพระคุณเปนอยางสูงมา ณ ที่นี้

ผูเขียนขอกราบขอบพระคุณทาน รองศาสตราจารย อาภัสสร จันทวิมล ประธาน กรรมการสอบสารนิพนธ และทาน ดร.ชาญวิทย สุวรรณะบุณย ที่กรุณารับเปนกรรมการสอบ สารนิพนธในครั้งนี้ และไดสละเวลาอันมีคาของทานมาดําเนินการสอบสารนิพนธ ทั้งไดกรุณาให

คําแนะนํา และชี้แนะแนวทางจนทําใหสารนิพนธฉบับนี้สมบูรณยิ่งขึ้น

ผูเขียนขอขอบพระคุณผูทรงคุณวุฒิทั้งหลายที่ไดนิพนธศึกษา ผูแตงตํารา ผูเขียน บทความตางๆ ตลอดจนวิทยานิพนธ/สารนิพนธของทุกทาน ที่ทําใหผูเขียนไดนํามาใชอางอิงทาง วิชาการ และไดมีโอกาสคนควาจนสามารถจัดทําสารนิพนธฉบับนี้สําเร็จไดตามความมุงหมาย

ขอกราบขอบพระคุณ คุณแมของผูเขียน ที่เปนกําลังใจและใหการสนับสนุนการศึกษากับ ผูเขียนตลอดมา ขอขอบพระคุณทานอาจารยเลขาหลักสูตร เจาหนาที่บัณฑิตศึกษา ที่คอยให

คําแนะนําเปนที่ปรึกษาดวยดีตลอดมา และขอขอบคุณเพื่อนๆทุกคนที่มีสวนในการชวยเหลือ ให

คําแนะนํา คอยสนับสนุนขอมูลตางๆ ในการเขียนสารนิพนธและเปนกําลังใจใหแกผูเขียน

และหากสารนิพนธเลมนี้มีคุณคาและประโยชนตอการศึกษาและคนควา ผูเขียนขอมอบ ความดีใหทุกทานที่ไดกลาวมาขางตน แตหากมีขอผิดพลาดประการใด ผูเขียนขอนอมรับไวแตเพียง ผูเดียว

พรสวรรค กาญจนจันทร

มหาวิทยาลัยศรีปทุม 2556

(8)

VI

สารบัญ

หนา

บทคัดยอภาษาไทย I

บทคัดยอภาษาอังกฤษ III

กิตติกรรมประกาศ V

สารบัญ VI

บทที่

1. บทนํา 1

1.1 ความเปนมาและความสําคัญของปญหา 1

1.2 วัตถุประสงคของการศึกษา 6

1.3 สมมติฐานของการศึกษา 7

1.4 ขอบเขตของการศึกษา 7

1.5 วิธีการศึกษา 7

1.6 ประโยชนที่คาดวาจะไดรับ 7

2. แนวคิด วิวัฒนาการ และหลักกฎหมายที่เกี่ยวกับธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม 9

2.1 แนวคิดเกี่ยวกับธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม 9

2.1.1 การทําศัลยกรรม 9

2.1.2 ธุรกิจแพ็คเกจทัวร 16

2.1.3 ธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม 21

2.2 วิวัฒนาการธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม 22

2.2.1 วิวัฒนาการธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมในประเทศสาธารณรัฐเกาหลี 27

2.2.2 วิวัฒนาการธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมในประเทศไทย 28

2.3 หลักกฎหมายที่เกี่ยวของกับธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม 29

2.3.1 ทฤษฎีเกี่ยวกับการเกิดของสัญญา 30

(9)

VII

บทที่

หนา

2.3.2 ทฤษฎีกฎหมายละเมิด 35

2.3.3 ทฤษฎีของกฎหมายคุมครองผูบริโภค 40

3. มาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวของกับการคุมครองผูบริโภคจากผูประกอบการธุรกิจแพ็คเกจทัวร

ศัลยกรรมทั้งของไทยและตางประเทศ 43

3.1 กฎหมายตางประเทศที่เกี่ยวกับการคุมครองผูบริโภคตามสัญญาแพ็คเกจทัวร 43 3.1.1 กฎหมายสหภาพยุโรป: กฏเกณฑกลางวาดวยสัญญาแพ็คเกจทองเที่ยว แพ็คเกจ พักผอน และแพ็คเกจทัวร (Directive on Package Travel, Package Holidays and Package Tours 1990) 43 3.1.2 กฎหมายของสหราชอาณาจักร: The Package Travel, Package Holidaysand Package Tour Regulation 1992 50 3.1.3 กฎหมายของสาธารณรัฐเกาหลี 68 3.2 กฎหมายไทยที่เกี่ยวกับการคุมครองผูบริโภคตามสัญญาแพ็คเกจทัวร 80 3.2.1 พระราชบัญญัติธุรกิจนําเที่ยวและมัคคุเทศก พ.ศ. 2551 80

3.2.2 พระราชบัญญัติคุมครองผูบริโภค พ.ศ. 2522 ซึ่งแกไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติ คุมครองผูบริโภค (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2541 87 3.2.3 ประมวลกฎหมายแพงและพาณิชยลักษณะละเมิดตามกฎหมายไทย 96 4. วิเคราะหปญหาทางกฎหมายที่เกี่ยวกับธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม 102

4.1 ปญหาเกี่ยวกับรูปแบบและขอกําหนดในสัญญา 102

4.2 ปญหาเกี่ยวกับความเสียหายในทางละเมิดและความรับผิดของผูประกอบการ 107

4.3 ปญหาเกี่ยวกับหนวยงานที่รับผิดชอบควบคุมดูแลการประกอบกิจการ 109

5. บทสรุปและขอเสนอแนะ 114

5.1 บทสรุป 114

5.2 ขอเสนอแนะ 120

บรรณานุกรม 125

ประวัติผูเขียน 128

(10)

บทที่ 1 บทนํา

1.1 ความเปนมาและความสําคัญของปญหา

ในปจจุบันความงามกับการศัลยกรรมเปนของคูกันซึ่งเปนที่รูจักและนิยมของคนทั่วโลก ผูที่นิยมทําศัลยกรรมสวนใหญ ใหความสนใจกับการเสริมความงามเพื่อลดปมดอย ลดความผิดปกติ

หรือเสริมสัดสวนรางกาย เสริมบุคลิกภาพใหดูดีขึ้น สวยงามขึ้น ไมวาจะเปนการเสริมจมูก เสริม คาง เสริมทรวงอก ทําตา ดูดไขมันหนาทอง หรือการลบรอยเหี่ยวยนบนใบหนาเปนตน ในขณะที่

กลุมอายุของผูที่เขารับบริการเสริมความงามในปจจุบันก็ขยายวงกวางขึ้น ไมไดจํากัดแตเพียงกลุม คนวัยทํางานหรือผูใหญเทานั้น แตจะมีกลุมวัยรุนนักเรียน นักศึกษา รวมอยูในกลุมนี้ดวย สงผลให

ธุรกิจคลินิกศัลยกรรมเสริมความงามเกิดขึ้นมาก

แตการประกอบธุรกิจ เกี่ยวกับคลินิกศัลยกรรมเสริมความงาม ทั้งในรูปแบบของ

โรงพยาบาล หรือคลินิกศัลยกรรมในประเทศไทยนั้นจะตองขออนุญาตใหถูกตองตามกฎหมาย โดย กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข (สบส.) จะทําหนาที่ในการตรวจสอบคุณภาพ ตามมาตรฐานของคลินิกศัลยกรรมเสริมความงามวามีการขอใบอนุญาตถูกตองตามกฎหมายหรือไม

มีแพทยใหการรักษาและใชเครื่องมือแพทยทําการรักษาจริงหรือเปลา พรอมทั้งใหการสงเสริม สนับสนุน พัฒนา ควบคุมงานดานบริการสุขภาพเพื่อเปนการคุมครองผูบริโภค เชน การออกแบบ ดานอาคารสถานที่ของสถานบริการสุขภาพ การดูแลเรื่องระบบบริการสุขภาพ การบํารุงรักษา เครื่องมือแพทย การดําเนินการตามกฎหมายวาดวยการประกอบโรคศิลปะ สถานพยาบาล และ กฎหมายอื่นๆที่เกี่ยวของ รวมทั้งการออกใบอนุญาต ตอใบอนุญาต ตรวจสอบมาตรฐานสถาน บริการสุขภาพตามพระราชบัญญัติ 2 ฉบับ คือ พระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ. 2541 และ พระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2525 สวนการบริการศัลยกรรมเสริมความงามใน

โรงพยาบาลนั้น กฎหมายบัญญัติใหผูดําเนินการสถานพยาบาลเปนผูรับผิดชอบในการจัดหาแพทย

ที่ มีคุณภาพและถูกตองตามที่กฎหมายกําหนด คือ ตองไดรับปริญญาบัตรในการใหบริการตาม กฎหมาย และจะมีกฎหมายวิชาชีพเวชกรรมของแพทยสภากํากับดูแลมาตรฐานการรักษาดวย ทําให

ผูบริโภคเขารับบริการทําศัลยกรรมที่ประเทศไทยไดรับการคุมครองตามกฎหมายที่กลาวมาขางตน

(11)

2 แตปจจุบันจะเห็นไดวา วัฒนธรรมของประเทศสาธารณรัฐเกาหลีไดเขามามีอิทธิพลกับ คนไทยเปนอยางมาก จนเปนกระแส “เกาหลีฟเวอร” ผานงานดานความบันเทิงหลากหลายรูปแบบ ที่หลายคนมองวาเปนการครอบงําทางวัฒนธรรม ความคิดและทัศนคติตอกลุมคนที่รับขอมูล ขาวสาร รวมไปถึงการนําเสนอรูปแบบความเขาใจ เรื่องของรูปลักษณภายนอกในดานความสวย ความงามในแบบของดารา นักรองเกาหลี จนเปนคานิยม “สวยแบบเกาหลี” กระแสความสวยแบบ เกาหลีจึงถูกใชสรางแรงกระตุนเพื่อดึงดูดใหกลุมเปาหมายสนใจและเขามาใชบริการเปนการเปดตัว ยอมรับเรื่องการทําศัลยกรรมของดาราเกาหลี เปนจุดกําเนิดของการรับรูรูปแบบความสวยแบบ เกาหลี และจากการที่มีภาพของดาราเกาหลี Before and After ที่ออกมาแพรหลายใหไดเห็นกัน มากมายตามสื่อตางๆ

ภาพ Before and After ที่ปรากฎในการโฆษณาขายแพ็คเกจทัวรของเว็ปไซด luxkorykorea.com ทําใหคนไทยสวนมากมีความเชื่อผิดๆวา การทําศัลยกรรมที่เกาหลีจะทําใหคนไมสวย กลายเปนคนที่สวยไดอยางดาราเกาหลี ทําใหเกิดกระแสนิยมที่จะไปทําศัลยกรรมที่เกาหลีกันมาก จึงมีผูเห็นชองวางทางกฎหมายที่จะแสวงหาประโยชนจากความอยากสวยของผูบริโภคโดยไมได

คํานึงถึงผลเสียถาหากเกิดขึ้นกับผูบริโภควาจะไปเรียกรองคาเสียหายจากใครได ธุรกิจ “ทัวร

ศัลยกรรม” จึงเกิดขึ้นมาโดยเปนธุรกิจที่จัดทําขึ้นไดงายและผลตอบแทนสูง เพราะไมตองโดน ควบคุมจากกฎหมายตางๆเหมือนกับการประกอบธุรกิจบริการศัลยกรรมเสริมความงามในประเทศ ไทย เพียงแคจัดตั้งบริษัททัวรตาม พระราชบัญญัติธุรกิจนําเที่ยวและมัคคุเทศก พ.ศ. 2551 และจัดทํา

(12)

3 แพ็คเกจทัวรนําเที่ยวเกาหลีแบบพิเศษโดยจุดประสงคหลักคือการนํานักทองเที่ยวไปศัลยกรรมที่

ตางประเทศ

การจัดตั้งบริษัทขึ้นเพื่อทําแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม โดยเปดใหบริการสําหรับคนตองการ ไปสาธารณรัฐเกาหลีเพื่อทําศัลยกรรม ตาโต หนาแบว ตามพิมพนิยมดาราเกาหลีโดยเฉพาะ ไมตอง ใชเงินลงทุนมาก ไมมีความเสี่ยงใดๆในการประกอบธุรกิจ แตทํารายไดใหผูประกอบธุรกิจเปน อยางมาก การใชบริการเพียงแคผูที่สนใจจะไปทัวรศัลยกรรมติดตอกับบริษัท ไมวาจะดวยชองทาง ใดๆ ทางบริษัทผูประกอบธุรกิจ จะประเมิณราคาและตกลงไปทําศัลยกรรม และกอนจะไปทางผู

ประกอบธุรกิจจะสงขอมูลลูกคาพรอมรูปถายและความตองการไปใหศัลยแพทยที่ประเทศ สาธารณรัฐเกาหลีดูและตีราคา¹

ตัวอยางขั้นตอนบางสวนของโปรแกรมทัวรศัลยกรรมเสริมความงามที่ประเทศ สาธารณรัฐเกาหลี²

1. ขอมูล: สอบถามและตรวจเช็คขอมูลไดที่เวบไซต หรือ ที่บริษัททัวร

2. สอบถาม: โทรศัพทสอบถามรายละเอียดไดกับพนักงานบริษัททัวร ที่หมายเลข XX

3. ชําระเงินมัดจํา : หลังจากตรวจสอบราคาเบื้องตนในสวนที่ตองการทําศัลยกรรมแลว กรุณาชําระ เงิน 10% ของเงินคาทําศัลยกรรมและคาใชจายอื่นๆในการเดินทาง

4. รายละเอียดที่ตองการทําศัลยกรรม จากนั้นบริษัททัวรจะสงเรื่องไปยังโรงพยาบาลที่สาธารณรัฐ เกาหลี เพื่อสอบถามถึงรายละเอียดการรับผาตัด คาใชจายในการศัลยกรรม ระยะเวลาพักฟน ความ คิดเห็นของแพทยในการผาตัด และใบเสนอราคา

5. หลังจากยอมรับใบเสนอราคาแลว จะตองตอบรับรายการเดินทาง (5-7วัน) และชําระเงินเต็ม จํานวน ในกรณีที่แพทยใหคําปรึกษาเพิ่มในขั้นตอนสุดทายและมีคาใชจายเกิดขึ้น ทานจะตอง ยอมรับและตกลงในคาใชจายและชําระเงินในสวนนั้น

จากตัวอยางขางตนจะเห็นวาผูใชบริการจะไมมีการไดพบกับศัลยแพทยที่ทําศัลยกรรม โดยตรงกอนทําศัลยกรรม ผูที่ใหคําปรึกษาจะเปนเพียงเจาของธุรกิจหรือลูกจางของผูประกอบการ ซึ่งไมไดมีความรูความเชี่ยวชาญดานนี้โดยตรง ทําใหผูบริโภคอาจไมไดรับความเปนธรรม การ โฆษณาตามสื่อประชาสัมพันธตางๆที่รวดเร็วและเขาถึงผูบริโภคไดอยางรวดเร็วและงายตอการ บริโภคสินคาและบริการตางๆ ตัวอยางเชน

1 ปานใจ ปนจินดา. (20 เมษายน 2555). ขายฝน10 ลาน บาทเดียวก็ไมตองลงทุน. เขาถึงไดจาก:

http://www.nationejobs.com/content/worklife/worklife/template.php?conno=943.

2 โปรแกรมทัวรเสริมความงามที่ประเทศเกาหลี. (06 สิงหาคม 2552). เขาถึงได

จาก:http://happykoreatour.exteen.com/20090806/entry.

(13)

แล เกาหลี ตัวอย

ละการโฆษณ ยางการโฆษณ

าที่จูงใจทําให

ณาจากเวปไซด

ภาพ

หผูบริโภคสน ดแหงหนึ่ง

พประกอบจาก

ใจจะไปทําศั

ก http://stmst

ัลยกรรมที่ปร

tyle.com/

ระเทศสาธารณ

4

ณรัฐ

(14)

5 การใหบริการแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมนักทองเที่ยวจะตองชําระเงินใหครบถวนกอนวันเดินทาง ซึ่ง บางครั้งผูประกอบการไมไดมีการจัดทําสัญญาใหกับนักทองเที่ยวเพียงแคอาศัยสื่อโฆษณา และการ ชําระเงินซึ่งเปนเพียงหลักฐานการชําระคาแพ็คเกจทัวรวาชําระครบแตมิไดมีระบุขอตกลงตามที่ได

โฆษณาไวแตอยางใดทําใหนักทองเที่ยวที่ใชบริการอาจไดรับความเสียหายและไมไดรับความเปน ธรรม

การทําศัลยกรรมนั้น อาจจะทําใหเกิดความเสียหายขึ้น ซึ่งจะปรากฎในขาวตามหนา หนังสือพิมพหรือสื่ออื่นๆ พบวาหลายรายการทําศัลยกรรมไมไดทําใหชีวิตดีขึ้นแตในทางกลับกัน กลับสงผลเสียตางๆมากมาย อาจจะถึงขั้นทําใหเกิดความเสียหายกับใบหนา ในขณะที่ศัลยแพทยเอง ก็ไมสามารถรับรองได 100% ในแงของความปลอดภัยและผลกระทบที่อาจจะไดรับหลังการ ทําศัลยกรรมเสริมความงาม ดังนั้นการจะตัดสินใจทําศัลยกรรมจึงจําเปนตองพิจารณาอยาง รอบคอบ ไมวาจะเปนเพศใดวัยใด การตัดสินใจจะทําศัลยกรรมจึงตองอาศัยความละเอียดรอบคอบ พอสมควร มีการศึกษาขอมูลที่ดี³

จากการศึกษาพบวา การทําสัญญาแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมนั้นมี 2 แบบ คือ แบบแรก จัดเปนกลุมซึ่งจะจํากัดจํานวนผูใชบริการไมมาก หรือแบบที่สองแบบสวนตัว เพียง 1 ทาน

คาบริการคิดเหมาจายเปนแพ็คเกจซึ่งราคาคอนขางสูง และตองชําระคาบริการทั้งหมดลวงหนา โดย สวนมากจะไมมีการทําสัญญาเปนลายลักษณอักษร ทําใหผูบริโภคเสี่ยงกับการที่ผูประกอบการผิด สัญญา การที่จะเรียกรองใหผูประกอบการรับผิดจึงเปนเรื่องยากสําหรับผูบริโภค แมวาการ โฆษณาการขายบางรายจะนําเสนอวาผูบริโภคจะไดรับการผาตัดกับศัลยแพทยชื่อดังชั้นนําของ สาธารณรัฐเกาหลี โรงพยาบาลที่เชื่อถือได มีลามในการแปลเวลาที่พบศัลยแพทยเกาหลีก็ตาม แตก็

เปนแคโฆษณาชวนเชื่อใหใชบริการ ซึ่งจากการศึกษาพบวา เว็บไซดที่ประชาสัมพันธแพ็คเกจ ทองเที่ยวพรอมการทําศัลยกรรมในตางประเทศ สวนมากไมไดระบุถึงความเสี่ยงหรือโอกาสที่จะ เกิดอาการแทรกซอนจากการผาตัด ไมมีแพทยใหคําปรึกษาแนะนําเบื้องตนถึงความเสี่ยงและ ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นเหมือนการใชบริการจากคลีนิกศัลยกรรมในประเทศซึ่งมีกฎหมายบังคับวา ตองมีแพทยประจําดูแลเรื่องดังกลาว แมผูประกอบการบางรายนําเสนอวามีการใหคําปรึกษาทาง โทรศัพทกอนที่จะตัดสินใจรับบริการ แตผูบริโภคก็ไมสามารถทราบแนชัดไดวาไดรับคําปรึกษา จากศัลยแพทยผูเชี่ยวชาญโดยตรง

3 ทัศนีย นอยเลิศ. (04 มกราคม 2556). ปญหาคานิยมกับการทําศัลยกรรมของวัยรุนไทย. เขาถึงได

จาก:https://www.facebook.com/photo.php?fbid=535843389787851&set=a.405029492869242.86008.17729934 2308926&type=1&theater .

(15)

6 และในปจจุบันทัวรประเภทนี้เริ่มเติบโตและขยายวงกวางขึ้นจากความตองการที่เพิ่มขึ้น ตามกระแสสังคมที่นิยมความสวยแบบเกาหลี ไดมีการแขงขันโฆษณาใหผูบริโภคมาใชบริการโดย ไมมีการเตือนถึงความเสี่ยงตางๆในการเขารับบริการที่อาจเกิดขึ้นได และมีบางรายที่ไมไดรับการ ดูแลหลังผาตัดหรือไดรับแตไมเพียงพอ ดังนั้นเมื่อเปนเรื่องที่กระทบตอสุขภาพ รางกาย และอนามัย ของผูบริโภค โดยที่ผูบริโภคไมสามารถคาดการณไดวาตนจะไดรับบริการตรงตามสัญญาหรือไม

การตรวจสอบคลีนิก โรงพยาบาล หรือแมกระทั่งศัลยแพทยจึงเปนเรื่องยาก เพราะความรู

ความสามารถและทักษะของศัลยแพทยเปนปจจัยสําคัญที่สุด รวมถึงสถานที่ทําการผาตัดดวย ซึ่งจะ ทําใหเกิดปญหากับผูบริโภคขึ้นเมื่อเกิดความเสียหายจากการทําศัลยกรรมที่ทําขึ้นในตางประเทศ โดยที่ผูจัดทัวรก็ไมไดรับผิดชอบในผลที่จะตามมาหากเกิดความเสียหายขึ้นจากการศัลยกรรม จึง เปนเรื่องที่ภาครัฐตองใหความสําคัญกับสิทธิขั้นพื้นฐานนี้

สารนิพนธฉบับนี้ผูเขียนมุงศึกษาถึง แนวคิดและที่มาของธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม ตลอดจนศึกษาถึงสภาพปญหาที่หากเกิดความเสียหายขึ้นจากการใชบริการวากฎหมายไทยที่มีอยู

นั้นเพียงพอที่จะสามารถเยียวยาผูเสียหายใหไดรับความเปนธรรมหรือไม และควรจะมีหนวยงาน ดูแลควบคุมกิจการประเภทนี้ และมีกฎหมายใดที่เกี่ยวของในการเยียวยาความเสียหายของผูบริโภค จากการซื้อแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมทั้งของไทยและตางประเทศ เพื่อนํามาปรับใชใหเหมาะสมกับ สังคมไทยตอไป

1.2 วัตถุประสงคของการศึกษา

1. เพื่อศึกษาถึงวิวัฒนาการ แนวคิด ที่เกี่ยวกับธุรกิจการใหบริการแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม 2. เพื่อศึกษาถึงมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวของกับการคุมครองผูบริโภคจาก

ผูประกอบการธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมทั้งของไทยและตางประเทศ

3. เพื่อศึกษาวิเคราะหถึงลักษณะปญหาที่เกี่ยวกับการใชบริการธุรกิจแพ็คเกจทัวร

ศัลยกรรม

4. เพื่อเสนอแนะแนวทางการแกปญหาเกี่ยวกับการใชบริการธุรกิจแพ็คเกจทัวร

(16)

7

1.3 สมมุติฐานของการศึกษา

จากคานิยมความสวยแบบดาราเกาหลี ทําใหธุรกิจขายแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมที่ประเทศ สาธารณรัฐเกาหลีเปนธุรกิจที่เติบโตอยางมาก มีการโฆษณาชวนเชื่อวาสวยอยางดาราเกาหลี แต

ปญหาที่เกิดขึ้นคือเมื่อเกิดความเสียหายจากการใชบริการแลวผูบริโภคไมสามารถเรียกรองความ เสียหายที่เกิดขึ้นจากผูประกอบการไดเนื่องจากไมไดมีการทําสัญญาใดๆกอนใชบริการ และ กฎหมายไทยยังไมมีกฎหมายคุมครองเรื่องนี้โดยเฉพาะ จึงเห็นวาควรจะมีมาตรการในการควบคุม ธุรกิจประเภทนี้เปนพิเศษ ทั้งในเรื่องของสัญญา และควรมีหนวยงานกํากับดูแลธุรกิจนี้โดยเฉพาะ

1.4 ขอบเขตของการศึกษา

การวิจัยฉบับนี้มุงศึกษาถึงแนวคิดและทฤษฎีความรับผิดจากความเสียหายที่เกิดจากการ ใชบริการแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม วากฎหมายในปจจุบันของประเทศไทยนั้นเพียงพอที่จะเยียวยา ความเสียหายที่เกิดขึ้นไดหรือไม ตลอดจนศึกษากฎหมายตางประเทศเพื่อใหทราบถึงแนวความคิด และวิธีเยียวยาความเสียหายที่เกิดขึ้น เพื่อนํามาปรับใชใหเหมาะสมกับประเทศไทย

1.5 วิธีการศึกษา

การวิจัยนี้เปนการศึกษาวิเคราะหทางดานเอกสาร (Documentary Research) จาก ประมวล กฎหมายแพงและพาณิชย พระราชบัญญัติคุมครองผูบริโภค พ.ศ.2522 และพระราชบัญญัติคุมครอง ผูบริโภค (ฉบับที่2) พ.ศ.2541 พระราชบัญญัติธุรกิจนําเที่ยวและมัคคุเทศก พ.ศ. 2551ประกอบกับ กฎหมายตางประเทศ หนังสือ วิทยานิพนธ งานวิจัยที่เกี่ยวของ รวมทั้งขอมูลจากแหลงอื่น ๆ เชน อินเตอรเน็ต วารสาร บทความตาง ๆ มาประกอบ

1.6 ประโยชนที่คาดวาจะไดรับ

1. เพื่อใหทราบถึงวิวัฒนาการ แนวคิด ที่เกี่ยวกับธุรกิจการใหบริการแพ็คเกจทัวร

2. เพื่อใหทราบถึงมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวของกับการคุมครองผูบริโภคจาก ผูประกอบการธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมทั้งของไทยและตางประเทศ

(17)

8 3. เพื่อใหทราบผลการวิเคราะหปญหาและแนวทางการแกปญหาที่เหมาะสม ในการ เยียวยาความเสียหายของผูบริโภคในการใชบริการของแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม

4. ทําใหทราบขอเสนอแนะเพื่อนําไปใชเปนแนวทางการแกปญหาเกี่ยวกับการใชบริการ ธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม

(18)

บทที่ 2

แนวคิด วิวัฒนาการ ที่เกี่ยวกับธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม

คลีนิกที่ใหบริการศัลยกรรมเสริมความงามแตเดิมนั้นมักจะเปนสถานที่เฉพาะในหมู

ดารา นางแบบ นักรอง หรือนางงาม ที่ตองใชความสวยงามเทานั้น แตในปจจุบันกระแสนิยมการ ทําศัลยกรรมเสริมความงามกลายเปนสิ่งจําเปนสําหรับคนทั่วไปแลว และกําลังเปนที่นิยมไปทั่วทุก วงการ ประกอบกับกระแสนิยมความงามแบบประเทศสาธารณรัฐเกาหลี ที่เรียกวา “เกาหลีฟเวอร”

ทําใหนอกจาก ดารา นางแบบ แลวบุคคลทั่วไปตางสนใจที่จะไปทําศัลยกรรมที่ประเทศสาธารณรัฐ เกาหลี กันมาก จึงกอใหเกิดธุรกิจทัวรศัลยกรรมขึ้น ดังนั้นจึงตองทําการศึกษาและทําความเขาใจถึง ความเปนมา แนวคิด ดังตอไปนี้

2.1 แนวคิด ที่เกี่ยวกับธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรม

ธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมเปนธุรกิจใหมที่เริ่มเปนที่นิยม เปนการนําเอาธุรกิจ 2 ประเภทเขามารวมกัน คือ การทําศัลยกรรม กับ การทองเที่ยวแบบแพ็คเกจ หรือที่เรียกวาแพ็คเกจ ทัวรนั่นเอง ดังนั้นจึงควรตองศึกษาถึงแนวคิดและวิวัฒนาการของทั้ง 2 ธุรกิจเพื่อใหเขาใจถึง ภาพรวมของธุรกิจแพ็คเกจทัวรศัลยกรรมที่จะไดทําการศึกษากันในหัวขอตอไป แนวคิดแรกที่

ทําการศึกษาคือ

2.1.1 การทําศัลยกรรม

ศัลยกรรมตกแตงเปนศาสตรการดูแลรักษาผูปวยที่รวมเอาการแกไขความพิการแตกําเนิด เชน ปากแหวง เพดานโหว เกิดมามีใบหนาผิดรูป ศัลยกรรมทางมือในผูปวยอุบัติเหตุ ความพิการ ปกติทางมือแตกําเนิด การดูแลรักษาผูปวยที่ถูกไฟไหมน้ํารอนลวก การดูแลรักษาผูปวยที่เปน มะเร็งที่คอ ปาก ผิวหนัง ผูปวยที่ประสบอุบัติเหตุมีบาดแผลที่หนาและกระดูกหนา กรามหัก ทางดานจุลศัลยกรรม การผาตัดดวยกลองจุลทรรศน เชนการตอนิ้วมือ รวมทั้งการยายเนื้อเยื่อจากที่

(19)

10 หนึ่งไปปดอวัยวะอื่นที่เนื้อขาดหายไป โดยการตอเสนเลือดและเสนประสาท และสาขาสุดทายเปน ศัลยกรรมเสริมสวย ซึ่งเปนสวนหนึ่งของงาน ของศัลยแพทยตกแตงและเสริมสราง¹

ศัลยกรรมตกแตง แบงเปนสาขาได 7 สาขาวิชา

สาขาที่ 1 ศัลยกรรมที่แกไขความพิการแตกําเนิด เชน ปากแหวง เพดานโหว ใบหนาผิด รูป

สาขาที่ 2 ศัลยกรรมทางมือ เชน ผูปวยที่ไดรับอุบัติเหตุ ทางมือจากโรงงาน รถยนต

สาขาที่ 3 ไดแก การรักษาผูปวยที่ถูกไฟไหม น้ํารอนลวก สาขาที่ 4 ไดแก การรักษาผูปวยที่เปนมะเร็งที่หนาและคอ

สาขาที่ 5 การดูแลผูปวยที่มีการบาดเจ็บกระดูกหักที่หนา สวนใหญจากอุบัติเหตุรถยนต

สาขาที่ 6 ไดแก จุลศัลยกรรม การผาตัดดวยกลองจุลทัศน เชน การตอนิ้วมือผูปวย สาขาที่ 7 ไดแก ศัลยกรรมเสริมสวย และความงาม

ความหมายของคําวา “ศัลยกรรมความงาม” ประชาชนทั่วไปมักเขาใจคําวา “ศัลยกรรม”

วาหมายถึงศัลยกรรมความงามเทานั้น แตจริงๆแลวศัลยกรรมความงามเปนสวนหนึ่งของศัลยกรรม ตกแตง ซึ่งเปนศาสตรแขนงหนึ่งของศัลยกรรม คือวิชาที่เกี่ยวกับการผาตัดที่ประณีต ละเอียดออน โดยเนนเฉพาะการผาตัดที่เกี่ยวกับรูปรางที่จะปรากฎใหเห็นภายนอกรางกายใหดูปกติ (FORM) และมีการทํางานที่ดี (FUNCTION) การทําศัลยกรรม เปนวิชาชีพเวชกรรมทางการแพทยใน

ขบวนการผาตัดบนรางกาย อันประกอบดวย การตัด เย็บ และสริม โดยหลักแลวบุคลากรที่สําคัญใน การใหบริการรักษาคนไข คือ ศัลยแพทย ซึ่งเปนผูใหบริการในการรักษาคนไขในฐานะผูรับบริการ²

สําหรับศัลยกรรมความงาม เกิดขึ้นครั้งแรกที่ประเทศอินเดีย กอนปคริสตศักราช 2000 โดย Sushruta เปนบุคคลที่มีสวนสําคัญของความเปนมาในการผาตัด ที่เรียกวา ศัลยกรรมตกแตง (Plastic Surgery) และการผาตัดลูกตา (Cataract surgery) เมื่อปศตวรรษที่ 6 กอนคริสตศักราชโดยมี

ผลงานทางวิชาการเกี่ยวกับแพทยของ Sushruta รวมกับ Charak ซึ่งไดแปลเปนภาษาอาหรับ และมี

การเผยแพรไปสูทวีปยุโรป แพทยจากประเทศอังกฤษหลายๆคนไดเดินทางไปประเทศอินเดีย เพื่อดู

การผาตัดจมูก ที่ทําการผาตัดโดยแพทยทองถิ่นของอินเดีย ผลงานการผาตัดจมูกโดยแพทยจาก

1 สมาคมศัลยแพทยตกแตงแหงประเทศไทย. (26 ธันวาคม 2555). ความรูเกี่ยวกับศัลยกรรมตกแตง. เขาถึงได

จาก: http://www.surgery.or.th/knowledge.php .

2 กลวัชร เหลาชัยศรี. (22 พฤศจิกายน 2555). ศัลยกรรมตกแตงคืออะไร. เขาถึงไดจาก:

http://drkbeauty.com/demo6/th/allsurgery.php.

(20)

11 อินเดียไดถูกตีพิมพใน Gentleman’s Magazine ในป ค.ศ. 1794 JOSEPH Constantine Carpue ไดใช

เวลาในการศึกษาเกี่ยวกับการผาตัด Plastic Surgery ของทองถิ่นในอินเดียเปนเวลาถึง 20 ป Carpue สามารถทําผาตัดใหญเปนครั้งแรกในซีกโลกตะวันตกในป ค.ศ. 1815 รวมทั้งทําใหเครื่องมือที่

Sushruta Samhita ใชผาตัดไดมีการดัดแปลงและแกไขใหดีขึ้น³

ในสมัยโรมัน สามารถทําผาตัดงายๆ เชน ตบแตงหูที่มีตําหนิหรือถูกทําลายประมาณปที่ 1 กอนคริสตศักราช เนื่องจากเหตุผลทางศาสนา ทําใหการผาตัดศพและผาตัดตางๆในมนุษยและสัตว

ไมไดรับการยินยอมใหกระทํา ดังนั้นความรูตางๆก็อาศัยตําราที่เขียนขึ้นมาในสมัยกรีกโบราณ แต

เปนสิ่งประหลาดใจที่ Aulux Cornelius Celsus ไดบรรยายเกี่ยวกับสรีระวิทยา (Anatomy) ตัวอยางเชน เกี่ยวกับอวัยวะสืบพันธและกระดูกไดอยางถูกตอง และเปนที่สนใจกันอยางมากใน วงการศัลยกรรมตกแตง⁴

ในป ค.ศ. 1792 Chopart ไดทําผาตัดริมฝปากโดยใชแผนเนื้อจากคอ ในป ค.ศ. 1814 Joseph Carpue ไดทําการผาตัดใหแกทหารอังกฤษคนหนึ่ง ซึ่งเสียจมูกเนื่องจากผลแทรกซอนจาก การรักษาโดยใชปรอท (Mercury) เปนผลสําเร็จ และตอมาในป ค.ศ. 1818 Von Graefe ไดดัดแปลง การผาตัดจากเดิมที่ใชแผนเนื้อ เปนใชผิวหนังจากแขนแทน⁵

ในป ค.ศ. Johann Friedrich Dieffenbach ไดเขียนตําราเกี่ยวกับการผาตัดจมูก และได

แนะนําเกี่ยวกับการผาตัดซ้ํา เพื่อทําใหการผาตัดจมูกไดรับผลดียิ่งขึ้น⁶

ในป ค.ศ. 1917 Harold Gillies ไดผาตัดใหทหารชาวอังกฤษชื่อ Walter Yeo ซึ่งผิวหนัง และอวัยวะสวนตางๆของใบหนาของเขาไดรับความเสียหายเปนอยางมากโดยใชผิวหนังบริเวณอื่น ของรางกายทําศัลยกรรมใหกลับดูดีเปนธรรมชาติ ถือไดวาเปนบุคคลแรกที่ไดรับการผาตัดโดย ศัลยกรรมตกแตงสําเร็จเปนรายแรก⁷

3 กนกวรรณ ถินปวัติ. (2551). ปญหากฎหมายที่เกี่ยวของกับธุรกิจศัลยกรรมความงาม. สารนิพนธนิติศาสตร

มหาบัณฑิต. คณะนิติศาสตร มหาวิทยาลัยรามคําแหง. หนา 16.

4 เรื่องเดียวกัน. หนา 16.