NGHIEN CUU
R E S E A R C H
Giai phap phat trien kinh te xanh tai Vi^t Nam
PtpnDiicAiih
Khoa Kinh t^ - Quan tri Kinh doanh. Tmong Dai hoc H6ng Due
Tang tnrdng xanh, hay phat trien kinh t l xanh la mdt khai mem khpng mdi d nhilu qudc gia phat triln ben till gidi, nhung I^i kha mdi m l d Vilt Nam. Kinh te xanh la mdt nln kinh te nhdm cai thien ddi sdng con ngucri va tai san xa hpi ddng thdi chu trpng giam thilu nhiing hilm boa mdi tnjdng va sg khan hilm tdi nguyen. Kinh t l xanh la sg kdt hgp giua 3 yeu td: Kinh te — Xa hdi — Mdi trudng. Kinh te xanh cd tinh ehdt ben viing, cd nghia la dd la nhiing hoat dpng (trong nen kinh tl) tao ra loi nhuan hoac gia bi cd ich Ipi, hudng den phdt hiln cudc sdng efla edng ddng xa hdi eon ngudi (dac bi|t la ylu td van hda), ddng thdi nhiing boat ddng nay than lhi|n vdi mdi tmdng (thanh td quan trpng), 3 ylu td nay dat bang Uiai can bdng s i thda man tinh bin viing.
l.Datvande
Tang trudng kinh t l efla Viet Nam kha cao, lien tyc, dn dinh va bao trtim, bao ddm moi ngudi dan duge hudng Igi tfl qua trinh phat trien. Tdc do tang tdng san phdm trong nude (GDP) binh quan nam 2016 dat tren 6,21%/nam; nam 2017 dat 6,81%/nam, nam 2018 dat 6,7%. \^et Nam da giam ty l | ngheo cung cgc tfl gdn 60% trong nhung nam 1990 xudng dudi 6% nam 2018.
Day la Ihanh cdng rat dn lugng va la nilm tg bao cfla Viet Nam.
Thanh cdng eua hem 30 nam ddi mdi cflng dat ra nhilu ky vpng va trach nhiem Idn hon, nang n l ban ddi vdi tuong lai. Muc tilu cfla Viet Nam duge khdng dinh trong Hiln phap la "Dan giau, nude manh, dan chu, cdng bdng, van minh". Viet Nam ed khat vpng manh me la din nam 2035 se trd thanh mdt nude cdng nghiep hiln dai, hudng tdi thinh vugng, sang tao, cdng bdng va dan chu. Vdi tinh thdn dd, mpt trong nhtrng chuyin ddi quan trpng d l dat duge muc tilu trln, Viet Nam da xac dinh can hien dai hoa nen kinh tl; phat triln bin vtmg ve moi trudng va tang cudng kha nang ting phd vdi bie'n ddi khi hau; dam bao edng bang va hoa nhap xa hdi; thinh vugng vk kinh t l di ddi.
vdi b i n vflng vl mdi trudng...
Vl CO ban, de thinh vuong ve kinh te gdn vdi dam bdo cdng bdng va hoa nhap xa hpi trong bdi canh tinh hinh mdi, Dai hpi Idn Ihfl XU cfla Dang da xac dinh mdt trong nhflng hudng di do la phat trien kinh t l xanh. Kinh nghiem cua nhilu nude cho thay, phat biln kinh t l xanh la mdt xu the tat yeu. De thge hien kinh td xanh, mgt trong nhiing cdng cu quan bgng efla hp Id ddy m^inh edng tac Imyin thPng theo hudng ddng Ige mdi cfla nln kinh te xanh la bao ve moi trudng, phat triln cdng nghe san xudt sach va nang lugng sach nhdm nhanh chdng dat duge muc tang trudng kinh t l bin viing.
4 4 KINH T± CHAU A - THAI BlNH DUONG (THANE V / ZD I 9
2. Co hdi va thach thvc phat trien nen kinh te xanh d Viet Nam
Trai qua nhung nam ddi mdi va md cfla phdt biln kinh te, Vidt Nam da va dang phai tra gid cho suy gidm tai nguyen va d nhiem mdi trudng. Ndm trong xu thi phat bien chung cua kinh t l thi gidi vdi sy dilu chinh vl md hinh phat triln va tiiay ddi eo edu nganh nghe. Hon ntra Viet Nam duge xep vao danh sach mdt trong nam nude chiu tac ddng nang n l nhdt cfla biln ddi khi hau, do vay hudng tdi nln kinh te xanh la lya chgn hgp ly. Tuy nhien sg Iga chgn nay cdn phdi nMn nhan rd nhting co hdi va thach tiiiic 66 dinh hudng cho phdt bien
2.1. Co hdi
Hiln nay sg quan tam Idn nhat cua cpng ddng the gidi la Biln ddi khi hau. Nhdm giam thieu va thich ling vdi biln ddi khi hdu, cdc qudc gia dang cd nhilu nd Ige, trong dd phat triln kinh te cac bon thdp, tang tmdng xanh dang Id nhung xu hudng mdi trong Id trinh tiln tdi Nen kinh td xanh. Vilt Nam se ddn nhan duoc su flng hp va giup dd cfla cac qudc gia va cac td chuc qudc t l tren thd gidi trong nd Igc chung giam thieu va thich ling vdi bien ddi khi hau tren co sd hudng tdi Nln kinh te xanh.
Viet Nam dang cd nhiing thay ddi co ban, thi e h l kinh te thj trudng dinh hudng xa hpi chfl nghia dang dan duoc hoan thien, hudng tdi mpt sg phat triln vi con ngudi, nhiing ylu td do duge thge hien trong mpt moi trudng chinh tn dn dinh la eo hdi tdt cho trien khai thuc hien Nln kinh t l xanh.
Tiep tue trien khai, thuc hien chiln luge phat triln Kinh t l - xa hdi giai doan den nam 2015. Hpi nghj lan thu 3 BCH Tmng uong Dang da khdng djnh: ddi mdi md hinh tang tmdng, co cdu lai nln kinh t l theo hudng nang cao chat lucmg, dam bao phuc Igi va an sinh xa hdi, bao ve tai nguyen va moi trudng. Nhu vav
\^iet Nam se ddy manh "Tdi co edu nln kinh t l gan vdi md hinh tang budng" trong thdi gian sap tdi. Day la co hdi d l Viet Nam hudng tdi Nln kinh t l xanh vd Tang tnidng xanh.
Kinh t l Viet Nam liln tuc tang bridng trong nhung nam vua qua tao ra ndi Ige ben trong cho mdt xu thi phdt biln mdi. Nhiing vdn d l biic xfle ve d nhiem mdi budng va suy giam tai nguyln trong thdi gian phat triln vfla qua ddi vdi ddt nude. Hudng tdi mdt n l n kinh t l xanh s i duge su ddng thudn eao efla xa hdi.
Vdi Igi the ndm trong khu vyc nhiet ddi, gid mua Ddng Nam A, ed ngudn nang lugng mat trdi ddi ddo, nang lugng gid phong phu, sinh vat tang trudng nhanh la CO hdi cho Viet Nam tham gia vao eac chuong trinh mue tilu thiln nidn ky d l hudng tdi Nen kinh t l xanh.
2.2. Thdch thirc
Ben canh nhtmg co hdi da n l u tren, d l phat trien nln kinh t l xanh tai Vilt Nam se gap phai nhtrng thach thflc ddi hdi phai vugt qua.
Trudc hit, v l nh^in thiic, hilu the nao la mdt n l n kinh t l xanh hiln nay d Viet Nam van cdn hit sue mdi ml, ddi hdi phai cd nhiing nghiln eflu va phd biln rdng rai kien thflc trong tdng lap lanh dao, cac nha hoach dinh chinh sach, cac doanh nghilp va nguiri dan. Nlu khdng nhan thiic ddy du, tinh ddng thudn bong xa hdi se khdng dat duge, do vdy s i khd thue hien.
Thii hai, ve each thuc tien hanh, mp hinh Nln kinh te xanh ed su Uiay ddi so vdi nln kinh t l tmyIn thdng, edn xdc djnh duge vi|e co cau lai n l n kinh te cd su khdc biet nhu the nao va bat ddu tu dau trong bdi canh phat trien kinh td \^lt Nam hiln nay.
Thu ba, n l n kinh td xanh gdn vdi su dyng nang lugng tai tao, cacbon thap, tang trudng xanh, ddu tu khdi phyc he sinh thai, giai quydt sinh kd gdn vdi phuc hdi mdi trudng... Thuc t l edng nghe san xudt d Vi|t Nam hi^n nay so vdi thi gidi phdn Idn la cdng nghi efl, Ulu hao nang lugng Idn, vile thay ddi cdng nghe mdi phfl hgp vdi nen kinh te xanh la thach thuc khdng nhd neu khdng cd trg giup cfla cac nude cd edng nghe cao tren thi gidi. Nhilu vung ndng thdn va khu vyc mien nfli, sinh k l ngudi dan cdn gap nhieu khd khan.
Thu tu, vl huy ddng ngudn vdn cho thge hi|n muc tilu xay dung nln kinh xanh, mac du Viet Nam da thoat khdi ngudng cua nude ngheo nhung tich Iuy qudc gia so vdi cac nude da phat trien cdn qua thdp, dilu nay anh hudng khdng nhd tdi qua trinh trien khai hudng tdi Nln kinh t l xanh.
Thu nam, eo e h l chinh sach hudng tdi thuc hiln Nln kinh te xanh d Vl|t Nam hien nay gdn nliu chua ed, trong khi trln Uil gidi cflng mdi d l xuat hudng tilp edn. Vile ra soat lai eo c h i chinh sach liln quan va sua ddi bd sung cho phfl hgp vdi md hinh phat triln mdi theo hudng co cdu lai nganh kinh te va hudng tdi n l n kinh t l xanh la thach thflc khdng nhd.
6 Vi$t Nam, do nhilu nguyln nhan, ca chu quan va khach quan, d l n l n kinh te phat triln theo chilu rdng la chfl ylu, sfl dyng nhilu ylu td ddu vao cho qud trinh phdt biln. Dieu nay phdn nao da tac ddng den hoat ddng tmyIn thdng. Cdng tac tmyen thdng chua thyc sy chu y nhilu d i n vi|c tuyen tmyen phat triln kinh te theo chilu sau, phat triln kinh t l edn gdn chat vdi bdo ve mdi trudng va xa hdi. Trong tinh hinh mdi, viec chuyin ddi phuong thuc phat triln, hudng tdi phat triln kinh t l xanh la hudng tilp can mdi, Do vay, d l tao sy ddng thuan trong toan xa hpi nhan thflc rd ve kinh te xanh, mdt trong nhiing bien phap quan trpng Id cdn ddy m^nh boat ddng tmyIn thdng vl phat triln kinh t l xanh.
Nhin chung, du luan dirong nhu chua hieu rd vl ban ehdt cua kinh te xanh. Chang ban, khi tuyln bxiyin v l xoa ddi, giam nghIo, dudng nhu tmyIn thdng trong nude chfl ylu chi chfl y din tieu chi thu nhap, chu chua thyc sg chu y d i n tilu chi y tl; van hod; giao due;... theo each tiep can giam ngheo da chilu. Thay vi sfl dyng nhiln lieu hda thach, nen kinh t l xanh sfl dyng nang lugng tdi tao va cdng nghi car- bon thdp, khuyen su dung ngudn luc va nang lugng hieu qud hon.
3. Giai phap phat trien i(inh te xanh tai Viet Nam 3.1. Quan dilm nen tang
Tang tnidng xanh la mdt ndi dung quan trpng cfla Chien luoc phdt triln bin viing Vilt Nam giai doan 2011 - 2020 nhdm dam bdo phat trien kinh t l theo hudng nhanh, hieu qud va b i n viing, ddng thdi gdp phdn giam nhe va phdng chdng tae ddng cfla bien ddi khi hau trong giaidoan hiln nay. Viet Nam vua ban hanh Chiln luge qudc gia ve tang trudng xanh, thdi ky 2011 — 2020 va tdm nhin din nam 2050, nhdm thuc day qud trinh tdi co cdu n l n kinh te de tien tdi viec sfl dyng hieu qua tai nguyen thiln nhien, giam phat thdi khi nha kinh thdng qua nghien ctru va ap dyng cdng nghe hiln dai, phdt trien he thdng co sd ha tdng d l nang cao hieu qua nen kinh tl, ung phd vdi bidn ddi khi hdu, gdp phdn xda ddi gidm ngheo, va tao dgng luc thuc ddy phat triln kinh t l mdt each b i n vung.
3.2. Muc tilu tdng quat vd cu the
Muc tilu tdng quat efla Chien luge Tang trudng xanh la "Thay ddi md hinh tang trudng kinh t l theo hudng tan dyng Igi the so sanh mdt each chfl ddng va sang tao, nang cao hi|u qua va sflc canh tranh cua nen kinh tl". Muc tieu eg the Id :
- Tai edu true n l n kinh t l va hoan thiln the e h l theo hudng khuyen khich cac nganh kinh t l su dung hilu qua tai nguyen thien nhiln vdi gia tri gia tang eao, han ehe tien tdi xda bd nhung ngdnh sfl dung lang phi tdi nguyln thiln nhien, gay d nhilm mdi tmdng;
- Nghiln cuu, flng dyng rpng rai edng nghi hien dai nham sfl dung hilu qua tai nguyln thien nhiln, giam
r.LjAii a - T M A I H I N H D U a N H (THANG 7 / Z D I 91 4 ! )
NGHIEN CUU phat thai khi nha kinh, gdp phan flng phd hieu qua vdi biln ddi khi hdu;
- Nang cao ddi sdng nhan dan thdng qua vile tao thIm viec lam tu eac nganh edng nghiep, ndng nghiep, dich vy xanh va cat thien ehdt lupng cudc sdng thdng qua vipe xay dgng ha tdng xanh, Idi sdng than thien vdi mdi trudng. Tren co sd dd, se nang cao hilu qua va siic canh tranh nln kinh t l gong dieu kien mdi,thgc hien vile rut ngdn khoang each phat trien vdi chat lugng tang trudng cao va ben viing.
3.3. Nhiem vu va giai phap Nhiem vg
De dat duoc muc tilu nhu tren, eac bo^t ddng tang trudng xanh trong thdi gian sap tdi se tap tmng vao 3 nhdm nhiem vu sau:
- Giam cudng dd phat thai nha kinh (tinh tren don vi GDP) va tang ty trgng sfl dung nang lugng tai tao;
- Xanh hda san xudt: Tdi cdu true nln kinh td theo hudng phat triln sau, giam sfl dyng tai nguyen thien nhien, tang cudng cac nganh cdng nghiep sinh thai ya dich vu mdi trudng, ddi mdi edng nghi; i
- Xanh hda Idi sdng va tilu dung ben vung: Xay dgng Idi sdng hda hgp vdi mdi trudng vdn da la tmyIn thdng lau ddi cfla eac dan tdeVi|t Nam. Ket hgp ne'p sdng dep tmyIn thdng vdi nhiing phuong tien mdi ma nln van minh hien dai mang lai se tao nen ddi sdng tien nghi, ehdt lugng eao mang dam ban sdc dan tdc cho xa hdi Vilt Neim hien dai.
Gidi phap
Chinh phfl can thilt k l va xay dung nhiing ke hoach xanh cho timg tinh chfl khdng the tilp tyc lap lai nhung quy hoach dilu chinh chfl ylu tap tmng vao nhflng cdng trinh h^ tdng ki thuat dan trai ma khdng tinh din hieu nang kinh te, tham chi la lang phi ngudn Igc, gay tut hau xa hon ve kinh te. Ddng thdi, Chinh phu cdn tai edu true cae linh vgc nang luong, nguon nudc,cdng nghiep, ha tdng ki thuat, xay dung va do thi, giao thdng van tai theo hudng xa hpi hda caccPng doan gian don, meing tinh hieu qua va canh tranh eao.
Can tang cudng nang luc cho bp may quan Ii nha nude eac cdp vl ki nang phan tich thach thflc, xac dinh eo hpi, dat uu tien cho cac du an, ngudn luc thyc hiln chinh sach va danh gia hieu qua cae mat cfla du an xanh. Tiln d i n dao tao dpi ngfl chuyen trach tilp can vdi kinh te xanh, tang trudng xanh thdng qua phuong phap do ludng va hoach toan xanh (hoach toan tai san toan dien),...
Cac dja phuong cdn thilt k l va xay dgng lai nhung md hinh phat triln phuc hop, cd kit hgp bdn chuc nang xanh (xanh hda kinh te ndng thdn, xay dgng ndng thdn mdi qua mgt chuong trinh qudc gia vl nha cfla cho ndng dan, dem lai cac ti|n nghi hien dai ve ha tdng xa hgi (dien, dudng, tnrdng, tram flng dung cong nghe sinh hge va mdi tnidng), phat huy h i thdng tin
< 4 6 Xl'^H Tfi CHAU A - THAI BlNH DUOME fTHANQ V / SD 1 9
dung vi md nhdm kich boat chuyin dich sang tang budng xanh d cac dia ban ndng thpn.
Ddy manh xanh hda san xudt thdng qua uu tien duge cu thi hda bdng cac khung chinh sach va k l ho^eh hanh ddng phat trien nang lugng tai tao, su dung tidt kilm va bleu qua tai nguyen, phat triln cdng nghiep sach, kiln tao cpng nghe xanh. Ngan sach nha nude phai uu tien ddu tu cho cac dg an dem lai phflc Igi kinh tl, xa hdi cao, khuyen khich dau tu, mua sdm cdng nghe cua thi tnidng xanh.
Cdn xay dung Id binh dinh cu xanh thdng qua cac chinh sach uu tiln phat triln nha cua cho cac gidi ed thu nhap thdp d ndng thdn va thanh thi. Chuong binh nay se tao ngudn viec mdi, giai quylt hang tdn kho, phyc hdi nen kinh tl, gdp phdn Idnh manh hda thj trudng bdt ddng san.
Ngudi ddn vua la luc lugng chinh thuc hien chinh sdch kinh t l xanh dudi vai trd ngudn lao ddng xanh, vira la ngudi tieu dflng thdng minh, ddn ddt va dinh hudng nln kinh te xanh cua ddt nude. Do vay, hg can trang bi va tu trang bi d l xanh hda Idi sdng, nang cao y thuc va trach nhilm cdng ddng ve mdi sinh.
4. Kit iuan
Vilt Nam da xac dinh tang trudng xanh la mdt ndi dung quan trgng eua phat triln b i n viing, ddm bdo phat triln kinh t l nhanh, hieu qua, ben viing va gdp phdn quan trpng thuc hiln Chiln luge Qudc gia ve biln ddi khi hau. Myc tilu tdng quat cfla Chil'n luge Tang trudng xanh la "Tang trudng xanh, tiln tdi n l n kinh t l cae-bon thdp, lam giau vdn tg nhiln trd thanh xu hudng chu dao trong phat triln kinh t l b i n viing;
giam phat thai va tang kha nang hdp thy khi nha kinh ddn trd thanh chi tilu bdt bude va quan trpng trong phat biln kinh td — xa hdi"./.
Tai iieu tham i(hao
Bp Tai nguyln va Mdi trudng, Bao cao mdi trudng qudc gia 2010: Tdng quan mdi trudng Viet Nam Ha Npi, 2010.
Bp Ke hoach va Ddu tu, Ky ydu Hdi nghi phat trien bin viing loan qudc Idn thu ba, Ha Npi, thang 01/2011.
Chinh phu nude Cdng hda Xa bdi Chfl nghia Viet Nam, Dinh hudng chien luge phat trilnbin vtrng d Viet Nam (Chuong trinh Nghi su 21 cfla Viet Nam), Ha N6i 8/2004.
Chinh phfl nude Cdng hda Xa hdi Chfl nghia Viet Nam,Chien luoc Qudc gia vl Biln ddi khi hau, Ha Ndi 12/2011
